gundem - Heqiqet.az https://heqiqet.az/ [shortrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/gundem/29731-yeni-dnya-formatina-doru.html https://heqiqet.az/gundem/29731-yeni-dnya-formatina-doru.html

[allow-turbo]

Yeni dünya formatına doğru gedə yolu xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti nəzərə alınmadan təsəvvür etmək mümkün deyil. Dünyada nə qədər xalq, milli azlıq, etnik qrup varsa o qədər də milli mentalitet mövcuddur ə biri-birindən bu və ya digər dərəcədə fərqlənir, milli-mədəni müxtəliflik şəklində özünü göstərir. Əslində biomüxtəliflik təbiəti necə zənginləşdirirsə, milli-mənəvi müxtəliflik cəmiyyəti eynilə zənginləşdirir. Xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti tarixi inkişaf prosesində formalaşır, coğrafi mühitin, müxtəlif həyat şəraitinin təsiri altında yaranır, obyektiv reallıq və nəisldən-nəsilə ötürülür. Milli ruhu, milli xarakteri, milli düşüncəni, adət və ənənələri, bayram və mərasimləri, mədəniyyəti, o cümlədən qidalanma mədəniyyəti, geyim mədəniyyəti, ünsiyyət mədəniyyəti, davranış mədəniyyəti, həmçinin dini dünya görüşü, əxlaqi, özündə ehtiva edən milli mentalitet özünəməxsusluğu ilə seçilir, amma dəyişilməz deyildir. İndiki zamanın çağırışlarına adekvat cavab vermək qabiliyyəti, müasirlik, eyni zamanda inqilablar, məsələn 4-cü sənaye inqilabı, intibah dövrləri milli mentaliteti zənginləşdirir. Hər bir xalqın, milli azlığın, etnik qrupun milli mentaliteti onun inkişaf tarixinin qısa təkrarıdır. Milli mentalitet milli-mənəvi dəyərlər toplumudur, tarix boyu əldə edilən, özünəməxsusluğu ilə fərqlənən milli-mənəvi dəyərlərin məcmusudur. Bütövlükdə milli mentalitet sivilizasiyanın tərkib hissəsidir. O, kimsə tərəfindən hazır şəkildə verilməyib, bioloji olaraq “xalq instinkti” kimi ötürülə bilməz. Milli mentalitet heç vaxt qarşıdurma, savaş predmeti olmamışdır və dəyər forması olmaq etibarı ilə ola di bilməz. Əksinə bir xalqın milli mentalitetində olan dəyərlər digər xalqların mentalitetində də ola bilər və bu ortaq dəyərlər, ortaq mədəniyyət adlanır.


Tək-tək dövlətlər istisna olmaqla yerdə qalanları çoxmillətli, çox konfessiyalıdır. Bu da tolerant mühitin yaradılmasını zəruri edir. Tolerantlıq ilk növbədə xalqın işidir. Bu cəhətdən Azərbaycan xalqı və dövləti dünyaya nümunə göstəriləcək səviyyədədir. Azərbaycan milli mentalitetində qonaqpərvərlik qırmızı xətti təşkil edir və dünya tərəfindən qəbul olunur. Azərbaycan Respublikasında multikulturalizm həyat tərzinə çevrilmiş və hökm sürməkdədir. Azərbaycan multikulturalizmi dərs vəsaiti kimi Avropanın aparıcı universitetlərində tədris olunmaqdadır.


Azərbaycan dövləti və onun müvafiq strukturları tolerant mühitin davamlı olmasını təmin edir.


Millətlər arası münasibətlərə həmçinin dövlətlər arası münasibətlərin tənzimlənməsində, tolerantlığın təbliği və təşvigində Beynəlxalq QHT-ı zamanın tələbi kimi müəyyən rol oynaya bilir. Təəssüf hissi ilə qeyd edirəm ki, özünü yüksək inkişaf etmiş, yüksək mədəniyyətə malik, başqalarına “demokratiya dərsi” keçən, demokratiyanı özününküləşdirən Avropa İttifaqı ölkələrində, xüsusilə Almaniya, Polşa, Fransada radikal millətçilik baş qaldırmaqdadır. “Almaniya almanlar üçün” şüarını əsas götürən Almaniya üçün alternativ partiyası artıq bəzi torpaqlarda, seçkilərdə qalib olmuşdur. Hər addım başı gəlmələrə, digər millətlərə, miqrantlara qərəzli münasibət, ikrah hissi, dözməməzlik özünü göstərir. İspaniya və Portuqaliyada da analoji hadisələr baş verir.


Hər bir xalq üçün milli mentalitet əzizdir, onun vizit kartıdır. Qədirbilən üçün o, müqəddəslik səviyyəsində olmalıdır. Vətən kimi, milli-mənəvi dəyərlər toplumu olan milli mentalitet qorunmalıdır. Müasir dövrdə informasiya vasitələrinin bolluğu şəraitində internetdən, sosial şəbəkələrdən istifadə edərək milli-mənəvi dəyərlərimizə qarşı, onun sarsıdılması istiqamətində çox müxtəlif vasitələrlə məqsədyönlü iş aparılır.


Milli-mənəvi dəyərlərimizə əməllərimizlə, gördüyümüz işlərlə sahib çıxmalıyıq. Bu hər bir azərbaycanlının ən azı vətəndaşlıq borcudur.


Ardı var


Məsum Kamal oğlu Əliyev



Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri,

18 sentyabr 2026

]]>[/allow-turbo] gundem / siyaset heqiqet Mon, 21 Sep 2026 20:57:37 +0400 [/shortrss] [fullrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/gundem/29731-yeni-dnya-formatina-doru.html https://heqiqet.az/gundem/29731-yeni-dnya-formatina-doru.html heqiqet Mon, 21 Sep 2026 20:57:37 +0400

]]> [allow-turbo]

Yeni dünya formatına doğru gedə yolu xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti nəzərə alınmadan təsəvvür etmək mümkün deyil. Dünyada nə qədər xalq, milli azlıq, etnik qrup varsa o qədər də milli mentalitet mövcuddur ə biri-birindən bu və ya digər dərəcədə fərqlənir, milli-mədəni müxtəliflik şəklində özünü göstərir. Əslində biomüxtəliflik təbiəti necə zənginləşdirirsə, milli-mənəvi müxtəliflik cəmiyyəti eynilə zənginləşdirir. Xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti tarixi inkişaf prosesində formalaşır, coğrafi mühitin, müxtəlif həyat şəraitinin təsiri altında yaranır, obyektiv reallıq və nəisldən-nəsilə ötürülür. Milli ruhu, milli xarakteri, milli düşüncəni, adət və ənənələri, bayram və mərasimləri, mədəniyyəti, o cümlədən qidalanma mədəniyyəti, geyim mədəniyyəti, ünsiyyət mədəniyyəti, davranış mədəniyyəti, həmçinin dini dünya görüşü, əxlaqi, özündə ehtiva edən milli mentalitet özünəməxsusluğu ilə seçilir, amma dəyişilməz deyildir. İndiki zamanın çağırışlarına adekvat cavab vermək qabiliyyəti, müasirlik, eyni zamanda inqilablar, məsələn 4-cü sənaye inqilabı, intibah dövrləri milli mentaliteti zənginləşdirir. Hər bir xalqın, milli azlığın, etnik qrupun milli mentaliteti onun inkişaf tarixinin qısa təkrarıdır. Milli mentalitet milli-mənəvi dəyərlər toplumudur, tarix boyu əldə edilən, özünəməxsusluğu ilə fərqlənən milli-mənəvi dəyərlərin məcmusudur. Bütövlükdə milli mentalitet sivilizasiyanın tərkib hissəsidir. O, kimsə tərəfindən hazır şəkildə verilməyib, bioloji olaraq “xalq instinkti” kimi ötürülə bilməz. Milli mentalitet heç vaxt qarşıdurma, savaş predmeti olmamışdır və dəyər forması olmaq etibarı ilə ola di bilməz. Əksinə bir xalqın milli mentalitetində olan dəyərlər digər xalqların mentalitetində də ola bilər və bu ortaq dəyərlər, ortaq mədəniyyət adlanır.


Tək-tək dövlətlər istisna olmaqla yerdə qalanları çoxmillətli, çox konfessiyalıdır. Bu da tolerant mühitin yaradılmasını zəruri edir. Tolerantlıq ilk növbədə xalqın işidir. Bu cəhətdən Azərbaycan xalqı və dövləti dünyaya nümunə göstəriləcək səviyyədədir. Azərbaycan milli mentalitetində qonaqpərvərlik qırmızı xətti təşkil edir və dünya tərəfindən qəbul olunur. Azərbaycan Respublikasında multikulturalizm həyat tərzinə çevrilmiş və hökm sürməkdədir. Azərbaycan multikulturalizmi dərs vəsaiti kimi Avropanın aparıcı universitetlərində tədris olunmaqdadır.


Azərbaycan dövləti və onun müvafiq strukturları tolerant mühitin davamlı olmasını təmin edir.


Millətlər arası münasibətlərə həmçinin dövlətlər arası münasibətlərin tənzimlənməsində, tolerantlığın təbliği və təşvigində Beynəlxalq QHT-ı zamanın tələbi kimi müəyyən rol oynaya bilir. Təəssüf hissi ilə qeyd edirəm ki, özünü yüksək inkişaf etmiş, yüksək mədəniyyətə malik, başqalarına “demokratiya dərsi” keçən, demokratiyanı özününküləşdirən Avropa İttifaqı ölkələrində, xüsusilə Almaniya, Polşa, Fransada radikal millətçilik baş qaldırmaqdadır. “Almaniya almanlar üçün” şüarını əsas götürən Almaniya üçün alternativ partiyası artıq bəzi torpaqlarda, seçkilərdə qalib olmuşdur. Hər addım başı gəlmələrə, digər millətlərə, miqrantlara qərəzli münasibət, ikrah hissi, dözməməzlik özünü göstərir. İspaniya və Portuqaliyada da analoji hadisələr baş verir.


Hər bir xalq üçün milli mentalitet əzizdir, onun vizit kartıdır. Qədirbilən üçün o, müqəddəslik səviyyəsində olmalıdır. Vətən kimi, milli-mənəvi dəyərlər toplumu olan milli mentalitet qorunmalıdır. Müasir dövrdə informasiya vasitələrinin bolluğu şəraitində internetdən, sosial şəbəkələrdən istifadə edərək milli-mənəvi dəyərlərimizə qarşı, onun sarsıdılması istiqamətində çox müxtəlif vasitələrlə məqsədyönlü iş aparılır.


Milli-mənəvi dəyərlərimizə əməllərimizlə, gördüyümüz işlərlə sahib çıxmalıyıq. Bu hər bir azərbaycanlının ən azı vətəndaşlıq borcudur.


Ardı var


Məsum Kamal oğlu Əliyev



Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri,

18 sentyabr 2026

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Yeni dünya formatına doğru gedə yolu xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti nəzərə alınmadan təsəvvür etmək mümkün deyil. Dünyada nə qədər xalq, milli azlıq, etnik qrup varsa o qədər də milli mentalitet mövcuddur ə biri-birindən bu və ya digər dərəcədə fərqlənir, milli-mədəni müxtəliflik şəklində özünü göstərir. Əslində biomüxtəliflik təbiəti necə zənginləşdirirsə, milli-mənəvi müxtəliflik cəmiyyəti eynilə zənginləşdirir. Xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti tarixi inkişaf prosesində formalaşır, coğrafi mühitin, müxtəlif həyat şəraitinin təsiri altında yaranır, obyektiv reallıq və nəisldən-nəsilə ötürülür. Milli ruhu, milli xarakteri, milli düşüncəni, adət və ənənələri, bayram və mərasimləri, mədəniyyəti, o cümlədən qidalanma mədəniyyəti, geyim mədəniyyəti, ünsiyyət mədəniyyəti, davranış mədəniyyəti, həmçinin dini dünya görüşü, əxlaqi, özündə ehtiva edən milli mentalitet özünəməxsusluğu ilə seçilir, amma dəyişilməz deyildir. İndiki zamanın çağırışlarına adekvat cavab vermək qabiliyyəti, müasirlik, eyni zamanda inqilablar, məsələn 4-cü sənaye inqilabı, intibah dövrləri milli mentaliteti zənginləşdirir. Hər bir xalqın, milli azlığın, etnik qrupun milli mentaliteti onun inkişaf tarixinin qısa təkrarıdır. Milli mentalitet milli-mənəvi dəyərlər toplumudur, tarix boyu əldə edilən, özünəməxsusluğu ilə fərqlənən milli-mənəvi dəyərlərin məcmusudur. Bütövlükdə milli mentalitet sivilizasiyanın tərkib hissəsidir. O, kimsə tərəfindən hazır şəkildə verilməyib, bioloji olaraq “xalq instinkti” kimi ötürülə bilməz. Milli mentalitet heç vaxt qarşıdurma, savaş predmeti olmamışdır və dəyər forması olmaq etibarı ilə ola di bilməz. Əksinə bir xalqın milli mentalitetində olan dəyərlər digər xalqların mentalitetində də ola bilər və bu ortaq dəyərlər, ortaq mədəniyyət adlanır.


Tək-tək dövlətlər istisna olmaqla yerdə qalanları çoxmillətli, çox konfessiyalıdır. Bu da tolerant mühitin yaradılmasını zəruri edir. Tolerantlıq ilk növbədə xalqın işidir. Bu cəhətdən Azərbaycan xalqı və dövləti dünyaya nümunə göstəriləcək səviyyədədir. Azərbaycan milli mentalitetində qonaqpərvərlik qırmızı xətti təşkil edir və dünya tərəfindən qəbul olunur. Azərbaycan Respublikasında multikulturalizm həyat tərzinə çevrilmiş və hökm sürməkdədir. Azərbaycan multikulturalizmi dərs vəsaiti kimi Avropanın aparıcı universitetlərində tədris olunmaqdadır.


Azərbaycan dövləti və onun müvafiq strukturları tolerant mühitin davamlı olmasını təmin edir.


Millətlər arası münasibətlərə həmçinin dövlətlər arası münasibətlərin tənzimlənməsində, tolerantlığın təbliği və təşvigində Beynəlxalq QHT-ı zamanın tələbi kimi müəyyən rol oynaya bilir. Təəssüf hissi ilə qeyd edirəm ki, özünü yüksək inkişaf etmiş, yüksək mədəniyyətə malik, başqalarına “demokratiya dərsi” keçən, demokratiyanı özününküləşdirən Avropa İttifaqı ölkələrində, xüsusilə Almaniya, Polşa, Fransada radikal millətçilik baş qaldırmaqdadır. “Almaniya almanlar üçün” şüarını əsas götürən Almaniya üçün alternativ partiyası artıq bəzi torpaqlarda, seçkilərdə qalib olmuşdur. Hər addım başı gəlmələrə, digər millətlərə, miqrantlara qərəzli münasibət, ikrah hissi, dözməməzlik özünü göstərir. İspaniya və Portuqaliyada da analoji hadisələr baş verir.


Hər bir xalq üçün milli mentalitet əzizdir, onun vizit kartıdır. Qədirbilən üçün o, müqəddəslik səviyyəsində olmalıdır. Vətən kimi, milli-mənəvi dəyərlər toplumu olan milli mentalitet qorunmalıdır. Müasir dövrdə informasiya vasitələrinin bolluğu şəraitində internetdən, sosial şəbəkələrdən istifadə edərək milli-mənəvi dəyərlərimizə qarşı, onun sarsıdılması istiqamətində çox müxtəlif vasitələrlə məqsədyönlü iş aparılır.


Milli-mənəvi dəyərlərimizə əməllərimizlə, gördüyümüz işlərlə sahib çıxmalıyıq. Bu hər bir azərbaycanlının ən azı vətəndaşlıq borcudur.


Ardı var


Məsum Kamal oğlu Əliyev



Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri,

18 sentyabr 2026

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/gundem/29731-yeni-dnya-formatina-doru.html

gundem / siyaset Mon, 21 Sep 2026 20:57:37 +0400

Yeni dünya formatına doğru gedə yolu xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti nəzərə alınmadan təsəvvür etmək mümkün deyil. Dünyada nə qədər xalq, milli azlıq, etnik qrup varsa o qədər də milli mentalitet mövcuddur ə biri-birindən bu və ya digər dərəcədə fərqlənir, milli-mədəni müxtəliflik şəklində özünü göstərir. Əslində biomüxtəliflik təbiəti necə zənginləşdirirsə, milli-mənəvi müxtəliflik cəmiyyəti eynilə zənginləşdirir. Xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti tarixi inkişaf prosesində formalaşır, coğrafi mühitin, müxtəlif həyat şəraitinin təsiri altında yaranır, obyektiv reallıq və nəisldən-nəsilə ötürülür. Milli ruhu, milli xarakteri, milli düşüncəni, adət və ənənələri, bayram və mərasimləri, mədəniyyəti, o cümlədən qidalanma mədəniyyəti, geyim mədəniyyəti, ünsiyyət mədəniyyəti, davranış mədəniyyəti, həmçinin dini dünya görüşü, əxlaqi, özündə ehtiva edən milli mentalitet özünəməxsusluğu ilə seçilir, amma dəyişilməz deyildir. İndiki zamanın çağırışlarına adekvat cavab vermək qabiliyyəti, müasirlik, eyni zamanda inqilablar, məsələn 4-cü sənaye inqilabı, intibah dövrləri milli mentaliteti zənginləşdirir. Hər bir xalqın, milli azlığın, etnik qrupun milli mentaliteti onun inkişaf tarixinin qısa təkrarıdır. Milli mentalitet milli-mənəvi dəyərlər toplumudur, tarix boyu əldə edilən, özünəməxsusluğu ilə fərqlənən milli-mənəvi dəyərlərin məcmusudur. Bütövlükdə milli mentalitet sivilizasiyanın tərkib hissəsidir. O, kimsə tərəfindən hazır şəkildə verilməyib, bioloji olaraq “xalq instinkti” kimi ötürülə bilməz. Milli mentalitet heç vaxt qarşıdurma, savaş predmeti olmamışdır və dəyər forması olmaq etibarı ilə ola di bilməz. Əksinə bir xalqın milli mentalitetində olan dəyərlər digər xalqların mentalitetində də ola bilər və bu ortaq dəyərlər, ortaq mədəniyyət adlanır.


Tək-tək dövlətlər istisna olmaqla yerdə qalanları çoxmillətli, çox konfessiyalıdır. Bu da tolerant mühitin yaradılmasını zəruri edir. Tolerantlıq ilk növbədə xalqın işidir. Bu cəhətdən Azərbaycan xalqı və dövləti dünyaya nümunə göstəriləcək səviyyədədir. Azərbaycan milli mentalitetində qonaqpərvərlik qırmızı xətti təşkil edir və dünya tərəfindən qəbul olunur. Azərbaycan Respublikasında multikulturalizm həyat tərzinə çevrilmiş və hökm sürməkdədir. Azərbaycan multikulturalizmi dərs vəsaiti kimi Avropanın aparıcı universitetlərində tədris olunmaqdadır.


Azərbaycan dövləti və onun müvafiq strukturları tolerant mühitin davamlı olmasını təmin edir.


Millətlər arası münasibətlərə həmçinin dövlətlər arası münasibətlərin tənzimlənməsində, tolerantlığın təbliği və təşvigində Beynəlxalq QHT-ı zamanın tələbi kimi müəyyən rol oynaya bilir. Təəssüf hissi ilə qeyd edirəm ki, özünü yüksək inkişaf etmiş, yüksək mədəniyyətə malik, başqalarına “demokratiya dərsi” keçən, demokratiyanı özününküləşdirən Avropa İttifaqı ölkələrində, xüsusilə Almaniya, Polşa, Fransada radikal millətçilik baş qaldırmaqdadır. “Almaniya almanlar üçün” şüarını əsas götürən Almaniya üçün alternativ partiyası artıq bəzi torpaqlarda, seçkilərdə qalib olmuşdur. Hər addım başı gəlmələrə, digər millətlərə, miqrantlara qərəzli münasibət, ikrah hissi, dözməməzlik özünü göstərir. İspaniya və Portuqaliyada da analoji hadisələr baş verir.


Hər bir xalq üçün milli mentalitet əzizdir, onun vizit kartıdır. Qədirbilən üçün o, müqəddəslik səviyyəsində olmalıdır. Vətən kimi, milli-mənəvi dəyərlər toplumu olan milli mentalitet qorunmalıdır. Müasir dövrdə informasiya vasitələrinin bolluğu şəraitində internetdən, sosial şəbəkələrdən istifadə edərək milli-mənəvi dəyərlərimizə qarşı, onun sarsıdılması istiqamətində çox müxtəlif vasitələrlə məqsədyönlü iş aparılır.


Milli-mənəvi dəyərlərimizə əməllərimizlə, gördüyümüz işlərlə sahib çıxmalıyıq. Bu hər bir azərbaycanlının ən azı vətəndaşlıq borcudur.


Ardı var


Məsum Kamal oğlu Əliyev



Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri,

18 sentyabr 2026

 [allow-turbo]

Yeni dünya formatına doğru gedə yolu xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti nəzərə alınmadan təsəvvür etmək mümkün deyil. Dünyada nə qədər xalq, milli azlıq, etnik qrup varsa o qədər də milli mentalitet mövcuddur ə biri-birindən bu və ya digər dərəcədə fərqlənir, milli-mədəni müxtəliflik şəklində özünü göstərir. Əslində biomüxtəliflik təbiəti necə zənginləşdirirsə, milli-mənəvi müxtəliflik cəmiyyəti eynilə zənginləşdirir. Xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti tarixi inkişaf prosesində formalaşır, coğrafi mühitin, müxtəlif həyat şəraitinin təsiri altında yaranır, obyektiv reallıq və nəisldən-nəsilə ötürülür. Milli ruhu, milli xarakteri, milli düşüncəni, adət və ənənələri, bayram və mərasimləri, mədəniyyəti, o cümlədən qidalanma mədəniyyəti, geyim mədəniyyəti, ünsiyyət mədəniyyəti, davranış mədəniyyəti, həmçinin dini dünya görüşü, əxlaqi, özündə ehtiva edən milli mentalitet özünəməxsusluğu ilə seçilir, amma dəyişilməz deyildir. İndiki zamanın çağırışlarına adekvat cavab vermək qabiliyyəti, müasirlik, eyni zamanda inqilablar, məsələn 4-cü sənaye inqilabı, intibah dövrləri milli mentaliteti zənginləşdirir. Hər bir xalqın, milli azlığın, etnik qrupun milli mentaliteti onun inkişaf tarixinin qısa təkrarıdır. Milli mentalitet milli-mənəvi dəyərlər toplumudur, tarix boyu əldə edilən, özünəməxsusluğu ilə fərqlənən milli-mənəvi dəyərlərin məcmusudur. Bütövlükdə milli mentalitet sivilizasiyanın tərkib hissəsidir. O, kimsə tərəfindən hazır şəkildə verilməyib, bioloji olaraq “xalq instinkti” kimi ötürülə bilməz. Milli mentalitet heç vaxt qarşıdurma, savaş predmeti olmamışdır və dəyər forması olmaq etibarı ilə ola di bilməz. Əksinə bir xalqın milli mentalitetində olan dəyərlər digər xalqların mentalitetində də ola bilər və bu ortaq dəyərlər, ortaq mədəniyyət adlanır.


Tək-tək dövlətlər istisna olmaqla yerdə qalanları çoxmillətli, çox konfessiyalıdır. Bu da tolerant mühitin yaradılmasını zəruri edir. Tolerantlıq ilk növbədə xalqın işidir. Bu cəhətdən Azərbaycan xalqı və dövləti dünyaya nümunə göstəriləcək səviyyədədir. Azərbaycan milli mentalitetində qonaqpərvərlik qırmızı xətti təşkil edir və dünya tərəfindən qəbul olunur. Azərbaycan Respublikasında multikulturalizm həyat tərzinə çevrilmiş və hökm sürməkdədir. Azərbaycan multikulturalizmi dərs vəsaiti kimi Avropanın aparıcı universitetlərində tədris olunmaqdadır.


Azərbaycan dövləti və onun müvafiq strukturları tolerant mühitin davamlı olmasını təmin edir.


Millətlər arası münasibətlərə həmçinin dövlətlər arası münasibətlərin tənzimlənməsində, tolerantlığın təbliği və təşvigində Beynəlxalq QHT-ı zamanın tələbi kimi müəyyən rol oynaya bilir. Təəssüf hissi ilə qeyd edirəm ki, özünü yüksək inkişaf etmiş, yüksək mədəniyyətə malik, başqalarına “demokratiya dərsi” keçən, demokratiyanı özününküləşdirən Avropa İttifaqı ölkələrində, xüsusilə Almaniya, Polşa, Fransada radikal millətçilik baş qaldırmaqdadır. “Almaniya almanlar üçün” şüarını əsas götürən Almaniya üçün alternativ partiyası artıq bəzi torpaqlarda, seçkilərdə qalib olmuşdur. Hər addım başı gəlmələrə, digər millətlərə, miqrantlara qərəzli münasibət, ikrah hissi, dözməməzlik özünü göstərir. İspaniya və Portuqaliyada da analoji hadisələr baş verir.


Hər bir xalq üçün milli mentalitet əzizdir, onun vizit kartıdır. Qədirbilən üçün o, müqəddəslik səviyyəsində olmalıdır. Vətən kimi, milli-mənəvi dəyərlər toplumu olan milli mentalitet qorunmalıdır. Müasir dövrdə informasiya vasitələrinin bolluğu şəraitində internetdən, sosial şəbəkələrdən istifadə edərək milli-mənəvi dəyərlərimizə qarşı, onun sarsıdılması istiqamətində çox müxtəlif vasitələrlə məqsədyönlü iş aparılır.


Milli-mənəvi dəyərlərimizə əməllərimizlə, gördüyümüz işlərlə sahib çıxmalıyıq. Bu hər bir azərbaycanlının ən azı vətəndaşlıq borcudur.


Ardı var


Məsum Kamal oğlu Əliyev



Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri,

18 sentyabr 2026

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Yeni dünya formatına doğru gedə yolu xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti nəzərə alınmadan təsəvvür etmək mümkün deyil. Dünyada nə qədər xalq, milli azlıq, etnik qrup varsa o qədər də milli mentalitet mövcuddur ə biri-birindən bu və ya digər dərəcədə fərqlənir, milli-mədəni müxtəliflik şəklində özünü göstərir. Əslində biomüxtəliflik təbiəti necə zənginləşdirirsə, milli-mənəvi müxtəliflik cəmiyyəti eynilə zənginləşdirir. Xalqların, milli azlıqların, etnik qrupların milli mentaliteti tarixi inkişaf prosesində formalaşır, coğrafi mühitin, müxtəlif həyat şəraitinin təsiri altında yaranır, obyektiv reallıq və nəisldən-nəsilə ötürülür. Milli ruhu, milli xarakteri, milli düşüncəni, adət və ənənələri, bayram və mərasimləri, mədəniyyəti, o cümlədən qidalanma mədəniyyəti, geyim mədəniyyəti, ünsiyyət mədəniyyəti, davranış mədəniyyəti, həmçinin dini dünya görüşü, əxlaqi, özündə ehtiva edən milli mentalitet özünəməxsusluğu ilə seçilir, amma dəyişilməz deyildir. İndiki zamanın çağırışlarına adekvat cavab vermək qabiliyyəti, müasirlik, eyni zamanda inqilablar, məsələn 4-cü sənaye inqilabı, intibah dövrləri milli mentaliteti zənginləşdirir. Hər bir xalqın, milli azlığın, etnik qrupun milli mentaliteti onun inkişaf tarixinin qısa təkrarıdır. Milli mentalitet milli-mənəvi dəyərlər toplumudur, tarix boyu əldə edilən, özünəməxsusluğu ilə fərqlənən milli-mənəvi dəyərlərin məcmusudur. Bütövlükdə milli mentalitet sivilizasiyanın tərkib hissəsidir. O, kimsə tərəfindən hazır şəkildə verilməyib, bioloji olaraq “xalq instinkti” kimi ötürülə bilməz. Milli mentalitet heç vaxt qarşıdurma, savaş predmeti olmamışdır və dəyər forması olmaq etibarı ilə ola di bilməz. Əksinə bir xalqın milli mentalitetində olan dəyərlər digər xalqların mentalitetində də ola bilər və bu ortaq dəyərlər, ortaq mədəniyyət adlanır.


Tək-tək dövlətlər istisna olmaqla yerdə qalanları çoxmillətli, çox konfessiyalıdır. Bu da tolerant mühitin yaradılmasını zəruri edir. Tolerantlıq ilk növbədə xalqın işidir. Bu cəhətdən Azərbaycan xalqı və dövləti dünyaya nümunə göstəriləcək səviyyədədir. Azərbaycan milli mentalitetində qonaqpərvərlik qırmızı xətti təşkil edir və dünya tərəfindən qəbul olunur. Azərbaycan Respublikasında multikulturalizm həyat tərzinə çevrilmiş və hökm sürməkdədir. Azərbaycan multikulturalizmi dərs vəsaiti kimi Avropanın aparıcı universitetlərində tədris olunmaqdadır.


Azərbaycan dövləti və onun müvafiq strukturları tolerant mühitin davamlı olmasını təmin edir.


Millətlər arası münasibətlərə həmçinin dövlətlər arası münasibətlərin tənzimlənməsində, tolerantlığın təbliği və təşvigində Beynəlxalq QHT-ı zamanın tələbi kimi müəyyən rol oynaya bilir. Təəssüf hissi ilə qeyd edirəm ki, özünü yüksək inkişaf etmiş, yüksək mədəniyyətə malik, başqalarına “demokratiya dərsi” keçən, demokratiyanı özününküləşdirən Avropa İttifaqı ölkələrində, xüsusilə Almaniya, Polşa, Fransada radikal millətçilik baş qaldırmaqdadır. “Almaniya almanlar üçün” şüarını əsas götürən Almaniya üçün alternativ partiyası artıq bəzi torpaqlarda, seçkilərdə qalib olmuşdur. Hər addım başı gəlmələrə, digər millətlərə, miqrantlara qərəzli münasibət, ikrah hissi, dözməməzlik özünü göstərir. İspaniya və Portuqaliyada da analoji hadisələr baş verir.


Hər bir xalq üçün milli mentalitet əzizdir, onun vizit kartıdır. Qədirbilən üçün o, müqəddəslik səviyyəsində olmalıdır. Vətən kimi, milli-mənəvi dəyərlər toplumu olan milli mentalitet qorunmalıdır. Müasir dövrdə informasiya vasitələrinin bolluğu şəraitində internetdən, sosial şəbəkələrdən istifadə edərək milli-mənəvi dəyərlərimizə qarşı, onun sarsıdılması istiqamətində çox müxtəlif vasitələrlə məqsədyönlü iş aparılır.


Milli-mənəvi dəyərlərimizə əməllərimizlə, gördüyümüz işlərlə sahib çıxmalıyıq. Bu hər bir azərbaycanlının ən azı vətəndaşlıq borcudur.


Ardı var


Məsum Kamal oğlu Əliyev



Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri,

18 sentyabr 2026

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] “NEFTÇİ”, “QARABAĞ” VƏ “SABAH” KLUBLARININ TARİXİ. DÜNYA ÇEMPİONATLARI. FUTBOL AZARKEŞİNİN XATİRƏLƏRİ https://heqiqet.az/idman/29730-nefti-qaraba-v-sabah-klublarinin-tarixi-dnya-empionatlari-futbol-azarkeinin-xatirlri-istoriya-klubov-neftchi-karabah-i-sabah-chempionaty-mira.html https://heqiqet.az/idman/29730-nefti-qaraba-v-sabah-klublarinin-tarixi-dnya-empionatlari-futbol-azarkeinin-xatirlri-istoriya-klubov-neftchi-karabah-i-sabah-chempionaty-mira.html

[allow-turbo]

Ayaz Mustafa oğlu Əlikişibəyov



Bakı klubu və Azərbaycanın ən qədim futbol klublarından biri olan Neftçi peşəkar futbol klubu 1937-ci ildə "Neftyanik" adı ilə təsis edilib.


1968-ci ildə klub adını "Neftçi" olaraq dəyişdirib. Sovet dövründə 27 mövsüm yüksək liqada oynayıb. Doqquz dəfə Azərbaycan çempionu, altı dəfə Azərbaycan Kubokunun qalibi və iki dəfə Azərbaycan Super Kubokunun qalibidir.


1992-ci ildən bəri Azərbaycanın yüksək liqasında (2007-ci ildən bəri Premyer Liqa) müntəzəm iştirakçıdır.


"Neftçi" iki oyunda Kiprin "Apoel" klubunu 4:2 hesabı ilə məğlub edərək Avropa Kubokunun qrup mərhələsinə yüksələn ilk Azərbaycan komandası olub. İllər ərzində klub milli futbolumuzu Çempionlar Liqası, Avropa Liqası və Konfrans Liqası kimi nüfuzlu turnirlərdə təmsil edərək, "İnter", "Anderlext", "Dinamo Zaqreb", CSKA Moskva, Rapid, Qalatasaray və Beşiktaş kimi tanınmış Avropa klubları ilə qarşılaşıb.


1960-cı illərdə SSRİ Futbol Çempionatının hər oyununa müntəzəm olaraq necə baxdığımı abonement biletlərini futbol mövsümündən xeyli əvvəl aldığımı xatırlayıram.


Həmin illərdə komanda Sovet İttifaqının yüksək liqasında Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan və Gürcüstanın aparıcı klubları ilə yarışaraq mübarizə aparırdı. Bakıdakı Mərkəzi Respublika Stadionu demək olar ki, hər oyun üçün tam dolu idi. Stadionun tutumu 31.000 tamaşaçıdır.

"Neftçi"nin uğurları 1961-ci ildən 1965-ci ilə qədər baş məşqçi B. Arkadyevin rəhbərliyi altında başladı. 1966-cı ildə yeni baş məşqçi Əhməd Ələsgərovun gəlişi ilə "Neftçi" SSRİ Çempionatında üçüncü yeri qazandı.


Həmin axşam stadionda idik, Moskva Spartak komandasına qarşı final oyunu keçiriləndə hesab 3:0 idi və biz klubun bürünc medal qazanmasının şahidi olduq. Klubun şanlı qələbəsinin şərəfinə dolu stadion bu münasibətlə məşəllərlə qeyd etdi.


Həmin gün dostlarım və mən, matçda iştirak edən hər kəslə birlikdə arenanı böyük sevinc və komandamızın və Azərbaycan futbolunun uğurlarından qürur hissi ilə tərk etdik.


O illərdə komanda Dinamo Moskva, Zenit Leninqrad, Torpedo Moskva, Dinamo Kiyev, Spartak Moskva və Dinamo Tbilisi kimi mötəbər klubları məğlub edə bilirdi. İllər ərzində Azərbaycan futboluna beynəlxalq arenada şöhrət gətirən böyük şəxsiyyətlər arasında Anatoli Banişevski, Əhməd Ələsgərov, Kazbek Tuayev, Nikolay Smolnikov, Nazim Süleymanov, Vaqif Sadıxov, Vəli Qasımov və Ağasəlim Mircavadov var.


1950-ci illərdə Moskva Dinamo komandasında oynayan və bir matçda İtaliya Milanına qarşı dörd qol vuran Azərbaycanlı Ələkbər Məmədovdan bəhs etməmək mümkün deyil.


60 il əvvəl Sovet İttifaqı futbol çempionatının oyunlarından sonra kifayət qədər sərnişin daşınmasının olmaması səbəbindən uzun məsafələri - bəzən 6 kilometrə qədər - piyada evə qayıdarkən xatırlayıram. O vaxtlar metro, oyunlar bitməmişdən əvvəl belə tez bağlanırdı. İnsanlar tramvay və trolleybusların qapılarından çıxıb bəzən hətta bu nəqliyyat vasitələrinin damına çıxırdılar. 1960-cı və 1970-ci illərdə istedadlı həmvətənimiz Anatoli Banişevski öz oyunu ilə seçilirdi. O, 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən Dünya Kubokunda SSRİ milli komandasında oynamış və komanda orada dördüncü yeri tutmuşdu.


19 yaşında Nikolay Morozov onu Sovet millisinə dəvət etdi və Banişevski səkkiz matçda yeddi qol vuraraq parlaq debüt etdi. Bu qollardan biri, Marakanada dünya çempionu olan böyük braziliyalılara qarşı 30 metrlik başla vurulan top dünya futbolunun şah əsərinə çevrildi.


1965-ci ildə keçirilən bu matçda SSRİ millisi Braziliya ilə 2:2 hesablı heç-heçə etdi. Banişevski həmçinin 1972-ci il Avropa Çempionatında Sovet millisində oynadı və komanda gümüş medal qazandı.


Məşhur futbolçumuz Neftçi klubu ilə SSRİ çempionatında bürünc medal qazandı.


Həmçinin, 1988-ci ildə SSRİ millisi ilə futbol üzrə Olimpiya çempionu olmuş digər Neftçi oyunçumuz İqor Ponomaryovu da qeyd etmək istərdim.

2017-ci ildə klubun tarixini xatırlamaq üçün muzey yaradıldı. Son illərdə komandanın nəticələri Neftçi azarkeşlərini məmnun etməyib, çünki onlar milli çempionatın ortasında başa vurublar. "Neftçi" baş məşqçi Samir Abbasovun rəhbərliyi altında son mövsümlərin daimi çempionu olan "Qarabağ"dan qızıl medalı yalnız 2022-ci il mövsümündə ala bildi.


Yeni məşqçi Yuri Vernidubun rəhbərliyi altında komanda xeyli gücləndi və 2025-2026-cı illərdə Azərbaycan Çempionatında turnir cədvəlinin aşağısından dördüncü yerə yüksəldi, uğursuz olsa da, konfrans liqasında yer qazandı.


Elə ilk oyununda komanda evdə "Dinamo Minsk"ə 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və ümumi hesabla turnirdən kənarlaşdırıldı.

Ağdamda yerləşən "Qarabağ" Futbol Klubu 1951-ci ildə "Məhsul" adı ilə təsis edilib və 1987-ci ildə hazırkı adı "Qarabağ"ı alana qədər bir neçə ad dəyişikliyindən keçib.


Klub ev oyunlarını "Azərsun Arena"da, Avropa Kuboku oyunlarını isə Bakıdakı Tofiq Bəhramov adına Mərkəzi Stadionda keçirir. Klub Sovet İttifaqı Çempionatının İkinci Liqasında mübarizə aparıb. 1992-ci ildən bəri Azərbaycan Premyer Liqasında oynayıb, 12 dəfə Azərbaycan Çempionatını və 8 dəfə Azərbaycan Kubokunu qazanıb. "Qarabağ" Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə iki dəfə vəsiqə qazanan yeganə Azərbaycan komandasıdır. Bu klub Azərbaycan idmanının qüruru və milyonlarla "Qarabağ" azarkeşinin sevimlisidir.


İlk Azərbaycan çempionatında komanda 4-cü yeri tutmuşdur. Həmin vaxt komandaya Azərbaycanın milli qəhrəmanı Allahverdi Bağırov məşqçilik edirdi. O, sonradan minaya düşərək Birinci Qarabağ müharibəsində həlak olmuşdu. 1993-cü ildə məşqçi Ağasəlim Mircavadovun rəhbərliyi altında klub Azərbaycan Kubokunu və Çempionatını qazandı. 1998-ci ildən 2001-ci ilə qədər komanda maliyyə problemləri səbəbindən geriləməyə məruz qaldı. 2001-ci ildə tanınmış böyük holdinq olan "Azərsun" komandanı öz üzərinə götürdü. 2003-2004 mövsümündə komanda Azərbaycan Premyer Liqasında 3-cü yeri tutdu. 2004-2005-ci illərdə təcrübəli mütəxəssis İqor Ponomaryov baş məşqçi kimi dəvət edildi. İllər ərzində komandaya məşqçilər Elxan Abdullayev və Böyükağa Ağayev rəhbərlik etdi. 2006 və 2007-ci illərdə komanda UEFA Kubokunda Moldovadan olan "Zimbra"nı məğlub edə bilmədi. Klub daha sonra türkiyəli mütəxəssis Rasim Kara tərəfindən məşq etdirilib və 2008-ci ildən bəri Qurban Qurbanov bu vəzifəni öz üzərinə götürüb.


Onun rəhbərliyi altında klub müntəzəm olaraq Avropa Liqasının əsas mərhələsində mübarizə aparıb. Yarışların birində "Qarabağ" İtaliyanın "İnter" komandası ilə qarşılaşıb. O, son dəqiqələrdə "Qarabağ"a pley-offa yüksəlmək şansı verəcək vacib bir qola imza atıb. Təəssüf ki, qol hakim tərəfindən səhvən hesaba alınmayıb. O, oyunçumuzu ofsaydda saxladığına görə qeydə almışdı. O vaxt VAR mövcud deyildi.


2017-ci ildə komanda Çempionlar Liqasının əsas mərhələsində oynayıb və orada iki dəfə tanınmış, güclü İspaniya klubu "Atletiko Madrid" ilə heç-heçə edib. 2026-2026-cı illərdə komanda Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində uğurla çıxış edərək "Benfika", "Kopenhagen" və "Ayntraxt Frankfurt" kimi klubları məğlub edib və 10 xal qazanıb. "Qarabağ" iki oyundan sonra İngiltərənin "Nyukasl Yunayted" komandasını məğlub edə bilməyərək 1/8 finala yüksələ bilməyib.


Avropa Liqası mövsümlərindən birində "Qarabağ" pley-off mərhələsində məşhur Portuqaliya komandası "Braqa" ilə qarşılaşdı və iki oyundan sonra onları 4:2 və 3:4 hesabları ilə məğlub etdi. Eyni 2023-2024 mövsümündə "Qarabağ" 1/8 finalda Almaniyanın "Bayer Leverkuzen" komandası ilə qarşılaşdı. Evdə heç-heçə etdikdən sonra cavab oyununun sonlarında 2:0 hesabı ilə irəlidə idilər, lakin azlıq təşkil etsələr də, üstünlüyünü qoruya bilmədilər və "Bayer"ə 2:3 hesabı ilə məğlub oldular. 2025-2026-cı illər mövsümündə Azərbaycan Çempionatının son turunda "Qarabağ" "Sabah"a məğlub oldu və ikinci yeri tutaraq Avropa Liqasına vəsiqə qazandı. Yarışın ilk turunda klub İslandiyanı məğlub etdi və növbəti turda Bolqarıstanın CSKA komandası ilə qarşılaşdı.


İki oyun 0:0 hesablı heç-heçə ilə başa çatdı.


"Qarabağ" penaltilər seriyasında Bolqarıstan klubuna məğlub oldu.


Konfrans Liqasına enən "Qarabağ" "Dinamo Kiyev"lə qarşılaşdı və iki oyundan – 0:1 və 2:0 - sonra pley-offa yüksəldi. Təəssüf ki, ilk oyunda 1:0 hesabı ilə qalib gəlsələr də, Hollandiyanın "Tvente" komandasına məğlub oldular, evdə 4:1 hesabı ilə turnirdən kənarlaşdırıldılar. Baş məşqçi Qurban Qurbanovun 2008-ci ildən bəri "Qarabağ"da gördüyü genişmiqyaslı işlər danılmazdır. Onun rəhbərliyi altında "Qarabağ" həm beynəlxalq, həm də ölkə daxilində böyük uğurlar qazanıb.


2025-2026 mövsümündə Medina, Andrade və Duran kimi oyunçular mövsümün sonunda komandadan ayrıldılar və bu da klubun potensialını zəiflətdi. Yeni transferlər və oyunçu zədələri də "Qarabağ"ın nəticələrinə təsir etdi.


2026-2027-ci illər Azərbaycan Çempionatında komanda yeni uğur hədəfləri ilə üzləşir. Qurban Qurbanov komandaya rəhbərlik etməyə davam edir. Klub rəhbərliyi bu istedadlı məşqçiyə həm Azərbaycan Çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə gələcək qələbələri etibar etmək qərarına gəlib.


"Sabah" Futbol Klubu 2017-ci ildə təsis edilib. Qısa karyerası ərzində klub iki titul, Azərbaycan Kuboku 2025-2026 mövsümündə isə Azərbaycan çempionluğunu qazanaraq Çempionlar Liqasına vəsiqə əldə edib. Qrup mərhələsinə dörd mərhələdən keçən "Sabah" Danimarka və İsrailin məşhur klublarını məğlub edib. Klub rəhbərliyi baş məşqçi Valdas Dombrauskasın işini yüksək qiymətləndirib. "Sabah" Çempionlar Liqasının əsas turnirində Azərbaycanı təmsil edəcək. Düzgün transfer siyasəti, gənc futbolçuların inkişafı üçün bütün lazımi şəraiti təklif edən klub Akademiyasının yaradılması və yaxşı planlaşdırılmış maliyyə sistemi komandanın gələcək uğurları üçün ilkin şərtlərdir.


Son illərdə həm Azərbaycan çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparan Azərbaycan klublarının səviyyəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşıb və bu da tamaşaçı sayının artmasına səbəb olub. "Qarabağ" və "Sabah"ın Avropa liqalarında uğur qazanması futbol azarkeşləri arasında Azərbaycan çempionatına marağı da artırıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev həmişə Azərbaycanda idmanın inkişafına xüsusi diqqət yetirib. Dövlət başçısı yüksək nəticələr əldə edən, mükafatlar qazanan və medallar qazanan idmançılara və komandalara mənəvi və maddi dəstək göstərib. Prezident İlham Əliyev "Qarabağ" komandası ilə görüşlər zamanı klub rəhbərliyinin və baş məşqçi Qurban Qurbanovun uğurlu işini yüksək qiymətləndirib. Onlar futbolumuza dünyanın aparıcı komandaları arasında şöhrət qazandırıblar. "Qarabağ" son 12 ildə Azərbaycanı Avropa liqalarında ləyaqətlə təmsil edib.


Prezident İlham Əliyev "Sabah"ı Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksəlməsi münasibətilə təbrik edib.


Mən uşaqlıqdan futbola maraq göstərməyə başlamışam, 1962-ci ildə Çilidə keçirilən Dünya Kubokundan radio reportajlarını dinləyirdim. Daha sonra SSRİ milli komandası dörddəbir finalda turnirin ev sahibi Çiliyə 2:1 hesabı ilə məğlub olub.


Biz o vaxtlar bu komandaya azarkeşlik edirdik, Azərbaycan da daxil olmaqla 15 respublika Sovet İttifaqının tərkibində idi. 1966-cı ildə İngiltərə Dünya Kuboku ilk dəfə canlı yayımlanmağa başladı. Beynəlxalq dərəcəli hakim olan həmyerlimiz Tofiq Bəhramov turnirdə öz izini qoyub. O, İngiltərə və Almaniya milli komandaları arasında final matçını yan xəttdən idarə edib. Həmin oyunda Bəhramov İngiltərənin Qərbi Almaniyaya vurduğu qolu təsdiqlədi. Matçın hakimi hakimimizlə məsləhətləşdikdən sonra xətt hakiminin qərarı ilə razılaşdı və hesab İngiltərənin xeyrinə 3:2 oldu. Final oyunundan sonra İngiltərə 4:2 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Kubokunun qızıl medalını qazandı.


1966-cı il Dünya Kubokundan sonra hakimimizə qızıl fit verildi. Bakıdakı Respublika Stadionu məşhur hakim Tofiq Bəhramovun adını daşıyır. Həmin 1966-cı il Dünya Kubokunda Braziliya əvvəlki iki Dünya Kubokunun uğurunu təkrarlaya bilmədi, istedadlı Euseibio-nun rəhbərlik etdiyi Portuqaliyaya və Macarıstana erkən məğlub oldu. Əfsanəvi Pele həmin oyunlarda zədələndi.


Yeniyetməlik illərində SSRİ komandasının dördüncü yeri tutduğu İngiltərə Dünya Kubokunun bütün yayımlarını maraqla izlədiyimi xatırlayıram.


1970-ci il məşhur Pelenin rəhbərlik etdiyi Braziliyanın qələbəsi ilə yadda qaldı və o, üçüncü dəfə Jule Rimet Kubokunu qazandı. Həmin turnirdə Braziliya finalda İtaliyanı 4:1 hesabı ilə məğlub etdi və kubokun yeganə üçqat qalibi olan Jule Rimet Kubokunu evə apardı.


1970-ci ildə Meksikada keçirilən Dünya Kubokunun hər oyununu televiziyada böyük maraqla izlədim. Argentinanın ikinci Dünya Kuboku titulunu qazandığı Meksikada yenidən keçirilən 1986-cı il Dünya Kubokunun televiziya yayımlarını izləmək şansım oldu. Digər məşhur futbolçu Dieqo Maradona komandada oynayıb və İngiltərəyə qarşı əli ilə qol vurması ilə yadda qalıb. Bunu hakim də təsdiqləyib. Qolu əli ilə vurub-vurmadığı Maradonadan soruşulduqda bunun Tanrının əli olduğunu cavablandırıb.


Beləliklə, 2026-cı ildə yenidən Meksikada üçüncü dəfə keçirilən Dünya Kubokunun bütün yayımlarını izləmək mənə ahıl yaşımda qismət oldu. Meksikadan başqa, ABŞ və Kanada da Dünya Kubokuna ev sahibliyi etdi.


Turnirin finalına çıxan Argentina, 2022-ci ildə qazandığı titulunu qoruya bilmədi və finalda güclü İspaniya komandasına uduzdu.


2026-cı il Dünya Kubokunda digər argentinalı Lionel Messi, 2022-ci ildə komandasına qızıl medal qazandırdığı kimi, öz performansı ilə parladı.


2026-cı il Dünya Kubokunun çempionu İspaniya komandasında dünya futbolunda yeni bir ulduz, istedadlı Lamin Yamal da var idi və o, həm də futbol dünyasının ən gənc kapitanı oldu.


Sentyabr 2026


***

Аликишибеков Аяз Мустафа оглы


ИСТОРИЯ КЛУБОВ «НЕФТЧИ», «КАРАБАХ» И «САБАХ». ЧЕМПИОНАТЫ МИРА. ВОСПОМИНАНИЯ ЛЮБИТЕЛЯ ФУТБОЛА


Профессиональный футбольный клуб «Нефтчи», клуб из Баку, один из старейших футбольных клубов Азербайджана был основан в 1937 году под названием «Нефтяник».


В 1968 году клуб изменил название на «Нефтчи». В советское время 27 сезонов играл в высшей лиге. Девятикратный чемпион Азербайджана, шестикратный обладатель Кубка Азербайджана. Двукратный обладатель Суперкубка Азербайджана.


Начиная с 1992 года, постоянный участник высшей лиги (с 2007 года – Премьер лиги) Азербайджана.


«Нефтчи» первая азербайджанская команда, прошедшая в групповой этап Еврокубков, выиграв у кипрского клуба «Апоэль» по результатам двух игр 4:2.


В разные годы клуб представлял наш отечественный футбол в представительных, престижных турнирах Лиги Чемпионов, Лиге Европы, Лиге Конференций, встречаясь с известными футбольными клубами Европы, такими как «Интер», «Андерлехт», «Динамо» Загреб, «ЦСКА» Москва, «Рапид», «Галатасарай», «Бешикташ».


Вспоминаю как в 60-е годы ХХ столетия я регулярно посещал все игры чемпионата СССР по футболу, заранее приобретая абонемент на матчи до начала футбольного сезона.


В те годы команда выступала в высшей лиге советской страны с ведущими клубами России, Украины, Казахстана, Грузии. На каждой игре Центральный Республиканский стадион в Баку собирал почти полную аудиторию. Вместимость стадиона составляет 31 тысячу зрителей.


Успешно команда «Нефтчи» стала выступать под руководством старшего тренера Б.Аркадьева с 1961 года по 1965 годы. С приходом нового старшего тренера Ахмеда Алескерова в 1966 году «Нефтчи» завоевал 3-е место в чемпионате СССР.


Присутствуя на стадионе в тот вечер, когда состоялась последняя игра против московского «Спартака», счет в матче был 3:0 в пользу нашей команды, мы стали свидетелями бронзового успеха клуба. В честь славной победы клуба заполненный до отказа стадион праздновал это событие факельными огнями.


В тот день я с друзьями и все, кто присутствовал на матче, покидали игровую арену с большой радостью и чувством гордости за успехи родной команды и азербайджанского футбола.


В те годы команда могла обыгрывать такие маститые клубы как московское «Динамо», ленинградский «Зенит», московское «Торпедо», киевское «Динамо», московский «Спартак», тбилисское «Динамо». Большие мастера, прославившие в разные годы Азербайджанский футбол на международной арене – это Анатолий Банишевский, Ахмед Алескеров, Казбек Туаев, Николай Смольников, Назим Сулейманов, Вагиф Садыхов, Вели Касымов, Агасалим Мирджавадов.


Нельзя не отметить азербайджанца Алекпера Мамедова, игравшего в 50-х годах ХХ века за московское «Динамо» и забившего в одном из матчей 4 гола в ворота итальянского «Милана».


Вспоминаю то годы 60-летней давности, когда мы после игр чемпионата Советского Союза по футболу добирались до дома в пешем порядке, преодолевая большие расстояния, ин огда до 6 километров, ввиду отсутствия достаточного количества пассажирских перевозок. Метро в те годы быстро закрывалось, еще до окончания игр. Люди свешивались с дверей трамваем, троллейбусов, а иногда забирались на крышу этих транспортных средств.


В 60-е и 70-е годы прошлого столетия выделялся своей игрой талантливый наш соотечественник Анатолий Банишевский. Этот футболист участвовал в составе сборной СССР на чемпионате мира в Англии в 1966 году, где команда заняла 4-е место.


В 19 лет Николай Морозов пригласил его в первую сборную Страны Советов, где у Банишевского случился прекрасный дебют – 7 голов в восьми матчах. Один из голов, забитых головой с 30 метров, великим бразильцам, чемпионам мира на Маракане стал шедевром мирового футбола.


В этом матче 1965 года сборная СССР сыграла с бразильцами вничью 2:2. Банишевский также выступал за сборную страны Советов на чемпионате Европы в 1972 году, где команда завоевала серебряные награды.


Наш прославленный футболист является бронзовым призером чемпионата СССР в составе клуба «Нефтчи».


Хочу отметить и другого нашего игрока «Нефтчи» Игоря Пономарева, ставшего олимпийским чемпионом по футболу в составе сборной СССР в 1988 году.


В 2017 году создан музей истории клуба. В последние годы результаты этой команды не радовали поклонников «Нефтчи», занимавшей средние позиции в национальном чемпионате. Лишь в сезоне 2022 года «Нефтчи» под руководством старшего тренера Самира Аббасова сумел отнять золотые медали у «Карабаха», неизменного чемпиона последних сезонов.


С приходом нового тренера Ю.Вернидуба, команда сумела заметно усилиться и подняться с низов таблицы до 4-го места в чемпионате Азербайджана 2025-2026 годов, что дало ей возможность выступить в лиге конференций, хотя и неудачно.


В первой же игре команда уступила 2:4 минскому «Динамо» на своем поле и по сумме двух игр выбыла из турнира.

Футбольный клуб «Карабах» из города Агдам основан в 1951 году под названием «Мехсул», сменил несколько названий, прежде чем получил нынешнее название в 1987 году «Карабах».


Домашние матчи клуб проводит на стадионе Азерсун Арена, а европейские кубковые игры на центральном стадионе имени Тофика Бахрамова в Баку.


Клуб выступал во 2-ой лиге чемпионата Советского Союза. Начиная с 1992 года, участник высшей лиги чемпионата Азербайджана, 12-кратный чемпион Азербайджана, 8-кратный обладатель кубка Азербайджана. Карабах единственная команда Азербайджана, дважды прошедшая в групповой этап лиги чемпионов. Этот клуб гордость Азербайджанского спорта, любимая команда миллионов поклонников и фанатов «Карабаха».

В первом чемпионате Азербайджана команда завоевала 4-е место. Тогда команду тренировал национальный герой Азербайджана Аллахверди Багиров, впоследствии подорвавшийся на мине и погибший в Первой Карабахской войне. В 1993 году под руководством тренера Агасалима Мирджавадова клуб завоевал кубок и чемпионство Азербайджана. Начиная с 1998 по 2001 года в команде произошел спад, ввиду финансовых проблем. В 2001 году шефство над командой взял известный крупный холдинг Азерсун. В сезоне 2003-2004 годов команда заняла 3-е место в высшей лиге Азербайджана. В 2004-2005 годах на пост главного тренера был приглашен опытный специалист Игорь Пономарев. В разные годы командой руководили тренеры Эльхан Абдуллаев, Беюкага Агаев. В 2006 и 2007 годах команда не смогла пройти Зимбру из Молдовы, в кубке УЕФА. Клуб тренировал тогда турецкий специалист Расим Кара, а с 2008 года бразды правления командой достались Гурбану Гурбанову.


Под его руководством клуб регулярно выступал в главной стадии турнира Лиги Европы. В одном из розыгрышей этого кубка «Карабах» встречался с итальянским «Интером». Забив на последних минутах важный мяч в ворота этой команды, что дало бы возможность выступить «Карабаху» в матчах плей-офф. Но, к сожалению, мяч ошибочно не был засчитан судьей этого матча. У нашего футболиста он определил положение вне игры. Тогда система VAR отсутствовала.


В 2017 году команда играла в основном этапе Лиги Чемпионов, где дважды смогла свести матч вничью с известным, сильным клубом из Испании «Атлетико» Мадридом.


В 2026-2026 годах, команда удачно сыграв на групповом этапе Лиги Чемпионов, сумев победить такие клубы, как Бенфика, Копенгаген, Айнтрахт и набрав 10 очков «Карабах» вышел в 1/16 финала, в стадию плей-офф, где по итогам двух встреч не сумел обойти английский «Ньюкасл».


В одном из розыгрышей лиги Европы «Карабах» встретился на стадии плей-офф с известной португальской командой «Брагой», сумев победить её по итогам двух матчей 4:2 и 3:4. В этом же розыгрыше 2023-2024 годов на стадии 1/8 финала «Карабах» встречался с немецким «Байером». У себя на поле, сыграв вничью, а в ответной игре ведя в концовке игры 2:0, оставаясь в меньшинстве не сумел удержать преимущество и проиграл «Байеру» со счетом 2:3.


В последнем розыгрыше чемпионата Азербайджана 2025-2026 годов «Карабах» уступил первенство команде «Сабах» и занял 2-е место, что дало ей возможность выступить в лиге Европы. На первом этапе этого розыгрыша клуб победил Исландскую команду, затем встретился на следующем этапе с болгарским ЦСКА.


В двух играх была зафиксирована ничья с одинаковым счетом 0:0.


Пришлось исполнять пенальти, где «Карабах» уступил болгарскому клубу.


Перебравшись в лигу конференций, «Карабах» встретился с киевским «Динамо» и по итогам двух встреч 0:1 и 2:0 вышел в плей-офф турнира, но, к сожалению, уступил голландскому «Твенте», хотя в первой встрече добился победы 1:0, но на своем поле проиграл 1:4 и выбыл из турнира.


Нельзя не отметить большую работу, проделанную старшим тренером Гурбаном Гурбановым в команде «Карабах», начиная с 2008 года. Под его руководством «Карабах» добился больших успехов на международной арене и в Азербайджане.


В розыгрыше 2025-2026 годов по окончании сезона из команды ушли футболисты Мелина, Андраде, Дуран, что ослабило потенциал этого клуба. Новые трансферы, травмы игроков – причины, сказавшиеся на результатах «Карабаха».


В чемпионате Азербайджана 2026-2027 годов перед командой стоят новые цели для успешного выступления. Командой продолжает руководить Гурбан Гурбанов. Руководство клуба решило доверить этому тренеру, талантливому специалисту будущие новые победы в чемпионате Азербайджана, так и на международных турнирах.


Клуб «Сабах» создан в 2017 году. За свою непродолжительную карьеру клуб сумел дважды выиграть Кубок Азербайджана и в сезоне 2025-2026 годов завоевать чемпионство Азербайджана, что дало ей возможность выступить в лиге чемпионов. Пройдя четыре этапа на пути к групповому турниру команда «Сабах» сумела победить известные клубы из Дании и Израиля. Руководство клуба высоко оценило работу старшего тренера Валдаса Домбраускаса. Команда «Сабах» будет представлять наш футбол в главном турнире лиги чемпионов. Грамотная трансферная политика, создание Академии клуба, где имеются все условия для подготовки юных футболистов и четко спланированная финансовая система клуба. Все это является предпосылкой для будущих успехов этой команды.


В последние годы заметно возрос уровень азербайджанских клубов, выступающих в чемпионате Азербайджана, так и в международных турнирах, что явилось причиной увеличения количества зрителей на трибунах стадионов. Также интерес к чемпионату Азербайджана у любителей футбола связан с успешным выступлением клубов «Карабах» и «Сабах» в лигах Европы.


Президент Республики Азербайджан Ильхам Алиев всегда уделял повышенное внимание развитию спорта в Азербайджане. Глава государства спортсменам, добившихся высоких результатов, наград и командам, оказывал моральную и финансовую поддержку. При встречах с командой «Карабах» Президент Ильхам Алиев отмечал успешную работу руководства клуба и старшего тренера Гурбана Гурбанова, прославивших наш футбол среди грандов мировых команд. Клуб «Карабах» достойно представляет Азербайджан в лигах Европы в течении последних 12 лет.

Президент Ильхам Алиев поздравил клуб «Сабах» с выходом в групповой этап лиги чемпионов.


Интересоваться футболом я начал в раннем детстве, прислушиваясь к радиорепортажам с игр чемпионата мира, проходившего в Чили 1962 года. Тогда сборная СССР завершила свое выступление на стадии ¼ финала, уступив хозяевам турнира сборной Чили 1:2.


Тогда мы болели за эту команду, где 15 республик, в том числе и Азербайджан находился в составе Советской страны.


В 1966 году начали впервые транслировать в прямом эфире игры Английского чемпионата мира по футболу. Тогда отметился на этом турнире судья международной категории наш соотечественник Тофик Бахрамов. Он судил на боковой линии финальный матч между английской и немецкой сборными. В этой игре Бахрамов засчитал гол, забитый англичанами в ворота сборной ФРГ. Главный арбитр матча после консультации с нашим судьей согласился с мнением бокового арбитра и счёт стал 3:2 в пользу сборной Англии. Доиграв финальную игру, англичане победили со счётом 4:2 и стали обладателями золотых медалей чемпионата мира.


После чемпионата мира 1966 года наш арбитр получил в награду золотой свисток. Республиканский стадион в Баку носит название прославленного арбитра Тофика Бахрамова.


В том чемпионате 1966 года сборная Бразилии не сумела повторить успех двух предыдущих чемпионатов мира, проиграв на ранней стадии Португалии с его лидером талантливым Эусейбио, а также и сборной Венгрии. В тех играх был травмирован легендарный Пеле.


Помню будучи подростком я с интересом наблюдал все трансляции с английского чемпионата мира, где сборная СССР заняла 4-е место.


1970 год запомнился триумфом сборной Бразилии во главе с знаменитым Пеле, завоевавший в 3 раз кубок Жюле Риме. На этом турнире Бразилия победила в финале сборную Италии со счётом 4:1 и увезла кубок Жюле Риме на родину на вечное хранение, как команда трижды владеющая этим трофеем.


Чемпионат мира 1970 года, проходивший в Мексике, я с интересом наблюдал по телевидению все матчи. Мне посчастливилось смотреть телетрансляции с чемпионата мира 1986 года, проходившего вновь в Мексике, где сборная Аргентины во второй раз стала чемпионом мира и играл за эту сборную другой знаменитый футболист Диего Марадона, запомнившийся забитым рукой мячом в ворота сборной Англии, засчитанные судьей. Когда спросили Марадону подыграл ли он рукой в эпизоде с голом в ворота противника, он ответил, что это была рука бога.


И вот снова дожив до преклонного возраста, я в этом 2026 году наблюдал все трансляции с чемпионата мира, проходившего в 3 раз в Мексике. Помимо этой страны, мировое первенство по футболу принимали США и Канада.


Сборная Аргентины, выйдя в финал турнира, не смогла отстоять титул чемпиона, завоеванный в 2022 году, проиграв сильной сборной Испании в финальной игре.


На чемпионате мира 2026 года блистал своей игрой другой аргентинец Лионель Месси, как и в 2022 году, когда помог своей команде стать обладателями золотых медалей.


В составе чемпиона мира 2026 года сборной Испании зажглась новая звезда мирового футбола талантливый Ламин Ямал, который стал и самым молодым капитаном в футбольном мире


Сентябрь 2026 года


]]>[/allow-turbo] idman / gundem heqiqet Sun, 20 Sep 2026 22:04:32 +0400 [/shortrss] [fullrss] “NEFTÇİ”, “QARABAĞ” VƏ “SABAH” KLUBLARININ TARİXİ. DÜNYA ÇEMPİONATLARI. FUTBOL AZARKEŞİNİN XATİRƏLƏRİ https://heqiqet.az/idman/29730-nefti-qaraba-v-sabah-klublarinin-tarixi-dnya-empionatlari-futbol-azarkeinin-xatirlri-istoriya-klubov-neftchi-karabah-i-sabah-chempionaty-mira.html https://heqiqet.az/idman/29730-nefti-qaraba-v-sabah-klublarinin-tarixi-dnya-empionatlari-futbol-azarkeinin-xatirlri-istoriya-klubov-neftchi-karabah-i-sabah-chempionaty-mira.html heqiqet Sun, 20 Sep 2026 22:04:32 +0400

]]> [allow-turbo]

Ayaz Mustafa oğlu Əlikişibəyov



Bakı klubu və Azərbaycanın ən qədim futbol klublarından biri olan Neftçi peşəkar futbol klubu 1937-ci ildə "Neftyanik" adı ilə təsis edilib.


1968-ci ildə klub adını "Neftçi" olaraq dəyişdirib. Sovet dövründə 27 mövsüm yüksək liqada oynayıb. Doqquz dəfə Azərbaycan çempionu, altı dəfə Azərbaycan Kubokunun qalibi və iki dəfə Azərbaycan Super Kubokunun qalibidir.


1992-ci ildən bəri Azərbaycanın yüksək liqasında (2007-ci ildən bəri Premyer Liqa) müntəzəm iştirakçıdır.


"Neftçi" iki oyunda Kiprin "Apoel" klubunu 4:2 hesabı ilə məğlub edərək Avropa Kubokunun qrup mərhələsinə yüksələn ilk Azərbaycan komandası olub. İllər ərzində klub milli futbolumuzu Çempionlar Liqası, Avropa Liqası və Konfrans Liqası kimi nüfuzlu turnirlərdə təmsil edərək, "İnter", "Anderlext", "Dinamo Zaqreb", CSKA Moskva, Rapid, Qalatasaray və Beşiktaş kimi tanınmış Avropa klubları ilə qarşılaşıb.


1960-cı illərdə SSRİ Futbol Çempionatının hər oyununa müntəzəm olaraq necə baxdığımı abonement biletlərini futbol mövsümündən xeyli əvvəl aldığımı xatırlayıram.


Həmin illərdə komanda Sovet İttifaqının yüksək liqasında Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan və Gürcüstanın aparıcı klubları ilə yarışaraq mübarizə aparırdı. Bakıdakı Mərkəzi Respublika Stadionu demək olar ki, hər oyun üçün tam dolu idi. Stadionun tutumu 31.000 tamaşaçıdır.

"Neftçi"nin uğurları 1961-ci ildən 1965-ci ilə qədər baş məşqçi B. Arkadyevin rəhbərliyi altında başladı. 1966-cı ildə yeni baş məşqçi Əhməd Ələsgərovun gəlişi ilə "Neftçi" SSRİ Çempionatında üçüncü yeri qazandı.


Həmin axşam stadionda idik, Moskva Spartak komandasına qarşı final oyunu keçiriləndə hesab 3:0 idi və biz klubun bürünc medal qazanmasının şahidi olduq. Klubun şanlı qələbəsinin şərəfinə dolu stadion bu münasibətlə məşəllərlə qeyd etdi.


Həmin gün dostlarım və mən, matçda iştirak edən hər kəslə birlikdə arenanı böyük sevinc və komandamızın və Azərbaycan futbolunun uğurlarından qürur hissi ilə tərk etdik.


O illərdə komanda Dinamo Moskva, Zenit Leninqrad, Torpedo Moskva, Dinamo Kiyev, Spartak Moskva və Dinamo Tbilisi kimi mötəbər klubları məğlub edə bilirdi. İllər ərzində Azərbaycan futboluna beynəlxalq arenada şöhrət gətirən böyük şəxsiyyətlər arasında Anatoli Banişevski, Əhməd Ələsgərov, Kazbek Tuayev, Nikolay Smolnikov, Nazim Süleymanov, Vaqif Sadıxov, Vəli Qasımov və Ağasəlim Mircavadov var.


1950-ci illərdə Moskva Dinamo komandasında oynayan və bir matçda İtaliya Milanına qarşı dörd qol vuran Azərbaycanlı Ələkbər Məmədovdan bəhs etməmək mümkün deyil.


60 il əvvəl Sovet İttifaqı futbol çempionatının oyunlarından sonra kifayət qədər sərnişin daşınmasının olmaması səbəbindən uzun məsafələri - bəzən 6 kilometrə qədər - piyada evə qayıdarkən xatırlayıram. O vaxtlar metro, oyunlar bitməmişdən əvvəl belə tez bağlanırdı. İnsanlar tramvay və trolleybusların qapılarından çıxıb bəzən hətta bu nəqliyyat vasitələrinin damına çıxırdılar. 1960-cı və 1970-ci illərdə istedadlı həmvətənimiz Anatoli Banişevski öz oyunu ilə seçilirdi. O, 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən Dünya Kubokunda SSRİ milli komandasında oynamış və komanda orada dördüncü yeri tutmuşdu.


19 yaşında Nikolay Morozov onu Sovet millisinə dəvət etdi və Banişevski səkkiz matçda yeddi qol vuraraq parlaq debüt etdi. Bu qollardan biri, Marakanada dünya çempionu olan böyük braziliyalılara qarşı 30 metrlik başla vurulan top dünya futbolunun şah əsərinə çevrildi.


1965-ci ildə keçirilən bu matçda SSRİ millisi Braziliya ilə 2:2 hesablı heç-heçə etdi. Banişevski həmçinin 1972-ci il Avropa Çempionatında Sovet millisində oynadı və komanda gümüş medal qazandı.


Məşhur futbolçumuz Neftçi klubu ilə SSRİ çempionatında bürünc medal qazandı.


Həmçinin, 1988-ci ildə SSRİ millisi ilə futbol üzrə Olimpiya çempionu olmuş digər Neftçi oyunçumuz İqor Ponomaryovu da qeyd etmək istərdim.

2017-ci ildə klubun tarixini xatırlamaq üçün muzey yaradıldı. Son illərdə komandanın nəticələri Neftçi azarkeşlərini məmnun etməyib, çünki onlar milli çempionatın ortasında başa vurublar. "Neftçi" baş məşqçi Samir Abbasovun rəhbərliyi altında son mövsümlərin daimi çempionu olan "Qarabağ"dan qızıl medalı yalnız 2022-ci il mövsümündə ala bildi.


Yeni məşqçi Yuri Vernidubun rəhbərliyi altında komanda xeyli gücləndi və 2025-2026-cı illərdə Azərbaycan Çempionatında turnir cədvəlinin aşağısından dördüncü yerə yüksəldi, uğursuz olsa da, konfrans liqasında yer qazandı.


Elə ilk oyununda komanda evdə "Dinamo Minsk"ə 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və ümumi hesabla turnirdən kənarlaşdırıldı.

Ağdamda yerləşən "Qarabağ" Futbol Klubu 1951-ci ildə "Məhsul" adı ilə təsis edilib və 1987-ci ildə hazırkı adı "Qarabağ"ı alana qədər bir neçə ad dəyişikliyindən keçib.


Klub ev oyunlarını "Azərsun Arena"da, Avropa Kuboku oyunlarını isə Bakıdakı Tofiq Bəhramov adına Mərkəzi Stadionda keçirir. Klub Sovet İttifaqı Çempionatının İkinci Liqasında mübarizə aparıb. 1992-ci ildən bəri Azərbaycan Premyer Liqasında oynayıb, 12 dəfə Azərbaycan Çempionatını və 8 dəfə Azərbaycan Kubokunu qazanıb. "Qarabağ" Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə iki dəfə vəsiqə qazanan yeganə Azərbaycan komandasıdır. Bu klub Azərbaycan idmanının qüruru və milyonlarla "Qarabağ" azarkeşinin sevimlisidir.


İlk Azərbaycan çempionatında komanda 4-cü yeri tutmuşdur. Həmin vaxt komandaya Azərbaycanın milli qəhrəmanı Allahverdi Bağırov məşqçilik edirdi. O, sonradan minaya düşərək Birinci Qarabağ müharibəsində həlak olmuşdu. 1993-cü ildə məşqçi Ağasəlim Mircavadovun rəhbərliyi altında klub Azərbaycan Kubokunu və Çempionatını qazandı. 1998-ci ildən 2001-ci ilə qədər komanda maliyyə problemləri səbəbindən geriləməyə məruz qaldı. 2001-ci ildə tanınmış böyük holdinq olan "Azərsun" komandanı öz üzərinə götürdü. 2003-2004 mövsümündə komanda Azərbaycan Premyer Liqasında 3-cü yeri tutdu. 2004-2005-ci illərdə təcrübəli mütəxəssis İqor Ponomaryov baş məşqçi kimi dəvət edildi. İllər ərzində komandaya məşqçilər Elxan Abdullayev və Böyükağa Ağayev rəhbərlik etdi. 2006 və 2007-ci illərdə komanda UEFA Kubokunda Moldovadan olan "Zimbra"nı məğlub edə bilmədi. Klub daha sonra türkiyəli mütəxəssis Rasim Kara tərəfindən məşq etdirilib və 2008-ci ildən bəri Qurban Qurbanov bu vəzifəni öz üzərinə götürüb.


Onun rəhbərliyi altında klub müntəzəm olaraq Avropa Liqasının əsas mərhələsində mübarizə aparıb. Yarışların birində "Qarabağ" İtaliyanın "İnter" komandası ilə qarşılaşıb. O, son dəqiqələrdə "Qarabağ"a pley-offa yüksəlmək şansı verəcək vacib bir qola imza atıb. Təəssüf ki, qol hakim tərəfindən səhvən hesaba alınmayıb. O, oyunçumuzu ofsaydda saxladığına görə qeydə almışdı. O vaxt VAR mövcud deyildi.


2017-ci ildə komanda Çempionlar Liqasının əsas mərhələsində oynayıb və orada iki dəfə tanınmış, güclü İspaniya klubu "Atletiko Madrid" ilə heç-heçə edib. 2026-2026-cı illərdə komanda Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində uğurla çıxış edərək "Benfika", "Kopenhagen" və "Ayntraxt Frankfurt" kimi klubları məğlub edib və 10 xal qazanıb. "Qarabağ" iki oyundan sonra İngiltərənin "Nyukasl Yunayted" komandasını məğlub edə bilməyərək 1/8 finala yüksələ bilməyib.


Avropa Liqası mövsümlərindən birində "Qarabağ" pley-off mərhələsində məşhur Portuqaliya komandası "Braqa" ilə qarşılaşdı və iki oyundan sonra onları 4:2 və 3:4 hesabları ilə məğlub etdi. Eyni 2023-2024 mövsümündə "Qarabağ" 1/8 finalda Almaniyanın "Bayer Leverkuzen" komandası ilə qarşılaşdı. Evdə heç-heçə etdikdən sonra cavab oyununun sonlarında 2:0 hesabı ilə irəlidə idilər, lakin azlıq təşkil etsələr də, üstünlüyünü qoruya bilmədilər və "Bayer"ə 2:3 hesabı ilə məğlub oldular. 2025-2026-cı illər mövsümündə Azərbaycan Çempionatının son turunda "Qarabağ" "Sabah"a məğlub oldu və ikinci yeri tutaraq Avropa Liqasına vəsiqə qazandı. Yarışın ilk turunda klub İslandiyanı məğlub etdi və növbəti turda Bolqarıstanın CSKA komandası ilə qarşılaşdı.


İki oyun 0:0 hesablı heç-heçə ilə başa çatdı.


"Qarabağ" penaltilər seriyasında Bolqarıstan klubuna məğlub oldu.


Konfrans Liqasına enən "Qarabağ" "Dinamo Kiyev"lə qarşılaşdı və iki oyundan – 0:1 və 2:0 - sonra pley-offa yüksəldi. Təəssüf ki, ilk oyunda 1:0 hesabı ilə qalib gəlsələr də, Hollandiyanın "Tvente" komandasına məğlub oldular, evdə 4:1 hesabı ilə turnirdən kənarlaşdırıldılar. Baş məşqçi Qurban Qurbanovun 2008-ci ildən bəri "Qarabağ"da gördüyü genişmiqyaslı işlər danılmazdır. Onun rəhbərliyi altında "Qarabağ" həm beynəlxalq, həm də ölkə daxilində böyük uğurlar qazanıb.


2025-2026 mövsümündə Medina, Andrade və Duran kimi oyunçular mövsümün sonunda komandadan ayrıldılar və bu da klubun potensialını zəiflətdi. Yeni transferlər və oyunçu zədələri də "Qarabağ"ın nəticələrinə təsir etdi.


2026-2027-ci illər Azərbaycan Çempionatında komanda yeni uğur hədəfləri ilə üzləşir. Qurban Qurbanov komandaya rəhbərlik etməyə davam edir. Klub rəhbərliyi bu istedadlı məşqçiyə həm Azərbaycan Çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə gələcək qələbələri etibar etmək qərarına gəlib.


"Sabah" Futbol Klubu 2017-ci ildə təsis edilib. Qısa karyerası ərzində klub iki titul, Azərbaycan Kuboku 2025-2026 mövsümündə isə Azərbaycan çempionluğunu qazanaraq Çempionlar Liqasına vəsiqə əldə edib. Qrup mərhələsinə dörd mərhələdən keçən "Sabah" Danimarka və İsrailin məşhur klublarını məğlub edib. Klub rəhbərliyi baş məşqçi Valdas Dombrauskasın işini yüksək qiymətləndirib. "Sabah" Çempionlar Liqasının əsas turnirində Azərbaycanı təmsil edəcək. Düzgün transfer siyasəti, gənc futbolçuların inkişafı üçün bütün lazımi şəraiti təklif edən klub Akademiyasının yaradılması və yaxşı planlaşdırılmış maliyyə sistemi komandanın gələcək uğurları üçün ilkin şərtlərdir.


Son illərdə həm Azərbaycan çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparan Azərbaycan klublarının səviyyəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşıb və bu da tamaşaçı sayının artmasına səbəb olub. "Qarabağ" və "Sabah"ın Avropa liqalarında uğur qazanması futbol azarkeşləri arasında Azərbaycan çempionatına marağı da artırıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev həmişə Azərbaycanda idmanın inkişafına xüsusi diqqət yetirib. Dövlət başçısı yüksək nəticələr əldə edən, mükafatlar qazanan və medallar qazanan idmançılara və komandalara mənəvi və maddi dəstək göstərib. Prezident İlham Əliyev "Qarabağ" komandası ilə görüşlər zamanı klub rəhbərliyinin və baş məşqçi Qurban Qurbanovun uğurlu işini yüksək qiymətləndirib. Onlar futbolumuza dünyanın aparıcı komandaları arasında şöhrət qazandırıblar. "Qarabağ" son 12 ildə Azərbaycanı Avropa liqalarında ləyaqətlə təmsil edib.


Prezident İlham Əliyev "Sabah"ı Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksəlməsi münasibətilə təbrik edib.


Mən uşaqlıqdan futbola maraq göstərməyə başlamışam, 1962-ci ildə Çilidə keçirilən Dünya Kubokundan radio reportajlarını dinləyirdim. Daha sonra SSRİ milli komandası dörddəbir finalda turnirin ev sahibi Çiliyə 2:1 hesabı ilə məğlub olub.


Biz o vaxtlar bu komandaya azarkeşlik edirdik, Azərbaycan da daxil olmaqla 15 respublika Sovet İttifaqının tərkibində idi. 1966-cı ildə İngiltərə Dünya Kuboku ilk dəfə canlı yayımlanmağa başladı. Beynəlxalq dərəcəli hakim olan həmyerlimiz Tofiq Bəhramov turnirdə öz izini qoyub. O, İngiltərə və Almaniya milli komandaları arasında final matçını yan xəttdən idarə edib. Həmin oyunda Bəhramov İngiltərənin Qərbi Almaniyaya vurduğu qolu təsdiqlədi. Matçın hakimi hakimimizlə məsləhətləşdikdən sonra xətt hakiminin qərarı ilə razılaşdı və hesab İngiltərənin xeyrinə 3:2 oldu. Final oyunundan sonra İngiltərə 4:2 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Kubokunun qızıl medalını qazandı.


1966-cı il Dünya Kubokundan sonra hakimimizə qızıl fit verildi. Bakıdakı Respublika Stadionu məşhur hakim Tofiq Bəhramovun adını daşıyır. Həmin 1966-cı il Dünya Kubokunda Braziliya əvvəlki iki Dünya Kubokunun uğurunu təkrarlaya bilmədi, istedadlı Euseibio-nun rəhbərlik etdiyi Portuqaliyaya və Macarıstana erkən məğlub oldu. Əfsanəvi Pele həmin oyunlarda zədələndi.


Yeniyetməlik illərində SSRİ komandasının dördüncü yeri tutduğu İngiltərə Dünya Kubokunun bütün yayımlarını maraqla izlədiyimi xatırlayıram.


1970-ci il məşhur Pelenin rəhbərlik etdiyi Braziliyanın qələbəsi ilə yadda qaldı və o, üçüncü dəfə Jule Rimet Kubokunu qazandı. Həmin turnirdə Braziliya finalda İtaliyanı 4:1 hesabı ilə məğlub etdi və kubokun yeganə üçqat qalibi olan Jule Rimet Kubokunu evə apardı.


1970-ci ildə Meksikada keçirilən Dünya Kubokunun hər oyununu televiziyada böyük maraqla izlədim. Argentinanın ikinci Dünya Kuboku titulunu qazandığı Meksikada yenidən keçirilən 1986-cı il Dünya Kubokunun televiziya yayımlarını izləmək şansım oldu. Digər məşhur futbolçu Dieqo Maradona komandada oynayıb və İngiltərəyə qarşı əli ilə qol vurması ilə yadda qalıb. Bunu hakim də təsdiqləyib. Qolu əli ilə vurub-vurmadığı Maradonadan soruşulduqda bunun Tanrının əli olduğunu cavablandırıb.


Beləliklə, 2026-cı ildə yenidən Meksikada üçüncü dəfə keçirilən Dünya Kubokunun bütün yayımlarını izləmək mənə ahıl yaşımda qismət oldu. Meksikadan başqa, ABŞ və Kanada da Dünya Kubokuna ev sahibliyi etdi.


Turnirin finalına çıxan Argentina, 2022-ci ildə qazandığı titulunu qoruya bilmədi və finalda güclü İspaniya komandasına uduzdu.


2026-cı il Dünya Kubokunda digər argentinalı Lionel Messi, 2022-ci ildə komandasına qızıl medal qazandırdığı kimi, öz performansı ilə parladı.


2026-cı il Dünya Kubokunun çempionu İspaniya komandasında dünya futbolunda yeni bir ulduz, istedadlı Lamin Yamal da var idi və o, həm də futbol dünyasının ən gənc kapitanı oldu.


Sentyabr 2026


***

Аликишибеков Аяз Мустафа оглы


ИСТОРИЯ КЛУБОВ «НЕФТЧИ», «КАРАБАХ» И «САБАХ». ЧЕМПИОНАТЫ МИРА. ВОСПОМИНАНИЯ ЛЮБИТЕЛЯ ФУТБОЛА


Профессиональный футбольный клуб «Нефтчи», клуб из Баку, один из старейших футбольных клубов Азербайджана был основан в 1937 году под названием «Нефтяник».


В 1968 году клуб изменил название на «Нефтчи». В советское время 27 сезонов играл в высшей лиге. Девятикратный чемпион Азербайджана, шестикратный обладатель Кубка Азербайджана. Двукратный обладатель Суперкубка Азербайджана.


Начиная с 1992 года, постоянный участник высшей лиги (с 2007 года – Премьер лиги) Азербайджана.


«Нефтчи» первая азербайджанская команда, прошедшая в групповой этап Еврокубков, выиграв у кипрского клуба «Апоэль» по результатам двух игр 4:2.


В разные годы клуб представлял наш отечественный футбол в представительных, престижных турнирах Лиги Чемпионов, Лиге Европы, Лиге Конференций, встречаясь с известными футбольными клубами Европы, такими как «Интер», «Андерлехт», «Динамо» Загреб, «ЦСКА» Москва, «Рапид», «Галатасарай», «Бешикташ».


Вспоминаю как в 60-е годы ХХ столетия я регулярно посещал все игры чемпионата СССР по футболу, заранее приобретая абонемент на матчи до начала футбольного сезона.


В те годы команда выступала в высшей лиге советской страны с ведущими клубами России, Украины, Казахстана, Грузии. На каждой игре Центральный Республиканский стадион в Баку собирал почти полную аудиторию. Вместимость стадиона составляет 31 тысячу зрителей.


Успешно команда «Нефтчи» стала выступать под руководством старшего тренера Б.Аркадьева с 1961 года по 1965 годы. С приходом нового старшего тренера Ахмеда Алескерова в 1966 году «Нефтчи» завоевал 3-е место в чемпионате СССР.


Присутствуя на стадионе в тот вечер, когда состоялась последняя игра против московского «Спартака», счет в матче был 3:0 в пользу нашей команды, мы стали свидетелями бронзового успеха клуба. В честь славной победы клуба заполненный до отказа стадион праздновал это событие факельными огнями.


В тот день я с друзьями и все, кто присутствовал на матче, покидали игровую арену с большой радостью и чувством гордости за успехи родной команды и азербайджанского футбола.


В те годы команда могла обыгрывать такие маститые клубы как московское «Динамо», ленинградский «Зенит», московское «Торпедо», киевское «Динамо», московский «Спартак», тбилисское «Динамо». Большие мастера, прославившие в разные годы Азербайджанский футбол на международной арене – это Анатолий Банишевский, Ахмед Алескеров, Казбек Туаев, Николай Смольников, Назим Сулейманов, Вагиф Садыхов, Вели Касымов, Агасалим Мирджавадов.


Нельзя не отметить азербайджанца Алекпера Мамедова, игравшего в 50-х годах ХХ века за московское «Динамо» и забившего в одном из матчей 4 гола в ворота итальянского «Милана».


Вспоминаю то годы 60-летней давности, когда мы после игр чемпионата Советского Союза по футболу добирались до дома в пешем порядке, преодолевая большие расстояния, ин огда до 6 километров, ввиду отсутствия достаточного количества пассажирских перевозок. Метро в те годы быстро закрывалось, еще до окончания игр. Люди свешивались с дверей трамваем, троллейбусов, а иногда забирались на крышу этих транспортных средств.


В 60-е и 70-е годы прошлого столетия выделялся своей игрой талантливый наш соотечественник Анатолий Банишевский. Этот футболист участвовал в составе сборной СССР на чемпионате мира в Англии в 1966 году, где команда заняла 4-е место.


В 19 лет Николай Морозов пригласил его в первую сборную Страны Советов, где у Банишевского случился прекрасный дебют – 7 голов в восьми матчах. Один из голов, забитых головой с 30 метров, великим бразильцам, чемпионам мира на Маракане стал шедевром мирового футбола.


В этом матче 1965 года сборная СССР сыграла с бразильцами вничью 2:2. Банишевский также выступал за сборную страны Советов на чемпионате Европы в 1972 году, где команда завоевала серебряные награды.


Наш прославленный футболист является бронзовым призером чемпионата СССР в составе клуба «Нефтчи».


Хочу отметить и другого нашего игрока «Нефтчи» Игоря Пономарева, ставшего олимпийским чемпионом по футболу в составе сборной СССР в 1988 году.


В 2017 году создан музей истории клуба. В последние годы результаты этой команды не радовали поклонников «Нефтчи», занимавшей средние позиции в национальном чемпионате. Лишь в сезоне 2022 года «Нефтчи» под руководством старшего тренера Самира Аббасова сумел отнять золотые медали у «Карабаха», неизменного чемпиона последних сезонов.


С приходом нового тренера Ю.Вернидуба, команда сумела заметно усилиться и подняться с низов таблицы до 4-го места в чемпионате Азербайджана 2025-2026 годов, что дало ей возможность выступить в лиге конференций, хотя и неудачно.


В первой же игре команда уступила 2:4 минскому «Динамо» на своем поле и по сумме двух игр выбыла из турнира.

Футбольный клуб «Карабах» из города Агдам основан в 1951 году под названием «Мехсул», сменил несколько названий, прежде чем получил нынешнее название в 1987 году «Карабах».


Домашние матчи клуб проводит на стадионе Азерсун Арена, а европейские кубковые игры на центральном стадионе имени Тофика Бахрамова в Баку.


Клуб выступал во 2-ой лиге чемпионата Советского Союза. Начиная с 1992 года, участник высшей лиги чемпионата Азербайджана, 12-кратный чемпион Азербайджана, 8-кратный обладатель кубка Азербайджана. Карабах единственная команда Азербайджана, дважды прошедшая в групповой этап лиги чемпионов. Этот клуб гордость Азербайджанского спорта, любимая команда миллионов поклонников и фанатов «Карабаха».

В первом чемпионате Азербайджана команда завоевала 4-е место. Тогда команду тренировал национальный герой Азербайджана Аллахверди Багиров, впоследствии подорвавшийся на мине и погибший в Первой Карабахской войне. В 1993 году под руководством тренера Агасалима Мирджавадова клуб завоевал кубок и чемпионство Азербайджана. Начиная с 1998 по 2001 года в команде произошел спад, ввиду финансовых проблем. В 2001 году шефство над командой взял известный крупный холдинг Азерсун. В сезоне 2003-2004 годов команда заняла 3-е место в высшей лиге Азербайджана. В 2004-2005 годах на пост главного тренера был приглашен опытный специалист Игорь Пономарев. В разные годы командой руководили тренеры Эльхан Абдуллаев, Беюкага Агаев. В 2006 и 2007 годах команда не смогла пройти Зимбру из Молдовы, в кубке УЕФА. Клуб тренировал тогда турецкий специалист Расим Кара, а с 2008 года бразды правления командой достались Гурбану Гурбанову.


Под его руководством клуб регулярно выступал в главной стадии турнира Лиги Европы. В одном из розыгрышей этого кубка «Карабах» встречался с итальянским «Интером». Забив на последних минутах важный мяч в ворота этой команды, что дало бы возможность выступить «Карабаху» в матчах плей-офф. Но, к сожалению, мяч ошибочно не был засчитан судьей этого матча. У нашего футболиста он определил положение вне игры. Тогда система VAR отсутствовала.


В 2017 году команда играла в основном этапе Лиги Чемпионов, где дважды смогла свести матч вничью с известным, сильным клубом из Испании «Атлетико» Мадридом.


В 2026-2026 годах, команда удачно сыграв на групповом этапе Лиги Чемпионов, сумев победить такие клубы, как Бенфика, Копенгаген, Айнтрахт и набрав 10 очков «Карабах» вышел в 1/16 финала, в стадию плей-офф, где по итогам двух встреч не сумел обойти английский «Ньюкасл».


В одном из розыгрышей лиги Европы «Карабах» встретился на стадии плей-офф с известной португальской командой «Брагой», сумев победить её по итогам двух матчей 4:2 и 3:4. В этом же розыгрыше 2023-2024 годов на стадии 1/8 финала «Карабах» встречался с немецким «Байером». У себя на поле, сыграв вничью, а в ответной игре ведя в концовке игры 2:0, оставаясь в меньшинстве не сумел удержать преимущество и проиграл «Байеру» со счетом 2:3.


В последнем розыгрыше чемпионата Азербайджана 2025-2026 годов «Карабах» уступил первенство команде «Сабах» и занял 2-е место, что дало ей возможность выступить в лиге Европы. На первом этапе этого розыгрыша клуб победил Исландскую команду, затем встретился на следующем этапе с болгарским ЦСКА.


В двух играх была зафиксирована ничья с одинаковым счетом 0:0.


Пришлось исполнять пенальти, где «Карабах» уступил болгарскому клубу.


Перебравшись в лигу конференций, «Карабах» встретился с киевским «Динамо» и по итогам двух встреч 0:1 и 2:0 вышел в плей-офф турнира, но, к сожалению, уступил голландскому «Твенте», хотя в первой встрече добился победы 1:0, но на своем поле проиграл 1:4 и выбыл из турнира.


Нельзя не отметить большую работу, проделанную старшим тренером Гурбаном Гурбановым в команде «Карабах», начиная с 2008 года. Под его руководством «Карабах» добился больших успехов на международной арене и в Азербайджане.


В розыгрыше 2025-2026 годов по окончании сезона из команды ушли футболисты Мелина, Андраде, Дуран, что ослабило потенциал этого клуба. Новые трансферы, травмы игроков – причины, сказавшиеся на результатах «Карабаха».


В чемпионате Азербайджана 2026-2027 годов перед командой стоят новые цели для успешного выступления. Командой продолжает руководить Гурбан Гурбанов. Руководство клуба решило доверить этому тренеру, талантливому специалисту будущие новые победы в чемпионате Азербайджана, так и на международных турнирах.


Клуб «Сабах» создан в 2017 году. За свою непродолжительную карьеру клуб сумел дважды выиграть Кубок Азербайджана и в сезоне 2025-2026 годов завоевать чемпионство Азербайджана, что дало ей возможность выступить в лиге чемпионов. Пройдя четыре этапа на пути к групповому турниру команда «Сабах» сумела победить известные клубы из Дании и Израиля. Руководство клуба высоко оценило работу старшего тренера Валдаса Домбраускаса. Команда «Сабах» будет представлять наш футбол в главном турнире лиги чемпионов. Грамотная трансферная политика, создание Академии клуба, где имеются все условия для подготовки юных футболистов и четко спланированная финансовая система клуба. Все это является предпосылкой для будущих успехов этой команды.


В последние годы заметно возрос уровень азербайджанских клубов, выступающих в чемпионате Азербайджана, так и в международных турнирах, что явилось причиной увеличения количества зрителей на трибунах стадионов. Также интерес к чемпионату Азербайджана у любителей футбола связан с успешным выступлением клубов «Карабах» и «Сабах» в лигах Европы.


Президент Республики Азербайджан Ильхам Алиев всегда уделял повышенное внимание развитию спорта в Азербайджане. Глава государства спортсменам, добившихся высоких результатов, наград и командам, оказывал моральную и финансовую поддержку. При встречах с командой «Карабах» Президент Ильхам Алиев отмечал успешную работу руководства клуба и старшего тренера Гурбана Гурбанова, прославивших наш футбол среди грандов мировых команд. Клуб «Карабах» достойно представляет Азербайджан в лигах Европы в течении последних 12 лет.

Президент Ильхам Алиев поздравил клуб «Сабах» с выходом в групповой этап лиги чемпионов.


Интересоваться футболом я начал в раннем детстве, прислушиваясь к радиорепортажам с игр чемпионата мира, проходившего в Чили 1962 года. Тогда сборная СССР завершила свое выступление на стадии ¼ финала, уступив хозяевам турнира сборной Чили 1:2.


Тогда мы болели за эту команду, где 15 республик, в том числе и Азербайджан находился в составе Советской страны.


В 1966 году начали впервые транслировать в прямом эфире игры Английского чемпионата мира по футболу. Тогда отметился на этом турнире судья международной категории наш соотечественник Тофик Бахрамов. Он судил на боковой линии финальный матч между английской и немецкой сборными. В этой игре Бахрамов засчитал гол, забитый англичанами в ворота сборной ФРГ. Главный арбитр матча после консультации с нашим судьей согласился с мнением бокового арбитра и счёт стал 3:2 в пользу сборной Англии. Доиграв финальную игру, англичане победили со счётом 4:2 и стали обладателями золотых медалей чемпионата мира.


После чемпионата мира 1966 года наш арбитр получил в награду золотой свисток. Республиканский стадион в Баку носит название прославленного арбитра Тофика Бахрамова.


В том чемпионате 1966 года сборная Бразилии не сумела повторить успех двух предыдущих чемпионатов мира, проиграв на ранней стадии Португалии с его лидером талантливым Эусейбио, а также и сборной Венгрии. В тех играх был травмирован легендарный Пеле.


Помню будучи подростком я с интересом наблюдал все трансляции с английского чемпионата мира, где сборная СССР заняла 4-е место.


1970 год запомнился триумфом сборной Бразилии во главе с знаменитым Пеле, завоевавший в 3 раз кубок Жюле Риме. На этом турнире Бразилия победила в финале сборную Италии со счётом 4:1 и увезла кубок Жюле Риме на родину на вечное хранение, как команда трижды владеющая этим трофеем.


Чемпионат мира 1970 года, проходивший в Мексике, я с интересом наблюдал по телевидению все матчи. Мне посчастливилось смотреть телетрансляции с чемпионата мира 1986 года, проходившего вновь в Мексике, где сборная Аргентины во второй раз стала чемпионом мира и играл за эту сборную другой знаменитый футболист Диего Марадона, запомнившийся забитым рукой мячом в ворота сборной Англии, засчитанные судьей. Когда спросили Марадону подыграл ли он рукой в эпизоде с голом в ворота противника, он ответил, что это была рука бога.


И вот снова дожив до преклонного возраста, я в этом 2026 году наблюдал все трансляции с чемпионата мира, проходившего в 3 раз в Мексике. Помимо этой страны, мировое первенство по футболу принимали США и Канада.


Сборная Аргентины, выйдя в финал турнира, не смогла отстоять титул чемпиона, завоеванный в 2022 году, проиграв сильной сборной Испании в финальной игре.


На чемпионате мира 2026 года блистал своей игрой другой аргентинец Лионель Месси, как и в 2022 году, когда помог своей команде стать обладателями золотых медалей.


В составе чемпиона мира 2026 года сборной Испании зажглась новая звезда мирового футбола талантливый Ламин Ямал, который стал и самым молодым капитаном в футбольном мире


Сентябрь 2026 года


]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Ayaz Mustafa oğlu Əlikişibəyov



Bakı klubu və Azərbaycanın ən qədim futbol klublarından biri olan Neftçi peşəkar futbol klubu 1937-ci ildə "Neftyanik" adı ilə təsis edilib.


1968-ci ildə klub adını "Neftçi" olaraq dəyişdirib. Sovet dövründə 27 mövsüm yüksək liqada oynayıb. Doqquz dəfə Azərbaycan çempionu, altı dəfə Azərbaycan Kubokunun qalibi və iki dəfə Azərbaycan Super Kubokunun qalibidir.


1992-ci ildən bəri Azərbaycanın yüksək liqasında (2007-ci ildən bəri Premyer Liqa) müntəzəm iştirakçıdır.


"Neftçi" iki oyunda Kiprin "Apoel" klubunu 4:2 hesabı ilə məğlub edərək Avropa Kubokunun qrup mərhələsinə yüksələn ilk Azərbaycan komandası olub. İllər ərzində klub milli futbolumuzu Çempionlar Liqası, Avropa Liqası və Konfrans Liqası kimi nüfuzlu turnirlərdə təmsil edərək, "İnter", "Anderlext", "Dinamo Zaqreb", CSKA Moskva, Rapid, Qalatasaray və Beşiktaş kimi tanınmış Avropa klubları ilə qarşılaşıb.


1960-cı illərdə SSRİ Futbol Çempionatının hər oyununa müntəzəm olaraq necə baxdığımı abonement biletlərini futbol mövsümündən xeyli əvvəl aldığımı xatırlayıram.


Həmin illərdə komanda Sovet İttifaqının yüksək liqasında Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan və Gürcüstanın aparıcı klubları ilə yarışaraq mübarizə aparırdı. Bakıdakı Mərkəzi Respublika Stadionu demək olar ki, hər oyun üçün tam dolu idi. Stadionun tutumu 31.000 tamaşaçıdır.

"Neftçi"nin uğurları 1961-ci ildən 1965-ci ilə qədər baş məşqçi B. Arkadyevin rəhbərliyi altında başladı. 1966-cı ildə yeni baş məşqçi Əhməd Ələsgərovun gəlişi ilə "Neftçi" SSRİ Çempionatında üçüncü yeri qazandı.


Həmin axşam stadionda idik, Moskva Spartak komandasına qarşı final oyunu keçiriləndə hesab 3:0 idi və biz klubun bürünc medal qazanmasının şahidi olduq. Klubun şanlı qələbəsinin şərəfinə dolu stadion bu münasibətlə məşəllərlə qeyd etdi.


Həmin gün dostlarım və mən, matçda iştirak edən hər kəslə birlikdə arenanı böyük sevinc və komandamızın və Azərbaycan futbolunun uğurlarından qürur hissi ilə tərk etdik.


O illərdə komanda Dinamo Moskva, Zenit Leninqrad, Torpedo Moskva, Dinamo Kiyev, Spartak Moskva və Dinamo Tbilisi kimi mötəbər klubları məğlub edə bilirdi. İllər ərzində Azərbaycan futboluna beynəlxalq arenada şöhrət gətirən böyük şəxsiyyətlər arasında Anatoli Banişevski, Əhməd Ələsgərov, Kazbek Tuayev, Nikolay Smolnikov, Nazim Süleymanov, Vaqif Sadıxov, Vəli Qasımov və Ağasəlim Mircavadov var.


1950-ci illərdə Moskva Dinamo komandasında oynayan və bir matçda İtaliya Milanına qarşı dörd qol vuran Azərbaycanlı Ələkbər Məmədovdan bəhs etməmək mümkün deyil.


60 il əvvəl Sovet İttifaqı futbol çempionatının oyunlarından sonra kifayət qədər sərnişin daşınmasının olmaması səbəbindən uzun məsafələri - bəzən 6 kilometrə qədər - piyada evə qayıdarkən xatırlayıram. O vaxtlar metro, oyunlar bitməmişdən əvvəl belə tez bağlanırdı. İnsanlar tramvay və trolleybusların qapılarından çıxıb bəzən hətta bu nəqliyyat vasitələrinin damına çıxırdılar. 1960-cı və 1970-ci illərdə istedadlı həmvətənimiz Anatoli Banişevski öz oyunu ilə seçilirdi. O, 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən Dünya Kubokunda SSRİ milli komandasında oynamış və komanda orada dördüncü yeri tutmuşdu.


19 yaşında Nikolay Morozov onu Sovet millisinə dəvət etdi və Banişevski səkkiz matçda yeddi qol vuraraq parlaq debüt etdi. Bu qollardan biri, Marakanada dünya çempionu olan böyük braziliyalılara qarşı 30 metrlik başla vurulan top dünya futbolunun şah əsərinə çevrildi.


1965-ci ildə keçirilən bu matçda SSRİ millisi Braziliya ilə 2:2 hesablı heç-heçə etdi. Banişevski həmçinin 1972-ci il Avropa Çempionatında Sovet millisində oynadı və komanda gümüş medal qazandı.


Məşhur futbolçumuz Neftçi klubu ilə SSRİ çempionatında bürünc medal qazandı.


Həmçinin, 1988-ci ildə SSRİ millisi ilə futbol üzrə Olimpiya çempionu olmuş digər Neftçi oyunçumuz İqor Ponomaryovu da qeyd etmək istərdim.

2017-ci ildə klubun tarixini xatırlamaq üçün muzey yaradıldı. Son illərdə komandanın nəticələri Neftçi azarkeşlərini məmnun etməyib, çünki onlar milli çempionatın ortasında başa vurublar. "Neftçi" baş məşqçi Samir Abbasovun rəhbərliyi altında son mövsümlərin daimi çempionu olan "Qarabağ"dan qızıl medalı yalnız 2022-ci il mövsümündə ala bildi.


Yeni məşqçi Yuri Vernidubun rəhbərliyi altında komanda xeyli gücləndi və 2025-2026-cı illərdə Azərbaycan Çempionatında turnir cədvəlinin aşağısından dördüncü yerə yüksəldi, uğursuz olsa da, konfrans liqasında yer qazandı.


Elə ilk oyununda komanda evdə "Dinamo Minsk"ə 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və ümumi hesabla turnirdən kənarlaşdırıldı.

Ağdamda yerləşən "Qarabağ" Futbol Klubu 1951-ci ildə "Məhsul" adı ilə təsis edilib və 1987-ci ildə hazırkı adı "Qarabağ"ı alana qədər bir neçə ad dəyişikliyindən keçib.


Klub ev oyunlarını "Azərsun Arena"da, Avropa Kuboku oyunlarını isə Bakıdakı Tofiq Bəhramov adına Mərkəzi Stadionda keçirir. Klub Sovet İttifaqı Çempionatının İkinci Liqasında mübarizə aparıb. 1992-ci ildən bəri Azərbaycan Premyer Liqasında oynayıb, 12 dəfə Azərbaycan Çempionatını və 8 dəfə Azərbaycan Kubokunu qazanıb. "Qarabağ" Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə iki dəfə vəsiqə qazanan yeganə Azərbaycan komandasıdır. Bu klub Azərbaycan idmanının qüruru və milyonlarla "Qarabağ" azarkeşinin sevimlisidir.


İlk Azərbaycan çempionatında komanda 4-cü yeri tutmuşdur. Həmin vaxt komandaya Azərbaycanın milli qəhrəmanı Allahverdi Bağırov məşqçilik edirdi. O, sonradan minaya düşərək Birinci Qarabağ müharibəsində həlak olmuşdu. 1993-cü ildə məşqçi Ağasəlim Mircavadovun rəhbərliyi altında klub Azərbaycan Kubokunu və Çempionatını qazandı. 1998-ci ildən 2001-ci ilə qədər komanda maliyyə problemləri səbəbindən geriləməyə məruz qaldı. 2001-ci ildə tanınmış böyük holdinq olan "Azərsun" komandanı öz üzərinə götürdü. 2003-2004 mövsümündə komanda Azərbaycan Premyer Liqasında 3-cü yeri tutdu. 2004-2005-ci illərdə təcrübəli mütəxəssis İqor Ponomaryov baş məşqçi kimi dəvət edildi. İllər ərzində komandaya məşqçilər Elxan Abdullayev və Böyükağa Ağayev rəhbərlik etdi. 2006 və 2007-ci illərdə komanda UEFA Kubokunda Moldovadan olan "Zimbra"nı məğlub edə bilmədi. Klub daha sonra türkiyəli mütəxəssis Rasim Kara tərəfindən məşq etdirilib və 2008-ci ildən bəri Qurban Qurbanov bu vəzifəni öz üzərinə götürüb.


Onun rəhbərliyi altında klub müntəzəm olaraq Avropa Liqasının əsas mərhələsində mübarizə aparıb. Yarışların birində "Qarabağ" İtaliyanın "İnter" komandası ilə qarşılaşıb. O, son dəqiqələrdə "Qarabağ"a pley-offa yüksəlmək şansı verəcək vacib bir qola imza atıb. Təəssüf ki, qol hakim tərəfindən səhvən hesaba alınmayıb. O, oyunçumuzu ofsaydda saxladığına görə qeydə almışdı. O vaxt VAR mövcud deyildi.


2017-ci ildə komanda Çempionlar Liqasının əsas mərhələsində oynayıb və orada iki dəfə tanınmış, güclü İspaniya klubu "Atletiko Madrid" ilə heç-heçə edib. 2026-2026-cı illərdə komanda Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində uğurla çıxış edərək "Benfika", "Kopenhagen" və "Ayntraxt Frankfurt" kimi klubları məğlub edib və 10 xal qazanıb. "Qarabağ" iki oyundan sonra İngiltərənin "Nyukasl Yunayted" komandasını məğlub edə bilməyərək 1/8 finala yüksələ bilməyib.


Avropa Liqası mövsümlərindən birində "Qarabağ" pley-off mərhələsində məşhur Portuqaliya komandası "Braqa" ilə qarşılaşdı və iki oyundan sonra onları 4:2 və 3:4 hesabları ilə məğlub etdi. Eyni 2023-2024 mövsümündə "Qarabağ" 1/8 finalda Almaniyanın "Bayer Leverkuzen" komandası ilə qarşılaşdı. Evdə heç-heçə etdikdən sonra cavab oyununun sonlarında 2:0 hesabı ilə irəlidə idilər, lakin azlıq təşkil etsələr də, üstünlüyünü qoruya bilmədilər və "Bayer"ə 2:3 hesabı ilə məğlub oldular. 2025-2026-cı illər mövsümündə Azərbaycan Çempionatının son turunda "Qarabağ" "Sabah"a məğlub oldu və ikinci yeri tutaraq Avropa Liqasına vəsiqə qazandı. Yarışın ilk turunda klub İslandiyanı məğlub etdi və növbəti turda Bolqarıstanın CSKA komandası ilə qarşılaşdı.


İki oyun 0:0 hesablı heç-heçə ilə başa çatdı.


"Qarabağ" penaltilər seriyasında Bolqarıstan klubuna məğlub oldu.


Konfrans Liqasına enən "Qarabağ" "Dinamo Kiyev"lə qarşılaşdı və iki oyundan – 0:1 və 2:0 - sonra pley-offa yüksəldi. Təəssüf ki, ilk oyunda 1:0 hesabı ilə qalib gəlsələr də, Hollandiyanın "Tvente" komandasına məğlub oldular, evdə 4:1 hesabı ilə turnirdən kənarlaşdırıldılar. Baş məşqçi Qurban Qurbanovun 2008-ci ildən bəri "Qarabağ"da gördüyü genişmiqyaslı işlər danılmazdır. Onun rəhbərliyi altında "Qarabağ" həm beynəlxalq, həm də ölkə daxilində böyük uğurlar qazanıb.


2025-2026 mövsümündə Medina, Andrade və Duran kimi oyunçular mövsümün sonunda komandadan ayrıldılar və bu da klubun potensialını zəiflətdi. Yeni transferlər və oyunçu zədələri də "Qarabağ"ın nəticələrinə təsir etdi.


2026-2027-ci illər Azərbaycan Çempionatında komanda yeni uğur hədəfləri ilə üzləşir. Qurban Qurbanov komandaya rəhbərlik etməyə davam edir. Klub rəhbərliyi bu istedadlı məşqçiyə həm Azərbaycan Çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə gələcək qələbələri etibar etmək qərarına gəlib.


"Sabah" Futbol Klubu 2017-ci ildə təsis edilib. Qısa karyerası ərzində klub iki titul, Azərbaycan Kuboku 2025-2026 mövsümündə isə Azərbaycan çempionluğunu qazanaraq Çempionlar Liqasına vəsiqə əldə edib. Qrup mərhələsinə dörd mərhələdən keçən "Sabah" Danimarka və İsrailin məşhur klublarını məğlub edib. Klub rəhbərliyi baş məşqçi Valdas Dombrauskasın işini yüksək qiymətləndirib. "Sabah" Çempionlar Liqasının əsas turnirində Azərbaycanı təmsil edəcək. Düzgün transfer siyasəti, gənc futbolçuların inkişafı üçün bütün lazımi şəraiti təklif edən klub Akademiyasının yaradılması və yaxşı planlaşdırılmış maliyyə sistemi komandanın gələcək uğurları üçün ilkin şərtlərdir.


Son illərdə həm Azərbaycan çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparan Azərbaycan klublarının səviyyəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşıb və bu da tamaşaçı sayının artmasına səbəb olub. "Qarabağ" və "Sabah"ın Avropa liqalarında uğur qazanması futbol azarkeşləri arasında Azərbaycan çempionatına marağı da artırıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev həmişə Azərbaycanda idmanın inkişafına xüsusi diqqət yetirib. Dövlət başçısı yüksək nəticələr əldə edən, mükafatlar qazanan və medallar qazanan idmançılara və komandalara mənəvi və maddi dəstək göstərib. Prezident İlham Əliyev "Qarabağ" komandası ilə görüşlər zamanı klub rəhbərliyinin və baş məşqçi Qurban Qurbanovun uğurlu işini yüksək qiymətləndirib. Onlar futbolumuza dünyanın aparıcı komandaları arasında şöhrət qazandırıblar. "Qarabağ" son 12 ildə Azərbaycanı Avropa liqalarında ləyaqətlə təmsil edib.


Prezident İlham Əliyev "Sabah"ı Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksəlməsi münasibətilə təbrik edib.


Mən uşaqlıqdan futbola maraq göstərməyə başlamışam, 1962-ci ildə Çilidə keçirilən Dünya Kubokundan radio reportajlarını dinləyirdim. Daha sonra SSRİ milli komandası dörddəbir finalda turnirin ev sahibi Çiliyə 2:1 hesabı ilə məğlub olub.


Biz o vaxtlar bu komandaya azarkeşlik edirdik, Azərbaycan da daxil olmaqla 15 respublika Sovet İttifaqının tərkibində idi. 1966-cı ildə İngiltərə Dünya Kuboku ilk dəfə canlı yayımlanmağa başladı. Beynəlxalq dərəcəli hakim olan həmyerlimiz Tofiq Bəhramov turnirdə öz izini qoyub. O, İngiltərə və Almaniya milli komandaları arasında final matçını yan xəttdən idarə edib. Həmin oyunda Bəhramov İngiltərənin Qərbi Almaniyaya vurduğu qolu təsdiqlədi. Matçın hakimi hakimimizlə məsləhətləşdikdən sonra xətt hakiminin qərarı ilə razılaşdı və hesab İngiltərənin xeyrinə 3:2 oldu. Final oyunundan sonra İngiltərə 4:2 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Kubokunun qızıl medalını qazandı.


1966-cı il Dünya Kubokundan sonra hakimimizə qızıl fit verildi. Bakıdakı Respublika Stadionu məşhur hakim Tofiq Bəhramovun adını daşıyır. Həmin 1966-cı il Dünya Kubokunda Braziliya əvvəlki iki Dünya Kubokunun uğurunu təkrarlaya bilmədi, istedadlı Euseibio-nun rəhbərlik etdiyi Portuqaliyaya və Macarıstana erkən məğlub oldu. Əfsanəvi Pele həmin oyunlarda zədələndi.


Yeniyetməlik illərində SSRİ komandasının dördüncü yeri tutduğu İngiltərə Dünya Kubokunun bütün yayımlarını maraqla izlədiyimi xatırlayıram.


1970-ci il məşhur Pelenin rəhbərlik etdiyi Braziliyanın qələbəsi ilə yadda qaldı və o, üçüncü dəfə Jule Rimet Kubokunu qazandı. Həmin turnirdə Braziliya finalda İtaliyanı 4:1 hesabı ilə məğlub etdi və kubokun yeganə üçqat qalibi olan Jule Rimet Kubokunu evə apardı.


1970-ci ildə Meksikada keçirilən Dünya Kubokunun hər oyununu televiziyada böyük maraqla izlədim. Argentinanın ikinci Dünya Kuboku titulunu qazandığı Meksikada yenidən keçirilən 1986-cı il Dünya Kubokunun televiziya yayımlarını izləmək şansım oldu. Digər məşhur futbolçu Dieqo Maradona komandada oynayıb və İngiltərəyə qarşı əli ilə qol vurması ilə yadda qalıb. Bunu hakim də təsdiqləyib. Qolu əli ilə vurub-vurmadığı Maradonadan soruşulduqda bunun Tanrının əli olduğunu cavablandırıb.


Beləliklə, 2026-cı ildə yenidən Meksikada üçüncü dəfə keçirilən Dünya Kubokunun bütün yayımlarını izləmək mənə ahıl yaşımda qismət oldu. Meksikadan başqa, ABŞ və Kanada da Dünya Kubokuna ev sahibliyi etdi.


Turnirin finalına çıxan Argentina, 2022-ci ildə qazandığı titulunu qoruya bilmədi və finalda güclü İspaniya komandasına uduzdu.


2026-cı il Dünya Kubokunda digər argentinalı Lionel Messi, 2022-ci ildə komandasına qızıl medal qazandırdığı kimi, öz performansı ilə parladı.


2026-cı il Dünya Kubokunun çempionu İspaniya komandasında dünya futbolunda yeni bir ulduz, istedadlı Lamin Yamal da var idi və o, həm də futbol dünyasının ən gənc kapitanı oldu.


Sentyabr 2026


***

Аликишибеков Аяз Мустафа оглы


ИСТОРИЯ КЛУБОВ «НЕФТЧИ», «КАРАБАХ» И «САБАХ». ЧЕМПИОНАТЫ МИРА. ВОСПОМИНАНИЯ ЛЮБИТЕЛЯ ФУТБОЛА


Профессиональный футбольный клуб «Нефтчи», клуб из Баку, один из старейших футбольных клубов Азербайджана был основан в 1937 году под названием «Нефтяник».


В 1968 году клуб изменил название на «Нефтчи». В советское время 27 сезонов играл в высшей лиге. Девятикратный чемпион Азербайджана, шестикратный обладатель Кубка Азербайджана. Двукратный обладатель Суперкубка Азербайджана.


Начиная с 1992 года, постоянный участник высшей лиги (с 2007 года – Премьер лиги) Азербайджана.


«Нефтчи» первая азербайджанская команда, прошедшая в групповой этап Еврокубков, выиграв у кипрского клуба «Апоэль» по результатам двух игр 4:2.


В разные годы клуб представлял наш отечественный футбол в представительных, престижных турнирах Лиги Чемпионов, Лиге Европы, Лиге Конференций, встречаясь с известными футбольными клубами Европы, такими как «Интер», «Андерлехт», «Динамо» Загреб, «ЦСКА» Москва, «Рапид», «Галатасарай», «Бешикташ».


Вспоминаю как в 60-е годы ХХ столетия я регулярно посещал все игры чемпионата СССР по футболу, заранее приобретая абонемент на матчи до начала футбольного сезона.


В те годы команда выступала в высшей лиге советской страны с ведущими клубами России, Украины, Казахстана, Грузии. На каждой игре Центральный Республиканский стадион в Баку собирал почти полную аудиторию. Вместимость стадиона составляет 31 тысячу зрителей.


Успешно команда «Нефтчи» стала выступать под руководством старшего тренера Б.Аркадьева с 1961 года по 1965 годы. С приходом нового старшего тренера Ахмеда Алескерова в 1966 году «Нефтчи» завоевал 3-е место в чемпионате СССР.


Присутствуя на стадионе в тот вечер, когда состоялась последняя игра против московского «Спартака», счет в матче был 3:0 в пользу нашей команды, мы стали свидетелями бронзового успеха клуба. В честь славной победы клуба заполненный до отказа стадион праздновал это событие факельными огнями.


В тот день я с друзьями и все, кто присутствовал на матче, покидали игровую арену с большой радостью и чувством гордости за успехи родной команды и азербайджанского футбола.


В те годы команда могла обыгрывать такие маститые клубы как московское «Динамо», ленинградский «Зенит», московское «Торпедо», киевское «Динамо», московский «Спартак», тбилисское «Динамо». Большие мастера, прославившие в разные годы Азербайджанский футбол на международной арене – это Анатолий Банишевский, Ахмед Алескеров, Казбек Туаев, Николай Смольников, Назим Сулейманов, Вагиф Садыхов, Вели Касымов, Агасалим Мирджавадов.


Нельзя не отметить азербайджанца Алекпера Мамедова, игравшего в 50-х годах ХХ века за московское «Динамо» и забившего в одном из матчей 4 гола в ворота итальянского «Милана».


Вспоминаю то годы 60-летней давности, когда мы после игр чемпионата Советского Союза по футболу добирались до дома в пешем порядке, преодолевая большие расстояния, ин огда до 6 километров, ввиду отсутствия достаточного количества пассажирских перевозок. Метро в те годы быстро закрывалось, еще до окончания игр. Люди свешивались с дверей трамваем, троллейбусов, а иногда забирались на крышу этих транспортных средств.


В 60-е и 70-е годы прошлого столетия выделялся своей игрой талантливый наш соотечественник Анатолий Банишевский. Этот футболист участвовал в составе сборной СССР на чемпионате мира в Англии в 1966 году, где команда заняла 4-е место.


В 19 лет Николай Морозов пригласил его в первую сборную Страны Советов, где у Банишевского случился прекрасный дебют – 7 голов в восьми матчах. Один из голов, забитых головой с 30 метров, великим бразильцам, чемпионам мира на Маракане стал шедевром мирового футбола.


В этом матче 1965 года сборная СССР сыграла с бразильцами вничью 2:2. Банишевский также выступал за сборную страны Советов на чемпионате Европы в 1972 году, где команда завоевала серебряные награды.


Наш прославленный футболист является бронзовым призером чемпионата СССР в составе клуба «Нефтчи».


Хочу отметить и другого нашего игрока «Нефтчи» Игоря Пономарева, ставшего олимпийским чемпионом по футболу в составе сборной СССР в 1988 году.


В 2017 году создан музей истории клуба. В последние годы результаты этой команды не радовали поклонников «Нефтчи», занимавшей средние позиции в национальном чемпионате. Лишь в сезоне 2022 года «Нефтчи» под руководством старшего тренера Самира Аббасова сумел отнять золотые медали у «Карабаха», неизменного чемпиона последних сезонов.


С приходом нового тренера Ю.Вернидуба, команда сумела заметно усилиться и подняться с низов таблицы до 4-го места в чемпионате Азербайджана 2025-2026 годов, что дало ей возможность выступить в лиге конференций, хотя и неудачно.


В первой же игре команда уступила 2:4 минскому «Динамо» на своем поле и по сумме двух игр выбыла из турнира.

Футбольный клуб «Карабах» из города Агдам основан в 1951 году под названием «Мехсул», сменил несколько названий, прежде чем получил нынешнее название в 1987 году «Карабах».


Домашние матчи клуб проводит на стадионе Азерсун Арена, а европейские кубковые игры на центральном стадионе имени Тофика Бахрамова в Баку.


Клуб выступал во 2-ой лиге чемпионата Советского Союза. Начиная с 1992 года, участник высшей лиги чемпионата Азербайджана, 12-кратный чемпион Азербайджана, 8-кратный обладатель кубка Азербайджана. Карабах единственная команда Азербайджана, дважды прошедшая в групповой этап лиги чемпионов. Этот клуб гордость Азербайджанского спорта, любимая команда миллионов поклонников и фанатов «Карабаха».

В первом чемпионате Азербайджана команда завоевала 4-е место. Тогда команду тренировал национальный герой Азербайджана Аллахверди Багиров, впоследствии подорвавшийся на мине и погибший в Первой Карабахской войне. В 1993 году под руководством тренера Агасалима Мирджавадова клуб завоевал кубок и чемпионство Азербайджана. Начиная с 1998 по 2001 года в команде произошел спад, ввиду финансовых проблем. В 2001 году шефство над командой взял известный крупный холдинг Азерсун. В сезоне 2003-2004 годов команда заняла 3-е место в высшей лиге Азербайджана. В 2004-2005 годах на пост главного тренера был приглашен опытный специалист Игорь Пономарев. В разные годы командой руководили тренеры Эльхан Абдуллаев, Беюкага Агаев. В 2006 и 2007 годах команда не смогла пройти Зимбру из Молдовы, в кубке УЕФА. Клуб тренировал тогда турецкий специалист Расим Кара, а с 2008 года бразды правления командой достались Гурбану Гурбанову.


Под его руководством клуб регулярно выступал в главной стадии турнира Лиги Европы. В одном из розыгрышей этого кубка «Карабах» встречался с итальянским «Интером». Забив на последних минутах важный мяч в ворота этой команды, что дало бы возможность выступить «Карабаху» в матчах плей-офф. Но, к сожалению, мяч ошибочно не был засчитан судьей этого матча. У нашего футболиста он определил положение вне игры. Тогда система VAR отсутствовала.


В 2017 году команда играла в основном этапе Лиги Чемпионов, где дважды смогла свести матч вничью с известным, сильным клубом из Испании «Атлетико» Мадридом.


В 2026-2026 годах, команда удачно сыграв на групповом этапе Лиги Чемпионов, сумев победить такие клубы, как Бенфика, Копенгаген, Айнтрахт и набрав 10 очков «Карабах» вышел в 1/16 финала, в стадию плей-офф, где по итогам двух встреч не сумел обойти английский «Ньюкасл».


В одном из розыгрышей лиги Европы «Карабах» встретился на стадии плей-офф с известной португальской командой «Брагой», сумев победить её по итогам двух матчей 4:2 и 3:4. В этом же розыгрыше 2023-2024 годов на стадии 1/8 финала «Карабах» встречался с немецким «Байером». У себя на поле, сыграв вничью, а в ответной игре ведя в концовке игры 2:0, оставаясь в меньшинстве не сумел удержать преимущество и проиграл «Байеру» со счетом 2:3.


В последнем розыгрыше чемпионата Азербайджана 2025-2026 годов «Карабах» уступил первенство команде «Сабах» и занял 2-е место, что дало ей возможность выступить в лиге Европы. На первом этапе этого розыгрыша клуб победил Исландскую команду, затем встретился на следующем этапе с болгарским ЦСКА.


В двух играх была зафиксирована ничья с одинаковым счетом 0:0.


Пришлось исполнять пенальти, где «Карабах» уступил болгарскому клубу.


Перебравшись в лигу конференций, «Карабах» встретился с киевским «Динамо» и по итогам двух встреч 0:1 и 2:0 вышел в плей-офф турнира, но, к сожалению, уступил голландскому «Твенте», хотя в первой встрече добился победы 1:0, но на своем поле проиграл 1:4 и выбыл из турнира.


Нельзя не отметить большую работу, проделанную старшим тренером Гурбаном Гурбановым в команде «Карабах», начиная с 2008 года. Под его руководством «Карабах» добился больших успехов на международной арене и в Азербайджане.


В розыгрыше 2025-2026 годов по окончании сезона из команды ушли футболисты Мелина, Андраде, Дуран, что ослабило потенциал этого клуба. Новые трансферы, травмы игроков – причины, сказавшиеся на результатах «Карабаха».


В чемпионате Азербайджана 2026-2027 годов перед командой стоят новые цели для успешного выступления. Командой продолжает руководить Гурбан Гурбанов. Руководство клуба решило доверить этому тренеру, талантливому специалисту будущие новые победы в чемпионате Азербайджана, так и на международных турнирах.


Клуб «Сабах» создан в 2017 году. За свою непродолжительную карьеру клуб сумел дважды выиграть Кубок Азербайджана и в сезоне 2025-2026 годов завоевать чемпионство Азербайджана, что дало ей возможность выступить в лиге чемпионов. Пройдя четыре этапа на пути к групповому турниру команда «Сабах» сумела победить известные клубы из Дании и Израиля. Руководство клуба высоко оценило работу старшего тренера Валдаса Домбраускаса. Команда «Сабах» будет представлять наш футбол в главном турнире лиги чемпионов. Грамотная трансферная политика, создание Академии клуба, где имеются все условия для подготовки юных футболистов и четко спланированная финансовая система клуба. Все это является предпосылкой для будущих успехов этой команды.


В последние годы заметно возрос уровень азербайджанских клубов, выступающих в чемпионате Азербайджана, так и в международных турнирах, что явилось причиной увеличения количества зрителей на трибунах стадионов. Также интерес к чемпионату Азербайджана у любителей футбола связан с успешным выступлением клубов «Карабах» и «Сабах» в лигах Европы.


Президент Республики Азербайджан Ильхам Алиев всегда уделял повышенное внимание развитию спорта в Азербайджане. Глава государства спортсменам, добившихся высоких результатов, наград и командам, оказывал моральную и финансовую поддержку. При встречах с командой «Карабах» Президент Ильхам Алиев отмечал успешную работу руководства клуба и старшего тренера Гурбана Гурбанова, прославивших наш футбол среди грандов мировых команд. Клуб «Карабах» достойно представляет Азербайджан в лигах Европы в течении последних 12 лет.

Президент Ильхам Алиев поздравил клуб «Сабах» с выходом в групповой этап лиги чемпионов.


Интересоваться футболом я начал в раннем детстве, прислушиваясь к радиорепортажам с игр чемпионата мира, проходившего в Чили 1962 года. Тогда сборная СССР завершила свое выступление на стадии ¼ финала, уступив хозяевам турнира сборной Чили 1:2.


Тогда мы болели за эту команду, где 15 республик, в том числе и Азербайджан находился в составе Советской страны.


В 1966 году начали впервые транслировать в прямом эфире игры Английского чемпионата мира по футболу. Тогда отметился на этом турнире судья международной категории наш соотечественник Тофик Бахрамов. Он судил на боковой линии финальный матч между английской и немецкой сборными. В этой игре Бахрамов засчитал гол, забитый англичанами в ворота сборной ФРГ. Главный арбитр матча после консультации с нашим судьей согласился с мнением бокового арбитра и счёт стал 3:2 в пользу сборной Англии. Доиграв финальную игру, англичане победили со счётом 4:2 и стали обладателями золотых медалей чемпионата мира.


После чемпионата мира 1966 года наш арбитр получил в награду золотой свисток. Республиканский стадион в Баку носит название прославленного арбитра Тофика Бахрамова.


В том чемпионате 1966 года сборная Бразилии не сумела повторить успех двух предыдущих чемпионатов мира, проиграв на ранней стадии Португалии с его лидером талантливым Эусейбио, а также и сборной Венгрии. В тех играх был травмирован легендарный Пеле.


Помню будучи подростком я с интересом наблюдал все трансляции с английского чемпионата мира, где сборная СССР заняла 4-е место.


1970 год запомнился триумфом сборной Бразилии во главе с знаменитым Пеле, завоевавший в 3 раз кубок Жюле Риме. На этом турнире Бразилия победила в финале сборную Италии со счётом 4:1 и увезла кубок Жюле Риме на родину на вечное хранение, как команда трижды владеющая этим трофеем.


Чемпионат мира 1970 года, проходивший в Мексике, я с интересом наблюдал по телевидению все матчи. Мне посчастливилось смотреть телетрансляции с чемпионата мира 1986 года, проходившего вновь в Мексике, где сборная Аргентины во второй раз стала чемпионом мира и играл за эту сборную другой знаменитый футболист Диего Марадона, запомнившийся забитым рукой мячом в ворота сборной Англии, засчитанные судьей. Когда спросили Марадону подыграл ли он рукой в эпизоде с голом в ворота противника, он ответил, что это была рука бога.


И вот снова дожив до преклонного возраста, я в этом 2026 году наблюдал все трансляции с чемпионата мира, проходившего в 3 раз в Мексике. Помимо этой страны, мировое первенство по футболу принимали США и Канада.


Сборная Аргентины, выйдя в финал турнира, не смогла отстоять титул чемпиона, завоеванный в 2022 году, проиграв сильной сборной Испании в финальной игре.


На чемпионате мира 2026 года блистал своей игрой другой аргентинец Лионель Месси, как и в 2022 году, когда помог своей команде стать обладателями золотых медалей.


В составе чемпиона мира 2026 года сборной Испании зажглась новая звезда мирового футбола талантливый Ламин Ямал, который стал и самым молодым капитаном в футбольном мире


Сентябрь 2026 года


]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] “NEFTÇİ”, “QARABAĞ” VƏ “SABAH” KLUBLARININ TARİXİ. DÜNYA ÇEMPİONATLARI. FUTBOL AZARKEŞİNİN XATİRƏLƏRİ https://heqiqet.az/idman/29730-nefti-qaraba-v-sabah-klublarinin-tarixi-dnya-empionatlari-futbol-azarkeinin-xatirlri-istoriya-klubov-neftchi-karabah-i-sabah-chempionaty-mira.html

idman / gundem Sun, 20 Sep 2026 22:04:32 +0400

Ayaz Mustafa oğlu Əlikişibəyov



Bakı klubu və Azərbaycanın ən qədim futbol klublarından biri olan Neftçi peşəkar futbol klubu 1937-ci ildə "Neftyanik" adı ilə təsis edilib.


1968-ci ildə klub adını "Neftçi" olaraq dəyişdirib. Sovet dövründə 27 mövsüm yüksək liqada oynayıb. Doqquz dəfə Azərbaycan çempionu, altı dəfə Azərbaycan Kubokunun qalibi və iki dəfə Azərbaycan Super Kubokunun qalibidir.


1992-ci ildən bəri Azərbaycanın yüksək liqasında (2007-ci ildən bəri Premyer Liqa) müntəzəm iştirakçıdır.


"Neftçi" iki oyunda Kiprin "Apoel" klubunu 4:2 hesabı ilə məğlub edərək Avropa Kubokunun qrup mərhələsinə yüksələn ilk Azərbaycan komandası olub. İllər ərzində klub milli futbolumuzu Çempionlar Liqası, Avropa Liqası və Konfrans Liqası kimi nüfuzlu turnirlərdə təmsil edərək, "İnter", "Anderlext", "Dinamo Zaqreb", CSKA Moskva, Rapid, Qalatasaray və Beşiktaş kimi tanınmış Avropa klubları ilə qarşılaşıb.


1960-cı illərdə SSRİ Futbol Çempionatının hər oyununa müntəzəm olaraq necə baxdığımı abonement biletlərini futbol mövsümündən xeyli əvvəl aldığımı xatırlayıram.


Həmin illərdə komanda Sovet İttifaqının yüksək liqasında Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan və Gürcüstanın aparıcı klubları ilə yarışaraq mübarizə aparırdı. Bakıdakı Mərkəzi Respublika Stadionu demək olar ki, hər oyun üçün tam dolu idi. Stadionun tutumu 31.000 tamaşaçıdır.

"Neftçi"nin uğurları 1961-ci ildən 1965-ci ilə qədər baş məşqçi B. Arkadyevin rəhbərliyi altında başladı. 1966-cı ildə yeni baş məşqçi Əhməd Ələsgərovun gəlişi ilə "Neftçi" SSRİ Çempionatında üçüncü yeri qazandı.


Həmin axşam stadionda idik, Moskva Spartak komandasına qarşı final oyunu keçiriləndə hesab 3:0 idi və biz klubun bürünc medal qazanmasının şahidi olduq. Klubun şanlı qələbəsinin şərəfinə dolu stadion bu münasibətlə məşəllərlə qeyd etdi.


Həmin gün dostlarım və mən, matçda iştirak edən hər kəslə birlikdə arenanı böyük sevinc və komandamızın və Azərbaycan futbolunun uğurlarından qürur hissi ilə tərk etdik.


O illərdə komanda Dinamo Moskva, Zenit Leninqrad, Torpedo Moskva, Dinamo Kiyev, Spartak Moskva və Dinamo Tbilisi kimi mötəbər klubları məğlub edə bilirdi. İllər ərzində Azərbaycan futboluna beynəlxalq arenada şöhrət gətirən böyük şəxsiyyətlər arasında Anatoli Banişevski, Əhməd Ələsgərov, Kazbek Tuayev, Nikolay Smolnikov, Nazim Süleymanov, Vaqif Sadıxov, Vəli Qasımov və Ağasəlim Mircavadov var.


1950-ci illərdə Moskva Dinamo komandasında oynayan və bir matçda İtaliya Milanına qarşı dörd qol vuran Azərbaycanlı Ələkbər Məmədovdan bəhs etməmək mümkün deyil.


60 il əvvəl Sovet İttifaqı futbol çempionatının oyunlarından sonra kifayət qədər sərnişin daşınmasının olmaması səbəbindən uzun məsafələri - bəzən 6 kilometrə qədər - piyada evə qayıdarkən xatırlayıram. O vaxtlar metro, oyunlar bitməmişdən əvvəl belə tez bağlanırdı. İnsanlar tramvay və trolleybusların qapılarından çıxıb bəzən hətta bu nəqliyyat vasitələrinin damına çıxırdılar. 1960-cı və 1970-ci illərdə istedadlı həmvətənimiz Anatoli Banişevski öz oyunu ilə seçilirdi. O, 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən Dünya Kubokunda SSRİ milli komandasında oynamış və komanda orada dördüncü yeri tutmuşdu.


19 yaşında Nikolay Morozov onu Sovet millisinə dəvət etdi və Banişevski səkkiz matçda yeddi qol vuraraq parlaq debüt etdi. Bu qollardan biri, Marakanada dünya çempionu olan böyük braziliyalılara qarşı 30 metrlik başla vurulan top dünya futbolunun şah əsərinə çevrildi.


1965-ci ildə keçirilən bu matçda SSRİ millisi Braziliya ilə 2:2 hesablı heç-heçə etdi. Banişevski həmçinin 1972-ci il Avropa Çempionatında Sovet millisində oynadı və komanda gümüş medal qazandı.


Məşhur futbolçumuz Neftçi klubu ilə SSRİ çempionatında bürünc medal qazandı.


Həmçinin, 1988-ci ildə SSRİ millisi ilə futbol üzrə Olimpiya çempionu olmuş digər Neftçi oyunçumuz İqor Ponomaryovu da qeyd etmək istərdim.

2017-ci ildə klubun tarixini xatırlamaq üçün muzey yaradıldı. Son illərdə komandanın nəticələri Neftçi azarkeşlərini məmnun etməyib, çünki onlar milli çempionatın ortasında başa vurublar. "Neftçi" baş məşqçi Samir Abbasovun rəhbərliyi altında son mövsümlərin daimi çempionu olan "Qarabağ"dan qızıl medalı yalnız 2022-ci il mövsümündə ala bildi.


Yeni məşqçi Yuri Vernidubun rəhbərliyi altında komanda xeyli gücləndi və 2025-2026-cı illərdə Azərbaycan Çempionatında turnir cədvəlinin aşağısından dördüncü yerə yüksəldi, uğursuz olsa da, konfrans liqasında yer qazandı.


Elə ilk oyununda komanda evdə "Dinamo Minsk"ə 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və ümumi hesabla turnirdən kənarlaşdırıldı.

Ağdamda yerləşən "Qarabağ" Futbol Klubu 1951-ci ildə "Məhsul" adı ilə təsis edilib və 1987-ci ildə hazırkı adı "Qarabağ"ı alana qədər bir neçə ad dəyişikliyindən keçib.


Klub ev oyunlarını "Azərsun Arena"da, Avropa Kuboku oyunlarını isə Bakıdakı Tofiq Bəhramov adına Mərkəzi Stadionda keçirir. Klub Sovet İttifaqı Çempionatının İkinci Liqasında mübarizə aparıb. 1992-ci ildən bəri Azərbaycan Premyer Liqasında oynayıb, 12 dəfə Azərbaycan Çempionatını və 8 dəfə Azərbaycan Kubokunu qazanıb. "Qarabağ" Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə iki dəfə vəsiqə qazanan yeganə Azərbaycan komandasıdır. Bu klub Azərbaycan idmanının qüruru və milyonlarla "Qarabağ" azarkeşinin sevimlisidir.


İlk Azərbaycan çempionatında komanda 4-cü yeri tutmuşdur. Həmin vaxt komandaya Azərbaycanın milli qəhrəmanı Allahverdi Bağırov məşqçilik edirdi. O, sonradan minaya düşərək Birinci Qarabağ müharibəsində həlak olmuşdu. 1993-cü ildə məşqçi Ağasəlim Mircavadovun rəhbərliyi altında klub Azərbaycan Kubokunu və Çempionatını qazandı. 1998-ci ildən 2001-ci ilə qədər komanda maliyyə problemləri səbəbindən geriləməyə məruz qaldı. 2001-ci ildə tanınmış böyük holdinq olan "Azərsun" komandanı öz üzərinə götürdü. 2003-2004 mövsümündə komanda Azərbaycan Premyer Liqasında 3-cü yeri tutdu. 2004-2005-ci illərdə təcrübəli mütəxəssis İqor Ponomaryov baş məşqçi kimi dəvət edildi. İllər ərzində komandaya məşqçilər Elxan Abdullayev və Böyükağa Ağayev rəhbərlik etdi. 2006 və 2007-ci illərdə komanda UEFA Kubokunda Moldovadan olan "Zimbra"nı məğlub edə bilmədi. Klub daha sonra türkiyəli mütəxəssis Rasim Kara tərəfindən məşq etdirilib və 2008-ci ildən bəri Qurban Qurbanov bu vəzifəni öz üzərinə götürüb.


Onun rəhbərliyi altında klub müntəzəm olaraq Avropa Liqasının əsas mərhələsində mübarizə aparıb. Yarışların birində "Qarabağ" İtaliyanın "İnter" komandası ilə qarşılaşıb. O, son dəqiqələrdə "Qarabağ"a pley-offa yüksəlmək şansı verəcək vacib bir qola imza atıb. Təəssüf ki, qol hakim tərəfindən səhvən hesaba alınmayıb. O, oyunçumuzu ofsaydda saxladığına görə qeydə almışdı. O vaxt VAR mövcud deyildi.


2017-ci ildə komanda Çempionlar Liqasının əsas mərhələsində oynayıb və orada iki dəfə tanınmış, güclü İspaniya klubu "Atletiko Madrid" ilə heç-heçə edib. 2026-2026-cı illərdə komanda Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində uğurla çıxış edərək "Benfika", "Kopenhagen" və "Ayntraxt Frankfurt" kimi klubları məğlub edib və 10 xal qazanıb. "Qarabağ" iki oyundan sonra İngiltərənin "Nyukasl Yunayted" komandasını məğlub edə bilməyərək 1/8 finala yüksələ bilməyib.


Avropa Liqası mövsümlərindən birində "Qarabağ" pley-off mərhələsində məşhur Portuqaliya komandası "Braqa" ilə qarşılaşdı və iki oyundan sonra onları 4:2 və 3:4 hesabları ilə məğlub etdi. Eyni 2023-2024 mövsümündə "Qarabağ" 1/8 finalda Almaniyanın "Bayer Leverkuzen" komandası ilə qarşılaşdı. Evdə heç-heçə etdikdən sonra cavab oyununun sonlarında 2:0 hesabı ilə irəlidə idilər, lakin azlıq təşkil etsələr də, üstünlüyünü qoruya bilmədilər və "Bayer"ə 2:3 hesabı ilə məğlub oldular. 2025-2026-cı illər mövsümündə Azərbaycan Çempionatının son turunda "Qarabağ" "Sabah"a məğlub oldu və ikinci yeri tutaraq Avropa Liqasına vəsiqə qazandı. Yarışın ilk turunda klub İslandiyanı məğlub etdi və növbəti turda Bolqarıstanın CSKA komandası ilə qarşılaşdı.


İki oyun 0:0 hesablı heç-heçə ilə başa çatdı.


"Qarabağ" penaltilər seriyasında Bolqarıstan klubuna məğlub oldu.


Konfrans Liqasına enən "Qarabağ" "Dinamo Kiyev"lə qarşılaşdı və iki oyundan – 0:1 və 2:0 - sonra pley-offa yüksəldi. Təəssüf ki, ilk oyunda 1:0 hesabı ilə qalib gəlsələr də, Hollandiyanın "Tvente" komandasına məğlub oldular, evdə 4:1 hesabı ilə turnirdən kənarlaşdırıldılar. Baş məşqçi Qurban Qurbanovun 2008-ci ildən bəri "Qarabağ"da gördüyü genişmiqyaslı işlər danılmazdır. Onun rəhbərliyi altında "Qarabağ" həm beynəlxalq, həm də ölkə daxilində böyük uğurlar qazanıb.


2025-2026 mövsümündə Medina, Andrade və Duran kimi oyunçular mövsümün sonunda komandadan ayrıldılar və bu da klubun potensialını zəiflətdi. Yeni transferlər və oyunçu zədələri də "Qarabağ"ın nəticələrinə təsir etdi.


2026-2027-ci illər Azərbaycan Çempionatında komanda yeni uğur hədəfləri ilə üzləşir. Qurban Qurbanov komandaya rəhbərlik etməyə davam edir. Klub rəhbərliyi bu istedadlı məşqçiyə həm Azərbaycan Çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə gələcək qələbələri etibar etmək qərarına gəlib.


"Sabah" Futbol Klubu 2017-ci ildə təsis edilib. Qısa karyerası ərzində klub iki titul, Azərbaycan Kuboku 2025-2026 mövsümündə isə Azərbaycan çempionluğunu qazanaraq Çempionlar Liqasına vəsiqə əldə edib. Qrup mərhələsinə dörd mərhələdən keçən "Sabah" Danimarka və İsrailin məşhur klublarını məğlub edib. Klub rəhbərliyi baş məşqçi Valdas Dombrauskasın işini yüksək qiymətləndirib. "Sabah" Çempionlar Liqasının əsas turnirində Azərbaycanı təmsil edəcək. Düzgün transfer siyasəti, gənc futbolçuların inkişafı üçün bütün lazımi şəraiti təklif edən klub Akademiyasının yaradılması və yaxşı planlaşdırılmış maliyyə sistemi komandanın gələcək uğurları üçün ilkin şərtlərdir.


Son illərdə həm Azərbaycan çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparan Azərbaycan klublarının səviyyəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşıb və bu da tamaşaçı sayının artmasına səbəb olub. "Qarabağ" və "Sabah"ın Avropa liqalarında uğur qazanması futbol azarkeşləri arasında Azərbaycan çempionatına marağı da artırıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev həmişə Azərbaycanda idmanın inkişafına xüsusi diqqət yetirib. Dövlət başçısı yüksək nəticələr əldə edən, mükafatlar qazanan və medallar qazanan idmançılara və komandalara mənəvi və maddi dəstək göstərib. Prezident İlham Əliyev "Qarabağ" komandası ilə görüşlər zamanı klub rəhbərliyinin və baş məşqçi Qurban Qurbanovun uğurlu işini yüksək qiymətləndirib. Onlar futbolumuza dünyanın aparıcı komandaları arasında şöhrət qazandırıblar. "Qarabağ" son 12 ildə Azərbaycanı Avropa liqalarında ləyaqətlə təmsil edib.


Prezident İlham Əliyev "Sabah"ı Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksəlməsi münasibətilə təbrik edib.


Mən uşaqlıqdan futbola maraq göstərməyə başlamışam, 1962-ci ildə Çilidə keçirilən Dünya Kubokundan radio reportajlarını dinləyirdim. Daha sonra SSRİ milli komandası dörddəbir finalda turnirin ev sahibi Çiliyə 2:1 hesabı ilə məğlub olub.


Biz o vaxtlar bu komandaya azarkeşlik edirdik, Azərbaycan da daxil olmaqla 15 respublika Sovet İttifaqının tərkibində idi. 1966-cı ildə İngiltərə Dünya Kuboku ilk dəfə canlı yayımlanmağa başladı. Beynəlxalq dərəcəli hakim olan həmyerlimiz Tofiq Bəhramov turnirdə öz izini qoyub. O, İngiltərə və Almaniya milli komandaları arasında final matçını yan xəttdən idarə edib. Həmin oyunda Bəhramov İngiltərənin Qərbi Almaniyaya vurduğu qolu təsdiqlədi. Matçın hakimi hakimimizlə məsləhətləşdikdən sonra xətt hakiminin qərarı ilə razılaşdı və hesab İngiltərənin xeyrinə 3:2 oldu. Final oyunundan sonra İngiltərə 4:2 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Kubokunun qızıl medalını qazandı.


1966-cı il Dünya Kubokundan sonra hakimimizə qızıl fit verildi. Bakıdakı Respublika Stadionu məşhur hakim Tofiq Bəhramovun adını daşıyır. Həmin 1966-cı il Dünya Kubokunda Braziliya əvvəlki iki Dünya Kubokunun uğurunu təkrarlaya bilmədi, istedadlı Euseibio-nun rəhbərlik etdiyi Portuqaliyaya və Macarıstana erkən məğlub oldu. Əfsanəvi Pele həmin oyunlarda zədələndi.


Yeniyetməlik illərində SSRİ komandasının dördüncü yeri tutduğu İngiltərə Dünya Kubokunun bütün yayımlarını maraqla izlədiyimi xatırlayıram.


1970-ci il məşhur Pelenin rəhbərlik etdiyi Braziliyanın qələbəsi ilə yadda qaldı və o, üçüncü dəfə Jule Rimet Kubokunu qazandı. Həmin turnirdə Braziliya finalda İtaliyanı 4:1 hesabı ilə məğlub etdi və kubokun yeganə üçqat qalibi olan Jule Rimet Kubokunu evə apardı.


1970-ci ildə Meksikada keçirilən Dünya Kubokunun hər oyununu televiziyada böyük maraqla izlədim. Argentinanın ikinci Dünya Kuboku titulunu qazandığı Meksikada yenidən keçirilən 1986-cı il Dünya Kubokunun televiziya yayımlarını izləmək şansım oldu. Digər məşhur futbolçu Dieqo Maradona komandada oynayıb və İngiltərəyə qarşı əli ilə qol vurması ilə yadda qalıb. Bunu hakim də təsdiqləyib. Qolu əli ilə vurub-vurmadığı Maradonadan soruşulduqda bunun Tanrının əli olduğunu cavablandırıb.


Beləliklə, 2026-cı ildə yenidən Meksikada üçüncü dəfə keçirilən Dünya Kubokunun bütün yayımlarını izləmək mənə ahıl yaşımda qismət oldu. Meksikadan başqa, ABŞ və Kanada da Dünya Kubokuna ev sahibliyi etdi.


Turnirin finalına çıxan Argentina, 2022-ci ildə qazandığı titulunu qoruya bilmədi və finalda güclü İspaniya komandasına uduzdu.


2026-cı il Dünya Kubokunda digər argentinalı Lionel Messi, 2022-ci ildə komandasına qızıl medal qazandırdığı kimi, öz performansı ilə parladı.


2026-cı il Dünya Kubokunun çempionu İspaniya komandasında dünya futbolunda yeni bir ulduz, istedadlı Lamin Yamal da var idi və o, həm də futbol dünyasının ən gənc kapitanı oldu.


Sentyabr 2026


***

Аликишибеков Аяз Мустафа оглы


ИСТОРИЯ КЛУБОВ «НЕФТЧИ», «КАРАБАХ» И «САБАХ». ЧЕМПИОНАТЫ МИРА. ВОСПОМИНАНИЯ ЛЮБИТЕЛЯ ФУТБОЛА


Профессиональный футбольный клуб «Нефтчи», клуб из Баку, один из старейших футбольных клубов Азербайджана был основан в 1937 году под названием «Нефтяник».


В 1968 году клуб изменил название на «Нефтчи». В советское время 27 сезонов играл в высшей лиге. Девятикратный чемпион Азербайджана, шестикратный обладатель Кубка Азербайджана. Двукратный обладатель Суперкубка Азербайджана.


Начиная с 1992 года, постоянный участник высшей лиги (с 2007 года – Премьер лиги) Азербайджана.


«Нефтчи» первая азербайджанская команда, прошедшая в групповой этап Еврокубков, выиграв у кипрского клуба «Апоэль» по результатам двух игр 4:2.


В разные годы клуб представлял наш отечественный футбол в представительных, престижных турнирах Лиги Чемпионов, Лиге Европы, Лиге Конференций, встречаясь с известными футбольными клубами Европы, такими как «Интер», «Андерлехт», «Динамо» Загреб, «ЦСКА» Москва, «Рапид», «Галатасарай», «Бешикташ».


Вспоминаю как в 60-е годы ХХ столетия я регулярно посещал все игры чемпионата СССР по футболу, заранее приобретая абонемент на матчи до начала футбольного сезона.


В те годы команда выступала в высшей лиге советской страны с ведущими клубами России, Украины, Казахстана, Грузии. На каждой игре Центральный Республиканский стадион в Баку собирал почти полную аудиторию. Вместимость стадиона составляет 31 тысячу зрителей.


Успешно команда «Нефтчи» стала выступать под руководством старшего тренера Б.Аркадьева с 1961 года по 1965 годы. С приходом нового старшего тренера Ахмеда Алескерова в 1966 году «Нефтчи» завоевал 3-е место в чемпионате СССР.


Присутствуя на стадионе в тот вечер, когда состоялась последняя игра против московского «Спартака», счет в матче был 3:0 в пользу нашей команды, мы стали свидетелями бронзового успеха клуба. В честь славной победы клуба заполненный до отказа стадион праздновал это событие факельными огнями.


В тот день я с друзьями и все, кто присутствовал на матче, покидали игровую арену с большой радостью и чувством гордости за успехи родной команды и азербайджанского футбола.


В те годы команда могла обыгрывать такие маститые клубы как московское «Динамо», ленинградский «Зенит», московское «Торпедо», киевское «Динамо», московский «Спартак», тбилисское «Динамо». Большие мастера, прославившие в разные годы Азербайджанский футбол на международной арене – это Анатолий Банишевский, Ахмед Алескеров, Казбек Туаев, Николай Смольников, Назим Сулейманов, Вагиф Садыхов, Вели Касымов, Агасалим Мирджавадов.


Нельзя не отметить азербайджанца Алекпера Мамедова, игравшего в 50-х годах ХХ века за московское «Динамо» и забившего в одном из матчей 4 гола в ворота итальянского «Милана».


Вспоминаю то годы 60-летней давности, когда мы после игр чемпионата Советского Союза по футболу добирались до дома в пешем порядке, преодолевая большие расстояния, ин огда до 6 километров, ввиду отсутствия достаточного количества пассажирских перевозок. Метро в те годы быстро закрывалось, еще до окончания игр. Люди свешивались с дверей трамваем, троллейбусов, а иногда забирались на крышу этих транспортных средств.


В 60-е и 70-е годы прошлого столетия выделялся своей игрой талантливый наш соотечественник Анатолий Банишевский. Этот футболист участвовал в составе сборной СССР на чемпионате мира в Англии в 1966 году, где команда заняла 4-е место.


В 19 лет Николай Морозов пригласил его в первую сборную Страны Советов, где у Банишевского случился прекрасный дебют – 7 голов в восьми матчах. Один из голов, забитых головой с 30 метров, великим бразильцам, чемпионам мира на Маракане стал шедевром мирового футбола.


В этом матче 1965 года сборная СССР сыграла с бразильцами вничью 2:2. Банишевский также выступал за сборную страны Советов на чемпионате Европы в 1972 году, где команда завоевала серебряные награды.


Наш прославленный футболист является бронзовым призером чемпионата СССР в составе клуба «Нефтчи».


Хочу отметить и другого нашего игрока «Нефтчи» Игоря Пономарева, ставшего олимпийским чемпионом по футболу в составе сборной СССР в 1988 году.


В 2017 году создан музей истории клуба. В последние годы результаты этой команды не радовали поклонников «Нефтчи», занимавшей средние позиции в национальном чемпионате. Лишь в сезоне 2022 года «Нефтчи» под руководством старшего тренера Самира Аббасова сумел отнять золотые медали у «Карабаха», неизменного чемпиона последних сезонов.


С приходом нового тренера Ю.Вернидуба, команда сумела заметно усилиться и подняться с низов таблицы до 4-го места в чемпионате Азербайджана 2025-2026 годов, что дало ей возможность выступить в лиге конференций, хотя и неудачно.


В первой же игре команда уступила 2:4 минскому «Динамо» на своем поле и по сумме двух игр выбыла из турнира.

Футбольный клуб «Карабах» из города Агдам основан в 1951 году под названием «Мехсул», сменил несколько названий, прежде чем получил нынешнее название в 1987 году «Карабах».


Домашние матчи клуб проводит на стадионе Азерсун Арена, а европейские кубковые игры на центральном стадионе имени Тофика Бахрамова в Баку.


Клуб выступал во 2-ой лиге чемпионата Советского Союза. Начиная с 1992 года, участник высшей лиги чемпионата Азербайджана, 12-кратный чемпион Азербайджана, 8-кратный обладатель кубка Азербайджана. Карабах единственная команда Азербайджана, дважды прошедшая в групповой этап лиги чемпионов. Этот клуб гордость Азербайджанского спорта, любимая команда миллионов поклонников и фанатов «Карабаха».

В первом чемпионате Азербайджана команда завоевала 4-е место. Тогда команду тренировал национальный герой Азербайджана Аллахверди Багиров, впоследствии подорвавшийся на мине и погибший в Первой Карабахской войне. В 1993 году под руководством тренера Агасалима Мирджавадова клуб завоевал кубок и чемпионство Азербайджана. Начиная с 1998 по 2001 года в команде произошел спад, ввиду финансовых проблем. В 2001 году шефство над командой взял известный крупный холдинг Азерсун. В сезоне 2003-2004 годов команда заняла 3-е место в высшей лиге Азербайджана. В 2004-2005 годах на пост главного тренера был приглашен опытный специалист Игорь Пономарев. В разные годы командой руководили тренеры Эльхан Абдуллаев, Беюкага Агаев. В 2006 и 2007 годах команда не смогла пройти Зимбру из Молдовы, в кубке УЕФА. Клуб тренировал тогда турецкий специалист Расим Кара, а с 2008 года бразды правления командой достались Гурбану Гурбанову.


Под его руководством клуб регулярно выступал в главной стадии турнира Лиги Европы. В одном из розыгрышей этого кубка «Карабах» встречался с итальянским «Интером». Забив на последних минутах важный мяч в ворота этой команды, что дало бы возможность выступить «Карабаху» в матчах плей-офф. Но, к сожалению, мяч ошибочно не был засчитан судьей этого матча. У нашего футболиста он определил положение вне игры. Тогда система VAR отсутствовала.


В 2017 году команда играла в основном этапе Лиги Чемпионов, где дважды смогла свести матч вничью с известным, сильным клубом из Испании «Атлетико» Мадридом.


В 2026-2026 годах, команда удачно сыграв на групповом этапе Лиги Чемпионов, сумев победить такие клубы, как Бенфика, Копенгаген, Айнтрахт и набрав 10 очков «Карабах» вышел в 1/16 финала, в стадию плей-офф, где по итогам двух встреч не сумел обойти английский «Ньюкасл».


В одном из розыгрышей лиги Европы «Карабах» встретился на стадии плей-офф с известной португальской командой «Брагой», сумев победить её по итогам двух матчей 4:2 и 3:4. В этом же розыгрыше 2023-2024 годов на стадии 1/8 финала «Карабах» встречался с немецким «Байером». У себя на поле, сыграв вничью, а в ответной игре ведя в концовке игры 2:0, оставаясь в меньшинстве не сумел удержать преимущество и проиграл «Байеру» со счетом 2:3.


В последнем розыгрыше чемпионата Азербайджана 2025-2026 годов «Карабах» уступил первенство команде «Сабах» и занял 2-е место, что дало ей возможность выступить в лиге Европы. На первом этапе этого розыгрыша клуб победил Исландскую команду, затем встретился на следующем этапе с болгарским ЦСКА.


В двух играх была зафиксирована ничья с одинаковым счетом 0:0.


Пришлось исполнять пенальти, где «Карабах» уступил болгарскому клубу.


Перебравшись в лигу конференций, «Карабах» встретился с киевским «Динамо» и по итогам двух встреч 0:1 и 2:0 вышел в плей-офф турнира, но, к сожалению, уступил голландскому «Твенте», хотя в первой встрече добился победы 1:0, но на своем поле проиграл 1:4 и выбыл из турнира.


Нельзя не отметить большую работу, проделанную старшим тренером Гурбаном Гурбановым в команде «Карабах», начиная с 2008 года. Под его руководством «Карабах» добился больших успехов на международной арене и в Азербайджане.


В розыгрыше 2025-2026 годов по окончании сезона из команды ушли футболисты Мелина, Андраде, Дуран, что ослабило потенциал этого клуба. Новые трансферы, травмы игроков – причины, сказавшиеся на результатах «Карабаха».


В чемпионате Азербайджана 2026-2027 годов перед командой стоят новые цели для успешного выступления. Командой продолжает руководить Гурбан Гурбанов. Руководство клуба решило доверить этому тренеру, талантливому специалисту будущие новые победы в чемпионате Азербайджана, так и на международных турнирах.


Клуб «Сабах» создан в 2017 году. За свою непродолжительную карьеру клуб сумел дважды выиграть Кубок Азербайджана и в сезоне 2025-2026 годов завоевать чемпионство Азербайджана, что дало ей возможность выступить в лиге чемпионов. Пройдя четыре этапа на пути к групповому турниру команда «Сабах» сумела победить известные клубы из Дании и Израиля. Руководство клуба высоко оценило работу старшего тренера Валдаса Домбраускаса. Команда «Сабах» будет представлять наш футбол в главном турнире лиги чемпионов. Грамотная трансферная политика, создание Академии клуба, где имеются все условия для подготовки юных футболистов и четко спланированная финансовая система клуба. Все это является предпосылкой для будущих успехов этой команды.


В последние годы заметно возрос уровень азербайджанских клубов, выступающих в чемпионате Азербайджана, так и в международных турнирах, что явилось причиной увеличения количества зрителей на трибунах стадионов. Также интерес к чемпионату Азербайджана у любителей футбола связан с успешным выступлением клубов «Карабах» и «Сабах» в лигах Европы.


Президент Республики Азербайджан Ильхам Алиев всегда уделял повышенное внимание развитию спорта в Азербайджане. Глава государства спортсменам, добившихся высоких результатов, наград и командам, оказывал моральную и финансовую поддержку. При встречах с командой «Карабах» Президент Ильхам Алиев отмечал успешную работу руководства клуба и старшего тренера Гурбана Гурбанова, прославивших наш футбол среди грандов мировых команд. Клуб «Карабах» достойно представляет Азербайджан в лигах Европы в течении последних 12 лет.

Президент Ильхам Алиев поздравил клуб «Сабах» с выходом в групповой этап лиги чемпионов.


Интересоваться футболом я начал в раннем детстве, прислушиваясь к радиорепортажам с игр чемпионата мира, проходившего в Чили 1962 года. Тогда сборная СССР завершила свое выступление на стадии ¼ финала, уступив хозяевам турнира сборной Чили 1:2.


Тогда мы болели за эту команду, где 15 республик, в том числе и Азербайджан находился в составе Советской страны.


В 1966 году начали впервые транслировать в прямом эфире игры Английского чемпионата мира по футболу. Тогда отметился на этом турнире судья международной категории наш соотечественник Тофик Бахрамов. Он судил на боковой линии финальный матч между английской и немецкой сборными. В этой игре Бахрамов засчитал гол, забитый англичанами в ворота сборной ФРГ. Главный арбитр матча после консультации с нашим судьей согласился с мнением бокового арбитра и счёт стал 3:2 в пользу сборной Англии. Доиграв финальную игру, англичане победили со счётом 4:2 и стали обладателями золотых медалей чемпионата мира.


После чемпионата мира 1966 года наш арбитр получил в награду золотой свисток. Республиканский стадион в Баку носит название прославленного арбитра Тофика Бахрамова.


В том чемпионате 1966 года сборная Бразилии не сумела повторить успех двух предыдущих чемпионатов мира, проиграв на ранней стадии Португалии с его лидером талантливым Эусейбио, а также и сборной Венгрии. В тех играх был травмирован легендарный Пеле.


Помню будучи подростком я с интересом наблюдал все трансляции с английского чемпионата мира, где сборная СССР заняла 4-е место.


1970 год запомнился триумфом сборной Бразилии во главе с знаменитым Пеле, завоевавший в 3 раз кубок Жюле Риме. На этом турнире Бразилия победила в финале сборную Италии со счётом 4:1 и увезла кубок Жюле Риме на родину на вечное хранение, как команда трижды владеющая этим трофеем.


Чемпионат мира 1970 года, проходивший в Мексике, я с интересом наблюдал по телевидению все матчи. Мне посчастливилось смотреть телетрансляции с чемпионата мира 1986 года, проходившего вновь в Мексике, где сборная Аргентины во второй раз стала чемпионом мира и играл за эту сборную другой знаменитый футболист Диего Марадона, запомнившийся забитым рукой мячом в ворота сборной Англии, засчитанные судьей. Когда спросили Марадону подыграл ли он рукой в эпизоде с голом в ворота противника, он ответил, что это была рука бога.


И вот снова дожив до преклонного возраста, я в этом 2026 году наблюдал все трансляции с чемпионата мира, проходившего в 3 раз в Мексике. Помимо этой страны, мировое первенство по футболу принимали США и Канада.


Сборная Аргентины, выйдя в финал турнира, не смогла отстоять титул чемпиона, завоеванный в 2022 году, проиграв сильной сборной Испании в финальной игре.


На чемпионате мира 2026 года блистал своей игрой другой аргентинец Лионель Месси, как и в 2022 году, когда помог своей команде стать обладателями золотых медалей.


В составе чемпиона мира 2026 года сборной Испании зажглась новая звезда мирового футбола талантливый Ламин Ямал, который стал и самым молодым капитаном в футбольном мире


Сентябрь 2026 года


 [allow-turbo]

Ayaz Mustafa oğlu Əlikişibəyov



Bakı klubu və Azərbaycanın ən qədim futbol klublarından biri olan Neftçi peşəkar futbol klubu 1937-ci ildə "Neftyanik" adı ilə təsis edilib.


1968-ci ildə klub adını "Neftçi" olaraq dəyişdirib. Sovet dövründə 27 mövsüm yüksək liqada oynayıb. Doqquz dəfə Azərbaycan çempionu, altı dəfə Azərbaycan Kubokunun qalibi və iki dəfə Azərbaycan Super Kubokunun qalibidir.


1992-ci ildən bəri Azərbaycanın yüksək liqasında (2007-ci ildən bəri Premyer Liqa) müntəzəm iştirakçıdır.


"Neftçi" iki oyunda Kiprin "Apoel" klubunu 4:2 hesabı ilə məğlub edərək Avropa Kubokunun qrup mərhələsinə yüksələn ilk Azərbaycan komandası olub. İllər ərzində klub milli futbolumuzu Çempionlar Liqası, Avropa Liqası və Konfrans Liqası kimi nüfuzlu turnirlərdə təmsil edərək, "İnter", "Anderlext", "Dinamo Zaqreb", CSKA Moskva, Rapid, Qalatasaray və Beşiktaş kimi tanınmış Avropa klubları ilə qarşılaşıb.


1960-cı illərdə SSRİ Futbol Çempionatının hər oyununa müntəzəm olaraq necə baxdığımı abonement biletlərini futbol mövsümündən xeyli əvvəl aldığımı xatırlayıram.


Həmin illərdə komanda Sovet İttifaqının yüksək liqasında Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan və Gürcüstanın aparıcı klubları ilə yarışaraq mübarizə aparırdı. Bakıdakı Mərkəzi Respublika Stadionu demək olar ki, hər oyun üçün tam dolu idi. Stadionun tutumu 31.000 tamaşaçıdır.

"Neftçi"nin uğurları 1961-ci ildən 1965-ci ilə qədər baş məşqçi B. Arkadyevin rəhbərliyi altında başladı. 1966-cı ildə yeni baş məşqçi Əhməd Ələsgərovun gəlişi ilə "Neftçi" SSRİ Çempionatında üçüncü yeri qazandı.


Həmin axşam stadionda idik, Moskva Spartak komandasına qarşı final oyunu keçiriləndə hesab 3:0 idi və biz klubun bürünc medal qazanmasının şahidi olduq. Klubun şanlı qələbəsinin şərəfinə dolu stadion bu münasibətlə məşəllərlə qeyd etdi.


Həmin gün dostlarım və mən, matçda iştirak edən hər kəslə birlikdə arenanı böyük sevinc və komandamızın və Azərbaycan futbolunun uğurlarından qürur hissi ilə tərk etdik.


O illərdə komanda Dinamo Moskva, Zenit Leninqrad, Torpedo Moskva, Dinamo Kiyev, Spartak Moskva və Dinamo Tbilisi kimi mötəbər klubları məğlub edə bilirdi. İllər ərzində Azərbaycan futboluna beynəlxalq arenada şöhrət gətirən böyük şəxsiyyətlər arasında Anatoli Banişevski, Əhməd Ələsgərov, Kazbek Tuayev, Nikolay Smolnikov, Nazim Süleymanov, Vaqif Sadıxov, Vəli Qasımov və Ağasəlim Mircavadov var.


1950-ci illərdə Moskva Dinamo komandasında oynayan və bir matçda İtaliya Milanına qarşı dörd qol vuran Azərbaycanlı Ələkbər Məmədovdan bəhs etməmək mümkün deyil.


60 il əvvəl Sovet İttifaqı futbol çempionatının oyunlarından sonra kifayət qədər sərnişin daşınmasının olmaması səbəbindən uzun məsafələri - bəzən 6 kilometrə qədər - piyada evə qayıdarkən xatırlayıram. O vaxtlar metro, oyunlar bitməmişdən əvvəl belə tez bağlanırdı. İnsanlar tramvay və trolleybusların qapılarından çıxıb bəzən hətta bu nəqliyyat vasitələrinin damına çıxırdılar. 1960-cı və 1970-ci illərdə istedadlı həmvətənimiz Anatoli Banişevski öz oyunu ilə seçilirdi. O, 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən Dünya Kubokunda SSRİ milli komandasında oynamış və komanda orada dördüncü yeri tutmuşdu.


19 yaşında Nikolay Morozov onu Sovet millisinə dəvət etdi və Banişevski səkkiz matçda yeddi qol vuraraq parlaq debüt etdi. Bu qollardan biri, Marakanada dünya çempionu olan böyük braziliyalılara qarşı 30 metrlik başla vurulan top dünya futbolunun şah əsərinə çevrildi.


1965-ci ildə keçirilən bu matçda SSRİ millisi Braziliya ilə 2:2 hesablı heç-heçə etdi. Banişevski həmçinin 1972-ci il Avropa Çempionatında Sovet millisində oynadı və komanda gümüş medal qazandı.


Məşhur futbolçumuz Neftçi klubu ilə SSRİ çempionatında bürünc medal qazandı.


Həmçinin, 1988-ci ildə SSRİ millisi ilə futbol üzrə Olimpiya çempionu olmuş digər Neftçi oyunçumuz İqor Ponomaryovu da qeyd etmək istərdim.

2017-ci ildə klubun tarixini xatırlamaq üçün muzey yaradıldı. Son illərdə komandanın nəticələri Neftçi azarkeşlərini məmnun etməyib, çünki onlar milli çempionatın ortasında başa vurublar. "Neftçi" baş məşqçi Samir Abbasovun rəhbərliyi altında son mövsümlərin daimi çempionu olan "Qarabağ"dan qızıl medalı yalnız 2022-ci il mövsümündə ala bildi.


Yeni məşqçi Yuri Vernidubun rəhbərliyi altında komanda xeyli gücləndi və 2025-2026-cı illərdə Azərbaycan Çempionatında turnir cədvəlinin aşağısından dördüncü yerə yüksəldi, uğursuz olsa da, konfrans liqasında yer qazandı.


Elə ilk oyununda komanda evdə "Dinamo Minsk"ə 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və ümumi hesabla turnirdən kənarlaşdırıldı.

Ağdamda yerləşən "Qarabağ" Futbol Klubu 1951-ci ildə "Məhsul" adı ilə təsis edilib və 1987-ci ildə hazırkı adı "Qarabağ"ı alana qədər bir neçə ad dəyişikliyindən keçib.


Klub ev oyunlarını "Azərsun Arena"da, Avropa Kuboku oyunlarını isə Bakıdakı Tofiq Bəhramov adına Mərkəzi Stadionda keçirir. Klub Sovet İttifaqı Çempionatının İkinci Liqasında mübarizə aparıb. 1992-ci ildən bəri Azərbaycan Premyer Liqasında oynayıb, 12 dəfə Azərbaycan Çempionatını və 8 dəfə Azərbaycan Kubokunu qazanıb. "Qarabağ" Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə iki dəfə vəsiqə qazanan yeganə Azərbaycan komandasıdır. Bu klub Azərbaycan idmanının qüruru və milyonlarla "Qarabağ" azarkeşinin sevimlisidir.


İlk Azərbaycan çempionatında komanda 4-cü yeri tutmuşdur. Həmin vaxt komandaya Azərbaycanın milli qəhrəmanı Allahverdi Bağırov məşqçilik edirdi. O, sonradan minaya düşərək Birinci Qarabağ müharibəsində həlak olmuşdu. 1993-cü ildə məşqçi Ağasəlim Mircavadovun rəhbərliyi altında klub Azərbaycan Kubokunu və Çempionatını qazandı. 1998-ci ildən 2001-ci ilə qədər komanda maliyyə problemləri səbəbindən geriləməyə məruz qaldı. 2001-ci ildə tanınmış böyük holdinq olan "Azərsun" komandanı öz üzərinə götürdü. 2003-2004 mövsümündə komanda Azərbaycan Premyer Liqasında 3-cü yeri tutdu. 2004-2005-ci illərdə təcrübəli mütəxəssis İqor Ponomaryov baş məşqçi kimi dəvət edildi. İllər ərzində komandaya məşqçilər Elxan Abdullayev və Böyükağa Ağayev rəhbərlik etdi. 2006 və 2007-ci illərdə komanda UEFA Kubokunda Moldovadan olan "Zimbra"nı məğlub edə bilmədi. Klub daha sonra türkiyəli mütəxəssis Rasim Kara tərəfindən məşq etdirilib və 2008-ci ildən bəri Qurban Qurbanov bu vəzifəni öz üzərinə götürüb.


Onun rəhbərliyi altında klub müntəzəm olaraq Avropa Liqasının əsas mərhələsində mübarizə aparıb. Yarışların birində "Qarabağ" İtaliyanın "İnter" komandası ilə qarşılaşıb. O, son dəqiqələrdə "Qarabağ"a pley-offa yüksəlmək şansı verəcək vacib bir qola imza atıb. Təəssüf ki, qol hakim tərəfindən səhvən hesaba alınmayıb. O, oyunçumuzu ofsaydda saxladığına görə qeydə almışdı. O vaxt VAR mövcud deyildi.


2017-ci ildə komanda Çempionlar Liqasının əsas mərhələsində oynayıb və orada iki dəfə tanınmış, güclü İspaniya klubu "Atletiko Madrid" ilə heç-heçə edib. 2026-2026-cı illərdə komanda Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində uğurla çıxış edərək "Benfika", "Kopenhagen" və "Ayntraxt Frankfurt" kimi klubları məğlub edib və 10 xal qazanıb. "Qarabağ" iki oyundan sonra İngiltərənin "Nyukasl Yunayted" komandasını məğlub edə bilməyərək 1/8 finala yüksələ bilməyib.


Avropa Liqası mövsümlərindən birində "Qarabağ" pley-off mərhələsində məşhur Portuqaliya komandası "Braqa" ilə qarşılaşdı və iki oyundan sonra onları 4:2 və 3:4 hesabları ilə məğlub etdi. Eyni 2023-2024 mövsümündə "Qarabağ" 1/8 finalda Almaniyanın "Bayer Leverkuzen" komandası ilə qarşılaşdı. Evdə heç-heçə etdikdən sonra cavab oyununun sonlarında 2:0 hesabı ilə irəlidə idilər, lakin azlıq təşkil etsələr də, üstünlüyünü qoruya bilmədilər və "Bayer"ə 2:3 hesabı ilə məğlub oldular. 2025-2026-cı illər mövsümündə Azərbaycan Çempionatının son turunda "Qarabağ" "Sabah"a məğlub oldu və ikinci yeri tutaraq Avropa Liqasına vəsiqə qazandı. Yarışın ilk turunda klub İslandiyanı məğlub etdi və növbəti turda Bolqarıstanın CSKA komandası ilə qarşılaşdı.


İki oyun 0:0 hesablı heç-heçə ilə başa çatdı.


"Qarabağ" penaltilər seriyasında Bolqarıstan klubuna məğlub oldu.


Konfrans Liqasına enən "Qarabağ" "Dinamo Kiyev"lə qarşılaşdı və iki oyundan – 0:1 və 2:0 - sonra pley-offa yüksəldi. Təəssüf ki, ilk oyunda 1:0 hesabı ilə qalib gəlsələr də, Hollandiyanın "Tvente" komandasına məğlub oldular, evdə 4:1 hesabı ilə turnirdən kənarlaşdırıldılar. Baş məşqçi Qurban Qurbanovun 2008-ci ildən bəri "Qarabağ"da gördüyü genişmiqyaslı işlər danılmazdır. Onun rəhbərliyi altında "Qarabağ" həm beynəlxalq, həm də ölkə daxilində böyük uğurlar qazanıb.


2025-2026 mövsümündə Medina, Andrade və Duran kimi oyunçular mövsümün sonunda komandadan ayrıldılar və bu da klubun potensialını zəiflətdi. Yeni transferlər və oyunçu zədələri də "Qarabağ"ın nəticələrinə təsir etdi.


2026-2027-ci illər Azərbaycan Çempionatında komanda yeni uğur hədəfləri ilə üzləşir. Qurban Qurbanov komandaya rəhbərlik etməyə davam edir. Klub rəhbərliyi bu istedadlı məşqçiyə həm Azərbaycan Çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə gələcək qələbələri etibar etmək qərarına gəlib.


"Sabah" Futbol Klubu 2017-ci ildə təsis edilib. Qısa karyerası ərzində klub iki titul, Azərbaycan Kuboku 2025-2026 mövsümündə isə Azərbaycan çempionluğunu qazanaraq Çempionlar Liqasına vəsiqə əldə edib. Qrup mərhələsinə dörd mərhələdən keçən "Sabah" Danimarka və İsrailin məşhur klublarını məğlub edib. Klub rəhbərliyi baş məşqçi Valdas Dombrauskasın işini yüksək qiymətləndirib. "Sabah" Çempionlar Liqasının əsas turnirində Azərbaycanı təmsil edəcək. Düzgün transfer siyasəti, gənc futbolçuların inkişafı üçün bütün lazımi şəraiti təklif edən klub Akademiyasının yaradılması və yaxşı planlaşdırılmış maliyyə sistemi komandanın gələcək uğurları üçün ilkin şərtlərdir.


Son illərdə həm Azərbaycan çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparan Azərbaycan klublarının səviyyəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşıb və bu da tamaşaçı sayının artmasına səbəb olub. "Qarabağ" və "Sabah"ın Avropa liqalarında uğur qazanması futbol azarkeşləri arasında Azərbaycan çempionatına marağı da artırıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev həmişə Azərbaycanda idmanın inkişafına xüsusi diqqət yetirib. Dövlət başçısı yüksək nəticələr əldə edən, mükafatlar qazanan və medallar qazanan idmançılara və komandalara mənəvi və maddi dəstək göstərib. Prezident İlham Əliyev "Qarabağ" komandası ilə görüşlər zamanı klub rəhbərliyinin və baş məşqçi Qurban Qurbanovun uğurlu işini yüksək qiymətləndirib. Onlar futbolumuza dünyanın aparıcı komandaları arasında şöhrət qazandırıblar. "Qarabağ" son 12 ildə Azərbaycanı Avropa liqalarında ləyaqətlə təmsil edib.


Prezident İlham Əliyev "Sabah"ı Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksəlməsi münasibətilə təbrik edib.


Mən uşaqlıqdan futbola maraq göstərməyə başlamışam, 1962-ci ildə Çilidə keçirilən Dünya Kubokundan radio reportajlarını dinləyirdim. Daha sonra SSRİ milli komandası dörddəbir finalda turnirin ev sahibi Çiliyə 2:1 hesabı ilə məğlub olub.


Biz o vaxtlar bu komandaya azarkeşlik edirdik, Azərbaycan da daxil olmaqla 15 respublika Sovet İttifaqının tərkibində idi. 1966-cı ildə İngiltərə Dünya Kuboku ilk dəfə canlı yayımlanmağa başladı. Beynəlxalq dərəcəli hakim olan həmyerlimiz Tofiq Bəhramov turnirdə öz izini qoyub. O, İngiltərə və Almaniya milli komandaları arasında final matçını yan xəttdən idarə edib. Həmin oyunda Bəhramov İngiltərənin Qərbi Almaniyaya vurduğu qolu təsdiqlədi. Matçın hakimi hakimimizlə məsləhətləşdikdən sonra xətt hakiminin qərarı ilə razılaşdı və hesab İngiltərənin xeyrinə 3:2 oldu. Final oyunundan sonra İngiltərə 4:2 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Kubokunun qızıl medalını qazandı.


1966-cı il Dünya Kubokundan sonra hakimimizə qızıl fit verildi. Bakıdakı Respublika Stadionu məşhur hakim Tofiq Bəhramovun adını daşıyır. Həmin 1966-cı il Dünya Kubokunda Braziliya əvvəlki iki Dünya Kubokunun uğurunu təkrarlaya bilmədi, istedadlı Euseibio-nun rəhbərlik etdiyi Portuqaliyaya və Macarıstana erkən məğlub oldu. Əfsanəvi Pele həmin oyunlarda zədələndi.


Yeniyetməlik illərində SSRİ komandasının dördüncü yeri tutduğu İngiltərə Dünya Kubokunun bütün yayımlarını maraqla izlədiyimi xatırlayıram.


1970-ci il məşhur Pelenin rəhbərlik etdiyi Braziliyanın qələbəsi ilə yadda qaldı və o, üçüncü dəfə Jule Rimet Kubokunu qazandı. Həmin turnirdə Braziliya finalda İtaliyanı 4:1 hesabı ilə məğlub etdi və kubokun yeganə üçqat qalibi olan Jule Rimet Kubokunu evə apardı.


1970-ci ildə Meksikada keçirilən Dünya Kubokunun hər oyununu televiziyada böyük maraqla izlədim. Argentinanın ikinci Dünya Kuboku titulunu qazandığı Meksikada yenidən keçirilən 1986-cı il Dünya Kubokunun televiziya yayımlarını izləmək şansım oldu. Digər məşhur futbolçu Dieqo Maradona komandada oynayıb və İngiltərəyə qarşı əli ilə qol vurması ilə yadda qalıb. Bunu hakim də təsdiqləyib. Qolu əli ilə vurub-vurmadığı Maradonadan soruşulduqda bunun Tanrının əli olduğunu cavablandırıb.


Beləliklə, 2026-cı ildə yenidən Meksikada üçüncü dəfə keçirilən Dünya Kubokunun bütün yayımlarını izləmək mənə ahıl yaşımda qismət oldu. Meksikadan başqa, ABŞ və Kanada da Dünya Kubokuna ev sahibliyi etdi.


Turnirin finalına çıxan Argentina, 2022-ci ildə qazandığı titulunu qoruya bilmədi və finalda güclü İspaniya komandasına uduzdu.


2026-cı il Dünya Kubokunda digər argentinalı Lionel Messi, 2022-ci ildə komandasına qızıl medal qazandırdığı kimi, öz performansı ilə parladı.


2026-cı il Dünya Kubokunun çempionu İspaniya komandasında dünya futbolunda yeni bir ulduz, istedadlı Lamin Yamal da var idi və o, həm də futbol dünyasının ən gənc kapitanı oldu.


Sentyabr 2026


***

Аликишибеков Аяз Мустафа оглы


ИСТОРИЯ КЛУБОВ «НЕФТЧИ», «КАРАБАХ» И «САБАХ». ЧЕМПИОНАТЫ МИРА. ВОСПОМИНАНИЯ ЛЮБИТЕЛЯ ФУТБОЛА


Профессиональный футбольный клуб «Нефтчи», клуб из Баку, один из старейших футбольных клубов Азербайджана был основан в 1937 году под названием «Нефтяник».


В 1968 году клуб изменил название на «Нефтчи». В советское время 27 сезонов играл в высшей лиге. Девятикратный чемпион Азербайджана, шестикратный обладатель Кубка Азербайджана. Двукратный обладатель Суперкубка Азербайджана.


Начиная с 1992 года, постоянный участник высшей лиги (с 2007 года – Премьер лиги) Азербайджана.


«Нефтчи» первая азербайджанская команда, прошедшая в групповой этап Еврокубков, выиграв у кипрского клуба «Апоэль» по результатам двух игр 4:2.


В разные годы клуб представлял наш отечественный футбол в представительных, престижных турнирах Лиги Чемпионов, Лиге Европы, Лиге Конференций, встречаясь с известными футбольными клубами Европы, такими как «Интер», «Андерлехт», «Динамо» Загреб, «ЦСКА» Москва, «Рапид», «Галатасарай», «Бешикташ».


Вспоминаю как в 60-е годы ХХ столетия я регулярно посещал все игры чемпионата СССР по футболу, заранее приобретая абонемент на матчи до начала футбольного сезона.


В те годы команда выступала в высшей лиге советской страны с ведущими клубами России, Украины, Казахстана, Грузии. На каждой игре Центральный Республиканский стадион в Баку собирал почти полную аудиторию. Вместимость стадиона составляет 31 тысячу зрителей.


Успешно команда «Нефтчи» стала выступать под руководством старшего тренера Б.Аркадьева с 1961 года по 1965 годы. С приходом нового старшего тренера Ахмеда Алескерова в 1966 году «Нефтчи» завоевал 3-е место в чемпионате СССР.


Присутствуя на стадионе в тот вечер, когда состоялась последняя игра против московского «Спартака», счет в матче был 3:0 в пользу нашей команды, мы стали свидетелями бронзового успеха клуба. В честь славной победы клуба заполненный до отказа стадион праздновал это событие факельными огнями.


В тот день я с друзьями и все, кто присутствовал на матче, покидали игровую арену с большой радостью и чувством гордости за успехи родной команды и азербайджанского футбола.


В те годы команда могла обыгрывать такие маститые клубы как московское «Динамо», ленинградский «Зенит», московское «Торпедо», киевское «Динамо», московский «Спартак», тбилисское «Динамо». Большие мастера, прославившие в разные годы Азербайджанский футбол на международной арене – это Анатолий Банишевский, Ахмед Алескеров, Казбек Туаев, Николай Смольников, Назим Сулейманов, Вагиф Садыхов, Вели Касымов, Агасалим Мирджавадов.


Нельзя не отметить азербайджанца Алекпера Мамедова, игравшего в 50-х годах ХХ века за московское «Динамо» и забившего в одном из матчей 4 гола в ворота итальянского «Милана».


Вспоминаю то годы 60-летней давности, когда мы после игр чемпионата Советского Союза по футболу добирались до дома в пешем порядке, преодолевая большие расстояния, ин огда до 6 километров, ввиду отсутствия достаточного количества пассажирских перевозок. Метро в те годы быстро закрывалось, еще до окончания игр. Люди свешивались с дверей трамваем, троллейбусов, а иногда забирались на крышу этих транспортных средств.


В 60-е и 70-е годы прошлого столетия выделялся своей игрой талантливый наш соотечественник Анатолий Банишевский. Этот футболист участвовал в составе сборной СССР на чемпионате мира в Англии в 1966 году, где команда заняла 4-е место.


В 19 лет Николай Морозов пригласил его в первую сборную Страны Советов, где у Банишевского случился прекрасный дебют – 7 голов в восьми матчах. Один из голов, забитых головой с 30 метров, великим бразильцам, чемпионам мира на Маракане стал шедевром мирового футбола.


В этом матче 1965 года сборная СССР сыграла с бразильцами вничью 2:2. Банишевский также выступал за сборную страны Советов на чемпионате Европы в 1972 году, где команда завоевала серебряные награды.


Наш прославленный футболист является бронзовым призером чемпионата СССР в составе клуба «Нефтчи».


Хочу отметить и другого нашего игрока «Нефтчи» Игоря Пономарева, ставшего олимпийским чемпионом по футболу в составе сборной СССР в 1988 году.


В 2017 году создан музей истории клуба. В последние годы результаты этой команды не радовали поклонников «Нефтчи», занимавшей средние позиции в национальном чемпионате. Лишь в сезоне 2022 года «Нефтчи» под руководством старшего тренера Самира Аббасова сумел отнять золотые медали у «Карабаха», неизменного чемпиона последних сезонов.


С приходом нового тренера Ю.Вернидуба, команда сумела заметно усилиться и подняться с низов таблицы до 4-го места в чемпионате Азербайджана 2025-2026 годов, что дало ей возможность выступить в лиге конференций, хотя и неудачно.


В первой же игре команда уступила 2:4 минскому «Динамо» на своем поле и по сумме двух игр выбыла из турнира.

Футбольный клуб «Карабах» из города Агдам основан в 1951 году под названием «Мехсул», сменил несколько названий, прежде чем получил нынешнее название в 1987 году «Карабах».


Домашние матчи клуб проводит на стадионе Азерсун Арена, а европейские кубковые игры на центральном стадионе имени Тофика Бахрамова в Баку.


Клуб выступал во 2-ой лиге чемпионата Советского Союза. Начиная с 1992 года, участник высшей лиги чемпионата Азербайджана, 12-кратный чемпион Азербайджана, 8-кратный обладатель кубка Азербайджана. Карабах единственная команда Азербайджана, дважды прошедшая в групповой этап лиги чемпионов. Этот клуб гордость Азербайджанского спорта, любимая команда миллионов поклонников и фанатов «Карабаха».

В первом чемпионате Азербайджана команда завоевала 4-е место. Тогда команду тренировал национальный герой Азербайджана Аллахверди Багиров, впоследствии подорвавшийся на мине и погибший в Первой Карабахской войне. В 1993 году под руководством тренера Агасалима Мирджавадова клуб завоевал кубок и чемпионство Азербайджана. Начиная с 1998 по 2001 года в команде произошел спад, ввиду финансовых проблем. В 2001 году шефство над командой взял известный крупный холдинг Азерсун. В сезоне 2003-2004 годов команда заняла 3-е место в высшей лиге Азербайджана. В 2004-2005 годах на пост главного тренера был приглашен опытный специалист Игорь Пономарев. В разные годы командой руководили тренеры Эльхан Абдуллаев, Беюкага Агаев. В 2006 и 2007 годах команда не смогла пройти Зимбру из Молдовы, в кубке УЕФА. Клуб тренировал тогда турецкий специалист Расим Кара, а с 2008 года бразды правления командой достались Гурбану Гурбанову.


Под его руководством клуб регулярно выступал в главной стадии турнира Лиги Европы. В одном из розыгрышей этого кубка «Карабах» встречался с итальянским «Интером». Забив на последних минутах важный мяч в ворота этой команды, что дало бы возможность выступить «Карабаху» в матчах плей-офф. Но, к сожалению, мяч ошибочно не был засчитан судьей этого матча. У нашего футболиста он определил положение вне игры. Тогда система VAR отсутствовала.


В 2017 году команда играла в основном этапе Лиги Чемпионов, где дважды смогла свести матч вничью с известным, сильным клубом из Испании «Атлетико» Мадридом.


В 2026-2026 годах, команда удачно сыграв на групповом этапе Лиги Чемпионов, сумев победить такие клубы, как Бенфика, Копенгаген, Айнтрахт и набрав 10 очков «Карабах» вышел в 1/16 финала, в стадию плей-офф, где по итогам двух встреч не сумел обойти английский «Ньюкасл».


В одном из розыгрышей лиги Европы «Карабах» встретился на стадии плей-офф с известной португальской командой «Брагой», сумев победить её по итогам двух матчей 4:2 и 3:4. В этом же розыгрыше 2023-2024 годов на стадии 1/8 финала «Карабах» встречался с немецким «Байером». У себя на поле, сыграв вничью, а в ответной игре ведя в концовке игры 2:0, оставаясь в меньшинстве не сумел удержать преимущество и проиграл «Байеру» со счетом 2:3.


В последнем розыгрыше чемпионата Азербайджана 2025-2026 годов «Карабах» уступил первенство команде «Сабах» и занял 2-е место, что дало ей возможность выступить в лиге Европы. На первом этапе этого розыгрыша клуб победил Исландскую команду, затем встретился на следующем этапе с болгарским ЦСКА.


В двух играх была зафиксирована ничья с одинаковым счетом 0:0.


Пришлось исполнять пенальти, где «Карабах» уступил болгарскому клубу.


Перебравшись в лигу конференций, «Карабах» встретился с киевским «Динамо» и по итогам двух встреч 0:1 и 2:0 вышел в плей-офф турнира, но, к сожалению, уступил голландскому «Твенте», хотя в первой встрече добился победы 1:0, но на своем поле проиграл 1:4 и выбыл из турнира.


Нельзя не отметить большую работу, проделанную старшим тренером Гурбаном Гурбановым в команде «Карабах», начиная с 2008 года. Под его руководством «Карабах» добился больших успехов на международной арене и в Азербайджане.


В розыгрыше 2025-2026 годов по окончании сезона из команды ушли футболисты Мелина, Андраде, Дуран, что ослабило потенциал этого клуба. Новые трансферы, травмы игроков – причины, сказавшиеся на результатах «Карабаха».


В чемпионате Азербайджана 2026-2027 годов перед командой стоят новые цели для успешного выступления. Командой продолжает руководить Гурбан Гурбанов. Руководство клуба решило доверить этому тренеру, талантливому специалисту будущие новые победы в чемпионате Азербайджана, так и на международных турнирах.


Клуб «Сабах» создан в 2017 году. За свою непродолжительную карьеру клуб сумел дважды выиграть Кубок Азербайджана и в сезоне 2025-2026 годов завоевать чемпионство Азербайджана, что дало ей возможность выступить в лиге чемпионов. Пройдя четыре этапа на пути к групповому турниру команда «Сабах» сумела победить известные клубы из Дании и Израиля. Руководство клуба высоко оценило работу старшего тренера Валдаса Домбраускаса. Команда «Сабах» будет представлять наш футбол в главном турнире лиги чемпионов. Грамотная трансферная политика, создание Академии клуба, где имеются все условия для подготовки юных футболистов и четко спланированная финансовая система клуба. Все это является предпосылкой для будущих успехов этой команды.


В последние годы заметно возрос уровень азербайджанских клубов, выступающих в чемпионате Азербайджана, так и в международных турнирах, что явилось причиной увеличения количества зрителей на трибунах стадионов. Также интерес к чемпионату Азербайджана у любителей футбола связан с успешным выступлением клубов «Карабах» и «Сабах» в лигах Европы.


Президент Республики Азербайджан Ильхам Алиев всегда уделял повышенное внимание развитию спорта в Азербайджане. Глава государства спортсменам, добившихся высоких результатов, наград и командам, оказывал моральную и финансовую поддержку. При встречах с командой «Карабах» Президент Ильхам Алиев отмечал успешную работу руководства клуба и старшего тренера Гурбана Гурбанова, прославивших наш футбол среди грандов мировых команд. Клуб «Карабах» достойно представляет Азербайджан в лигах Европы в течении последних 12 лет.

Президент Ильхам Алиев поздравил клуб «Сабах» с выходом в групповой этап лиги чемпионов.


Интересоваться футболом я начал в раннем детстве, прислушиваясь к радиорепортажам с игр чемпионата мира, проходившего в Чили 1962 года. Тогда сборная СССР завершила свое выступление на стадии ¼ финала, уступив хозяевам турнира сборной Чили 1:2.


Тогда мы болели за эту команду, где 15 республик, в том числе и Азербайджан находился в составе Советской страны.


В 1966 году начали впервые транслировать в прямом эфире игры Английского чемпионата мира по футболу. Тогда отметился на этом турнире судья международной категории наш соотечественник Тофик Бахрамов. Он судил на боковой линии финальный матч между английской и немецкой сборными. В этой игре Бахрамов засчитал гол, забитый англичанами в ворота сборной ФРГ. Главный арбитр матча после консультации с нашим судьей согласился с мнением бокового арбитра и счёт стал 3:2 в пользу сборной Англии. Доиграв финальную игру, англичане победили со счётом 4:2 и стали обладателями золотых медалей чемпионата мира.


После чемпионата мира 1966 года наш арбитр получил в награду золотой свисток. Республиканский стадион в Баку носит название прославленного арбитра Тофика Бахрамова.


В том чемпионате 1966 года сборная Бразилии не сумела повторить успех двух предыдущих чемпионатов мира, проиграв на ранней стадии Португалии с его лидером талантливым Эусейбио, а также и сборной Венгрии. В тех играх был травмирован легендарный Пеле.


Помню будучи подростком я с интересом наблюдал все трансляции с английского чемпионата мира, где сборная СССР заняла 4-е место.


1970 год запомнился триумфом сборной Бразилии во главе с знаменитым Пеле, завоевавший в 3 раз кубок Жюле Риме. На этом турнире Бразилия победила в финале сборную Италии со счётом 4:1 и увезла кубок Жюле Риме на родину на вечное хранение, как команда трижды владеющая этим трофеем.


Чемпионат мира 1970 года, проходивший в Мексике, я с интересом наблюдал по телевидению все матчи. Мне посчастливилось смотреть телетрансляции с чемпионата мира 1986 года, проходившего вновь в Мексике, где сборная Аргентины во второй раз стала чемпионом мира и играл за эту сборную другой знаменитый футболист Диего Марадона, запомнившийся забитым рукой мячом в ворота сборной Англии, засчитанные судьей. Когда спросили Марадону подыграл ли он рукой в эпизоде с голом в ворота противника, он ответил, что это была рука бога.


И вот снова дожив до преклонного возраста, я в этом 2026 году наблюдал все трансляции с чемпионата мира, проходившего в 3 раз в Мексике. Помимо этой страны, мировое первенство по футболу принимали США и Канада.


Сборная Аргентины, выйдя в финал турнира, не смогла отстоять титул чемпиона, завоеванный в 2022 году, проиграв сильной сборной Испании в финальной игре.


На чемпионате мира 2026 года блистал своей игрой другой аргентинец Лионель Месси, как и в 2022 году, когда помог своей команде стать обладателями золотых медалей.


В составе чемпиона мира 2026 года сборной Испании зажглась новая звезда мирового футбола талантливый Ламин Ямал, который стал и самым молодым капитаном в футбольном мире


Сентябрь 2026 года


]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Ayaz Mustafa oğlu Əlikişibəyov



Bakı klubu və Azərbaycanın ən qədim futbol klublarından biri olan Neftçi peşəkar futbol klubu 1937-ci ildə "Neftyanik" adı ilə təsis edilib.


1968-ci ildə klub adını "Neftçi" olaraq dəyişdirib. Sovet dövründə 27 mövsüm yüksək liqada oynayıb. Doqquz dəfə Azərbaycan çempionu, altı dəfə Azərbaycan Kubokunun qalibi və iki dəfə Azərbaycan Super Kubokunun qalibidir.


1992-ci ildən bəri Azərbaycanın yüksək liqasında (2007-ci ildən bəri Premyer Liqa) müntəzəm iştirakçıdır.


"Neftçi" iki oyunda Kiprin "Apoel" klubunu 4:2 hesabı ilə məğlub edərək Avropa Kubokunun qrup mərhələsinə yüksələn ilk Azərbaycan komandası olub. İllər ərzində klub milli futbolumuzu Çempionlar Liqası, Avropa Liqası və Konfrans Liqası kimi nüfuzlu turnirlərdə təmsil edərək, "İnter", "Anderlext", "Dinamo Zaqreb", CSKA Moskva, Rapid, Qalatasaray və Beşiktaş kimi tanınmış Avropa klubları ilə qarşılaşıb.


1960-cı illərdə SSRİ Futbol Çempionatının hər oyununa müntəzəm olaraq necə baxdığımı abonement biletlərini futbol mövsümündən xeyli əvvəl aldığımı xatırlayıram.


Həmin illərdə komanda Sovet İttifaqının yüksək liqasında Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan və Gürcüstanın aparıcı klubları ilə yarışaraq mübarizə aparırdı. Bakıdakı Mərkəzi Respublika Stadionu demək olar ki, hər oyun üçün tam dolu idi. Stadionun tutumu 31.000 tamaşaçıdır.

"Neftçi"nin uğurları 1961-ci ildən 1965-ci ilə qədər baş məşqçi B. Arkadyevin rəhbərliyi altında başladı. 1966-cı ildə yeni baş məşqçi Əhməd Ələsgərovun gəlişi ilə "Neftçi" SSRİ Çempionatında üçüncü yeri qazandı.


Həmin axşam stadionda idik, Moskva Spartak komandasına qarşı final oyunu keçiriləndə hesab 3:0 idi və biz klubun bürünc medal qazanmasının şahidi olduq. Klubun şanlı qələbəsinin şərəfinə dolu stadion bu münasibətlə məşəllərlə qeyd etdi.


Həmin gün dostlarım və mən, matçda iştirak edən hər kəslə birlikdə arenanı böyük sevinc və komandamızın və Azərbaycan futbolunun uğurlarından qürur hissi ilə tərk etdik.


O illərdə komanda Dinamo Moskva, Zenit Leninqrad, Torpedo Moskva, Dinamo Kiyev, Spartak Moskva və Dinamo Tbilisi kimi mötəbər klubları məğlub edə bilirdi. İllər ərzində Azərbaycan futboluna beynəlxalq arenada şöhrət gətirən böyük şəxsiyyətlər arasında Anatoli Banişevski, Əhməd Ələsgərov, Kazbek Tuayev, Nikolay Smolnikov, Nazim Süleymanov, Vaqif Sadıxov, Vəli Qasımov və Ağasəlim Mircavadov var.


1950-ci illərdə Moskva Dinamo komandasında oynayan və bir matçda İtaliya Milanına qarşı dörd qol vuran Azərbaycanlı Ələkbər Məmədovdan bəhs etməmək mümkün deyil.


60 il əvvəl Sovet İttifaqı futbol çempionatının oyunlarından sonra kifayət qədər sərnişin daşınmasının olmaması səbəbindən uzun məsafələri - bəzən 6 kilometrə qədər - piyada evə qayıdarkən xatırlayıram. O vaxtlar metro, oyunlar bitməmişdən əvvəl belə tez bağlanırdı. İnsanlar tramvay və trolleybusların qapılarından çıxıb bəzən hətta bu nəqliyyat vasitələrinin damına çıxırdılar. 1960-cı və 1970-ci illərdə istedadlı həmvətənimiz Anatoli Banişevski öz oyunu ilə seçilirdi. O, 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən Dünya Kubokunda SSRİ milli komandasında oynamış və komanda orada dördüncü yeri tutmuşdu.


19 yaşında Nikolay Morozov onu Sovet millisinə dəvət etdi və Banişevski səkkiz matçda yeddi qol vuraraq parlaq debüt etdi. Bu qollardan biri, Marakanada dünya çempionu olan böyük braziliyalılara qarşı 30 metrlik başla vurulan top dünya futbolunun şah əsərinə çevrildi.


1965-ci ildə keçirilən bu matçda SSRİ millisi Braziliya ilə 2:2 hesablı heç-heçə etdi. Banişevski həmçinin 1972-ci il Avropa Çempionatında Sovet millisində oynadı və komanda gümüş medal qazandı.


Məşhur futbolçumuz Neftçi klubu ilə SSRİ çempionatında bürünc medal qazandı.


Həmçinin, 1988-ci ildə SSRİ millisi ilə futbol üzrə Olimpiya çempionu olmuş digər Neftçi oyunçumuz İqor Ponomaryovu da qeyd etmək istərdim.

2017-ci ildə klubun tarixini xatırlamaq üçün muzey yaradıldı. Son illərdə komandanın nəticələri Neftçi azarkeşlərini məmnun etməyib, çünki onlar milli çempionatın ortasında başa vurublar. "Neftçi" baş məşqçi Samir Abbasovun rəhbərliyi altında son mövsümlərin daimi çempionu olan "Qarabağ"dan qızıl medalı yalnız 2022-ci il mövsümündə ala bildi.


Yeni məşqçi Yuri Vernidubun rəhbərliyi altında komanda xeyli gücləndi və 2025-2026-cı illərdə Azərbaycan Çempionatında turnir cədvəlinin aşağısından dördüncü yerə yüksəldi, uğursuz olsa da, konfrans liqasında yer qazandı.


Elə ilk oyununda komanda evdə "Dinamo Minsk"ə 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və ümumi hesabla turnirdən kənarlaşdırıldı.

Ağdamda yerləşən "Qarabağ" Futbol Klubu 1951-ci ildə "Məhsul" adı ilə təsis edilib və 1987-ci ildə hazırkı adı "Qarabağ"ı alana qədər bir neçə ad dəyişikliyindən keçib.


Klub ev oyunlarını "Azərsun Arena"da, Avropa Kuboku oyunlarını isə Bakıdakı Tofiq Bəhramov adına Mərkəzi Stadionda keçirir. Klub Sovet İttifaqı Çempionatının İkinci Liqasında mübarizə aparıb. 1992-ci ildən bəri Azərbaycan Premyer Liqasında oynayıb, 12 dəfə Azərbaycan Çempionatını və 8 dəfə Azərbaycan Kubokunu qazanıb. "Qarabağ" Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə iki dəfə vəsiqə qazanan yeganə Azərbaycan komandasıdır. Bu klub Azərbaycan idmanının qüruru və milyonlarla "Qarabağ" azarkeşinin sevimlisidir.


İlk Azərbaycan çempionatında komanda 4-cü yeri tutmuşdur. Həmin vaxt komandaya Azərbaycanın milli qəhrəmanı Allahverdi Bağırov məşqçilik edirdi. O, sonradan minaya düşərək Birinci Qarabağ müharibəsində həlak olmuşdu. 1993-cü ildə məşqçi Ağasəlim Mircavadovun rəhbərliyi altında klub Azərbaycan Kubokunu və Çempionatını qazandı. 1998-ci ildən 2001-ci ilə qədər komanda maliyyə problemləri səbəbindən geriləməyə məruz qaldı. 2001-ci ildə tanınmış böyük holdinq olan "Azərsun" komandanı öz üzərinə götürdü. 2003-2004 mövsümündə komanda Azərbaycan Premyer Liqasında 3-cü yeri tutdu. 2004-2005-ci illərdə təcrübəli mütəxəssis İqor Ponomaryov baş məşqçi kimi dəvət edildi. İllər ərzində komandaya məşqçilər Elxan Abdullayev və Böyükağa Ağayev rəhbərlik etdi. 2006 və 2007-ci illərdə komanda UEFA Kubokunda Moldovadan olan "Zimbra"nı məğlub edə bilmədi. Klub daha sonra türkiyəli mütəxəssis Rasim Kara tərəfindən məşq etdirilib və 2008-ci ildən bəri Qurban Qurbanov bu vəzifəni öz üzərinə götürüb.


Onun rəhbərliyi altında klub müntəzəm olaraq Avropa Liqasının əsas mərhələsində mübarizə aparıb. Yarışların birində "Qarabağ" İtaliyanın "İnter" komandası ilə qarşılaşıb. O, son dəqiqələrdə "Qarabağ"a pley-offa yüksəlmək şansı verəcək vacib bir qola imza atıb. Təəssüf ki, qol hakim tərəfindən səhvən hesaba alınmayıb. O, oyunçumuzu ofsaydda saxladığına görə qeydə almışdı. O vaxt VAR mövcud deyildi.


2017-ci ildə komanda Çempionlar Liqasının əsas mərhələsində oynayıb və orada iki dəfə tanınmış, güclü İspaniya klubu "Atletiko Madrid" ilə heç-heçə edib. 2026-2026-cı illərdə komanda Çempionlar Liqasının qrup mərhələsində uğurla çıxış edərək "Benfika", "Kopenhagen" və "Ayntraxt Frankfurt" kimi klubları məğlub edib və 10 xal qazanıb. "Qarabağ" iki oyundan sonra İngiltərənin "Nyukasl Yunayted" komandasını məğlub edə bilməyərək 1/8 finala yüksələ bilməyib.


Avropa Liqası mövsümlərindən birində "Qarabağ" pley-off mərhələsində məşhur Portuqaliya komandası "Braqa" ilə qarşılaşdı və iki oyundan sonra onları 4:2 və 3:4 hesabları ilə məğlub etdi. Eyni 2023-2024 mövsümündə "Qarabağ" 1/8 finalda Almaniyanın "Bayer Leverkuzen" komandası ilə qarşılaşdı. Evdə heç-heçə etdikdən sonra cavab oyununun sonlarında 2:0 hesabı ilə irəlidə idilər, lakin azlıq təşkil etsələr də, üstünlüyünü qoruya bilmədilər və "Bayer"ə 2:3 hesabı ilə məğlub oldular. 2025-2026-cı illər mövsümündə Azərbaycan Çempionatının son turunda "Qarabağ" "Sabah"a məğlub oldu və ikinci yeri tutaraq Avropa Liqasına vəsiqə qazandı. Yarışın ilk turunda klub İslandiyanı məğlub etdi və növbəti turda Bolqarıstanın CSKA komandası ilə qarşılaşdı.


İki oyun 0:0 hesablı heç-heçə ilə başa çatdı.


"Qarabağ" penaltilər seriyasında Bolqarıstan klubuna məğlub oldu.


Konfrans Liqasına enən "Qarabağ" "Dinamo Kiyev"lə qarşılaşdı və iki oyundan – 0:1 və 2:0 - sonra pley-offa yüksəldi. Təəssüf ki, ilk oyunda 1:0 hesabı ilə qalib gəlsələr də, Hollandiyanın "Tvente" komandasına məğlub oldular, evdə 4:1 hesabı ilə turnirdən kənarlaşdırıldılar. Baş məşqçi Qurban Qurbanovun 2008-ci ildən bəri "Qarabağ"da gördüyü genişmiqyaslı işlər danılmazdır. Onun rəhbərliyi altında "Qarabağ" həm beynəlxalq, həm də ölkə daxilində böyük uğurlar qazanıb.


2025-2026 mövsümündə Medina, Andrade və Duran kimi oyunçular mövsümün sonunda komandadan ayrıldılar və bu da klubun potensialını zəiflətdi. Yeni transferlər və oyunçu zədələri də "Qarabağ"ın nəticələrinə təsir etdi.


2026-2027-ci illər Azərbaycan Çempionatında komanda yeni uğur hədəfləri ilə üzləşir. Qurban Qurbanov komandaya rəhbərlik etməyə davam edir. Klub rəhbərliyi bu istedadlı məşqçiyə həm Azərbaycan Çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə gələcək qələbələri etibar etmək qərarına gəlib.


"Sabah" Futbol Klubu 2017-ci ildə təsis edilib. Qısa karyerası ərzində klub iki titul, Azərbaycan Kuboku 2025-2026 mövsümündə isə Azərbaycan çempionluğunu qazanaraq Çempionlar Liqasına vəsiqə əldə edib. Qrup mərhələsinə dörd mərhələdən keçən "Sabah" Danimarka və İsrailin məşhur klublarını məğlub edib. Klub rəhbərliyi baş məşqçi Valdas Dombrauskasın işini yüksək qiymətləndirib. "Sabah" Çempionlar Liqasının əsas turnirində Azərbaycanı təmsil edəcək. Düzgün transfer siyasəti, gənc futbolçuların inkişafı üçün bütün lazımi şəraiti təklif edən klub Akademiyasının yaradılması və yaxşı planlaşdırılmış maliyyə sistemi komandanın gələcək uğurları üçün ilkin şərtlərdir.


Son illərdə həm Azərbaycan çempionatında, həm də beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparan Azərbaycan klublarının səviyyəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşıb və bu da tamaşaçı sayının artmasına səbəb olub. "Qarabağ" və "Sabah"ın Avropa liqalarında uğur qazanması futbol azarkeşləri arasında Azərbaycan çempionatına marağı da artırıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev həmişə Azərbaycanda idmanın inkişafına xüsusi diqqət yetirib. Dövlət başçısı yüksək nəticələr əldə edən, mükafatlar qazanan və medallar qazanan idmançılara və komandalara mənəvi və maddi dəstək göstərib. Prezident İlham Əliyev "Qarabağ" komandası ilə görüşlər zamanı klub rəhbərliyinin və baş məşqçi Qurban Qurbanovun uğurlu işini yüksək qiymətləndirib. Onlar futbolumuza dünyanın aparıcı komandaları arasında şöhrət qazandırıblar. "Qarabağ" son 12 ildə Azərbaycanı Avropa liqalarında ləyaqətlə təmsil edib.


Prezident İlham Əliyev "Sabah"ı Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə yüksəlməsi münasibətilə təbrik edib.


Mən uşaqlıqdan futbola maraq göstərməyə başlamışam, 1962-ci ildə Çilidə keçirilən Dünya Kubokundan radio reportajlarını dinləyirdim. Daha sonra SSRİ milli komandası dörddəbir finalda turnirin ev sahibi Çiliyə 2:1 hesabı ilə məğlub olub.


Biz o vaxtlar bu komandaya azarkeşlik edirdik, Azərbaycan da daxil olmaqla 15 respublika Sovet İttifaqının tərkibində idi. 1966-cı ildə İngiltərə Dünya Kuboku ilk dəfə canlı yayımlanmağa başladı. Beynəlxalq dərəcəli hakim olan həmyerlimiz Tofiq Bəhramov turnirdə öz izini qoyub. O, İngiltərə və Almaniya milli komandaları arasında final matçını yan xəttdən idarə edib. Həmin oyunda Bəhramov İngiltərənin Qərbi Almaniyaya vurduğu qolu təsdiqlədi. Matçın hakimi hakimimizlə məsləhətləşdikdən sonra xətt hakiminin qərarı ilə razılaşdı və hesab İngiltərənin xeyrinə 3:2 oldu. Final oyunundan sonra İngiltərə 4:2 hesabı ilə qalib gəldi və Dünya Kubokunun qızıl medalını qazandı.


1966-cı il Dünya Kubokundan sonra hakimimizə qızıl fit verildi. Bakıdakı Respublika Stadionu məşhur hakim Tofiq Bəhramovun adını daşıyır. Həmin 1966-cı il Dünya Kubokunda Braziliya əvvəlki iki Dünya Kubokunun uğurunu təkrarlaya bilmədi, istedadlı Euseibio-nun rəhbərlik etdiyi Portuqaliyaya və Macarıstana erkən məğlub oldu. Əfsanəvi Pele həmin oyunlarda zədələndi.


Yeniyetməlik illərində SSRİ komandasının dördüncü yeri tutduğu İngiltərə Dünya Kubokunun bütün yayımlarını maraqla izlədiyimi xatırlayıram.


1970-ci il məşhur Pelenin rəhbərlik etdiyi Braziliyanın qələbəsi ilə yadda qaldı və o, üçüncü dəfə Jule Rimet Kubokunu qazandı. Həmin turnirdə Braziliya finalda İtaliyanı 4:1 hesabı ilə məğlub etdi və kubokun yeganə üçqat qalibi olan Jule Rimet Kubokunu evə apardı.


1970-ci ildə Meksikada keçirilən Dünya Kubokunun hər oyununu televiziyada böyük maraqla izlədim. Argentinanın ikinci Dünya Kuboku titulunu qazandığı Meksikada yenidən keçirilən 1986-cı il Dünya Kubokunun televiziya yayımlarını izləmək şansım oldu. Digər məşhur futbolçu Dieqo Maradona komandada oynayıb və İngiltərəyə qarşı əli ilə qol vurması ilə yadda qalıb. Bunu hakim də təsdiqləyib. Qolu əli ilə vurub-vurmadığı Maradonadan soruşulduqda bunun Tanrının əli olduğunu cavablandırıb.


Beləliklə, 2026-cı ildə yenidən Meksikada üçüncü dəfə keçirilən Dünya Kubokunun bütün yayımlarını izləmək mənə ahıl yaşımda qismət oldu. Meksikadan başqa, ABŞ və Kanada da Dünya Kubokuna ev sahibliyi etdi.


Turnirin finalına çıxan Argentina, 2022-ci ildə qazandığı titulunu qoruya bilmədi və finalda güclü İspaniya komandasına uduzdu.


2026-cı il Dünya Kubokunda digər argentinalı Lionel Messi, 2022-ci ildə komandasına qızıl medal qazandırdığı kimi, öz performansı ilə parladı.


2026-cı il Dünya Kubokunun çempionu İspaniya komandasında dünya futbolunda yeni bir ulduz, istedadlı Lamin Yamal da var idi və o, həm də futbol dünyasının ən gənc kapitanı oldu.


Sentyabr 2026


***

Аликишибеков Аяз Мустафа оглы


ИСТОРИЯ КЛУБОВ «НЕФТЧИ», «КАРАБАХ» И «САБАХ». ЧЕМПИОНАТЫ МИРА. ВОСПОМИНАНИЯ ЛЮБИТЕЛЯ ФУТБОЛА


Профессиональный футбольный клуб «Нефтчи», клуб из Баку, один из старейших футбольных клубов Азербайджана был основан в 1937 году под названием «Нефтяник».


В 1968 году клуб изменил название на «Нефтчи». В советское время 27 сезонов играл в высшей лиге. Девятикратный чемпион Азербайджана, шестикратный обладатель Кубка Азербайджана. Двукратный обладатель Суперкубка Азербайджана.


Начиная с 1992 года, постоянный участник высшей лиги (с 2007 года – Премьер лиги) Азербайджана.


«Нефтчи» первая азербайджанская команда, прошедшая в групповой этап Еврокубков, выиграв у кипрского клуба «Апоэль» по результатам двух игр 4:2.


В разные годы клуб представлял наш отечественный футбол в представительных, престижных турнирах Лиги Чемпионов, Лиге Европы, Лиге Конференций, встречаясь с известными футбольными клубами Европы, такими как «Интер», «Андерлехт», «Динамо» Загреб, «ЦСКА» Москва, «Рапид», «Галатасарай», «Бешикташ».


Вспоминаю как в 60-е годы ХХ столетия я регулярно посещал все игры чемпионата СССР по футболу, заранее приобретая абонемент на матчи до начала футбольного сезона.


В те годы команда выступала в высшей лиге советской страны с ведущими клубами России, Украины, Казахстана, Грузии. На каждой игре Центральный Республиканский стадион в Баку собирал почти полную аудиторию. Вместимость стадиона составляет 31 тысячу зрителей.


Успешно команда «Нефтчи» стала выступать под руководством старшего тренера Б.Аркадьева с 1961 года по 1965 годы. С приходом нового старшего тренера Ахмеда Алескерова в 1966 году «Нефтчи» завоевал 3-е место в чемпионате СССР.


Присутствуя на стадионе в тот вечер, когда состоялась последняя игра против московского «Спартака», счет в матче был 3:0 в пользу нашей команды, мы стали свидетелями бронзового успеха клуба. В честь славной победы клуба заполненный до отказа стадион праздновал это событие факельными огнями.


В тот день я с друзьями и все, кто присутствовал на матче, покидали игровую арену с большой радостью и чувством гордости за успехи родной команды и азербайджанского футбола.


В те годы команда могла обыгрывать такие маститые клубы как московское «Динамо», ленинградский «Зенит», московское «Торпедо», киевское «Динамо», московский «Спартак», тбилисское «Динамо». Большие мастера, прославившие в разные годы Азербайджанский футбол на международной арене – это Анатолий Банишевский, Ахмед Алескеров, Казбек Туаев, Николай Смольников, Назим Сулейманов, Вагиф Садыхов, Вели Касымов, Агасалим Мирджавадов.


Нельзя не отметить азербайджанца Алекпера Мамедова, игравшего в 50-х годах ХХ века за московское «Динамо» и забившего в одном из матчей 4 гола в ворота итальянского «Милана».


Вспоминаю то годы 60-летней давности, когда мы после игр чемпионата Советского Союза по футболу добирались до дома в пешем порядке, преодолевая большие расстояния, ин огда до 6 километров, ввиду отсутствия достаточного количества пассажирских перевозок. Метро в те годы быстро закрывалось, еще до окончания игр. Люди свешивались с дверей трамваем, троллейбусов, а иногда забирались на крышу этих транспортных средств.


В 60-е и 70-е годы прошлого столетия выделялся своей игрой талантливый наш соотечественник Анатолий Банишевский. Этот футболист участвовал в составе сборной СССР на чемпионате мира в Англии в 1966 году, где команда заняла 4-е место.


В 19 лет Николай Морозов пригласил его в первую сборную Страны Советов, где у Банишевского случился прекрасный дебют – 7 голов в восьми матчах. Один из голов, забитых головой с 30 метров, великим бразильцам, чемпионам мира на Маракане стал шедевром мирового футбола.


В этом матче 1965 года сборная СССР сыграла с бразильцами вничью 2:2. Банишевский также выступал за сборную страны Советов на чемпионате Европы в 1972 году, где команда завоевала серебряные награды.


Наш прославленный футболист является бронзовым призером чемпионата СССР в составе клуба «Нефтчи».


Хочу отметить и другого нашего игрока «Нефтчи» Игоря Пономарева, ставшего олимпийским чемпионом по футболу в составе сборной СССР в 1988 году.


В 2017 году создан музей истории клуба. В последние годы результаты этой команды не радовали поклонников «Нефтчи», занимавшей средние позиции в национальном чемпионате. Лишь в сезоне 2022 года «Нефтчи» под руководством старшего тренера Самира Аббасова сумел отнять золотые медали у «Карабаха», неизменного чемпиона последних сезонов.


С приходом нового тренера Ю.Вернидуба, команда сумела заметно усилиться и подняться с низов таблицы до 4-го места в чемпионате Азербайджана 2025-2026 годов, что дало ей возможность выступить в лиге конференций, хотя и неудачно.


В первой же игре команда уступила 2:4 минскому «Динамо» на своем поле и по сумме двух игр выбыла из турнира.

Футбольный клуб «Карабах» из города Агдам основан в 1951 году под названием «Мехсул», сменил несколько названий, прежде чем получил нынешнее название в 1987 году «Карабах».


Домашние матчи клуб проводит на стадионе Азерсун Арена, а европейские кубковые игры на центральном стадионе имени Тофика Бахрамова в Баку.


Клуб выступал во 2-ой лиге чемпионата Советского Союза. Начиная с 1992 года, участник высшей лиги чемпионата Азербайджана, 12-кратный чемпион Азербайджана, 8-кратный обладатель кубка Азербайджана. Карабах единственная команда Азербайджана, дважды прошедшая в групповой этап лиги чемпионов. Этот клуб гордость Азербайджанского спорта, любимая команда миллионов поклонников и фанатов «Карабаха».

В первом чемпионате Азербайджана команда завоевала 4-е место. Тогда команду тренировал национальный герой Азербайджана Аллахверди Багиров, впоследствии подорвавшийся на мине и погибший в Первой Карабахской войне. В 1993 году под руководством тренера Агасалима Мирджавадова клуб завоевал кубок и чемпионство Азербайджана. Начиная с 1998 по 2001 года в команде произошел спад, ввиду финансовых проблем. В 2001 году шефство над командой взял известный крупный холдинг Азерсун. В сезоне 2003-2004 годов команда заняла 3-е место в высшей лиге Азербайджана. В 2004-2005 годах на пост главного тренера был приглашен опытный специалист Игорь Пономарев. В разные годы командой руководили тренеры Эльхан Абдуллаев, Беюкага Агаев. В 2006 и 2007 годах команда не смогла пройти Зимбру из Молдовы, в кубке УЕФА. Клуб тренировал тогда турецкий специалист Расим Кара, а с 2008 года бразды правления командой достались Гурбану Гурбанову.


Под его руководством клуб регулярно выступал в главной стадии турнира Лиги Европы. В одном из розыгрышей этого кубка «Карабах» встречался с итальянским «Интером». Забив на последних минутах важный мяч в ворота этой команды, что дало бы возможность выступить «Карабаху» в матчах плей-офф. Но, к сожалению, мяч ошибочно не был засчитан судьей этого матча. У нашего футболиста он определил положение вне игры. Тогда система VAR отсутствовала.


В 2017 году команда играла в основном этапе Лиги Чемпионов, где дважды смогла свести матч вничью с известным, сильным клубом из Испании «Атлетико» Мадридом.


В 2026-2026 годах, команда удачно сыграв на групповом этапе Лиги Чемпионов, сумев победить такие клубы, как Бенфика, Копенгаген, Айнтрахт и набрав 10 очков «Карабах» вышел в 1/16 финала, в стадию плей-офф, где по итогам двух встреч не сумел обойти английский «Ньюкасл».


В одном из розыгрышей лиги Европы «Карабах» встретился на стадии плей-офф с известной португальской командой «Брагой», сумев победить её по итогам двух матчей 4:2 и 3:4. В этом же розыгрыше 2023-2024 годов на стадии 1/8 финала «Карабах» встречался с немецким «Байером». У себя на поле, сыграв вничью, а в ответной игре ведя в концовке игры 2:0, оставаясь в меньшинстве не сумел удержать преимущество и проиграл «Байеру» со счетом 2:3.


В последнем розыгрыше чемпионата Азербайджана 2025-2026 годов «Карабах» уступил первенство команде «Сабах» и занял 2-е место, что дало ей возможность выступить в лиге Европы. На первом этапе этого розыгрыша клуб победил Исландскую команду, затем встретился на следующем этапе с болгарским ЦСКА.


В двух играх была зафиксирована ничья с одинаковым счетом 0:0.


Пришлось исполнять пенальти, где «Карабах» уступил болгарскому клубу.


Перебравшись в лигу конференций, «Карабах» встретился с киевским «Динамо» и по итогам двух встреч 0:1 и 2:0 вышел в плей-офф турнира, но, к сожалению, уступил голландскому «Твенте», хотя в первой встрече добился победы 1:0, но на своем поле проиграл 1:4 и выбыл из турнира.


Нельзя не отметить большую работу, проделанную старшим тренером Гурбаном Гурбановым в команде «Карабах», начиная с 2008 года. Под его руководством «Карабах» добился больших успехов на международной арене и в Азербайджане.


В розыгрыше 2025-2026 годов по окончании сезона из команды ушли футболисты Мелина, Андраде, Дуран, что ослабило потенциал этого клуба. Новые трансферы, травмы игроков – причины, сказавшиеся на результатах «Карабаха».


В чемпионате Азербайджана 2026-2027 годов перед командой стоят новые цели для успешного выступления. Командой продолжает руководить Гурбан Гурбанов. Руководство клуба решило доверить этому тренеру, талантливому специалисту будущие новые победы в чемпионате Азербайджана, так и на международных турнирах.


Клуб «Сабах» создан в 2017 году. За свою непродолжительную карьеру клуб сумел дважды выиграть Кубок Азербайджана и в сезоне 2025-2026 годов завоевать чемпионство Азербайджана, что дало ей возможность выступить в лиге чемпионов. Пройдя четыре этапа на пути к групповому турниру команда «Сабах» сумела победить известные клубы из Дании и Израиля. Руководство клуба высоко оценило работу старшего тренера Валдаса Домбраускаса. Команда «Сабах» будет представлять наш футбол в главном турнире лиги чемпионов. Грамотная трансферная политика, создание Академии клуба, где имеются все условия для подготовки юных футболистов и четко спланированная финансовая система клуба. Все это является предпосылкой для будущих успехов этой команды.


В последние годы заметно возрос уровень азербайджанских клубов, выступающих в чемпионате Азербайджана, так и в международных турнирах, что явилось причиной увеличения количества зрителей на трибунах стадионов. Также интерес к чемпионату Азербайджана у любителей футбола связан с успешным выступлением клубов «Карабах» и «Сабах» в лигах Европы.


Президент Республики Азербайджан Ильхам Алиев всегда уделял повышенное внимание развитию спорта в Азербайджане. Глава государства спортсменам, добившихся высоких результатов, наград и командам, оказывал моральную и финансовую поддержку. При встречах с командой «Карабах» Президент Ильхам Алиев отмечал успешную работу руководства клуба и старшего тренера Гурбана Гурбанова, прославивших наш футбол среди грандов мировых команд. Клуб «Карабах» достойно представляет Азербайджан в лигах Европы в течении последних 12 лет.

Президент Ильхам Алиев поздравил клуб «Сабах» с выходом в групповой этап лиги чемпионов.


Интересоваться футболом я начал в раннем детстве, прислушиваясь к радиорепортажам с игр чемпионата мира, проходившего в Чили 1962 года. Тогда сборная СССР завершила свое выступление на стадии ¼ финала, уступив хозяевам турнира сборной Чили 1:2.


Тогда мы болели за эту команду, где 15 республик, в том числе и Азербайджан находился в составе Советской страны.


В 1966 году начали впервые транслировать в прямом эфире игры Английского чемпионата мира по футболу. Тогда отметился на этом турнире судья международной категории наш соотечественник Тофик Бахрамов. Он судил на боковой линии финальный матч между английской и немецкой сборными. В этой игре Бахрамов засчитал гол, забитый англичанами в ворота сборной ФРГ. Главный арбитр матча после консультации с нашим судьей согласился с мнением бокового арбитра и счёт стал 3:2 в пользу сборной Англии. Доиграв финальную игру, англичане победили со счётом 4:2 и стали обладателями золотых медалей чемпионата мира.


После чемпионата мира 1966 года наш арбитр получил в награду золотой свисток. Республиканский стадион в Баку носит название прославленного арбитра Тофика Бахрамова.


В том чемпионате 1966 года сборная Бразилии не сумела повторить успех двух предыдущих чемпионатов мира, проиграв на ранней стадии Португалии с его лидером талантливым Эусейбио, а также и сборной Венгрии. В тех играх был травмирован легендарный Пеле.


Помню будучи подростком я с интересом наблюдал все трансляции с английского чемпионата мира, где сборная СССР заняла 4-е место.


1970 год запомнился триумфом сборной Бразилии во главе с знаменитым Пеле, завоевавший в 3 раз кубок Жюле Риме. На этом турнире Бразилия победила в финале сборную Италии со счётом 4:1 и увезла кубок Жюле Риме на родину на вечное хранение, как команда трижды владеющая этим трофеем.


Чемпионат мира 1970 года, проходивший в Мексике, я с интересом наблюдал по телевидению все матчи. Мне посчастливилось смотреть телетрансляции с чемпионата мира 1986 года, проходившего вновь в Мексике, где сборная Аргентины во второй раз стала чемпионом мира и играл за эту сборную другой знаменитый футболист Диего Марадона, запомнившийся забитым рукой мячом в ворота сборной Англии, засчитанные судьей. Когда спросили Марадону подыграл ли он рукой в эпизоде с голом в ворота противника, он ответил, что это была рука бога.


И вот снова дожив до преклонного возраста, я в этом 2026 году наблюдал все трансляции с чемпионата мира, проходившего в 3 раз в Мексике. Помимо этой страны, мировое первенство по футболу принимали США и Канада.


Сборная Аргентины, выйдя в финал турнира, не смогла отстоять титул чемпиона, завоеванный в 2022 году, проиграв сильной сборной Испании в финальной игре.


На чемпионате мира 2026 года блистал своей игрой другой аргентинец Лионель Месси, как и в 2022 году, когда помог своей команде стать обладателями золотых медалей.


В составе чемпиона мира 2026 года сборной Испании зажглась новая звезда мирового футбола талантливый Ламин Ямал, который стал и самым молодым капитаном в футбольном мире


Сентябрь 2026 года


]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] 20 Sentyabr - müstəqilliyin, dövlətçiliyin və milli iradənin əhəmiyyəti https://heqiqet.az/siyaset/29729-20-sentyabr-mstqilliyin-dvltiliyin-v-milli-iradnin-hmiyyti.html https://heqiqet.az/siyaset/29729-20-sentyabr-mstqilliyin-dvltiliyin-v-milli-iradnin-hmiyyti.html

[allow-turbo]

Müstəqil dövlət üçün suverenlik yalnız ərazi üzərində hakimiyyət məsələsi deyil. Suverenlik dövlətin öz ərazisində tam və müstəqil şəkildə qərarlar qəbul etməsi, milli maraqlarını qoruması, qanunun aliliyini təmin etməsi və gələcəyini özü müəyyənləşdirməsi deməkdir. Bu baxımdan Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası uzun illər ərzində qarşıya qoyulmuş əsas milli məqsədlərdən birinin reallaşması kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycanın qarşılaşdığı ən ciddi problemlərdən biri ərazilərinin işğalı və ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması idi. Uzun illər davam edən işğal nəticəsində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi və mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur. Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünün bərpasına çalışmışdır.

2020-ci il Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. 8 noyabr – Şuşanın azad olunması Azərbaycanın hərbi-siyasi qələbəsinin mühüm simvoluna çevrildi. Daha sonra həyata keçirilən siyasi və diplomatik proseslər ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində yeni mərhələ yaratdı.

2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticələri isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin olunması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıdı. Sentyabrın 20-də Azərbaycan Ordusunun qarşıya qoyulan vəzifələri yerinə yetirməsi ilə ölkənin suverenliyi bütün ərazi boyunca tam bərpa edildi. Məhz bu tarixi hadisənin ildönümünün Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində xüsusi məna daşıyır.

Bu tarix həm də Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açan mərhələnin başlanğıcıdır. Artıq əsas diqqət işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsinə və həmin ərazilərin ölkənin iqtisadi, sosial və mədəni həyatına yenidən inteqrasiyasına yönəlib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın öz resursları hesabına gələcəyini formalaşdırmaq əzmini nümayiş etdirir.

Dövlət Suverenliyi Günü eyni zamanda milli həmrəyliyin və dövlətçilik düşüncəsinin əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr göstərir ki, dövlətin gücü yalnız hərbi imkanlarla ölçülmür. Güclü iqtisadiyyat, sabit siyasi sistem, milli birlik, peşəkar ordu və ardıcıl xarici siyasət dövlət suverenliyinin mühüm dayaqlarıdır.

20 Sentyabr həm keçmişin qiymətləndirilməsi, həm də gələcəyə baxış günüdür. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası qarşıya yeni vəzifələr qoyur. Qarşıdakı mərhələnin əsas məqsədlərindən biri əldə edilmiş tarixi nəticələri davamlı sülh, inkişaf və rifah üçün möhkəm təmələ çevirməkdir.

Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsini, milli birliyini və müstəqil dövlət quruculuğuna bağlılığını ifadə edən əlamətdar tarixdir. Bu günün əsas mesajlarından biri də budur ki, suverenliyə sahib olmaq qədər onu qorumaq və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürmək də mühüm vəzifədir.

20 Sentyabr Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində tam suverenliyini təmin etdiyi tarixi gün kimi yaddaşlarda qalacaq.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri

]]>[/allow-turbo] siyaset / gundem heqiqet Sun, 20 Sep 2026 10:33:56 +0400 [/shortrss] [fullrss] 20 Sentyabr - müstəqilliyin, dövlətçiliyin və milli iradənin əhəmiyyəti https://heqiqet.az/siyaset/29729-20-sentyabr-mstqilliyin-dvltiliyin-v-milli-iradnin-hmiyyti.html https://heqiqet.az/siyaset/29729-20-sentyabr-mstqilliyin-dvltiliyin-v-milli-iradnin-hmiyyti.html heqiqet Sun, 20 Sep 2026 10:33:56 +0400

]]> [allow-turbo]

Müstəqil dövlət üçün suverenlik yalnız ərazi üzərində hakimiyyət məsələsi deyil. Suverenlik dövlətin öz ərazisində tam və müstəqil şəkildə qərarlar qəbul etməsi, milli maraqlarını qoruması, qanunun aliliyini təmin etməsi və gələcəyini özü müəyyənləşdirməsi deməkdir. Bu baxımdan Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası uzun illər ərzində qarşıya qoyulmuş əsas milli məqsədlərdən birinin reallaşması kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycanın qarşılaşdığı ən ciddi problemlərdən biri ərazilərinin işğalı və ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması idi. Uzun illər davam edən işğal nəticəsində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi və mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur. Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünün bərpasına çalışmışdır.

2020-ci il Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. 8 noyabr – Şuşanın azad olunması Azərbaycanın hərbi-siyasi qələbəsinin mühüm simvoluna çevrildi. Daha sonra həyata keçirilən siyasi və diplomatik proseslər ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində yeni mərhələ yaratdı.

2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticələri isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin olunması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıdı. Sentyabrın 20-də Azərbaycan Ordusunun qarşıya qoyulan vəzifələri yerinə yetirməsi ilə ölkənin suverenliyi bütün ərazi boyunca tam bərpa edildi. Məhz bu tarixi hadisənin ildönümünün Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində xüsusi məna daşıyır.

Bu tarix həm də Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açan mərhələnin başlanğıcıdır. Artıq əsas diqqət işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsinə və həmin ərazilərin ölkənin iqtisadi, sosial və mədəni həyatına yenidən inteqrasiyasına yönəlib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın öz resursları hesabına gələcəyini formalaşdırmaq əzmini nümayiş etdirir.

Dövlət Suverenliyi Günü eyni zamanda milli həmrəyliyin və dövlətçilik düşüncəsinin əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr göstərir ki, dövlətin gücü yalnız hərbi imkanlarla ölçülmür. Güclü iqtisadiyyat, sabit siyasi sistem, milli birlik, peşəkar ordu və ardıcıl xarici siyasət dövlət suverenliyinin mühüm dayaqlarıdır.

20 Sentyabr həm keçmişin qiymətləndirilməsi, həm də gələcəyə baxış günüdür. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası qarşıya yeni vəzifələr qoyur. Qarşıdakı mərhələnin əsas məqsədlərindən biri əldə edilmiş tarixi nəticələri davamlı sülh, inkişaf və rifah üçün möhkəm təmələ çevirməkdir.

Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsini, milli birliyini və müstəqil dövlət quruculuğuna bağlılığını ifadə edən əlamətdar tarixdir. Bu günün əsas mesajlarından biri də budur ki, suverenliyə sahib olmaq qədər onu qorumaq və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürmək də mühüm vəzifədir.

20 Sentyabr Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində tam suverenliyini təmin etdiyi tarixi gün kimi yaddaşlarda qalacaq.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Müstəqil dövlət üçün suverenlik yalnız ərazi üzərində hakimiyyət məsələsi deyil. Suverenlik dövlətin öz ərazisində tam və müstəqil şəkildə qərarlar qəbul etməsi, milli maraqlarını qoruması, qanunun aliliyini təmin etməsi və gələcəyini özü müəyyənləşdirməsi deməkdir. Bu baxımdan Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası uzun illər ərzində qarşıya qoyulmuş əsas milli məqsədlərdən birinin reallaşması kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycanın qarşılaşdığı ən ciddi problemlərdən biri ərazilərinin işğalı və ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması idi. Uzun illər davam edən işğal nəticəsində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi və mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur. Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünün bərpasına çalışmışdır.

2020-ci il Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. 8 noyabr – Şuşanın azad olunması Azərbaycanın hərbi-siyasi qələbəsinin mühüm simvoluna çevrildi. Daha sonra həyata keçirilən siyasi və diplomatik proseslər ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində yeni mərhələ yaratdı.

2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticələri isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin olunması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıdı. Sentyabrın 20-də Azərbaycan Ordusunun qarşıya qoyulan vəzifələri yerinə yetirməsi ilə ölkənin suverenliyi bütün ərazi boyunca tam bərpa edildi. Məhz bu tarixi hadisənin ildönümünün Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində xüsusi məna daşıyır.

Bu tarix həm də Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açan mərhələnin başlanğıcıdır. Artıq əsas diqqət işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsinə və həmin ərazilərin ölkənin iqtisadi, sosial və mədəni həyatına yenidən inteqrasiyasına yönəlib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın öz resursları hesabına gələcəyini formalaşdırmaq əzmini nümayiş etdirir.

Dövlət Suverenliyi Günü eyni zamanda milli həmrəyliyin və dövlətçilik düşüncəsinin əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr göstərir ki, dövlətin gücü yalnız hərbi imkanlarla ölçülmür. Güclü iqtisadiyyat, sabit siyasi sistem, milli birlik, peşəkar ordu və ardıcıl xarici siyasət dövlət suverenliyinin mühüm dayaqlarıdır.

20 Sentyabr həm keçmişin qiymətləndirilməsi, həm də gələcəyə baxış günüdür. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası qarşıya yeni vəzifələr qoyur. Qarşıdakı mərhələnin əsas məqsədlərindən biri əldə edilmiş tarixi nəticələri davamlı sülh, inkişaf və rifah üçün möhkəm təmələ çevirməkdir.

Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsini, milli birliyini və müstəqil dövlət quruculuğuna bağlılığını ifadə edən əlamətdar tarixdir. Bu günün əsas mesajlarından biri də budur ki, suverenliyə sahib olmaq qədər onu qorumaq və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürmək də mühüm vəzifədir.

20 Sentyabr Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində tam suverenliyini təmin etdiyi tarixi gün kimi yaddaşlarda qalacaq.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] 20 Sentyabr - müstəqilliyin, dövlətçiliyin və milli iradənin əhəmiyyəti https://heqiqet.az/siyaset/29729-20-sentyabr-mstqilliyin-dvltiliyin-v-milli-iradnin-hmiyyti.html

siyaset / gundem Sun, 20 Sep 2026 10:33:56 +0400

Müstəqil dövlət üçün suverenlik yalnız ərazi üzərində hakimiyyət məsələsi deyil. Suverenlik dövlətin öz ərazisində tam və müstəqil şəkildə qərarlar qəbul etməsi, milli maraqlarını qoruması, qanunun aliliyini təmin etməsi və gələcəyini özü müəyyənləşdirməsi deməkdir. Bu baxımdan Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası uzun illər ərzində qarşıya qoyulmuş əsas milli məqsədlərdən birinin reallaşması kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycanın qarşılaşdığı ən ciddi problemlərdən biri ərazilərinin işğalı və ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması idi. Uzun illər davam edən işğal nəticəsində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi və mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur. Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünün bərpasına çalışmışdır.

2020-ci il Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. 8 noyabr – Şuşanın azad olunması Azərbaycanın hərbi-siyasi qələbəsinin mühüm simvoluna çevrildi. Daha sonra həyata keçirilən siyasi və diplomatik proseslər ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində yeni mərhələ yaratdı.

2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticələri isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin olunması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıdı. Sentyabrın 20-də Azərbaycan Ordusunun qarşıya qoyulan vəzifələri yerinə yetirməsi ilə ölkənin suverenliyi bütün ərazi boyunca tam bərpa edildi. Məhz bu tarixi hadisənin ildönümünün Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində xüsusi məna daşıyır.

Bu tarix həm də Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açan mərhələnin başlanğıcıdır. Artıq əsas diqqət işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsinə və həmin ərazilərin ölkənin iqtisadi, sosial və mədəni həyatına yenidən inteqrasiyasına yönəlib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın öz resursları hesabına gələcəyini formalaşdırmaq əzmini nümayiş etdirir.

Dövlət Suverenliyi Günü eyni zamanda milli həmrəyliyin və dövlətçilik düşüncəsinin əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr göstərir ki, dövlətin gücü yalnız hərbi imkanlarla ölçülmür. Güclü iqtisadiyyat, sabit siyasi sistem, milli birlik, peşəkar ordu və ardıcıl xarici siyasət dövlət suverenliyinin mühüm dayaqlarıdır.

20 Sentyabr həm keçmişin qiymətləndirilməsi, həm də gələcəyə baxış günüdür. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası qarşıya yeni vəzifələr qoyur. Qarşıdakı mərhələnin əsas məqsədlərindən biri əldə edilmiş tarixi nəticələri davamlı sülh, inkişaf və rifah üçün möhkəm təmələ çevirməkdir.

Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsini, milli birliyini və müstəqil dövlət quruculuğuna bağlılığını ifadə edən əlamətdar tarixdir. Bu günün əsas mesajlarından biri də budur ki, suverenliyə sahib olmaq qədər onu qorumaq və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürmək də mühüm vəzifədir.

20 Sentyabr Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində tam suverenliyini təmin etdiyi tarixi gün kimi yaddaşlarda qalacaq.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri

 [allow-turbo]

Müstəqil dövlət üçün suverenlik yalnız ərazi üzərində hakimiyyət məsələsi deyil. Suverenlik dövlətin öz ərazisində tam və müstəqil şəkildə qərarlar qəbul etməsi, milli maraqlarını qoruması, qanunun aliliyini təmin etməsi və gələcəyini özü müəyyənləşdirməsi deməkdir. Bu baxımdan Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası uzun illər ərzində qarşıya qoyulmuş əsas milli məqsədlərdən birinin reallaşması kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycanın qarşılaşdığı ən ciddi problemlərdən biri ərazilərinin işğalı və ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması idi. Uzun illər davam edən işğal nəticəsində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi və mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur. Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünün bərpasına çalışmışdır.

2020-ci il Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. 8 noyabr – Şuşanın azad olunması Azərbaycanın hərbi-siyasi qələbəsinin mühüm simvoluna çevrildi. Daha sonra həyata keçirilən siyasi və diplomatik proseslər ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində yeni mərhələ yaratdı.

2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticələri isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin olunması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıdı. Sentyabrın 20-də Azərbaycan Ordusunun qarşıya qoyulan vəzifələri yerinə yetirməsi ilə ölkənin suverenliyi bütün ərazi boyunca tam bərpa edildi. Məhz bu tarixi hadisənin ildönümünün Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində xüsusi məna daşıyır.

Bu tarix həm də Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açan mərhələnin başlanğıcıdır. Artıq əsas diqqət işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsinə və həmin ərazilərin ölkənin iqtisadi, sosial və mədəni həyatına yenidən inteqrasiyasına yönəlib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın öz resursları hesabına gələcəyini formalaşdırmaq əzmini nümayiş etdirir.

Dövlət Suverenliyi Günü eyni zamanda milli həmrəyliyin və dövlətçilik düşüncəsinin əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr göstərir ki, dövlətin gücü yalnız hərbi imkanlarla ölçülmür. Güclü iqtisadiyyat, sabit siyasi sistem, milli birlik, peşəkar ordu və ardıcıl xarici siyasət dövlət suverenliyinin mühüm dayaqlarıdır.

20 Sentyabr həm keçmişin qiymətləndirilməsi, həm də gələcəyə baxış günüdür. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası qarşıya yeni vəzifələr qoyur. Qarşıdakı mərhələnin əsas məqsədlərindən biri əldə edilmiş tarixi nəticələri davamlı sülh, inkişaf və rifah üçün möhkəm təmələ çevirməkdir.

Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsini, milli birliyini və müstəqil dövlət quruculuğuna bağlılığını ifadə edən əlamətdar tarixdir. Bu günün əsas mesajlarından biri də budur ki, suverenliyə sahib olmaq qədər onu qorumaq və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürmək də mühüm vəzifədir.

20 Sentyabr Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində tam suverenliyini təmin etdiyi tarixi gün kimi yaddaşlarda qalacaq.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Müstəqil dövlət üçün suverenlik yalnız ərazi üzərində hakimiyyət məsələsi deyil. Suverenlik dövlətin öz ərazisində tam və müstəqil şəkildə qərarlar qəbul etməsi, milli maraqlarını qoruması, qanunun aliliyini təmin etməsi və gələcəyini özü müəyyənləşdirməsi deməkdir. Bu baxımdan Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası uzun illər ərzində qarşıya qoyulmuş əsas milli məqsədlərdən birinin reallaşması kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycanın qarşılaşdığı ən ciddi problemlərdən biri ərazilərinin işğalı və ölkənin ərazi bütövlüyünün pozulması idi. Uzun illər davam edən işğal nəticəsində yüz minlərlə insan doğma yurdlarından didərgin düşmüş, şəhər və kəndlərimiz dağıdılmış, tarixi və mədəni irsimizə ciddi ziyan vurulmuşdur. Azərbaycan dövləti bütün bu illər ərzində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünün bərpasına çalışmışdır.

2020-ci il Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi-siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. 8 noyabr – Şuşanın azad olunması Azərbaycanın hərbi-siyasi qələbəsinin mühüm simvoluna çevrildi. Daha sonra həyata keçirilən siyasi və diplomatik proseslər ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası istiqamətində yeni mərhələ yaratdı.

2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticələri isə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin olunması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıdı. Sentyabrın 20-də Azərbaycan Ordusunun qarşıya qoyulan vəzifələri yerinə yetirməsi ilə ölkənin suverenliyi bütün ərazi boyunca tam bərpa edildi. Məhz bu tarixi hadisənin ildönümünün Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixində xüsusi məna daşıyır.

Bu tarix həm də Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açan mərhələnin başlanğıcıdır. Artıq əsas diqqət işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsinə və həmin ərazilərin ölkənin iqtisadi, sosial və mədəni həyatına yenidən inteqrasiyasına yönəlib. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın öz resursları hesabına gələcəyini formalaşdırmaq əzmini nümayiş etdirir.

Dövlət Suverenliyi Günü eyni zamanda milli həmrəyliyin və dövlətçilik düşüncəsinin əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr göstərir ki, dövlətin gücü yalnız hərbi imkanlarla ölçülmür. Güclü iqtisadiyyat, sabit siyasi sistem, milli birlik, peşəkar ordu və ardıcıl xarici siyasət dövlət suverenliyinin mühüm dayaqlarıdır.

20 Sentyabr həm keçmişin qiymətləndirilməsi, həm də gələcəyə baxış günüdür. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası qarşıya yeni vəzifələr qoyur. Qarşıdakı mərhələnin əsas məqsədlərindən biri əldə edilmiş tarixi nəticələri davamlı sülh, inkişaf və rifah üçün möhkəm təmələ çevirməkdir.

Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsini, milli birliyini və müstəqil dövlət quruculuğuna bağlılığını ifadə edən əlamətdar tarixdir. Bu günün əsas mesajlarından biri də budur ki, suverenliyə sahib olmaq qədər onu qorumaq və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürmək də mühüm vəzifədir.

20 Sentyabr Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində tam suverenliyini təmin etdiyi tarixi gün kimi yaddaşlarda qalacaq.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Türkiyə hərbçiləri "Birliyin Gücü – 2026" təlimində iştirak üçün Azərbaycana gəlib https://heqiqet.az/siyaset/29727-trkiy-hrbilri-birliyin-gc-2026-tlimind-itirak-n-azrbaycana-glib.html https://heqiqet.az/siyaset/29727-trkiy-hrbilri-birliyin-gc-2026-tlimind-itirak-n-azrbaycana-glib.html

[allow-turbo]

Azərbaycan, Özbəkistan və Türkiyə hərbi qulluqçularının iştirakı ilə ölkəmizdə “Birliyin Gücü – 2026” birgə hərbi təlimi keçiriləcək.

Müdafiə Nazirliyindən verilən məlumata görə, üç mərhələdən ibarət olan təlim Azərbaycan Ordusunun Qarabağ iqtisadi rayonunda yerləşən "Qızılqaya" Təlim Mərkəzində, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən "Qarabağlar" Təlim Mərkəzində, eləcə də Xəzər dənizinin ölkəmizə aid akvatoriyasında yerləşən "Böyük Zirə" təlim rayonunda təşkil olunacaq. Şəxsi heyət, döyüş texnikaları, dəniz və aviasiya vasitələrinin, eləcə də pilotsuz uçuş aparatlarının cəlb edilməsi ilə keçiriləcək təlimin əsas məqsədi birgə əməliyyatlara hazırlıq səviyyəsinin artırılması, qoşunların koordinasiyasının və təlim prosedurlarının standartlaşdırılması, eləcə də bölmələrin yeni döyüş imkanlarının təkmilləşdirilməsidir.

Təlimdə iştirak etmək məqsədilə Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti və aviasiya vasitələri ölkəmizdədir. Müvafiq plana uyğun olaraq, şəxsi heyətin yerləşdirilməsi və digər təşkilati məsələlərlə bağlı lazımi tədbirlər icra olunub.

]]>[/allow-turbo] siyaset / gundem heqiqet Fri, 18 Sep 2026 18:45:26 +0400 [/shortrss] [fullrss] Türkiyə hərbçiləri "Birliyin Gücü – 2026" təlimində iştirak üçün Azərbaycana gəlib https://heqiqet.az/siyaset/29727-trkiy-hrbilri-birliyin-gc-2026-tlimind-itirak-n-azrbaycana-glib.html https://heqiqet.az/siyaset/29727-trkiy-hrbilri-birliyin-gc-2026-tlimind-itirak-n-azrbaycana-glib.html heqiqet Fri, 18 Sep 2026 18:45:26 +0400

]]> [allow-turbo]

Azərbaycan, Özbəkistan və Türkiyə hərbi qulluqçularının iştirakı ilə ölkəmizdə “Birliyin Gücü – 2026” birgə hərbi təlimi keçiriləcək.

Müdafiə Nazirliyindən verilən məlumata görə, üç mərhələdən ibarət olan təlim Azərbaycan Ordusunun Qarabağ iqtisadi rayonunda yerləşən "Qızılqaya" Təlim Mərkəzində, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən "Qarabağlar" Təlim Mərkəzində, eləcə də Xəzər dənizinin ölkəmizə aid akvatoriyasında yerləşən "Böyük Zirə" təlim rayonunda təşkil olunacaq. Şəxsi heyət, döyüş texnikaları, dəniz və aviasiya vasitələrinin, eləcə də pilotsuz uçuş aparatlarının cəlb edilməsi ilə keçiriləcək təlimin əsas məqsədi birgə əməliyyatlara hazırlıq səviyyəsinin artırılması, qoşunların koordinasiyasının və təlim prosedurlarının standartlaşdırılması, eləcə də bölmələrin yeni döyüş imkanlarının təkmilləşdirilməsidir.

Təlimdə iştirak etmək məqsədilə Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti və aviasiya vasitələri ölkəmizdədir. Müvafiq plana uyğun olaraq, şəxsi heyətin yerləşdirilməsi və digər təşkilati məsələlərlə bağlı lazımi tədbirlər icra olunub.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Azərbaycan, Özbəkistan və Türkiyə hərbi qulluqçularının iştirakı ilə ölkəmizdə “Birliyin Gücü – 2026” birgə hərbi təlimi keçiriləcək.

Müdafiə Nazirliyindən verilən məlumata görə, üç mərhələdən ibarət olan təlim Azərbaycan Ordusunun Qarabağ iqtisadi rayonunda yerləşən "Qızılqaya" Təlim Mərkəzində, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən "Qarabağlar" Təlim Mərkəzində, eləcə də Xəzər dənizinin ölkəmizə aid akvatoriyasında yerləşən "Böyük Zirə" təlim rayonunda təşkil olunacaq. Şəxsi heyət, döyüş texnikaları, dəniz və aviasiya vasitələrinin, eləcə də pilotsuz uçuş aparatlarının cəlb edilməsi ilə keçiriləcək təlimin əsas məqsədi birgə əməliyyatlara hazırlıq səviyyəsinin artırılması, qoşunların koordinasiyasının və təlim prosedurlarının standartlaşdırılması, eləcə də bölmələrin yeni döyüş imkanlarının təkmilləşdirilməsidir.

Təlimdə iştirak etmək məqsədilə Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti və aviasiya vasitələri ölkəmizdədir. Müvafiq plana uyğun olaraq, şəxsi heyətin yerləşdirilməsi və digər təşkilati məsələlərlə bağlı lazımi tədbirlər icra olunub.

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Türkiyə hərbçiləri "Birliyin Gücü – 2026" təlimində iştirak üçün Azərbaycana gəlib https://heqiqet.az/siyaset/29727-trkiy-hrbilri-birliyin-gc-2026-tlimind-itirak-n-azrbaycana-glib.html

siyaset / gundem Fri, 18 Sep 2026 18:45:26 +0400

Azərbaycan, Özbəkistan və Türkiyə hərbi qulluqçularının iştirakı ilə ölkəmizdə “Birliyin Gücü – 2026” birgə hərbi təlimi keçiriləcək.

Müdafiə Nazirliyindən verilən məlumata görə, üç mərhələdən ibarət olan təlim Azərbaycan Ordusunun Qarabağ iqtisadi rayonunda yerləşən "Qızılqaya" Təlim Mərkəzində, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən "Qarabağlar" Təlim Mərkəzində, eləcə də Xəzər dənizinin ölkəmizə aid akvatoriyasında yerləşən "Böyük Zirə" təlim rayonunda təşkil olunacaq. Şəxsi heyət, döyüş texnikaları, dəniz və aviasiya vasitələrinin, eləcə də pilotsuz uçuş aparatlarının cəlb edilməsi ilə keçiriləcək təlimin əsas məqsədi birgə əməliyyatlara hazırlıq səviyyəsinin artırılması, qoşunların koordinasiyasının və təlim prosedurlarının standartlaşdırılması, eləcə də bölmələrin yeni döyüş imkanlarının təkmilləşdirilməsidir.

Təlimdə iştirak etmək məqsədilə Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti və aviasiya vasitələri ölkəmizdədir. Müvafiq plana uyğun olaraq, şəxsi heyətin yerləşdirilməsi və digər təşkilati məsələlərlə bağlı lazımi tədbirlər icra olunub.

 [allow-turbo]

Azərbaycan, Özbəkistan və Türkiyə hərbi qulluqçularının iştirakı ilə ölkəmizdə “Birliyin Gücü – 2026” birgə hərbi təlimi keçiriləcək.

Müdafiə Nazirliyindən verilən məlumata görə, üç mərhələdən ibarət olan təlim Azərbaycan Ordusunun Qarabağ iqtisadi rayonunda yerləşən "Qızılqaya" Təlim Mərkəzində, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən "Qarabağlar" Təlim Mərkəzində, eləcə də Xəzər dənizinin ölkəmizə aid akvatoriyasında yerləşən "Böyük Zirə" təlim rayonunda təşkil olunacaq. Şəxsi heyət, döyüş texnikaları, dəniz və aviasiya vasitələrinin, eləcə də pilotsuz uçuş aparatlarının cəlb edilməsi ilə keçiriləcək təlimin əsas məqsədi birgə əməliyyatlara hazırlıq səviyyəsinin artırılması, qoşunların koordinasiyasının və təlim prosedurlarının standartlaşdırılması, eləcə də bölmələrin yeni döyüş imkanlarının təkmilləşdirilməsidir.

Təlimdə iştirak etmək məqsədilə Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti və aviasiya vasitələri ölkəmizdədir. Müvafiq plana uyğun olaraq, şəxsi heyətin yerləşdirilməsi və digər təşkilati məsələlərlə bağlı lazımi tədbirlər icra olunub.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Azərbaycan, Özbəkistan və Türkiyə hərbi qulluqçularının iştirakı ilə ölkəmizdə “Birliyin Gücü – 2026” birgə hərbi təlimi keçiriləcək.

Müdafiə Nazirliyindən verilən məlumata görə, üç mərhələdən ibarət olan təlim Azərbaycan Ordusunun Qarabağ iqtisadi rayonunda yerləşən "Qızılqaya" Təlim Mərkəzində, Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən "Qarabağlar" Təlim Mərkəzində, eləcə də Xəzər dənizinin ölkəmizə aid akvatoriyasında yerləşən "Böyük Zirə" təlim rayonunda təşkil olunacaq. Şəxsi heyət, döyüş texnikaları, dəniz və aviasiya vasitələrinin, eləcə də pilotsuz uçuş aparatlarının cəlb edilməsi ilə keçiriləcək təlimin əsas məqsədi birgə əməliyyatlara hazırlıq səviyyəsinin artırılması, qoşunların koordinasiyasının və təlim prosedurlarının standartlaşdırılması, eləcə də bölmələrin yeni döyüş imkanlarının təkmilləşdirilməsidir.

Təlimdə iştirak etmək məqsədilə Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti və aviasiya vasitələri ölkəmizdədir. Müvafiq plana uyğun olaraq, şəxsi heyətin yerləşdirilməsi və digər təşkilati məsələlərlə bağlı lazımi tədbirlər icra olunub.

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Azərbaycan Prezidenti: Biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik https://heqiqet.az/gundem/29725-azrbaycan-prezidenti-biz-he-kimin-qabanda-ba-ymirik-v-ymycyik.html https://heqiqet.az/gundem/29725-azrbaycan-prezidenti-biz-he-kimin-qabanda-ba-ymirik-v-ymycyik.html

[allow-turbo]

Azərbaycan çox nadir müsəlman ölkələrindəndir ki, Avropa təşkilatlarında iştirak edir. Ona görə biz bilirik orada nələr baş verir.

Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Bakıda beynəlxalq konfransların iştirakçıları ilə görüşündə söyləyib.

“Avropa Şurasının üzvü olaraq biz bu ədalətsizliklərlə üzləşmişdik, üzləşirik və yəqin ki, üzləşəcəyik”,- deyən dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, bizə qarşı elan edilməmiş bu qarayaxma kampaniyası heç vaxt dayanmayacaq. “Nə üçün? Çünki biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik, öz sözümüzü deyirik, öz milli mənliyimizi qoruyuruq, öz həyat tərzimizi qoruyuruq”, - deyə Prezident vurğulayıb.

]]>[/allow-turbo] gundem / siyaset heqiqet Wed, 16 Sep 2026 09:39:16 +0400 [/shortrss] [fullrss] Azərbaycan Prezidenti: Biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik https://heqiqet.az/gundem/29725-azrbaycan-prezidenti-biz-he-kimin-qabanda-ba-ymirik-v-ymycyik.html https://heqiqet.az/gundem/29725-azrbaycan-prezidenti-biz-he-kimin-qabanda-ba-ymirik-v-ymycyik.html heqiqet Wed, 16 Sep 2026 09:39:16 +0400

]]> [allow-turbo]

Azərbaycan çox nadir müsəlman ölkələrindəndir ki, Avropa təşkilatlarında iştirak edir. Ona görə biz bilirik orada nələr baş verir.

Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Bakıda beynəlxalq konfransların iştirakçıları ilə görüşündə söyləyib.

“Avropa Şurasının üzvü olaraq biz bu ədalətsizliklərlə üzləşmişdik, üzləşirik və yəqin ki, üzləşəcəyik”,- deyən dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, bizə qarşı elan edilməmiş bu qarayaxma kampaniyası heç vaxt dayanmayacaq. “Nə üçün? Çünki biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik, öz sözümüzü deyirik, öz milli mənliyimizi qoruyuruq, öz həyat tərzimizi qoruyuruq”, - deyə Prezident vurğulayıb.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Azərbaycan çox nadir müsəlman ölkələrindəndir ki, Avropa təşkilatlarında iştirak edir. Ona görə biz bilirik orada nələr baş verir.

Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Bakıda beynəlxalq konfransların iştirakçıları ilə görüşündə söyləyib.

“Avropa Şurasının üzvü olaraq biz bu ədalətsizliklərlə üzləşmişdik, üzləşirik və yəqin ki, üzləşəcəyik”,- deyən dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, bizə qarşı elan edilməmiş bu qarayaxma kampaniyası heç vaxt dayanmayacaq. “Nə üçün? Çünki biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik, öz sözümüzü deyirik, öz milli mənliyimizi qoruyuruq, öz həyat tərzimizi qoruyuruq”, - deyə Prezident vurğulayıb.

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Azərbaycan Prezidenti: Biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik https://heqiqet.az/gundem/29725-azrbaycan-prezidenti-biz-he-kimin-qabanda-ba-ymirik-v-ymycyik.html

gundem / siyaset Wed, 16 Sep 2026 09:39:16 +0400

Azərbaycan çox nadir müsəlman ölkələrindəndir ki, Avropa təşkilatlarında iştirak edir. Ona görə biz bilirik orada nələr baş verir.

Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Bakıda beynəlxalq konfransların iştirakçıları ilə görüşündə söyləyib.

“Avropa Şurasının üzvü olaraq biz bu ədalətsizliklərlə üzləşmişdik, üzləşirik və yəqin ki, üzləşəcəyik”,- deyən dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, bizə qarşı elan edilməmiş bu qarayaxma kampaniyası heç vaxt dayanmayacaq. “Nə üçün? Çünki biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik, öz sözümüzü deyirik, öz milli mənliyimizi qoruyuruq, öz həyat tərzimizi qoruyuruq”, - deyə Prezident vurğulayıb.

 [allow-turbo]

Azərbaycan çox nadir müsəlman ölkələrindəndir ki, Avropa təşkilatlarında iştirak edir. Ona görə biz bilirik orada nələr baş verir.

Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Bakıda beynəlxalq konfransların iştirakçıları ilə görüşündə söyləyib.

“Avropa Şurasının üzvü olaraq biz bu ədalətsizliklərlə üzləşmişdik, üzləşirik və yəqin ki, üzləşəcəyik”,- deyən dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, bizə qarşı elan edilməmiş bu qarayaxma kampaniyası heç vaxt dayanmayacaq. “Nə üçün? Çünki biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik, öz sözümüzü deyirik, öz milli mənliyimizi qoruyuruq, öz həyat tərzimizi qoruyuruq”, - deyə Prezident vurğulayıb.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Azərbaycan çox nadir müsəlman ölkələrindəndir ki, Avropa təşkilatlarında iştirak edir. Ona görə biz bilirik orada nələr baş verir.

Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Bakıda beynəlxalq konfransların iştirakçıları ilə görüşündə söyləyib.

“Avropa Şurasının üzvü olaraq biz bu ədalətsizliklərlə üzləşmişdik, üzləşirik və yəqin ki, üzləşəcəyik”,- deyən dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, bizə qarşı elan edilməmiş bu qarayaxma kampaniyası heç vaxt dayanmayacaq. “Nə üçün? Çünki biz heç kimin qabağında baş əymirik və əyməyəcəyik, öz sözümüzü deyirik, öz milli mənliyimizi qoruyuruq, öz həyat tərzimizi qoruyuruq”, - deyə Prezident vurğulayıb.

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Sentyabrın 15-i Azərbaycanda Bilik Günüdür https://heqiqet.az/gundem/29720-sentyabrn-15-i-azrbaycanda-bilik-gndr.html https://heqiqet.az/gundem/29720-sentyabrn-15-i-azrbaycanda-bilik-gndr.html

[allow-turbo]

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2004-cü il 21 avqust tarixli Fərmanına əsasən sentyabrın 15-i ölkəmizdə Bilik Günü kimi qeyd olunur.

Bu il ümumi təhsil müəssisələrində ilk dərs “Şəhərsalma və Memarlıq İli”nə həsr olunacaq.

2026–2027-ci tədris ilində təqribən 2,2 milyon nəfərin təhsil alacağı proqnozlaşdırılır. Ümumi təhsil müəssisələrində 1,6 milyon, ali təhsildə 260 min, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində 226 min, orta ixtisas təhsili müəssisələrində 64 min, peşə təhsilində isə 44 min nəfərin təhsil alacağı gözlənilir. Təqribən 124 min şagird I sinifdə təhsilə başlayacaq.

“Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” və azad edilmiş ərazilərdə təhsil

Azad edilmiş ərazilərdə yeni tədris ilində daha 15 təhsil müəssisəsi fəaliyyətə başlayır. Yeni təhsil müəssisələri Ağdam, Ağdərə, Xocalı, Cəbrayıl, Kəlbəcər, Xankəndi, Xocavənd və Zəngilanı əhatə edir.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində uşaq sayı 408, işçi heyət 123 nəfərdən ibarətdir. Ümumi təhsil müəssisələrində şagird sayı 4825, işçi heyət 700 nəfərdən ibarətdir.

Təhsil infrastrukturu yenilənir

Son 25 ildə 4 minədək məktəb binası tikilib və ya əsaslı təmir olunub, 1 milyondan çox şagirdin təlim şəraiti yaxşılaşdırılıb. Yeni tədris ilində 37 müəssisə fəaliyyətə başlayır; digər müəssisələrdə tikinti, əsaslı təmir və layihələndirmə işləri davam etdirilir.

Məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsi genişləndirilir

Tələbat olan ərazilərdə yeni qrupların yaradılması, təmir və təchizat hesabına dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələrində yerlərin sayı 106 mindən 112 minə çatdırılıb.

Məktəbəqədər təhsildə valideyn-dövlət-özəl əməkdaşlığı modeli genişlənir. Ötən il model təxminən 4 min uşağı əhatə edib. Cari ildə əhatənin 10 min uşağa çatdırılması nəzərdə tutulur.

İcmaəsaslı qruplarda yerlərin sayı 23 mindən 36 minə çatdırılıb. Bu model ayrıca bağça infrastrukturu olmayan və ya mövcud bağçanın tələbatı qarşılamadığı kənd və ucqar yaşayış məntəqələri üçündür. Burada məqsəd yeni böyük infrastruktur yaratmadan təhsili uşağın yaşadığı yerə yaxınlaşdırmaqdır.

“Rəqəmsal bacarıqlar” və STEAM layihələri

Ötən tədris ilində “Rəqəmsal bacarıqlar” 771 məktəbdə 528 min şagirdi əhatə edib. Yeni tədris ilində layihənin 1001 məktəbə və təxminən 630 min şagirdə çatdırılması nəzərdə tutulur. STEAM isə ötən tədris ilində 407 məktəbdə 303 min 119 şagirdi əhatə edib və yeni tədris ilində onun əhatəsinin daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Yeni təmayül tədris modeli 90 məktəbdə tətbiq ediləcək

Yeni təmayül tədris modeli layihəsi 2024–2025-ci tədris ilində 5 məktəbdə başlayıb, 2025–2026-cı tədris ilində isə 14 məktəbdə davam edib. Bu il layihənin ilk məzunlarının 95 faizi ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunub. Yeni tədris ilində layihənin 90 məktəbi əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

Peşə ixtisasları kadr tələbatına uyğunlaşdırılır

Peşə təhsilinə qəbul 2021-ci illə müqayisədə əhəmiyyətli şəkildə artıb; 2030-cu ilədək 21 yeni peşə təhsili müəssisəsinin tikilməsi və 2 müəssisənin əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Yeni ixtisaslar aqrar sektor, sənaye, logistika, tikinti və qida sənayesinin kadr tələbatına uyğunlaşdırılır.

Ali təhsildə əlçatanlıq

2026–2027-ci tədris ilində ali təhsil müəssisələrinə 76 mindən çox abituriyent qəbul olunub və “Azərbaycan Respublikasının 2022–2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nda müəyyən edilmiş illik 75 min qəbul hədəfi vaxtından əvvəl yerinə yetirilib. Müəllimlik ixtisasları üzrə yerlər azaldılır, mühəndislik, informasiya texnologiyaları və təbiət elmləri üzrə qəbul imkanları genişləndirilir.

Xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəblərində təhsil

Yeni tədris ilində “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində bakalavriat səviyyəsi 125, magistratura səviyyəsi üzrə 356, doktorantura səviyyəsi üzrə isə 19 nəfər olmaqla, ümumilikdə 500 nəfər təqaüdçü adını qazanıb.

]]>[/allow-turbo] gundem / tehsil heqiqet Tue, 15 Sep 2026 09:18:22 +0400 [/shortrss] [fullrss] Sentyabrın 15-i Azərbaycanda Bilik Günüdür https://heqiqet.az/gundem/29720-sentyabrn-15-i-azrbaycanda-bilik-gndr.html https://heqiqet.az/gundem/29720-sentyabrn-15-i-azrbaycanda-bilik-gndr.html heqiqet Tue, 15 Sep 2026 09:18:22 +0400

]]> [allow-turbo]

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2004-cü il 21 avqust tarixli Fərmanına əsasən sentyabrın 15-i ölkəmizdə Bilik Günü kimi qeyd olunur.

Bu il ümumi təhsil müəssisələrində ilk dərs “Şəhərsalma və Memarlıq İli”nə həsr olunacaq.

2026–2027-ci tədris ilində təqribən 2,2 milyon nəfərin təhsil alacağı proqnozlaşdırılır. Ümumi təhsil müəssisələrində 1,6 milyon, ali təhsildə 260 min, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində 226 min, orta ixtisas təhsili müəssisələrində 64 min, peşə təhsilində isə 44 min nəfərin təhsil alacağı gözlənilir. Təqribən 124 min şagird I sinifdə təhsilə başlayacaq.

“Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” və azad edilmiş ərazilərdə təhsil

Azad edilmiş ərazilərdə yeni tədris ilində daha 15 təhsil müəssisəsi fəaliyyətə başlayır. Yeni təhsil müəssisələri Ağdam, Ağdərə, Xocalı, Cəbrayıl, Kəlbəcər, Xankəndi, Xocavənd və Zəngilanı əhatə edir.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində uşaq sayı 408, işçi heyət 123 nəfərdən ibarətdir. Ümumi təhsil müəssisələrində şagird sayı 4825, işçi heyət 700 nəfərdən ibarətdir.

Təhsil infrastrukturu yenilənir

Son 25 ildə 4 minədək məktəb binası tikilib və ya əsaslı təmir olunub, 1 milyondan çox şagirdin təlim şəraiti yaxşılaşdırılıb. Yeni tədris ilində 37 müəssisə fəaliyyətə başlayır; digər müəssisələrdə tikinti, əsaslı təmir və layihələndirmə işləri davam etdirilir.

Məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsi genişləndirilir

Tələbat olan ərazilərdə yeni qrupların yaradılması, təmir və təchizat hesabına dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələrində yerlərin sayı 106 mindən 112 minə çatdırılıb.

Məktəbəqədər təhsildə valideyn-dövlət-özəl əməkdaşlığı modeli genişlənir. Ötən il model təxminən 4 min uşağı əhatə edib. Cari ildə əhatənin 10 min uşağa çatdırılması nəzərdə tutulur.

İcmaəsaslı qruplarda yerlərin sayı 23 mindən 36 minə çatdırılıb. Bu model ayrıca bağça infrastrukturu olmayan və ya mövcud bağçanın tələbatı qarşılamadığı kənd və ucqar yaşayış məntəqələri üçündür. Burada məqsəd yeni böyük infrastruktur yaratmadan təhsili uşağın yaşadığı yerə yaxınlaşdırmaqdır.

“Rəqəmsal bacarıqlar” və STEAM layihələri

Ötən tədris ilində “Rəqəmsal bacarıqlar” 771 məktəbdə 528 min şagirdi əhatə edib. Yeni tədris ilində layihənin 1001 məktəbə və təxminən 630 min şagirdə çatdırılması nəzərdə tutulur. STEAM isə ötən tədris ilində 407 məktəbdə 303 min 119 şagirdi əhatə edib və yeni tədris ilində onun əhatəsinin daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Yeni təmayül tədris modeli 90 məktəbdə tətbiq ediləcək

Yeni təmayül tədris modeli layihəsi 2024–2025-ci tədris ilində 5 məktəbdə başlayıb, 2025–2026-cı tədris ilində isə 14 məktəbdə davam edib. Bu il layihənin ilk məzunlarının 95 faizi ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunub. Yeni tədris ilində layihənin 90 məktəbi əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

Peşə ixtisasları kadr tələbatına uyğunlaşdırılır

Peşə təhsilinə qəbul 2021-ci illə müqayisədə əhəmiyyətli şəkildə artıb; 2030-cu ilədək 21 yeni peşə təhsili müəssisəsinin tikilməsi və 2 müəssisənin əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Yeni ixtisaslar aqrar sektor, sənaye, logistika, tikinti və qida sənayesinin kadr tələbatına uyğunlaşdırılır.

Ali təhsildə əlçatanlıq

2026–2027-ci tədris ilində ali təhsil müəssisələrinə 76 mindən çox abituriyent qəbul olunub və “Azərbaycan Respublikasının 2022–2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nda müəyyən edilmiş illik 75 min qəbul hədəfi vaxtından əvvəl yerinə yetirilib. Müəllimlik ixtisasları üzrə yerlər azaldılır, mühəndislik, informasiya texnologiyaları və təbiət elmləri üzrə qəbul imkanları genişləndirilir.

Xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəblərində təhsil

Yeni tədris ilində “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində bakalavriat səviyyəsi 125, magistratura səviyyəsi üzrə 356, doktorantura səviyyəsi üzrə isə 19 nəfər olmaqla, ümumilikdə 500 nəfər təqaüdçü adını qazanıb.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2004-cü il 21 avqust tarixli Fərmanına əsasən sentyabrın 15-i ölkəmizdə Bilik Günü kimi qeyd olunur.

Bu il ümumi təhsil müəssisələrində ilk dərs “Şəhərsalma və Memarlıq İli”nə həsr olunacaq.

2026–2027-ci tədris ilində təqribən 2,2 milyon nəfərin təhsil alacağı proqnozlaşdırılır. Ümumi təhsil müəssisələrində 1,6 milyon, ali təhsildə 260 min, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində 226 min, orta ixtisas təhsili müəssisələrində 64 min, peşə təhsilində isə 44 min nəfərin təhsil alacağı gözlənilir. Təqribən 124 min şagird I sinifdə təhsilə başlayacaq.

“Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” və azad edilmiş ərazilərdə təhsil

Azad edilmiş ərazilərdə yeni tədris ilində daha 15 təhsil müəssisəsi fəaliyyətə başlayır. Yeni təhsil müəssisələri Ağdam, Ağdərə, Xocalı, Cəbrayıl, Kəlbəcər, Xankəndi, Xocavənd və Zəngilanı əhatə edir.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində uşaq sayı 408, işçi heyət 123 nəfərdən ibarətdir. Ümumi təhsil müəssisələrində şagird sayı 4825, işçi heyət 700 nəfərdən ibarətdir.

Təhsil infrastrukturu yenilənir

Son 25 ildə 4 minədək məktəb binası tikilib və ya əsaslı təmir olunub, 1 milyondan çox şagirdin təlim şəraiti yaxşılaşdırılıb. Yeni tədris ilində 37 müəssisə fəaliyyətə başlayır; digər müəssisələrdə tikinti, əsaslı təmir və layihələndirmə işləri davam etdirilir.

Məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsi genişləndirilir

Tələbat olan ərazilərdə yeni qrupların yaradılması, təmir və təchizat hesabına dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələrində yerlərin sayı 106 mindən 112 minə çatdırılıb.

Məktəbəqədər təhsildə valideyn-dövlət-özəl əməkdaşlığı modeli genişlənir. Ötən il model təxminən 4 min uşağı əhatə edib. Cari ildə əhatənin 10 min uşağa çatdırılması nəzərdə tutulur.

İcmaəsaslı qruplarda yerlərin sayı 23 mindən 36 minə çatdırılıb. Bu model ayrıca bağça infrastrukturu olmayan və ya mövcud bağçanın tələbatı qarşılamadığı kənd və ucqar yaşayış məntəqələri üçündür. Burada məqsəd yeni böyük infrastruktur yaratmadan təhsili uşağın yaşadığı yerə yaxınlaşdırmaqdır.

“Rəqəmsal bacarıqlar” və STEAM layihələri

Ötən tədris ilində “Rəqəmsal bacarıqlar” 771 məktəbdə 528 min şagirdi əhatə edib. Yeni tədris ilində layihənin 1001 məktəbə və təxminən 630 min şagirdə çatdırılması nəzərdə tutulur. STEAM isə ötən tədris ilində 407 məktəbdə 303 min 119 şagirdi əhatə edib və yeni tədris ilində onun əhatəsinin daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Yeni təmayül tədris modeli 90 məktəbdə tətbiq ediləcək

Yeni təmayül tədris modeli layihəsi 2024–2025-ci tədris ilində 5 məktəbdə başlayıb, 2025–2026-cı tədris ilində isə 14 məktəbdə davam edib. Bu il layihənin ilk məzunlarının 95 faizi ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunub. Yeni tədris ilində layihənin 90 məktəbi əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

Peşə ixtisasları kadr tələbatına uyğunlaşdırılır

Peşə təhsilinə qəbul 2021-ci illə müqayisədə əhəmiyyətli şəkildə artıb; 2030-cu ilədək 21 yeni peşə təhsili müəssisəsinin tikilməsi və 2 müəssisənin əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Yeni ixtisaslar aqrar sektor, sənaye, logistika, tikinti və qida sənayesinin kadr tələbatına uyğunlaşdırılır.

Ali təhsildə əlçatanlıq

2026–2027-ci tədris ilində ali təhsil müəssisələrinə 76 mindən çox abituriyent qəbul olunub və “Azərbaycan Respublikasının 2022–2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nda müəyyən edilmiş illik 75 min qəbul hədəfi vaxtından əvvəl yerinə yetirilib. Müəllimlik ixtisasları üzrə yerlər azaldılır, mühəndislik, informasiya texnologiyaları və təbiət elmləri üzrə qəbul imkanları genişləndirilir.

Xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəblərində təhsil

Yeni tədris ilində “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində bakalavriat səviyyəsi 125, magistratura səviyyəsi üzrə 356, doktorantura səviyyəsi üzrə isə 19 nəfər olmaqla, ümumilikdə 500 nəfər təqaüdçü adını qazanıb.

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Sentyabrın 15-i Azərbaycanda Bilik Günüdür https://heqiqet.az/gundem/29720-sentyabrn-15-i-azrbaycanda-bilik-gndr.html

gundem / tehsil Tue, 15 Sep 2026 09:18:22 +0400

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2004-cü il 21 avqust tarixli Fərmanına əsasən sentyabrın 15-i ölkəmizdə Bilik Günü kimi qeyd olunur.

Bu il ümumi təhsil müəssisələrində ilk dərs “Şəhərsalma və Memarlıq İli”nə həsr olunacaq.

2026–2027-ci tədris ilində təqribən 2,2 milyon nəfərin təhsil alacağı proqnozlaşdırılır. Ümumi təhsil müəssisələrində 1,6 milyon, ali təhsildə 260 min, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində 226 min, orta ixtisas təhsili müəssisələrində 64 min, peşə təhsilində isə 44 min nəfərin təhsil alacağı gözlənilir. Təqribən 124 min şagird I sinifdə təhsilə başlayacaq.

“Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” və azad edilmiş ərazilərdə təhsil

Azad edilmiş ərazilərdə yeni tədris ilində daha 15 təhsil müəssisəsi fəaliyyətə başlayır. Yeni təhsil müəssisələri Ağdam, Ağdərə, Xocalı, Cəbrayıl, Kəlbəcər, Xankəndi, Xocavənd və Zəngilanı əhatə edir.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində uşaq sayı 408, işçi heyət 123 nəfərdən ibarətdir. Ümumi təhsil müəssisələrində şagird sayı 4825, işçi heyət 700 nəfərdən ibarətdir.

Təhsil infrastrukturu yenilənir

Son 25 ildə 4 minədək məktəb binası tikilib və ya əsaslı təmir olunub, 1 milyondan çox şagirdin təlim şəraiti yaxşılaşdırılıb. Yeni tədris ilində 37 müəssisə fəaliyyətə başlayır; digər müəssisələrdə tikinti, əsaslı təmir və layihələndirmə işləri davam etdirilir.

Məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsi genişləndirilir

Tələbat olan ərazilərdə yeni qrupların yaradılması, təmir və təchizat hesabına dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələrində yerlərin sayı 106 mindən 112 minə çatdırılıb.

Məktəbəqədər təhsildə valideyn-dövlət-özəl əməkdaşlığı modeli genişlənir. Ötən il model təxminən 4 min uşağı əhatə edib. Cari ildə əhatənin 10 min uşağa çatdırılması nəzərdə tutulur.

İcmaəsaslı qruplarda yerlərin sayı 23 mindən 36 minə çatdırılıb. Bu model ayrıca bağça infrastrukturu olmayan və ya mövcud bağçanın tələbatı qarşılamadığı kənd və ucqar yaşayış məntəqələri üçündür. Burada məqsəd yeni böyük infrastruktur yaratmadan təhsili uşağın yaşadığı yerə yaxınlaşdırmaqdır.

“Rəqəmsal bacarıqlar” və STEAM layihələri

Ötən tədris ilində “Rəqəmsal bacarıqlar” 771 məktəbdə 528 min şagirdi əhatə edib. Yeni tədris ilində layihənin 1001 məktəbə və təxminən 630 min şagirdə çatdırılması nəzərdə tutulur. STEAM isə ötən tədris ilində 407 məktəbdə 303 min 119 şagirdi əhatə edib və yeni tədris ilində onun əhatəsinin daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Yeni təmayül tədris modeli 90 məktəbdə tətbiq ediləcək

Yeni təmayül tədris modeli layihəsi 2024–2025-ci tədris ilində 5 məktəbdə başlayıb, 2025–2026-cı tədris ilində isə 14 məktəbdə davam edib. Bu il layihənin ilk məzunlarının 95 faizi ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunub. Yeni tədris ilində layihənin 90 məktəbi əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

Peşə ixtisasları kadr tələbatına uyğunlaşdırılır

Peşə təhsilinə qəbul 2021-ci illə müqayisədə əhəmiyyətli şəkildə artıb; 2030-cu ilədək 21 yeni peşə təhsili müəssisəsinin tikilməsi və 2 müəssisənin əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Yeni ixtisaslar aqrar sektor, sənaye, logistika, tikinti və qida sənayesinin kadr tələbatına uyğunlaşdırılır.

Ali təhsildə əlçatanlıq

2026–2027-ci tədris ilində ali təhsil müəssisələrinə 76 mindən çox abituriyent qəbul olunub və “Azərbaycan Respublikasının 2022–2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nda müəyyən edilmiş illik 75 min qəbul hədəfi vaxtından əvvəl yerinə yetirilib. Müəllimlik ixtisasları üzrə yerlər azaldılır, mühəndislik, informasiya texnologiyaları və təbiət elmləri üzrə qəbul imkanları genişləndirilir.

Xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəblərində təhsil

Yeni tədris ilində “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində bakalavriat səviyyəsi 125, magistratura səviyyəsi üzrə 356, doktorantura səviyyəsi üzrə isə 19 nəfər olmaqla, ümumilikdə 500 nəfər təqaüdçü adını qazanıb.

 [allow-turbo]

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2004-cü il 21 avqust tarixli Fərmanına əsasən sentyabrın 15-i ölkəmizdə Bilik Günü kimi qeyd olunur.

Bu il ümumi təhsil müəssisələrində ilk dərs “Şəhərsalma və Memarlıq İli”nə həsr olunacaq.

2026–2027-ci tədris ilində təqribən 2,2 milyon nəfərin təhsil alacağı proqnozlaşdırılır. Ümumi təhsil müəssisələrində 1,6 milyon, ali təhsildə 260 min, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində 226 min, orta ixtisas təhsili müəssisələrində 64 min, peşə təhsilində isə 44 min nəfərin təhsil alacağı gözlənilir. Təqribən 124 min şagird I sinifdə təhsilə başlayacaq.

“Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” və azad edilmiş ərazilərdə təhsil

Azad edilmiş ərazilərdə yeni tədris ilində daha 15 təhsil müəssisəsi fəaliyyətə başlayır. Yeni təhsil müəssisələri Ağdam, Ağdərə, Xocalı, Cəbrayıl, Kəlbəcər, Xankəndi, Xocavənd və Zəngilanı əhatə edir.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində uşaq sayı 408, işçi heyət 123 nəfərdən ibarətdir. Ümumi təhsil müəssisələrində şagird sayı 4825, işçi heyət 700 nəfərdən ibarətdir.

Təhsil infrastrukturu yenilənir

Son 25 ildə 4 minədək məktəb binası tikilib və ya əsaslı təmir olunub, 1 milyondan çox şagirdin təlim şəraiti yaxşılaşdırılıb. Yeni tədris ilində 37 müəssisə fəaliyyətə başlayır; digər müəssisələrdə tikinti, əsaslı təmir və layihələndirmə işləri davam etdirilir.

Məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsi genişləndirilir

Tələbat olan ərazilərdə yeni qrupların yaradılması, təmir və təchizat hesabına dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələrində yerlərin sayı 106 mindən 112 minə çatdırılıb.

Məktəbəqədər təhsildə valideyn-dövlət-özəl əməkdaşlığı modeli genişlənir. Ötən il model təxminən 4 min uşağı əhatə edib. Cari ildə əhatənin 10 min uşağa çatdırılması nəzərdə tutulur.

İcmaəsaslı qruplarda yerlərin sayı 23 mindən 36 minə çatdırılıb. Bu model ayrıca bağça infrastrukturu olmayan və ya mövcud bağçanın tələbatı qarşılamadığı kənd və ucqar yaşayış məntəqələri üçündür. Burada məqsəd yeni böyük infrastruktur yaratmadan təhsili uşağın yaşadığı yerə yaxınlaşdırmaqdır.

“Rəqəmsal bacarıqlar” və STEAM layihələri

Ötən tədris ilində “Rəqəmsal bacarıqlar” 771 məktəbdə 528 min şagirdi əhatə edib. Yeni tədris ilində layihənin 1001 məktəbə və təxminən 630 min şagirdə çatdırılması nəzərdə tutulur. STEAM isə ötən tədris ilində 407 məktəbdə 303 min 119 şagirdi əhatə edib və yeni tədris ilində onun əhatəsinin daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Yeni təmayül tədris modeli 90 məktəbdə tətbiq ediləcək

Yeni təmayül tədris modeli layihəsi 2024–2025-ci tədris ilində 5 məktəbdə başlayıb, 2025–2026-cı tədris ilində isə 14 məktəbdə davam edib. Bu il layihənin ilk məzunlarının 95 faizi ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunub. Yeni tədris ilində layihənin 90 məktəbi əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

Peşə ixtisasları kadr tələbatına uyğunlaşdırılır

Peşə təhsilinə qəbul 2021-ci illə müqayisədə əhəmiyyətli şəkildə artıb; 2030-cu ilədək 21 yeni peşə təhsili müəssisəsinin tikilməsi və 2 müəssisənin əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Yeni ixtisaslar aqrar sektor, sənaye, logistika, tikinti və qida sənayesinin kadr tələbatına uyğunlaşdırılır.

Ali təhsildə əlçatanlıq

2026–2027-ci tədris ilində ali təhsil müəssisələrinə 76 mindən çox abituriyent qəbul olunub və “Azərbaycan Respublikasının 2022–2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nda müəyyən edilmiş illik 75 min qəbul hədəfi vaxtından əvvəl yerinə yetirilib. Müəllimlik ixtisasları üzrə yerlər azaldılır, mühəndislik, informasiya texnologiyaları və təbiət elmləri üzrə qəbul imkanları genişləndirilir.

Xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəblərində təhsil

Yeni tədris ilində “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində bakalavriat səviyyəsi 125, magistratura səviyyəsi üzrə 356, doktorantura səviyyəsi üzrə isə 19 nəfər olmaqla, ümumilikdə 500 nəfər təqaüdçü adını qazanıb.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2004-cü il 21 avqust tarixli Fərmanına əsasən sentyabrın 15-i ölkəmizdə Bilik Günü kimi qeyd olunur.

Bu il ümumi təhsil müəssisələrində ilk dərs “Şəhərsalma və Memarlıq İli”nə həsr olunacaq.

2026–2027-ci tədris ilində təqribən 2,2 milyon nəfərin təhsil alacağı proqnozlaşdırılır. Ümumi təhsil müəssisələrində 1,6 milyon, ali təhsildə 260 min, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində 226 min, orta ixtisas təhsili müəssisələrində 64 min, peşə təhsilində isə 44 min nəfərin təhsil alacağı gözlənilir. Təqribən 124 min şagird I sinifdə təhsilə başlayacaq.

“Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” və azad edilmiş ərazilərdə təhsil

Azad edilmiş ərazilərdə yeni tədris ilində daha 15 təhsil müəssisəsi fəaliyyətə başlayır. Yeni təhsil müəssisələri Ağdam, Ağdərə, Xocalı, Cəbrayıl, Kəlbəcər, Xankəndi, Xocavənd və Zəngilanı əhatə edir.

Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində uşaq sayı 408, işçi heyət 123 nəfərdən ibarətdir. Ümumi təhsil müəssisələrində şagird sayı 4825, işçi heyət 700 nəfərdən ibarətdir.

Təhsil infrastrukturu yenilənir

Son 25 ildə 4 minədək məktəb binası tikilib və ya əsaslı təmir olunub, 1 milyondan çox şagirdin təlim şəraiti yaxşılaşdırılıb. Yeni tədris ilində 37 müəssisə fəaliyyətə başlayır; digər müəssisələrdə tikinti, əsaslı təmir və layihələndirmə işləri davam etdirilir.

Məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsi genişləndirilir

Tələbat olan ərazilərdə yeni qrupların yaradılması, təmir və təchizat hesabına dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələrində yerlərin sayı 106 mindən 112 minə çatdırılıb.

Məktəbəqədər təhsildə valideyn-dövlət-özəl əməkdaşlığı modeli genişlənir. Ötən il model təxminən 4 min uşağı əhatə edib. Cari ildə əhatənin 10 min uşağa çatdırılması nəzərdə tutulur.

İcmaəsaslı qruplarda yerlərin sayı 23 mindən 36 minə çatdırılıb. Bu model ayrıca bağça infrastrukturu olmayan və ya mövcud bağçanın tələbatı qarşılamadığı kənd və ucqar yaşayış məntəqələri üçündür. Burada məqsəd yeni böyük infrastruktur yaratmadan təhsili uşağın yaşadığı yerə yaxınlaşdırmaqdır.

“Rəqəmsal bacarıqlar” və STEAM layihələri

Ötən tədris ilində “Rəqəmsal bacarıqlar” 771 məktəbdə 528 min şagirdi əhatə edib. Yeni tədris ilində layihənin 1001 məktəbə və təxminən 630 min şagirdə çatdırılması nəzərdə tutulur. STEAM isə ötən tədris ilində 407 məktəbdə 303 min 119 şagirdi əhatə edib və yeni tədris ilində onun əhatəsinin daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Yeni təmayül tədris modeli 90 məktəbdə tətbiq ediləcək

Yeni təmayül tədris modeli layihəsi 2024–2025-ci tədris ilində 5 məktəbdə başlayıb, 2025–2026-cı tədris ilində isə 14 məktəbdə davam edib. Bu il layihənin ilk məzunlarının 95 faizi ali təhsil müəssisələrinə qəbul olunub. Yeni tədris ilində layihənin 90 məktəbi əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

Peşə ixtisasları kadr tələbatına uyğunlaşdırılır

Peşə təhsilinə qəbul 2021-ci illə müqayisədə əhəmiyyətli şəkildə artıb; 2030-cu ilədək 21 yeni peşə təhsili müəssisəsinin tikilməsi və 2 müəssisənin əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Yeni ixtisaslar aqrar sektor, sənaye, logistika, tikinti və qida sənayesinin kadr tələbatına uyğunlaşdırılır.

Ali təhsildə əlçatanlıq

2026–2027-ci tədris ilində ali təhsil müəssisələrinə 76 mindən çox abituriyent qəbul olunub və “Azərbaycan Respublikasının 2022–2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”nda müəyyən edilmiş illik 75 min qəbul hədəfi vaxtından əvvəl yerinə yetirilib. Müəllimlik ixtisasları üzrə yerlər azaldılır, mühəndislik, informasiya texnologiyaları və təbiət elmləri üzrə qəbul imkanları genişləndirilir.

Xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəblərində təhsil

Yeni tədris ilində “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində bakalavriat səviyyəsi 125, magistratura səviyyəsi üzrə 356, doktorantura səviyyəsi üzrə isə 19 nəfər olmaqla, ümumilikdə 500 nəfər təqaüdçü adını qazanıb.

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Hikmət Hacıyev: Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır https://heqiqet.az/gundem/29719-hikmt-hacyev-prezident-ilham-liyevin-siyasti-nticsind-klbcr-yenidn-qurulur-canlanr.html https://heqiqet.az/gundem/29719-hikmt-hacyev-prezident-ilham-liyevin-siyasti-nticsind-klbcr-yenidn-qurulur-canlanr.html

[allow-turbo]

Bu gün Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır, ölkəmizin, hətta dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevrilir və burada daha böyük işlər görüləcək.

Bunu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev sentyabrın 12-də Kəlbəcərdə keçirilən II Bal Festivalında çıxışı zamanı deyib.

Hikmət Hacıyev, həmçinin Kəlbəcər sakinlərinə dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn diplomatları kəlbəcərlilərə layiq qonaqpərvərliklə və istiqanlılıqla qarşıladıqlarına görə dərin təşəkkürünü bildirib.

]]>[/allow-turbo] gundem / siyaset heqiqet Sun, 13 Sep 2026 12:38:17 +0400 [/shortrss] [fullrss] Hikmət Hacıyev: Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır https://heqiqet.az/gundem/29719-hikmt-hacyev-prezident-ilham-liyevin-siyasti-nticsind-klbcr-yenidn-qurulur-canlanr.html https://heqiqet.az/gundem/29719-hikmt-hacyev-prezident-ilham-liyevin-siyasti-nticsind-klbcr-yenidn-qurulur-canlanr.html heqiqet Sun, 13 Sep 2026 12:38:17 +0400

]]> [allow-turbo]

Bu gün Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır, ölkəmizin, hətta dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevrilir və burada daha böyük işlər görüləcək.

Bunu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev sentyabrın 12-də Kəlbəcərdə keçirilən II Bal Festivalında çıxışı zamanı deyib.

Hikmət Hacıyev, həmçinin Kəlbəcər sakinlərinə dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn diplomatları kəlbəcərlilərə layiq qonaqpərvərliklə və istiqanlılıqla qarşıladıqlarına görə dərin təşəkkürünü bildirib.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Bu gün Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır, ölkəmizin, hətta dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevrilir və burada daha böyük işlər görüləcək.

Bunu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev sentyabrın 12-də Kəlbəcərdə keçirilən II Bal Festivalında çıxışı zamanı deyib.

Hikmət Hacıyev, həmçinin Kəlbəcər sakinlərinə dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn diplomatları kəlbəcərlilərə layiq qonaqpərvərliklə və istiqanlılıqla qarşıladıqlarına görə dərin təşəkkürünü bildirib.

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Hikmət Hacıyev: Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır https://heqiqet.az/gundem/29719-hikmt-hacyev-prezident-ilham-liyevin-siyasti-nticsind-klbcr-yenidn-qurulur-canlanr.html

gundem / siyaset Sun, 13 Sep 2026 12:38:17 +0400

Bu gün Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır, ölkəmizin, hətta dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevrilir və burada daha böyük işlər görüləcək.

Bunu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev sentyabrın 12-də Kəlbəcərdə keçirilən II Bal Festivalında çıxışı zamanı deyib.

Hikmət Hacıyev, həmçinin Kəlbəcər sakinlərinə dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn diplomatları kəlbəcərlilərə layiq qonaqpərvərliklə və istiqanlılıqla qarşıladıqlarına görə dərin təşəkkürünü bildirib.

 [allow-turbo]

Bu gün Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır, ölkəmizin, hətta dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevrilir və burada daha böyük işlər görüləcək.

Bunu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev sentyabrın 12-də Kəlbəcərdə keçirilən II Bal Festivalında çıxışı zamanı deyib.

Hikmət Hacıyev, həmçinin Kəlbəcər sakinlərinə dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn diplomatları kəlbəcərlilərə layiq qonaqpərvərliklə və istiqanlılıqla qarşıladıqlarına görə dərin təşəkkürünü bildirib.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Bu gün Prezident İlham Əliyevin siyasəti nəticəsində Kəlbəcər yenidən qurulur, canlanır, ölkəmizin, hətta dünyanın ən gözəl şəhərlərindən birinə çevrilir və burada daha böyük işlər görüləcək.

Bunu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev sentyabrın 12-də Kəlbəcərdə keçirilən II Bal Festivalında çıxışı zamanı deyib.

Hikmət Hacıyev, həmçinin Kəlbəcər sakinlərinə dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn diplomatları kəlbəcərlilərə layiq qonaqpərvərliklə və istiqanlılıqla qarşıladıqlarına görə dərin təşəkkürünü bildirib.

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/siyaset/29715-yeni-dnya-formatina-doru.html https://heqiqet.az/siyaset/29715-yeni-dnya-formatina-doru.html

[allow-turbo]

İnsan hüquq və azadlıqları, demokratiya bütün dövrlərdə dövlətin, cəmiyyətin həyatında diqqət mərkəzində olmuşdur. Demokratiya ölkənin, dövlətin, milli sərvətlərin, mədəniyyətin, hakimiyyətin mənbəyi və sahibi xalqdır anlama gəlir. Təəssüf ki, bu ümumbəşəri dəyər bir çox hallarda ABŞ administrasiyası, Avropa İttifaqı və onun müxtəlif təsisatlarında hər hansı hədəfdə olan dövlətə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunmuş və olunmaqdadır. Hal-hazırda bu mövzu sanki aktual deyil. Əslində isə yeni dünya formatına gedən yolda demokratizm və insan hüquqları inkişaf etdirilməli sahələrdir.


Bəşəriyyətin işıqlı bu günü və gələcəyi olan demokratiya qədim tarixə malikdir. Demokratiya empirik dövrdə ibtidai icma quruluşunda mövcud olmuşdur. Demokratiyanın inkişaf XX əsrin ortalarına təsadüf edir. 10 dekabr 1948-ci ildə BMT-nin Baş Assembleyasıpreambula və 30 maddədən ibarət Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməməsini qəbul edir. Bu sənəd beynəlxalq miqyasda insan hüquqları haqqında qəbul olunmuş ilk sənəd hesab olunur. Daha sonra 19 dekabr 1966-cı ildə mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt qəbul olunur və 23 mart 1976-cı ildə qüvvəyə minir.


Beynəlxalq hüquqda hüquqi-demokratik dövlətin təşəkkül tapması idarə olunanların azadlıqlarının təminatı vasitəsi kimi qəbul olunur. Xalqın birbaşa və ya dolayı qərarvermə prosesinə qatılması, yəni iqtidarın demokratikləşməsi, azadlıqların reallaşması prosesi demokratik qanunların qəbul olunması və həyata keçirilməsi, demokratik adət-ənənələrin nəsildən-nəsilə öldürülməsi, həmçinin nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi, həm dövlət, həm də ictimai nəzarətin bərqərar olması ilə həyata keçirilir. Demokratik adət-ənənələr coğrafi mövqeyindən, dini-etnik müxtəlifliyindən asılı olaraq spesifikliyi ilə fərqlənməklə bütün xalqlara məxsusdur. Çoxmillətli Azərbaycan dövləti özünəməxsus demokratik ənənələrə malikdir. Varisi olduğumuz 28 may 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərq aləmində ilk parlamentli respublika idi. Qadınlara seçki hüququ verən ilk dövlət məhz Azərbayxan dövləti olmuşdur. 12 noyabr 1995-ci ildə Ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş, 5 bölmə, 12 fəsil, 158 maddədən ibarət Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının üçdə iki hissəsi insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasına həsr olunmuşdur.


Demokratiyanın təsahür formalarından biri demokratik adət-ənənələrin olmasıdır. Mövcud adət-ənənələr gücləndirilməli, zərurət olduqda yeniləri təşəkkül tapmalıdır.


Müstəqilliyin bərpa olunmasından sonra yaranan demokratik ənənələrdən biri hərbi xidmətə gedənlər, həmçinin hərbi xidmətdən tərxis olunanlar üçün təntənəli mərasimlərin keçirilməsidir. Burda qohum-əqraba, dost-tanış, yaxın adamlar iştirak edirlər. Nişanlılar arasında bayramlar ərəfəsində oğlan evinin qız evinə xonça bəzəyib aparması, bayramlaşması demokratik adət-ənənələrdən sayılır və qədim tarixə malikdir. Cərrahiyyə əməliyyatı keçirmiş, ağır xəstəliyə məruz qalmış xəstələrin qohumlar, dsot-tanış, yaxın adamlar, dost-tanış, yaxın adamlar tərəfindən ziyarət olunması ənənə şəklini almışdır. Təhsil müəssisələrində təhsilə başlama və təhsilin sona çatması həmin şəxslər üçün tarixi hadisə olduğundan bu günlərin bayram şəklində kollektiv keçirilməsi demokratik ənənə sayılır. Müxtəlif regionlarda aparıcı məhsulun adı ilə məhsul bayramlarının keçirilməsi demokratik ənənədir və müstəqillik illərində yaranmışdır.


Göyçayda nar bayramı, Neftçalada balıq bayramı, Qubada alma bayramı və sairə. Müxtəlif inanclı, müxtəlif konfessiyalı, müxtəlif əqidəyə malik insanların biri-birinin bayramlarında iştirak etməsi, bayramlaşması multikulturalizmin təntənəsi olmaqla bu günün obyektiv reallığıdır. Azərbaycan dövləti və xalqı öz qəhrəmanlarını unutmur. 44 günlük Vətən müharibəsinin başlandığı gün 27 sentyabr Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin fərmanı ilə hər il anım günü kimi qeyd edilir. Həmin gün şəhidlərin qəbirüstü abidələri ziyarət olunur və artıq demokratik ənənə şəklini almışdır. Azərbaycan xalqı həmçinin öz dahilərini unutmur. Müasir Azərbaycan dövlətinin banisi Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğum və vəfat etmə günləri, 10 may və 12 dekabr Azərbaycanın, eləcə də dünyanın hər yerində azərbaycanlılar və heydərsevərlər tərəfindən ziyarət olunması demokratik ənənə sayılır. Həmin tarixlərdə Heydər Əliyev irsinin, xüsusilə onun Dövlətçilik fəlsəfəsinin aktual məsələləri barədə konfrans, simpozium, seminarlar keçirilir.


Hüquqi-demokratik dünyəvi dövlət idarəetməsində ictimai və dövlət nəzarət sisteminin formalaşdırılması önəmli məsələdir. İctimai nəzarətin formalaşdırılmasında qeyri-hökumət təşkilatları əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Yerlərdə treninqlər keçirməklə müvafiq QHT-lər əhalini Beynəlxalq Standartlar səviyyəsində hazırlaya bilər. Dövlət nəzarəti sisteminə gəldikdə bu vacib demokratik institutun formalaşmasına 4-cü sənaye inqilabının nailiyyətləri, xüsusilə süni intellekt, rəqəmsallaşma, bulud texnologiyasının tətbiq olunmasızamanın tələbidir.


2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə Azərbaycan əhalisinin 8,4%-ni azsaylı xalqlar təşkil edir. Bu gün Azərbaycan Respublikasında ruslar və ukrainlər, tatlar və kürdlər, talışlar və yəhudilər, türklər və ləzgilər, tatarlar və avarlar, malakanlar və ingiloylar, qaracılar və udinlər, almanlar və gürcülər və sairə mehriban ailə şəraitində yaşayırlar. Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli alıq, azsaylı xalq və etnik qrupların hüquq və azadlıqlarının qorunması, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı üçün dövlət yardımı haqqında 16 sentyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuş 212 №-li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı mövcuddur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli azlıqların hüquq və azadlıqların qorunması Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın 21-ci maddəsinə uyğun olaraq dövlət əhalinin danışdığı dillərin sərbəst işlədilməsi və inkişafını təmin edir.


Konstitusiyanın 25-ci maddəsində “dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir”.


Elə həmin maddədə göstərilir ki, “insan və vətəndaş hüquqlarını vəazadlıqlarını irgi, milli, dini, dil, cinsi, mənşə, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətinə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır”. Milli azlıqların müdafiəsinin təmin edilməsində ən zəruri prinsiplərdən olan milli mənsubiyyət və dil hüququ Azərbaycan Konstitusiyasında birmənalı şəkildə təsbit edilmişdir. 44-cü maddədə göstərilir ki, “hər kəsin milli mənsubiyyətini qoruyub saxlamaq hüququ vardır. Heç kəs milli mənsubiyyətini dəyişirdirməyə məcburedilə bilməz”. 45-ci maddəyə görə “Hər kəsin ana dilindən istifadə etmək hüququ ardır. Hər kəsin istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq, yaradıcılıqla məşğul olmaq hüququ vardır. Heç kəs ana dilindən istifadə hüququndan məhrum edilə bilməz”.


Azərbaycan Respublikası eyni zamanda “insan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası”nə, “irqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında Beynəlxalq Konvensiya”ya, həmçinin Avropa Şurasının “milli azlıqların müdafiəsi” haqqında Çərçivə Konvensiyası”na qoşulmuşdur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan azsaylı xalqlar dil və mədəniyyətlərini inkişaf etdirmək üçün mədəni mərkəzlər, cəmiyyətlər, icma mərkəzləri yaratmışlar. Bunlardan Talış Mədəni Mərkəzi, Ləzgi Mədəni Mərkəzi, Kurd Mədəni Mərkəzi, tatların “Azəri” Mərkəzi, Rus İcması Cəmiyyəti, Azərbaycan Slavyanlarının Mədəni Mərkəzi, Azərbaycan yəhudiləri cəmiyyəti, məhsəti türklərinin Vətən cəmiyyəti və sairəni göstərmək olar. Bu qurumlar dövlət qeydiyyatından keçmişlər və vaxtaşırı dövlət yardımı ilə təmin olunurlar.


Azərbaycan n qədim insan məskənlərindən olduğundan burada bütün səmavi dinlər mövcuddur. Müstəqilliyin ilk illərindən, dövlət-din münasibətlərini tənzimləyən “dini etiqad azadlığı haqqında” qanun 1992-ci ildə qəbul olunur. Bu qanunla dini qurumların, dini idarə və mərkəzlərin dövlət qeydiyyatına alınması, fəaliyyətinə xitam verilməsi qaydaları, mülkiyyət hüququ, təsərrüfat fəaliyyətlərinə aydınlıq gətirildi.


12 noyabr 1995-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 18, 25, 47, 48 və 71-ci maddələrində dini etiqad və vicdan azadlığına geniş yer verilir. Dövlət quruculuğunun dünyəvi xarakter daşıması, dinin dövlətdən ayrı olması, bütün dini etiqadların qanun qarşısında bərabər sayılması öz əksini tapır.


Ulu Öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 21 iyun 2001-ci ildə Dini qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yaradılır. Beləliklə dövlət-din münasibətlərində yeni mərhələ başlayır. Çoxmillətli, çoxkonfessiyalı ölkəmizdə 2387 məscid, 874 ziyarətgah, 16 kilsə, 7 sinaqoq, 23 xristian ibadət evi, 1 bəhai, 1 krişna ibadət evi fəaliyyət göstərir. Fəxrlə qeyd edirəm ki, Azərbaycan Respublikasında dini-etnik zəminində münaqişə baş verməmişdir ki, belə də davam edəcəkdir.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri


09.09.2026-cı il

]]>[/allow-turbo] siyaset / gundem heqiqet Thu, 10 Sep 2026 11:43:25 +0400 [/shortrss] [fullrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/siyaset/29715-yeni-dnya-formatina-doru.html https://heqiqet.az/siyaset/29715-yeni-dnya-formatina-doru.html heqiqet Thu, 10 Sep 2026 11:43:25 +0400

]]> [allow-turbo]

İnsan hüquq və azadlıqları, demokratiya bütün dövrlərdə dövlətin, cəmiyyətin həyatında diqqət mərkəzində olmuşdur. Demokratiya ölkənin, dövlətin, milli sərvətlərin, mədəniyyətin, hakimiyyətin mənbəyi və sahibi xalqdır anlama gəlir. Təəssüf ki, bu ümumbəşəri dəyər bir çox hallarda ABŞ administrasiyası, Avropa İttifaqı və onun müxtəlif təsisatlarında hər hansı hədəfdə olan dövlətə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunmuş və olunmaqdadır. Hal-hazırda bu mövzu sanki aktual deyil. Əslində isə yeni dünya formatına gedən yolda demokratizm və insan hüquqları inkişaf etdirilməli sahələrdir.


Bəşəriyyətin işıqlı bu günü və gələcəyi olan demokratiya qədim tarixə malikdir. Demokratiya empirik dövrdə ibtidai icma quruluşunda mövcud olmuşdur. Demokratiyanın inkişaf XX əsrin ortalarına təsadüf edir. 10 dekabr 1948-ci ildə BMT-nin Baş Assembleyasıpreambula və 30 maddədən ibarət Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməməsini qəbul edir. Bu sənəd beynəlxalq miqyasda insan hüquqları haqqında qəbul olunmuş ilk sənəd hesab olunur. Daha sonra 19 dekabr 1966-cı ildə mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt qəbul olunur və 23 mart 1976-cı ildə qüvvəyə minir.


Beynəlxalq hüquqda hüquqi-demokratik dövlətin təşəkkül tapması idarə olunanların azadlıqlarının təminatı vasitəsi kimi qəbul olunur. Xalqın birbaşa və ya dolayı qərarvermə prosesinə qatılması, yəni iqtidarın demokratikləşməsi, azadlıqların reallaşması prosesi demokratik qanunların qəbul olunması və həyata keçirilməsi, demokratik adət-ənənələrin nəsildən-nəsilə öldürülməsi, həmçinin nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi, həm dövlət, həm də ictimai nəzarətin bərqərar olması ilə həyata keçirilir. Demokratik adət-ənənələr coğrafi mövqeyindən, dini-etnik müxtəlifliyindən asılı olaraq spesifikliyi ilə fərqlənməklə bütün xalqlara məxsusdur. Çoxmillətli Azərbaycan dövləti özünəməxsus demokratik ənənələrə malikdir. Varisi olduğumuz 28 may 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərq aləmində ilk parlamentli respublika idi. Qadınlara seçki hüququ verən ilk dövlət məhz Azərbayxan dövləti olmuşdur. 12 noyabr 1995-ci ildə Ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş, 5 bölmə, 12 fəsil, 158 maddədən ibarət Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının üçdə iki hissəsi insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasına həsr olunmuşdur.


Demokratiyanın təsahür formalarından biri demokratik adət-ənənələrin olmasıdır. Mövcud adət-ənənələr gücləndirilməli, zərurət olduqda yeniləri təşəkkül tapmalıdır.


Müstəqilliyin bərpa olunmasından sonra yaranan demokratik ənənələrdən biri hərbi xidmətə gedənlər, həmçinin hərbi xidmətdən tərxis olunanlar üçün təntənəli mərasimlərin keçirilməsidir. Burda qohum-əqraba, dost-tanış, yaxın adamlar iştirak edirlər. Nişanlılar arasında bayramlar ərəfəsində oğlan evinin qız evinə xonça bəzəyib aparması, bayramlaşması demokratik adət-ənənələrdən sayılır və qədim tarixə malikdir. Cərrahiyyə əməliyyatı keçirmiş, ağır xəstəliyə məruz qalmış xəstələrin qohumlar, dsot-tanış, yaxın adamlar, dost-tanış, yaxın adamlar tərəfindən ziyarət olunması ənənə şəklini almışdır. Təhsil müəssisələrində təhsilə başlama və təhsilin sona çatması həmin şəxslər üçün tarixi hadisə olduğundan bu günlərin bayram şəklində kollektiv keçirilməsi demokratik ənənə sayılır. Müxtəlif regionlarda aparıcı məhsulun adı ilə məhsul bayramlarının keçirilməsi demokratik ənənədir və müstəqillik illərində yaranmışdır.


Göyçayda nar bayramı, Neftçalada balıq bayramı, Qubada alma bayramı və sairə. Müxtəlif inanclı, müxtəlif konfessiyalı, müxtəlif əqidəyə malik insanların biri-birinin bayramlarında iştirak etməsi, bayramlaşması multikulturalizmin təntənəsi olmaqla bu günün obyektiv reallığıdır. Azərbaycan dövləti və xalqı öz qəhrəmanlarını unutmur. 44 günlük Vətən müharibəsinin başlandığı gün 27 sentyabr Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin fərmanı ilə hər il anım günü kimi qeyd edilir. Həmin gün şəhidlərin qəbirüstü abidələri ziyarət olunur və artıq demokratik ənənə şəklini almışdır. Azərbaycan xalqı həmçinin öz dahilərini unutmur. Müasir Azərbaycan dövlətinin banisi Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğum və vəfat etmə günləri, 10 may və 12 dekabr Azərbaycanın, eləcə də dünyanın hər yerində azərbaycanlılar və heydərsevərlər tərəfindən ziyarət olunması demokratik ənənə sayılır. Həmin tarixlərdə Heydər Əliyev irsinin, xüsusilə onun Dövlətçilik fəlsəfəsinin aktual məsələləri barədə konfrans, simpozium, seminarlar keçirilir.


Hüquqi-demokratik dünyəvi dövlət idarəetməsində ictimai və dövlət nəzarət sisteminin formalaşdırılması önəmli məsələdir. İctimai nəzarətin formalaşdırılmasında qeyri-hökumət təşkilatları əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Yerlərdə treninqlər keçirməklə müvafiq QHT-lər əhalini Beynəlxalq Standartlar səviyyəsində hazırlaya bilər. Dövlət nəzarəti sisteminə gəldikdə bu vacib demokratik institutun formalaşmasına 4-cü sənaye inqilabının nailiyyətləri, xüsusilə süni intellekt, rəqəmsallaşma, bulud texnologiyasının tətbiq olunmasızamanın tələbidir.


2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə Azərbaycan əhalisinin 8,4%-ni azsaylı xalqlar təşkil edir. Bu gün Azərbaycan Respublikasında ruslar və ukrainlər, tatlar və kürdlər, talışlar və yəhudilər, türklər və ləzgilər, tatarlar və avarlar, malakanlar və ingiloylar, qaracılar və udinlər, almanlar və gürcülər və sairə mehriban ailə şəraitində yaşayırlar. Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli alıq, azsaylı xalq və etnik qrupların hüquq və azadlıqlarının qorunması, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı üçün dövlət yardımı haqqında 16 sentyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuş 212 №-li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı mövcuddur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli azlıqların hüquq və azadlıqların qorunması Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın 21-ci maddəsinə uyğun olaraq dövlət əhalinin danışdığı dillərin sərbəst işlədilməsi və inkişafını təmin edir.


Konstitusiyanın 25-ci maddəsində “dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir”.


Elə həmin maddədə göstərilir ki, “insan və vətəndaş hüquqlarını vəazadlıqlarını irgi, milli, dini, dil, cinsi, mənşə, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətinə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır”. Milli azlıqların müdafiəsinin təmin edilməsində ən zəruri prinsiplərdən olan milli mənsubiyyət və dil hüququ Azərbaycan Konstitusiyasında birmənalı şəkildə təsbit edilmişdir. 44-cü maddədə göstərilir ki, “hər kəsin milli mənsubiyyətini qoruyub saxlamaq hüququ vardır. Heç kəs milli mənsubiyyətini dəyişirdirməyə məcburedilə bilməz”. 45-ci maddəyə görə “Hər kəsin ana dilindən istifadə etmək hüququ ardır. Hər kəsin istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq, yaradıcılıqla məşğul olmaq hüququ vardır. Heç kəs ana dilindən istifadə hüququndan məhrum edilə bilməz”.


Azərbaycan Respublikası eyni zamanda “insan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası”nə, “irqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında Beynəlxalq Konvensiya”ya, həmçinin Avropa Şurasının “milli azlıqların müdafiəsi” haqqında Çərçivə Konvensiyası”na qoşulmuşdur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan azsaylı xalqlar dil və mədəniyyətlərini inkişaf etdirmək üçün mədəni mərkəzlər, cəmiyyətlər, icma mərkəzləri yaratmışlar. Bunlardan Talış Mədəni Mərkəzi, Ləzgi Mədəni Mərkəzi, Kurd Mədəni Mərkəzi, tatların “Azəri” Mərkəzi, Rus İcması Cəmiyyəti, Azərbaycan Slavyanlarının Mədəni Mərkəzi, Azərbaycan yəhudiləri cəmiyyəti, məhsəti türklərinin Vətən cəmiyyəti və sairəni göstərmək olar. Bu qurumlar dövlət qeydiyyatından keçmişlər və vaxtaşırı dövlət yardımı ilə təmin olunurlar.


Azərbaycan n qədim insan məskənlərindən olduğundan burada bütün səmavi dinlər mövcuddur. Müstəqilliyin ilk illərindən, dövlət-din münasibətlərini tənzimləyən “dini etiqad azadlığı haqqında” qanun 1992-ci ildə qəbul olunur. Bu qanunla dini qurumların, dini idarə və mərkəzlərin dövlət qeydiyyatına alınması, fəaliyyətinə xitam verilməsi qaydaları, mülkiyyət hüququ, təsərrüfat fəaliyyətlərinə aydınlıq gətirildi.


12 noyabr 1995-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 18, 25, 47, 48 və 71-ci maddələrində dini etiqad və vicdan azadlığına geniş yer verilir. Dövlət quruculuğunun dünyəvi xarakter daşıması, dinin dövlətdən ayrı olması, bütün dini etiqadların qanun qarşısında bərabər sayılması öz əksini tapır.


Ulu Öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 21 iyun 2001-ci ildə Dini qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yaradılır. Beləliklə dövlət-din münasibətlərində yeni mərhələ başlayır. Çoxmillətli, çoxkonfessiyalı ölkəmizdə 2387 məscid, 874 ziyarətgah, 16 kilsə, 7 sinaqoq, 23 xristian ibadət evi, 1 bəhai, 1 krişna ibadət evi fəaliyyət göstərir. Fəxrlə qeyd edirəm ki, Azərbaycan Respublikasında dini-etnik zəminində münaqişə baş verməmişdir ki, belə də davam edəcəkdir.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri


09.09.2026-cı il

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

İnsan hüquq və azadlıqları, demokratiya bütün dövrlərdə dövlətin, cəmiyyətin həyatında diqqət mərkəzində olmuşdur. Demokratiya ölkənin, dövlətin, milli sərvətlərin, mədəniyyətin, hakimiyyətin mənbəyi və sahibi xalqdır anlama gəlir. Təəssüf ki, bu ümumbəşəri dəyər bir çox hallarda ABŞ administrasiyası, Avropa İttifaqı və onun müxtəlif təsisatlarında hər hansı hədəfdə olan dövlətə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunmuş və olunmaqdadır. Hal-hazırda bu mövzu sanki aktual deyil. Əslində isə yeni dünya formatına gedən yolda demokratizm və insan hüquqları inkişaf etdirilməli sahələrdir.


Bəşəriyyətin işıqlı bu günü və gələcəyi olan demokratiya qədim tarixə malikdir. Demokratiya empirik dövrdə ibtidai icma quruluşunda mövcud olmuşdur. Demokratiyanın inkişaf XX əsrin ortalarına təsadüf edir. 10 dekabr 1948-ci ildə BMT-nin Baş Assembleyasıpreambula və 30 maddədən ibarət Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməməsini qəbul edir. Bu sənəd beynəlxalq miqyasda insan hüquqları haqqında qəbul olunmuş ilk sənəd hesab olunur. Daha sonra 19 dekabr 1966-cı ildə mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt qəbul olunur və 23 mart 1976-cı ildə qüvvəyə minir.


Beynəlxalq hüquqda hüquqi-demokratik dövlətin təşəkkül tapması idarə olunanların azadlıqlarının təminatı vasitəsi kimi qəbul olunur. Xalqın birbaşa və ya dolayı qərarvermə prosesinə qatılması, yəni iqtidarın demokratikləşməsi, azadlıqların reallaşması prosesi demokratik qanunların qəbul olunması və həyata keçirilməsi, demokratik adət-ənənələrin nəsildən-nəsilə öldürülməsi, həmçinin nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi, həm dövlət, həm də ictimai nəzarətin bərqərar olması ilə həyata keçirilir. Demokratik adət-ənənələr coğrafi mövqeyindən, dini-etnik müxtəlifliyindən asılı olaraq spesifikliyi ilə fərqlənməklə bütün xalqlara məxsusdur. Çoxmillətli Azərbaycan dövləti özünəməxsus demokratik ənənələrə malikdir. Varisi olduğumuz 28 may 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərq aləmində ilk parlamentli respublika idi. Qadınlara seçki hüququ verən ilk dövlət məhz Azərbayxan dövləti olmuşdur. 12 noyabr 1995-ci ildə Ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş, 5 bölmə, 12 fəsil, 158 maddədən ibarət Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının üçdə iki hissəsi insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasına həsr olunmuşdur.


Demokratiyanın təsahür formalarından biri demokratik adət-ənənələrin olmasıdır. Mövcud adət-ənənələr gücləndirilməli, zərurət olduqda yeniləri təşəkkül tapmalıdır.


Müstəqilliyin bərpa olunmasından sonra yaranan demokratik ənənələrdən biri hərbi xidmətə gedənlər, həmçinin hərbi xidmətdən tərxis olunanlar üçün təntənəli mərasimlərin keçirilməsidir. Burda qohum-əqraba, dost-tanış, yaxın adamlar iştirak edirlər. Nişanlılar arasında bayramlar ərəfəsində oğlan evinin qız evinə xonça bəzəyib aparması, bayramlaşması demokratik adət-ənənələrdən sayılır və qədim tarixə malikdir. Cərrahiyyə əməliyyatı keçirmiş, ağır xəstəliyə məruz qalmış xəstələrin qohumlar, dsot-tanış, yaxın adamlar, dost-tanış, yaxın adamlar tərəfindən ziyarət olunması ənənə şəklini almışdır. Təhsil müəssisələrində təhsilə başlama və təhsilin sona çatması həmin şəxslər üçün tarixi hadisə olduğundan bu günlərin bayram şəklində kollektiv keçirilməsi demokratik ənənə sayılır. Müxtəlif regionlarda aparıcı məhsulun adı ilə məhsul bayramlarının keçirilməsi demokratik ənənədir və müstəqillik illərində yaranmışdır.


Göyçayda nar bayramı, Neftçalada balıq bayramı, Qubada alma bayramı və sairə. Müxtəlif inanclı, müxtəlif konfessiyalı, müxtəlif əqidəyə malik insanların biri-birinin bayramlarında iştirak etməsi, bayramlaşması multikulturalizmin təntənəsi olmaqla bu günün obyektiv reallığıdır. Azərbaycan dövləti və xalqı öz qəhrəmanlarını unutmur. 44 günlük Vətən müharibəsinin başlandığı gün 27 sentyabr Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin fərmanı ilə hər il anım günü kimi qeyd edilir. Həmin gün şəhidlərin qəbirüstü abidələri ziyarət olunur və artıq demokratik ənənə şəklini almışdır. Azərbaycan xalqı həmçinin öz dahilərini unutmur. Müasir Azərbaycan dövlətinin banisi Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğum və vəfat etmə günləri, 10 may və 12 dekabr Azərbaycanın, eləcə də dünyanın hər yerində azərbaycanlılar və heydərsevərlər tərəfindən ziyarət olunması demokratik ənənə sayılır. Həmin tarixlərdə Heydər Əliyev irsinin, xüsusilə onun Dövlətçilik fəlsəfəsinin aktual məsələləri barədə konfrans, simpozium, seminarlar keçirilir.


Hüquqi-demokratik dünyəvi dövlət idarəetməsində ictimai və dövlət nəzarət sisteminin formalaşdırılması önəmli məsələdir. İctimai nəzarətin formalaşdırılmasında qeyri-hökumət təşkilatları əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Yerlərdə treninqlər keçirməklə müvafiq QHT-lər əhalini Beynəlxalq Standartlar səviyyəsində hazırlaya bilər. Dövlət nəzarəti sisteminə gəldikdə bu vacib demokratik institutun formalaşmasına 4-cü sənaye inqilabının nailiyyətləri, xüsusilə süni intellekt, rəqəmsallaşma, bulud texnologiyasının tətbiq olunmasızamanın tələbidir.


2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə Azərbaycan əhalisinin 8,4%-ni azsaylı xalqlar təşkil edir. Bu gün Azərbaycan Respublikasında ruslar və ukrainlər, tatlar və kürdlər, talışlar və yəhudilər, türklər və ləzgilər, tatarlar və avarlar, malakanlar və ingiloylar, qaracılar və udinlər, almanlar və gürcülər və sairə mehriban ailə şəraitində yaşayırlar. Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli alıq, azsaylı xalq və etnik qrupların hüquq və azadlıqlarının qorunması, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı üçün dövlət yardımı haqqında 16 sentyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuş 212 №-li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı mövcuddur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli azlıqların hüquq və azadlıqların qorunması Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın 21-ci maddəsinə uyğun olaraq dövlət əhalinin danışdığı dillərin sərbəst işlədilməsi və inkişafını təmin edir.


Konstitusiyanın 25-ci maddəsində “dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir”.


Elə həmin maddədə göstərilir ki, “insan və vətəndaş hüquqlarını vəazadlıqlarını irgi, milli, dini, dil, cinsi, mənşə, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətinə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır”. Milli azlıqların müdafiəsinin təmin edilməsində ən zəruri prinsiplərdən olan milli mənsubiyyət və dil hüququ Azərbaycan Konstitusiyasında birmənalı şəkildə təsbit edilmişdir. 44-cü maddədə göstərilir ki, “hər kəsin milli mənsubiyyətini qoruyub saxlamaq hüququ vardır. Heç kəs milli mənsubiyyətini dəyişirdirməyə məcburedilə bilməz”. 45-ci maddəyə görə “Hər kəsin ana dilindən istifadə etmək hüququ ardır. Hər kəsin istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq, yaradıcılıqla məşğul olmaq hüququ vardır. Heç kəs ana dilindən istifadə hüququndan məhrum edilə bilməz”.


Azərbaycan Respublikası eyni zamanda “insan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası”nə, “irqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında Beynəlxalq Konvensiya”ya, həmçinin Avropa Şurasının “milli azlıqların müdafiəsi” haqqında Çərçivə Konvensiyası”na qoşulmuşdur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan azsaylı xalqlar dil və mədəniyyətlərini inkişaf etdirmək üçün mədəni mərkəzlər, cəmiyyətlər, icma mərkəzləri yaratmışlar. Bunlardan Talış Mədəni Mərkəzi, Ləzgi Mədəni Mərkəzi, Kurd Mədəni Mərkəzi, tatların “Azəri” Mərkəzi, Rus İcması Cəmiyyəti, Azərbaycan Slavyanlarının Mədəni Mərkəzi, Azərbaycan yəhudiləri cəmiyyəti, məhsəti türklərinin Vətən cəmiyyəti və sairəni göstərmək olar. Bu qurumlar dövlət qeydiyyatından keçmişlər və vaxtaşırı dövlət yardımı ilə təmin olunurlar.


Azərbaycan n qədim insan məskənlərindən olduğundan burada bütün səmavi dinlər mövcuddur. Müstəqilliyin ilk illərindən, dövlət-din münasibətlərini tənzimləyən “dini etiqad azadlığı haqqında” qanun 1992-ci ildə qəbul olunur. Bu qanunla dini qurumların, dini idarə və mərkəzlərin dövlət qeydiyyatına alınması, fəaliyyətinə xitam verilməsi qaydaları, mülkiyyət hüququ, təsərrüfat fəaliyyətlərinə aydınlıq gətirildi.


12 noyabr 1995-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 18, 25, 47, 48 və 71-ci maddələrində dini etiqad və vicdan azadlığına geniş yer verilir. Dövlət quruculuğunun dünyəvi xarakter daşıması, dinin dövlətdən ayrı olması, bütün dini etiqadların qanun qarşısında bərabər sayılması öz əksini tapır.


Ulu Öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 21 iyun 2001-ci ildə Dini qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yaradılır. Beləliklə dövlət-din münasibətlərində yeni mərhələ başlayır. Çoxmillətli, çoxkonfessiyalı ölkəmizdə 2387 məscid, 874 ziyarətgah, 16 kilsə, 7 sinaqoq, 23 xristian ibadət evi, 1 bəhai, 1 krişna ibadət evi fəaliyyət göstərir. Fəxrlə qeyd edirəm ki, Azərbaycan Respublikasında dini-etnik zəminində münaqişə baş verməmişdir ki, belə də davam edəcəkdir.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri


09.09.2026-cı il

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/siyaset/29715-yeni-dnya-formatina-doru.html

siyaset / gundem Thu, 10 Sep 2026 11:43:25 +0400

İnsan hüquq və azadlıqları, demokratiya bütün dövrlərdə dövlətin, cəmiyyətin həyatında diqqət mərkəzində olmuşdur. Demokratiya ölkənin, dövlətin, milli sərvətlərin, mədəniyyətin, hakimiyyətin mənbəyi və sahibi xalqdır anlama gəlir. Təəssüf ki, bu ümumbəşəri dəyər bir çox hallarda ABŞ administrasiyası, Avropa İttifaqı və onun müxtəlif təsisatlarında hər hansı hədəfdə olan dövlətə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunmuş və olunmaqdadır. Hal-hazırda bu mövzu sanki aktual deyil. Əslində isə yeni dünya formatına gedən yolda demokratizm və insan hüquqları inkişaf etdirilməli sahələrdir.


Bəşəriyyətin işıqlı bu günü və gələcəyi olan demokratiya qədim tarixə malikdir. Demokratiya empirik dövrdə ibtidai icma quruluşunda mövcud olmuşdur. Demokratiyanın inkişaf XX əsrin ortalarına təsadüf edir. 10 dekabr 1948-ci ildə BMT-nin Baş Assembleyasıpreambula və 30 maddədən ibarət Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməməsini qəbul edir. Bu sənəd beynəlxalq miqyasda insan hüquqları haqqında qəbul olunmuş ilk sənəd hesab olunur. Daha sonra 19 dekabr 1966-cı ildə mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt qəbul olunur və 23 mart 1976-cı ildə qüvvəyə minir.


Beynəlxalq hüquqda hüquqi-demokratik dövlətin təşəkkül tapması idarə olunanların azadlıqlarının təminatı vasitəsi kimi qəbul olunur. Xalqın birbaşa və ya dolayı qərarvermə prosesinə qatılması, yəni iqtidarın demokratikləşməsi, azadlıqların reallaşması prosesi demokratik qanunların qəbul olunması və həyata keçirilməsi, demokratik adət-ənənələrin nəsildən-nəsilə öldürülməsi, həmçinin nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi, həm dövlət, həm də ictimai nəzarətin bərqərar olması ilə həyata keçirilir. Demokratik adət-ənənələr coğrafi mövqeyindən, dini-etnik müxtəlifliyindən asılı olaraq spesifikliyi ilə fərqlənməklə bütün xalqlara məxsusdur. Çoxmillətli Azərbaycan dövləti özünəməxsus demokratik ənənələrə malikdir. Varisi olduğumuz 28 may 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərq aləmində ilk parlamentli respublika idi. Qadınlara seçki hüququ verən ilk dövlət məhz Azərbayxan dövləti olmuşdur. 12 noyabr 1995-ci ildə Ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş, 5 bölmə, 12 fəsil, 158 maddədən ibarət Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının üçdə iki hissəsi insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasına həsr olunmuşdur.


Demokratiyanın təsahür formalarından biri demokratik adət-ənənələrin olmasıdır. Mövcud adət-ənənələr gücləndirilməli, zərurət olduqda yeniləri təşəkkül tapmalıdır.


Müstəqilliyin bərpa olunmasından sonra yaranan demokratik ənənələrdən biri hərbi xidmətə gedənlər, həmçinin hərbi xidmətdən tərxis olunanlar üçün təntənəli mərasimlərin keçirilməsidir. Burda qohum-əqraba, dost-tanış, yaxın adamlar iştirak edirlər. Nişanlılar arasında bayramlar ərəfəsində oğlan evinin qız evinə xonça bəzəyib aparması, bayramlaşması demokratik adət-ənənələrdən sayılır və qədim tarixə malikdir. Cərrahiyyə əməliyyatı keçirmiş, ağır xəstəliyə məruz qalmış xəstələrin qohumlar, dsot-tanış, yaxın adamlar, dost-tanış, yaxın adamlar tərəfindən ziyarət olunması ənənə şəklini almışdır. Təhsil müəssisələrində təhsilə başlama və təhsilin sona çatması həmin şəxslər üçün tarixi hadisə olduğundan bu günlərin bayram şəklində kollektiv keçirilməsi demokratik ənənə sayılır. Müxtəlif regionlarda aparıcı məhsulun adı ilə məhsul bayramlarının keçirilməsi demokratik ənənədir və müstəqillik illərində yaranmışdır.


Göyçayda nar bayramı, Neftçalada balıq bayramı, Qubada alma bayramı və sairə. Müxtəlif inanclı, müxtəlif konfessiyalı, müxtəlif əqidəyə malik insanların biri-birinin bayramlarında iştirak etməsi, bayramlaşması multikulturalizmin təntənəsi olmaqla bu günün obyektiv reallığıdır. Azərbaycan dövləti və xalqı öz qəhrəmanlarını unutmur. 44 günlük Vətən müharibəsinin başlandığı gün 27 sentyabr Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin fərmanı ilə hər il anım günü kimi qeyd edilir. Həmin gün şəhidlərin qəbirüstü abidələri ziyarət olunur və artıq demokratik ənənə şəklini almışdır. Azərbaycan xalqı həmçinin öz dahilərini unutmur. Müasir Azərbaycan dövlətinin banisi Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğum və vəfat etmə günləri, 10 may və 12 dekabr Azərbaycanın, eləcə də dünyanın hər yerində azərbaycanlılar və heydərsevərlər tərəfindən ziyarət olunması demokratik ənənə sayılır. Həmin tarixlərdə Heydər Əliyev irsinin, xüsusilə onun Dövlətçilik fəlsəfəsinin aktual məsələləri barədə konfrans, simpozium, seminarlar keçirilir.


Hüquqi-demokratik dünyəvi dövlət idarəetməsində ictimai və dövlət nəzarət sisteminin formalaşdırılması önəmli məsələdir. İctimai nəzarətin formalaşdırılmasında qeyri-hökumət təşkilatları əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Yerlərdə treninqlər keçirməklə müvafiq QHT-lər əhalini Beynəlxalq Standartlar səviyyəsində hazırlaya bilər. Dövlət nəzarəti sisteminə gəldikdə bu vacib demokratik institutun formalaşmasına 4-cü sənaye inqilabının nailiyyətləri, xüsusilə süni intellekt, rəqəmsallaşma, bulud texnologiyasının tətbiq olunmasızamanın tələbidir.


2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə Azərbaycan əhalisinin 8,4%-ni azsaylı xalqlar təşkil edir. Bu gün Azərbaycan Respublikasında ruslar və ukrainlər, tatlar və kürdlər, talışlar və yəhudilər, türklər və ləzgilər, tatarlar və avarlar, malakanlar və ingiloylar, qaracılar və udinlər, almanlar və gürcülər və sairə mehriban ailə şəraitində yaşayırlar. Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli alıq, azsaylı xalq və etnik qrupların hüquq və azadlıqlarının qorunması, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı üçün dövlət yardımı haqqında 16 sentyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuş 212 №-li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı mövcuddur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli azlıqların hüquq və azadlıqların qorunması Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın 21-ci maddəsinə uyğun olaraq dövlət əhalinin danışdığı dillərin sərbəst işlədilməsi və inkişafını təmin edir.


Konstitusiyanın 25-ci maddəsində “dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir”.


Elə həmin maddədə göstərilir ki, “insan və vətəndaş hüquqlarını vəazadlıqlarını irgi, milli, dini, dil, cinsi, mənşə, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətinə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır”. Milli azlıqların müdafiəsinin təmin edilməsində ən zəruri prinsiplərdən olan milli mənsubiyyət və dil hüququ Azərbaycan Konstitusiyasında birmənalı şəkildə təsbit edilmişdir. 44-cü maddədə göstərilir ki, “hər kəsin milli mənsubiyyətini qoruyub saxlamaq hüququ vardır. Heç kəs milli mənsubiyyətini dəyişirdirməyə məcburedilə bilməz”. 45-ci maddəyə görə “Hər kəsin ana dilindən istifadə etmək hüququ ardır. Hər kəsin istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq, yaradıcılıqla məşğul olmaq hüququ vardır. Heç kəs ana dilindən istifadə hüququndan məhrum edilə bilməz”.


Azərbaycan Respublikası eyni zamanda “insan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası”nə, “irqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında Beynəlxalq Konvensiya”ya, həmçinin Avropa Şurasının “milli azlıqların müdafiəsi” haqqında Çərçivə Konvensiyası”na qoşulmuşdur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan azsaylı xalqlar dil və mədəniyyətlərini inkişaf etdirmək üçün mədəni mərkəzlər, cəmiyyətlər, icma mərkəzləri yaratmışlar. Bunlardan Talış Mədəni Mərkəzi, Ləzgi Mədəni Mərkəzi, Kurd Mədəni Mərkəzi, tatların “Azəri” Mərkəzi, Rus İcması Cəmiyyəti, Azərbaycan Slavyanlarının Mədəni Mərkəzi, Azərbaycan yəhudiləri cəmiyyəti, məhsəti türklərinin Vətən cəmiyyəti və sairəni göstərmək olar. Bu qurumlar dövlət qeydiyyatından keçmişlər və vaxtaşırı dövlət yardımı ilə təmin olunurlar.


Azərbaycan n qədim insan məskənlərindən olduğundan burada bütün səmavi dinlər mövcuddur. Müstəqilliyin ilk illərindən, dövlət-din münasibətlərini tənzimləyən “dini etiqad azadlığı haqqında” qanun 1992-ci ildə qəbul olunur. Bu qanunla dini qurumların, dini idarə və mərkəzlərin dövlət qeydiyyatına alınması, fəaliyyətinə xitam verilməsi qaydaları, mülkiyyət hüququ, təsərrüfat fəaliyyətlərinə aydınlıq gətirildi.


12 noyabr 1995-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 18, 25, 47, 48 və 71-ci maddələrində dini etiqad və vicdan azadlığına geniş yer verilir. Dövlət quruculuğunun dünyəvi xarakter daşıması, dinin dövlətdən ayrı olması, bütün dini etiqadların qanun qarşısında bərabər sayılması öz əksini tapır.


Ulu Öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 21 iyun 2001-ci ildə Dini qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yaradılır. Beləliklə dövlət-din münasibətlərində yeni mərhələ başlayır. Çoxmillətli, çoxkonfessiyalı ölkəmizdə 2387 məscid, 874 ziyarətgah, 16 kilsə, 7 sinaqoq, 23 xristian ibadət evi, 1 bəhai, 1 krişna ibadət evi fəaliyyət göstərir. Fəxrlə qeyd edirəm ki, Azərbaycan Respublikasında dini-etnik zəminində münaqişə baş verməmişdir ki, belə də davam edəcəkdir.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri


09.09.2026-cı il

 [allow-turbo]

İnsan hüquq və azadlıqları, demokratiya bütün dövrlərdə dövlətin, cəmiyyətin həyatında diqqət mərkəzində olmuşdur. Demokratiya ölkənin, dövlətin, milli sərvətlərin, mədəniyyətin, hakimiyyətin mənbəyi və sahibi xalqdır anlama gəlir. Təəssüf ki, bu ümumbəşəri dəyər bir çox hallarda ABŞ administrasiyası, Avropa İttifaqı və onun müxtəlif təsisatlarında hər hansı hədəfdə olan dövlətə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunmuş və olunmaqdadır. Hal-hazırda bu mövzu sanki aktual deyil. Əslində isə yeni dünya formatına gedən yolda demokratizm və insan hüquqları inkişaf etdirilməli sahələrdir.


Bəşəriyyətin işıqlı bu günü və gələcəyi olan demokratiya qədim tarixə malikdir. Demokratiya empirik dövrdə ibtidai icma quruluşunda mövcud olmuşdur. Demokratiyanın inkişaf XX əsrin ortalarına təsadüf edir. 10 dekabr 1948-ci ildə BMT-nin Baş Assembleyasıpreambula və 30 maddədən ibarət Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməməsini qəbul edir. Bu sənəd beynəlxalq miqyasda insan hüquqları haqqında qəbul olunmuş ilk sənəd hesab olunur. Daha sonra 19 dekabr 1966-cı ildə mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt qəbul olunur və 23 mart 1976-cı ildə qüvvəyə minir.


Beynəlxalq hüquqda hüquqi-demokratik dövlətin təşəkkül tapması idarə olunanların azadlıqlarının təminatı vasitəsi kimi qəbul olunur. Xalqın birbaşa və ya dolayı qərarvermə prosesinə qatılması, yəni iqtidarın demokratikləşməsi, azadlıqların reallaşması prosesi demokratik qanunların qəbul olunması və həyata keçirilməsi, demokratik adət-ənənələrin nəsildən-nəsilə öldürülməsi, həmçinin nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi, həm dövlət, həm də ictimai nəzarətin bərqərar olması ilə həyata keçirilir. Demokratik adət-ənənələr coğrafi mövqeyindən, dini-etnik müxtəlifliyindən asılı olaraq spesifikliyi ilə fərqlənməklə bütün xalqlara məxsusdur. Çoxmillətli Azərbaycan dövləti özünəməxsus demokratik ənənələrə malikdir. Varisi olduğumuz 28 may 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərq aləmində ilk parlamentli respublika idi. Qadınlara seçki hüququ verən ilk dövlət məhz Azərbayxan dövləti olmuşdur. 12 noyabr 1995-ci ildə Ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş, 5 bölmə, 12 fəsil, 158 maddədən ibarət Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının üçdə iki hissəsi insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasına həsr olunmuşdur.


Demokratiyanın təsahür formalarından biri demokratik adət-ənənələrin olmasıdır. Mövcud adət-ənənələr gücləndirilməli, zərurət olduqda yeniləri təşəkkül tapmalıdır.


Müstəqilliyin bərpa olunmasından sonra yaranan demokratik ənənələrdən biri hərbi xidmətə gedənlər, həmçinin hərbi xidmətdən tərxis olunanlar üçün təntənəli mərasimlərin keçirilməsidir. Burda qohum-əqraba, dost-tanış, yaxın adamlar iştirak edirlər. Nişanlılar arasında bayramlar ərəfəsində oğlan evinin qız evinə xonça bəzəyib aparması, bayramlaşması demokratik adət-ənənələrdən sayılır və qədim tarixə malikdir. Cərrahiyyə əməliyyatı keçirmiş, ağır xəstəliyə məruz qalmış xəstələrin qohumlar, dsot-tanış, yaxın adamlar, dost-tanış, yaxın adamlar tərəfindən ziyarət olunması ənənə şəklini almışdır. Təhsil müəssisələrində təhsilə başlama və təhsilin sona çatması həmin şəxslər üçün tarixi hadisə olduğundan bu günlərin bayram şəklində kollektiv keçirilməsi demokratik ənənə sayılır. Müxtəlif regionlarda aparıcı məhsulun adı ilə məhsul bayramlarının keçirilməsi demokratik ənənədir və müstəqillik illərində yaranmışdır.


Göyçayda nar bayramı, Neftçalada balıq bayramı, Qubada alma bayramı və sairə. Müxtəlif inanclı, müxtəlif konfessiyalı, müxtəlif əqidəyə malik insanların biri-birinin bayramlarında iştirak etməsi, bayramlaşması multikulturalizmin təntənəsi olmaqla bu günün obyektiv reallığıdır. Azərbaycan dövləti və xalqı öz qəhrəmanlarını unutmur. 44 günlük Vətən müharibəsinin başlandığı gün 27 sentyabr Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin fərmanı ilə hər il anım günü kimi qeyd edilir. Həmin gün şəhidlərin qəbirüstü abidələri ziyarət olunur və artıq demokratik ənənə şəklini almışdır. Azərbaycan xalqı həmçinin öz dahilərini unutmur. Müasir Azərbaycan dövlətinin banisi Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğum və vəfat etmə günləri, 10 may və 12 dekabr Azərbaycanın, eləcə də dünyanın hər yerində azərbaycanlılar və heydərsevərlər tərəfindən ziyarət olunması demokratik ənənə sayılır. Həmin tarixlərdə Heydər Əliyev irsinin, xüsusilə onun Dövlətçilik fəlsəfəsinin aktual məsələləri barədə konfrans, simpozium, seminarlar keçirilir.


Hüquqi-demokratik dünyəvi dövlət idarəetməsində ictimai və dövlət nəzarət sisteminin formalaşdırılması önəmli məsələdir. İctimai nəzarətin formalaşdırılmasında qeyri-hökumət təşkilatları əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Yerlərdə treninqlər keçirməklə müvafiq QHT-lər əhalini Beynəlxalq Standartlar səviyyəsində hazırlaya bilər. Dövlət nəzarəti sisteminə gəldikdə bu vacib demokratik institutun formalaşmasına 4-cü sənaye inqilabının nailiyyətləri, xüsusilə süni intellekt, rəqəmsallaşma, bulud texnologiyasının tətbiq olunmasızamanın tələbidir.


2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə Azərbaycan əhalisinin 8,4%-ni azsaylı xalqlar təşkil edir. Bu gün Azərbaycan Respublikasında ruslar və ukrainlər, tatlar və kürdlər, talışlar və yəhudilər, türklər və ləzgilər, tatarlar və avarlar, malakanlar və ingiloylar, qaracılar və udinlər, almanlar və gürcülər və sairə mehriban ailə şəraitində yaşayırlar. Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli alıq, azsaylı xalq və etnik qrupların hüquq və azadlıqlarının qorunması, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı üçün dövlət yardımı haqqında 16 sentyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuş 212 №-li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı mövcuddur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli azlıqların hüquq və azadlıqların qorunması Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın 21-ci maddəsinə uyğun olaraq dövlət əhalinin danışdığı dillərin sərbəst işlədilməsi və inkişafını təmin edir.


Konstitusiyanın 25-ci maddəsində “dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir”.


Elə həmin maddədə göstərilir ki, “insan və vətəndaş hüquqlarını vəazadlıqlarını irgi, milli, dini, dil, cinsi, mənşə, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətinə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır”. Milli azlıqların müdafiəsinin təmin edilməsində ən zəruri prinsiplərdən olan milli mənsubiyyət və dil hüququ Azərbaycan Konstitusiyasında birmənalı şəkildə təsbit edilmişdir. 44-cü maddədə göstərilir ki, “hər kəsin milli mənsubiyyətini qoruyub saxlamaq hüququ vardır. Heç kəs milli mənsubiyyətini dəyişirdirməyə məcburedilə bilməz”. 45-ci maddəyə görə “Hər kəsin ana dilindən istifadə etmək hüququ ardır. Hər kəsin istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq, yaradıcılıqla məşğul olmaq hüququ vardır. Heç kəs ana dilindən istifadə hüququndan məhrum edilə bilməz”.


Azərbaycan Respublikası eyni zamanda “insan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası”nə, “irqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında Beynəlxalq Konvensiya”ya, həmçinin Avropa Şurasının “milli azlıqların müdafiəsi” haqqında Çərçivə Konvensiyası”na qoşulmuşdur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan azsaylı xalqlar dil və mədəniyyətlərini inkişaf etdirmək üçün mədəni mərkəzlər, cəmiyyətlər, icma mərkəzləri yaratmışlar. Bunlardan Talış Mədəni Mərkəzi, Ləzgi Mədəni Mərkəzi, Kurd Mədəni Mərkəzi, tatların “Azəri” Mərkəzi, Rus İcması Cəmiyyəti, Azərbaycan Slavyanlarının Mədəni Mərkəzi, Azərbaycan yəhudiləri cəmiyyəti, məhsəti türklərinin Vətən cəmiyyəti və sairəni göstərmək olar. Bu qurumlar dövlət qeydiyyatından keçmişlər və vaxtaşırı dövlət yardımı ilə təmin olunurlar.


Azərbaycan n qədim insan məskənlərindən olduğundan burada bütün səmavi dinlər mövcuddur. Müstəqilliyin ilk illərindən, dövlət-din münasibətlərini tənzimləyən “dini etiqad azadlığı haqqında” qanun 1992-ci ildə qəbul olunur. Bu qanunla dini qurumların, dini idarə və mərkəzlərin dövlət qeydiyyatına alınması, fəaliyyətinə xitam verilməsi qaydaları, mülkiyyət hüququ, təsərrüfat fəaliyyətlərinə aydınlıq gətirildi.


12 noyabr 1995-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 18, 25, 47, 48 və 71-ci maddələrində dini etiqad və vicdan azadlığına geniş yer verilir. Dövlət quruculuğunun dünyəvi xarakter daşıması, dinin dövlətdən ayrı olması, bütün dini etiqadların qanun qarşısında bərabər sayılması öz əksini tapır.


Ulu Öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 21 iyun 2001-ci ildə Dini qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yaradılır. Beləliklə dövlət-din münasibətlərində yeni mərhələ başlayır. Çoxmillətli, çoxkonfessiyalı ölkəmizdə 2387 məscid, 874 ziyarətgah, 16 kilsə, 7 sinaqoq, 23 xristian ibadət evi, 1 bəhai, 1 krişna ibadət evi fəaliyyət göstərir. Fəxrlə qeyd edirəm ki, Azərbaycan Respublikasında dini-etnik zəminində münaqişə baş verməmişdir ki, belə də davam edəcəkdir.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri


09.09.2026-cı il

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

İnsan hüquq və azadlıqları, demokratiya bütün dövrlərdə dövlətin, cəmiyyətin həyatında diqqət mərkəzində olmuşdur. Demokratiya ölkənin, dövlətin, milli sərvətlərin, mədəniyyətin, hakimiyyətin mənbəyi və sahibi xalqdır anlama gəlir. Təəssüf ki, bu ümumbəşəri dəyər bir çox hallarda ABŞ administrasiyası, Avropa İttifaqı və onun müxtəlif təsisatlarında hər hansı hədəfdə olan dövlətə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunmuş və olunmaqdadır. Hal-hazırda bu mövzu sanki aktual deyil. Əslində isə yeni dünya formatına gedən yolda demokratizm və insan hüquqları inkişaf etdirilməli sahələrdir.


Bəşəriyyətin işıqlı bu günü və gələcəyi olan demokratiya qədim tarixə malikdir. Demokratiya empirik dövrdə ibtidai icma quruluşunda mövcud olmuşdur. Demokratiyanın inkişaf XX əsrin ortalarına təsadüf edir. 10 dekabr 1948-ci ildə BMT-nin Baş Assembleyasıpreambula və 30 maddədən ibarət Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməməsini qəbul edir. Bu sənəd beynəlxalq miqyasda insan hüquqları haqqında qəbul olunmuş ilk sənəd hesab olunur. Daha sonra 19 dekabr 1966-cı ildə mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt qəbul olunur və 23 mart 1976-cı ildə qüvvəyə minir.


Beynəlxalq hüquqda hüquqi-demokratik dövlətin təşəkkül tapması idarə olunanların azadlıqlarının təminatı vasitəsi kimi qəbul olunur. Xalqın birbaşa və ya dolayı qərarvermə prosesinə qatılması, yəni iqtidarın demokratikləşməsi, azadlıqların reallaşması prosesi demokratik qanunların qəbul olunması və həyata keçirilməsi, demokratik adət-ənənələrin nəsildən-nəsilə öldürülməsi, həmçinin nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi, həm dövlət, həm də ictimai nəzarətin bərqərar olması ilə həyata keçirilir. Demokratik adət-ənənələr coğrafi mövqeyindən, dini-etnik müxtəlifliyindən asılı olaraq spesifikliyi ilə fərqlənməklə bütün xalqlara məxsusdur. Çoxmillətli Azərbaycan dövləti özünəməxsus demokratik ənənələrə malikdir. Varisi olduğumuz 28 may 1918-ci ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Şərq aləmində ilk parlamentli respublika idi. Qadınlara seçki hüququ verən ilk dövlət məhz Azərbayxan dövləti olmuşdur. 12 noyabr 1995-ci ildə Ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul olunmuş, 5 bölmə, 12 fəsil, 158 maddədən ibarət Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının üçdə iki hissəsi insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunmasına həsr olunmuşdur.


Demokratiyanın təsahür formalarından biri demokratik adət-ənənələrin olmasıdır. Mövcud adət-ənənələr gücləndirilməli, zərurət olduqda yeniləri təşəkkül tapmalıdır.


Müstəqilliyin bərpa olunmasından sonra yaranan demokratik ənənələrdən biri hərbi xidmətə gedənlər, həmçinin hərbi xidmətdən tərxis olunanlar üçün təntənəli mərasimlərin keçirilməsidir. Burda qohum-əqraba, dost-tanış, yaxın adamlar iştirak edirlər. Nişanlılar arasında bayramlar ərəfəsində oğlan evinin qız evinə xonça bəzəyib aparması, bayramlaşması demokratik adət-ənənələrdən sayılır və qədim tarixə malikdir. Cərrahiyyə əməliyyatı keçirmiş, ağır xəstəliyə məruz qalmış xəstələrin qohumlar, dsot-tanış, yaxın adamlar, dost-tanış, yaxın adamlar tərəfindən ziyarət olunması ənənə şəklini almışdır. Təhsil müəssisələrində təhsilə başlama və təhsilin sona çatması həmin şəxslər üçün tarixi hadisə olduğundan bu günlərin bayram şəklində kollektiv keçirilməsi demokratik ənənə sayılır. Müxtəlif regionlarda aparıcı məhsulun adı ilə məhsul bayramlarının keçirilməsi demokratik ənənədir və müstəqillik illərində yaranmışdır.


Göyçayda nar bayramı, Neftçalada balıq bayramı, Qubada alma bayramı və sairə. Müxtəlif inanclı, müxtəlif konfessiyalı, müxtəlif əqidəyə malik insanların biri-birinin bayramlarında iştirak etməsi, bayramlaşması multikulturalizmin təntənəsi olmaqla bu günün obyektiv reallığıdır. Azərbaycan dövləti və xalqı öz qəhrəmanlarını unutmur. 44 günlük Vətən müharibəsinin başlandığı gün 27 sentyabr Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin fərmanı ilə hər il anım günü kimi qeyd edilir. Həmin gün şəhidlərin qəbirüstü abidələri ziyarət olunur və artıq demokratik ənənə şəklini almışdır. Azərbaycan xalqı həmçinin öz dahilərini unutmur. Müasir Azərbaycan dövlətinin banisi Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğum və vəfat etmə günləri, 10 may və 12 dekabr Azərbaycanın, eləcə də dünyanın hər yerində azərbaycanlılar və heydərsevərlər tərəfindən ziyarət olunması demokratik ənənə sayılır. Həmin tarixlərdə Heydər Əliyev irsinin, xüsusilə onun Dövlətçilik fəlsəfəsinin aktual məsələləri barədə konfrans, simpozium, seminarlar keçirilir.


Hüquqi-demokratik dünyəvi dövlət idarəetməsində ictimai və dövlət nəzarət sisteminin formalaşdırılması önəmli məsələdir. İctimai nəzarətin formalaşdırılmasında qeyri-hökumət təşkilatları əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Yerlərdə treninqlər keçirməklə müvafiq QHT-lər əhalini Beynəlxalq Standartlar səviyyəsində hazırlaya bilər. Dövlət nəzarəti sisteminə gəldikdə bu vacib demokratik institutun formalaşmasına 4-cü sənaye inqilabının nailiyyətləri, xüsusilə süni intellekt, rəqəmsallaşma, bulud texnologiyasının tətbiq olunmasızamanın tələbidir.


2009-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə Azərbaycan əhalisinin 8,4%-ni azsaylı xalqlar təşkil edir. Bu gün Azərbaycan Respublikasında ruslar və ukrainlər, tatlar və kürdlər, talışlar və yəhudilər, türklər və ləzgilər, tatarlar və avarlar, malakanlar və ingiloylar, qaracılar və udinlər, almanlar və gürcülər və sairə mehriban ailə şəraitində yaşayırlar. Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli alıq, azsaylı xalq və etnik qrupların hüquq və azadlıqlarının qorunması, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı, dil və mədəniyyətlərinin inkişafı üçün dövlət yardımı haqqında 16 sentyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuş 212 №-li Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı mövcuddur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan milli azlıqların hüquq və azadlıqların qorunması Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında öz əksini tapmışdır. Konstitusiyanın 21-ci maddəsinə uyğun olaraq dövlət əhalinin danışdığı dillərin sərbəst işlədilməsi və inkişafını təmin edir.


Konstitusiyanın 25-ci maddəsində “dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir”.


Elə həmin maddədə göstərilir ki, “insan və vətəndaş hüquqlarını vəazadlıqlarını irgi, milli, dini, dil, cinsi, mənşə, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətinə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır”. Milli azlıqların müdafiəsinin təmin edilməsində ən zəruri prinsiplərdən olan milli mənsubiyyət və dil hüququ Azərbaycan Konstitusiyasında birmənalı şəkildə təsbit edilmişdir. 44-cü maddədə göstərilir ki, “hər kəsin milli mənsubiyyətini qoruyub saxlamaq hüququ vardır. Heç kəs milli mənsubiyyətini dəyişirdirməyə məcburedilə bilməz”. 45-ci maddəyə görə “Hər kəsin ana dilindən istifadə etmək hüququ ardır. Hər kəsin istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq, yaradıcılıqla məşğul olmaq hüququ vardır. Heç kəs ana dilindən istifadə hüququndan məhrum edilə bilməz”.


Azərbaycan Respublikası eyni zamanda “insan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası”nə, “irqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında Beynəlxalq Konvensiya”ya, həmçinin Avropa Şurasının “milli azlıqların müdafiəsi” haqqında Çərçivə Konvensiyası”na qoşulmuşdur.


Azərbaycan Respublikasında yaşayan azsaylı xalqlar dil və mədəniyyətlərini inkişaf etdirmək üçün mədəni mərkəzlər, cəmiyyətlər, icma mərkəzləri yaratmışlar. Bunlardan Talış Mədəni Mərkəzi, Ləzgi Mədəni Mərkəzi, Kurd Mədəni Mərkəzi, tatların “Azəri” Mərkəzi, Rus İcması Cəmiyyəti, Azərbaycan Slavyanlarının Mədəni Mərkəzi, Azərbaycan yəhudiləri cəmiyyəti, məhsəti türklərinin Vətən cəmiyyəti və sairəni göstərmək olar. Bu qurumlar dövlət qeydiyyatından keçmişlər və vaxtaşırı dövlət yardımı ilə təmin olunurlar.


Azərbaycan n qədim insan məskənlərindən olduğundan burada bütün səmavi dinlər mövcuddur. Müstəqilliyin ilk illərindən, dövlət-din münasibətlərini tənzimləyən “dini etiqad azadlığı haqqında” qanun 1992-ci ildə qəbul olunur. Bu qanunla dini qurumların, dini idarə və mərkəzlərin dövlət qeydiyyatına alınması, fəaliyyətinə xitam verilməsi qaydaları, mülkiyyət hüququ, təsərrüfat fəaliyyətlərinə aydınlıq gətirildi.


12 noyabr 1995-ci ildə qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 18, 25, 47, 48 və 71-ci maddələrində dini etiqad və vicdan azadlığına geniş yer verilir. Dövlət quruculuğunun dünyəvi xarakter daşıması, dinin dövlətdən ayrı olması, bütün dini etiqadların qanun qarşısında bərabər sayılması öz əksini tapır.


Ulu Öndər Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 21 iyun 2001-ci ildə Dini qurumlarla iş üzrə Dövlət Komitəsi yaradılır. Beləliklə dövlət-din münasibətlərində yeni mərhələ başlayır. Çoxmillətli, çoxkonfessiyalı ölkəmizdə 2387 məscid, 874 ziyarətgah, 16 kilsə, 7 sinaqoq, 23 xristian ibadət evi, 1 bəhai, 1 krişna ibadət evi fəaliyyət göstərir. Fəxrlə qeyd edirəm ki, Azərbaycan Respublikasında dini-etnik zəminində münaqişə baş verməmişdir ki, belə də davam edəcəkdir.


Əliyev Məsum Kamal oğlu,

Kürdəmir rayonu Karrar Ailə Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri


09.09.2026-cı il

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/siyaset/29708-yeni-dnya-formatina-doru.html https://heqiqet.az/siyaset/29708-yeni-dnya-formatina-doru.html

[allow-turbo] Beynəlxalq münasibətlərin ən strateji elementi inteqrativ proseslərdir. Zamanın çağırışlarına tam cavab vermək, daha yaxşı gələcəyi qurmaq üçün, inkişafa tərəqqiyə gedən yolda güc birlikdədir fenomenini əsas götürərək inteqrativ proseslərin 1 nömrəli vasitə olduğu qənaətinə gəlirik.
İnteqrativ proseslər dövlətləri biri-birinə bağlayır. Bərabərhüquqlu qarşılıqlı mübadilə qarşılıqlı fayda gətirir, sosial-iqtisadi, elmi-texniki, humanitar-mədəniyyət sahələrinin inkişafını stimullaşdırır.
İnteqrasiya müxtəlif formalarda: ontoloji əlamətlərə görə, coğrafi yerləşməyə görə, dini nöqteyi-nəzərdən inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla həyata keçirilə bilər.
Ontoloji əlamətlərə görə inteqrasiya kök nəzərə alınmaqla olan inteqrasiyadır. Belə inteqrasiya asan baş versə də arxaik, keçmişə əsaslanan formadır. Milli, etnik ayrı-seçkilik yaradır, multikultural dəyərləri nəzərə almır.
Dini nöqteyi-nəzərdən inteqrasiya həmçinin dini ayrı-seçkiliyə rəvac verir.
Ən yaxşı inteqrasiya forması coğrafi yerləşməyə görə olan inteqrasiyadır.
Yaxın qonşu uzaq qohumdan yaxşıdır. Coğrafi yerləşməyə görə inteqrasiya 3 qrupa bölünür: 1. Regional inteqrasiya; 2. Regionlar arası inteqrasiya; 3. Qlobal inteqrasiya.
Regional inteqrasiya region dövlətlərini əhatə edir. Regionlar arası inteqrasiya müxtəlif regionlara aid subyektləri birləşdirir. Qlobal inteqrasiya bütövlükdə Yer kürəsini əhatə edir.
İnteqrativ proseslər tarixin hərəkətverici lokomotivi olub dünya xalqlarını biri-birinə yaxınlaşdırır, mədəniyyətlər arası dialoqa təmin edir, multikulturalizmin təməlini qoyur, beynəlxalq sülhün tənzimlənməsində əvəzsiz rol oynayır. Bəs inteqrasiya hansı yollarla həyata keçirilir:
Kommunikasiyaların açılması, enerji daşıyıcılarının nəqli, birgə müəssisələrin yaradılması, qarşılıqlı kapital qoyuluşu, vizasız gəliş-gedişin təmin olunması, mədəniyyət günlərinin, kino festivalların, müasir incəsənət sərgilərinin keçirilməsi, dövlətlər arası biznes formuların keçirilməsi, elmi-texniki, humanitar sahələr üzrə konfrans, simpozium, seminarların keçirilməsi və sairə.
Tərəqqinin, intibahınmühüm tərkib hissələrindən biri olan inteqrativ proseslər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətində önəmli yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəllifi olduğu, illik nəqletmə qabiliyyəti 50 milyon tondan artıq olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri Azərbayanda, həmçinin Orta Asiya respublikalarında istehsal olunan nefti Türkiyənin Ceyhan limaına çızarılır, oradan istənilən istiqamətə yönəldilir. Bu gün Şahdəniz və digər qaz yataqlarından çıxarılan qaz Cənubi Qafqaz, TANAP və TAP boru kəmərləri ilə Avropanın 16 ölkəsinə çatdırılır. Yaşıl enerji zonası elan edilmiş Qarabağ və onun ətrafında olan rayonlardan, həmçinin Azərbaycın Naxçıvan Muxtar respublikasından yaşıl enerjinin Qara dənizin dibi ilə Avropa dövlətlərinə nəqli layihələndirmə mərhələsindədir. Orta dəhlizin mühüm hissəsi olan Zəngəzur dəhlizinin açılması protokolu 08 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Ağ evdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən imzalanmışdır.
Keyfiyyət xarakterli inteqrasiyalar da mövcuddur. Məsələn sülh və təhlükəsizlik naminə inteqrasiya II dünya müharibəsindən sonra beynəlxalq aləmdə dövlətlər arası münasibətləri tənzimləmək, sülhü və təhlükəsizliyi qorumaq üçün 24 oktyabr 1945-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yaradılmışdır. 15 üzv dövləti 5 daimi ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya, Fransa, 10 qeyri-daimi nizamnaməyə əsasən hər 2 ildən bir ABŞ Assambleya tərəfindən seçilən dövlətlərdən ibarət Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün birbaşa məsuliyyət daşıyır. BMT-nin hal-hazırda böhran keçirməsi hamı tərəfindən birmənalı qəbul olunur. Təhlükəsizlik Şurasının 2 daimi üzvü Rusiya və ABŞ müharibə vəziyyətindədir. Rusiya-Ukraina müharibəsi 4 ildən artıqdır ki, davam edir. Hər iki tərəfin ətrafında koalisiya yaranmaqdadır. Müharibənin sonu görünmür. ABŞ-İran müharibəsi mərhələli şəkildə davam edir. Yaxın Şərq İsrail-Fələstin münaqişəsinin 07 oktyabr 2025-ci ildə yenidən başlaması ilə əlaqədar “barıt çəlləyi”ni xatırladır. Münaqişə Suriya, Livan, Yəmən kimi dövlətləri də əhatə etmişdir. Təhlükəsizlik Şurasının çıxardığı qərar və qətnamələrin həyata keçirilmə mexanizmi mövcud deyil. Birləşmiş Millətlər Təşkilatında islahatların aparılması qaçılmazdır. İslahat ilk növbədə Təhlükəsizlik Şurasında aparılmalıdır. Qurumun adı, say tərkibi, prosedura qaydaları dəyişdirilməlidir.
Münaqişələr, müharibələr beynəlxalq hüququn pozulması ilə əlaqədar olduğundan şöbənin adının Beynəlxalq Hüququn Mühafizəsi Mərkəzi adlandırılması məqsədə uyğundur.
Say tərkibinə gəlincə Türkiyə respublikasının prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təbirincə desək dünya 5-dən böyükdür. Dövlətlərin beynəlxalq hüquqa görə ərabərhüquqlu olması, dini mənsubiyyəti, kontinental-coğrayi yerləşməsi, inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla 30-dan az olmamalıdır. Veto qoymaq hüququ ləğv edilməlidir. Dünyada sülhü və təhlükəsizliyi təmin etmək missiyasına sahib beynəlxalq təşkilat olmaq etibarı ilə BMT güclü hərbi kontingentə malik olmalıdır. Şəxsi heyyəti üzv 193 dövlətdən formalaşan hərbi kontingent BMT-nin çıxardığı qərar və qətnamələri həyata keçirmək üçün lazım gəldikdə münaqişə bölgələrinə göndərilir. NATO hərbi blokunun BMT-na transformasiyası, onun komandanlığı altına keçməsi vaxtı artıq çatmışdır. 32 dövləti hər hansı aqressiyadan qoruyan hərbi blok 193 ölkənin hər birin qorumaq üçün beynəlxalq status almalıdır.

Ardı var


Əliyev Məsum Kamal oğlu,
Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq
Mərkəzinin bölmə müdiri

4 sentyabr 2026-cı il

]]>[/allow-turbo] siyaset / gundem heqiqet Mon, 07 Sep 2026 12:24:36 +0400 [/shortrss] [fullrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/siyaset/29708-yeni-dnya-formatina-doru.html https://heqiqet.az/siyaset/29708-yeni-dnya-formatina-doru.html heqiqet Mon, 07 Sep 2026 12:24:36 +0400

]]> [allow-turbo] Beynəlxalq münasibətlərin ən strateji elementi inteqrativ proseslərdir. Zamanın çağırışlarına tam cavab vermək, daha yaxşı gələcəyi qurmaq üçün, inkişafa tərəqqiyə gedən yolda güc birlikdədir fenomenini əsas götürərək inteqrativ proseslərin 1 nömrəli vasitə olduğu qənaətinə gəlirik.
İnteqrativ proseslər dövlətləri biri-birinə bağlayır. Bərabərhüquqlu qarşılıqlı mübadilə qarşılıqlı fayda gətirir, sosial-iqtisadi, elmi-texniki, humanitar-mədəniyyət sahələrinin inkişafını stimullaşdırır.
İnteqrasiya müxtəlif formalarda: ontoloji əlamətlərə görə, coğrafi yerləşməyə görə, dini nöqteyi-nəzərdən inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla həyata keçirilə bilər.
Ontoloji əlamətlərə görə inteqrasiya kök nəzərə alınmaqla olan inteqrasiyadır. Belə inteqrasiya asan baş versə də arxaik, keçmişə əsaslanan formadır. Milli, etnik ayrı-seçkilik yaradır, multikultural dəyərləri nəzərə almır.
Dini nöqteyi-nəzərdən inteqrasiya həmçinin dini ayrı-seçkiliyə rəvac verir.
Ən yaxşı inteqrasiya forması coğrafi yerləşməyə görə olan inteqrasiyadır.
Yaxın qonşu uzaq qohumdan yaxşıdır. Coğrafi yerləşməyə görə inteqrasiya 3 qrupa bölünür: 1. Regional inteqrasiya; 2. Regionlar arası inteqrasiya; 3. Qlobal inteqrasiya.
Regional inteqrasiya region dövlətlərini əhatə edir. Regionlar arası inteqrasiya müxtəlif regionlara aid subyektləri birləşdirir. Qlobal inteqrasiya bütövlükdə Yer kürəsini əhatə edir.
İnteqrativ proseslər tarixin hərəkətverici lokomotivi olub dünya xalqlarını biri-birinə yaxınlaşdırır, mədəniyyətlər arası dialoqa təmin edir, multikulturalizmin təməlini qoyur, beynəlxalq sülhün tənzimlənməsində əvəzsiz rol oynayır. Bəs inteqrasiya hansı yollarla həyata keçirilir:
Kommunikasiyaların açılması, enerji daşıyıcılarının nəqli, birgə müəssisələrin yaradılması, qarşılıqlı kapital qoyuluşu, vizasız gəliş-gedişin təmin olunması, mədəniyyət günlərinin, kino festivalların, müasir incəsənət sərgilərinin keçirilməsi, dövlətlər arası biznes formuların keçirilməsi, elmi-texniki, humanitar sahələr üzrə konfrans, simpozium, seminarların keçirilməsi və sairə.
Tərəqqinin, intibahınmühüm tərkib hissələrindən biri olan inteqrativ proseslər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətində önəmli yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəllifi olduğu, illik nəqletmə qabiliyyəti 50 milyon tondan artıq olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri Azərbayanda, həmçinin Orta Asiya respublikalarında istehsal olunan nefti Türkiyənin Ceyhan limaına çızarılır, oradan istənilən istiqamətə yönəldilir. Bu gün Şahdəniz və digər qaz yataqlarından çıxarılan qaz Cənubi Qafqaz, TANAP və TAP boru kəmərləri ilə Avropanın 16 ölkəsinə çatdırılır. Yaşıl enerji zonası elan edilmiş Qarabağ və onun ətrafında olan rayonlardan, həmçinin Azərbaycın Naxçıvan Muxtar respublikasından yaşıl enerjinin Qara dənizin dibi ilə Avropa dövlətlərinə nəqli layihələndirmə mərhələsindədir. Orta dəhlizin mühüm hissəsi olan Zəngəzur dəhlizinin açılması protokolu 08 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Ağ evdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən imzalanmışdır.
Keyfiyyət xarakterli inteqrasiyalar da mövcuddur. Məsələn sülh və təhlükəsizlik naminə inteqrasiya II dünya müharibəsindən sonra beynəlxalq aləmdə dövlətlər arası münasibətləri tənzimləmək, sülhü və təhlükəsizliyi qorumaq üçün 24 oktyabr 1945-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yaradılmışdır. 15 üzv dövləti 5 daimi ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya, Fransa, 10 qeyri-daimi nizamnaməyə əsasən hər 2 ildən bir ABŞ Assambleya tərəfindən seçilən dövlətlərdən ibarət Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün birbaşa məsuliyyət daşıyır. BMT-nin hal-hazırda böhran keçirməsi hamı tərəfindən birmənalı qəbul olunur. Təhlükəsizlik Şurasının 2 daimi üzvü Rusiya və ABŞ müharibə vəziyyətindədir. Rusiya-Ukraina müharibəsi 4 ildən artıqdır ki, davam edir. Hər iki tərəfin ətrafında koalisiya yaranmaqdadır. Müharibənin sonu görünmür. ABŞ-İran müharibəsi mərhələli şəkildə davam edir. Yaxın Şərq İsrail-Fələstin münaqişəsinin 07 oktyabr 2025-ci ildə yenidən başlaması ilə əlaqədar “barıt çəlləyi”ni xatırladır. Münaqişə Suriya, Livan, Yəmən kimi dövlətləri də əhatə etmişdir. Təhlükəsizlik Şurasının çıxardığı qərar və qətnamələrin həyata keçirilmə mexanizmi mövcud deyil. Birləşmiş Millətlər Təşkilatında islahatların aparılması qaçılmazdır. İslahat ilk növbədə Təhlükəsizlik Şurasında aparılmalıdır. Qurumun adı, say tərkibi, prosedura qaydaları dəyişdirilməlidir.
Münaqişələr, müharibələr beynəlxalq hüququn pozulması ilə əlaqədar olduğundan şöbənin adının Beynəlxalq Hüququn Mühafizəsi Mərkəzi adlandırılması məqsədə uyğundur.
Say tərkibinə gəlincə Türkiyə respublikasının prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təbirincə desək dünya 5-dən böyükdür. Dövlətlərin beynəlxalq hüquqa görə ərabərhüquqlu olması, dini mənsubiyyəti, kontinental-coğrayi yerləşməsi, inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla 30-dan az olmamalıdır. Veto qoymaq hüququ ləğv edilməlidir. Dünyada sülhü və təhlükəsizliyi təmin etmək missiyasına sahib beynəlxalq təşkilat olmaq etibarı ilə BMT güclü hərbi kontingentə malik olmalıdır. Şəxsi heyyəti üzv 193 dövlətdən formalaşan hərbi kontingent BMT-nin çıxardığı qərar və qətnamələri həyata keçirmək üçün lazım gəldikdə münaqişə bölgələrinə göndərilir. NATO hərbi blokunun BMT-na transformasiyası, onun komandanlığı altına keçməsi vaxtı artıq çatmışdır. 32 dövləti hər hansı aqressiyadan qoruyan hərbi blok 193 ölkənin hər birin qorumaq üçün beynəlxalq status almalıdır.

Ardı var


Əliyev Məsum Kamal oğlu,
Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq
Mərkəzinin bölmə müdiri

4 sentyabr 2026-cı il

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Beynəlxalq münasibətlərin ən strateji elementi inteqrativ proseslərdir. Zamanın çağırışlarına tam cavab vermək, daha yaxşı gələcəyi qurmaq üçün, inkişafa tərəqqiyə gedən yolda güc birlikdədir fenomenini əsas götürərək inteqrativ proseslərin 1 nömrəli vasitə olduğu qənaətinə gəlirik.
İnteqrativ proseslər dövlətləri biri-birinə bağlayır. Bərabərhüquqlu qarşılıqlı mübadilə qarşılıqlı fayda gətirir, sosial-iqtisadi, elmi-texniki, humanitar-mədəniyyət sahələrinin inkişafını stimullaşdırır.
İnteqrasiya müxtəlif formalarda: ontoloji əlamətlərə görə, coğrafi yerləşməyə görə, dini nöqteyi-nəzərdən inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla həyata keçirilə bilər.
Ontoloji əlamətlərə görə inteqrasiya kök nəzərə alınmaqla olan inteqrasiyadır. Belə inteqrasiya asan baş versə də arxaik, keçmişə əsaslanan formadır. Milli, etnik ayrı-seçkilik yaradır, multikultural dəyərləri nəzərə almır.
Dini nöqteyi-nəzərdən inteqrasiya həmçinin dini ayrı-seçkiliyə rəvac verir.
Ən yaxşı inteqrasiya forması coğrafi yerləşməyə görə olan inteqrasiyadır.
Yaxın qonşu uzaq qohumdan yaxşıdır. Coğrafi yerləşməyə görə inteqrasiya 3 qrupa bölünür: 1. Regional inteqrasiya; 2. Regionlar arası inteqrasiya; 3. Qlobal inteqrasiya.
Regional inteqrasiya region dövlətlərini əhatə edir. Regionlar arası inteqrasiya müxtəlif regionlara aid subyektləri birləşdirir. Qlobal inteqrasiya bütövlükdə Yer kürəsini əhatə edir.
İnteqrativ proseslər tarixin hərəkətverici lokomotivi olub dünya xalqlarını biri-birinə yaxınlaşdırır, mədəniyyətlər arası dialoqa təmin edir, multikulturalizmin təməlini qoyur, beynəlxalq sülhün tənzimlənməsində əvəzsiz rol oynayır. Bəs inteqrasiya hansı yollarla həyata keçirilir:
Kommunikasiyaların açılması, enerji daşıyıcılarının nəqli, birgə müəssisələrin yaradılması, qarşılıqlı kapital qoyuluşu, vizasız gəliş-gedişin təmin olunması, mədəniyyət günlərinin, kino festivalların, müasir incəsənət sərgilərinin keçirilməsi, dövlətlər arası biznes formuların keçirilməsi, elmi-texniki, humanitar sahələr üzrə konfrans, simpozium, seminarların keçirilməsi və sairə.
Tərəqqinin, intibahınmühüm tərkib hissələrindən biri olan inteqrativ proseslər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətində önəmli yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəllifi olduğu, illik nəqletmə qabiliyyəti 50 milyon tondan artıq olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri Azərbayanda, həmçinin Orta Asiya respublikalarında istehsal olunan nefti Türkiyənin Ceyhan limaına çızarılır, oradan istənilən istiqamətə yönəldilir. Bu gün Şahdəniz və digər qaz yataqlarından çıxarılan qaz Cənubi Qafqaz, TANAP və TAP boru kəmərləri ilə Avropanın 16 ölkəsinə çatdırılır. Yaşıl enerji zonası elan edilmiş Qarabağ və onun ətrafında olan rayonlardan, həmçinin Azərbaycın Naxçıvan Muxtar respublikasından yaşıl enerjinin Qara dənizin dibi ilə Avropa dövlətlərinə nəqli layihələndirmə mərhələsindədir. Orta dəhlizin mühüm hissəsi olan Zəngəzur dəhlizinin açılması protokolu 08 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Ağ evdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən imzalanmışdır.
Keyfiyyət xarakterli inteqrasiyalar da mövcuddur. Məsələn sülh və təhlükəsizlik naminə inteqrasiya II dünya müharibəsindən sonra beynəlxalq aləmdə dövlətlər arası münasibətləri tənzimləmək, sülhü və təhlükəsizliyi qorumaq üçün 24 oktyabr 1945-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yaradılmışdır. 15 üzv dövləti 5 daimi ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya, Fransa, 10 qeyri-daimi nizamnaməyə əsasən hər 2 ildən bir ABŞ Assambleya tərəfindən seçilən dövlətlərdən ibarət Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün birbaşa məsuliyyət daşıyır. BMT-nin hal-hazırda böhran keçirməsi hamı tərəfindən birmənalı qəbul olunur. Təhlükəsizlik Şurasının 2 daimi üzvü Rusiya və ABŞ müharibə vəziyyətindədir. Rusiya-Ukraina müharibəsi 4 ildən artıqdır ki, davam edir. Hər iki tərəfin ətrafında koalisiya yaranmaqdadır. Müharibənin sonu görünmür. ABŞ-İran müharibəsi mərhələli şəkildə davam edir. Yaxın Şərq İsrail-Fələstin münaqişəsinin 07 oktyabr 2025-ci ildə yenidən başlaması ilə əlaqədar “barıt çəlləyi”ni xatırladır. Münaqişə Suriya, Livan, Yəmən kimi dövlətləri də əhatə etmişdir. Təhlükəsizlik Şurasının çıxardığı qərar və qətnamələrin həyata keçirilmə mexanizmi mövcud deyil. Birləşmiş Millətlər Təşkilatında islahatların aparılması qaçılmazdır. İslahat ilk növbədə Təhlükəsizlik Şurasında aparılmalıdır. Qurumun adı, say tərkibi, prosedura qaydaları dəyişdirilməlidir.
Münaqişələr, müharibələr beynəlxalq hüququn pozulması ilə əlaqədar olduğundan şöbənin adının Beynəlxalq Hüququn Mühafizəsi Mərkəzi adlandırılması məqsədə uyğundur.
Say tərkibinə gəlincə Türkiyə respublikasının prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təbirincə desək dünya 5-dən böyükdür. Dövlətlərin beynəlxalq hüquqa görə ərabərhüquqlu olması, dini mənsubiyyəti, kontinental-coğrayi yerləşməsi, inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla 30-dan az olmamalıdır. Veto qoymaq hüququ ləğv edilməlidir. Dünyada sülhü və təhlükəsizliyi təmin etmək missiyasına sahib beynəlxalq təşkilat olmaq etibarı ilə BMT güclü hərbi kontingentə malik olmalıdır. Şəxsi heyyəti üzv 193 dövlətdən formalaşan hərbi kontingent BMT-nin çıxardığı qərar və qətnamələri həyata keçirmək üçün lazım gəldikdə münaqişə bölgələrinə göndərilir. NATO hərbi blokunun BMT-na transformasiyası, onun komandanlığı altına keçməsi vaxtı artıq çatmışdır. 32 dövləti hər hansı aqressiyadan qoruyan hərbi blok 193 ölkənin hər birin qorumaq üçün beynəlxalq status almalıdır.

Ardı var


Əliyev Məsum Kamal oğlu,
Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq
Mərkəzinin bölmə müdiri

4 sentyabr 2026-cı il

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] YENİ DÜNYA FORMATINA DOĞRU https://heqiqet.az/siyaset/29708-yeni-dnya-formatina-doru.html

siyaset / gundem Mon, 07 Sep 2026 12:24:36 +0400

Beynəlxalq münasibətlərin ən strateji elementi inteqrativ proseslərdir. Zamanın çağırışlarına tam cavab vermək, daha yaxşı gələcəyi qurmaq üçün, inkişafa tərəqqiyə gedən yolda güc birlikdədir fenomenini əsas götürərək inteqrativ proseslərin 1 nömrəli vasitə olduğu qənaətinə gəlirik.
İnteqrativ proseslər dövlətləri biri-birinə bağlayır. Bərabərhüquqlu qarşılıqlı mübadilə qarşılıqlı fayda gətirir, sosial-iqtisadi, elmi-texniki, humanitar-mədəniyyət sahələrinin inkişafını stimullaşdırır.
İnteqrasiya müxtəlif formalarda: ontoloji əlamətlərə görə, coğrafi yerləşməyə görə, dini nöqteyi-nəzərdən inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla həyata keçirilə bilər.
Ontoloji əlamətlərə görə inteqrasiya kök nəzərə alınmaqla olan inteqrasiyadır. Belə inteqrasiya asan baş versə də arxaik, keçmişə əsaslanan formadır. Milli, etnik ayrı-seçkilik yaradır, multikultural dəyərləri nəzərə almır.
Dini nöqteyi-nəzərdən inteqrasiya həmçinin dini ayrı-seçkiliyə rəvac verir.
Ən yaxşı inteqrasiya forması coğrafi yerləşməyə görə olan inteqrasiyadır.
Yaxın qonşu uzaq qohumdan yaxşıdır. Coğrafi yerləşməyə görə inteqrasiya 3 qrupa bölünür: 1. Regional inteqrasiya; 2. Regionlar arası inteqrasiya; 3. Qlobal inteqrasiya.
Regional inteqrasiya region dövlətlərini əhatə edir. Regionlar arası inteqrasiya müxtəlif regionlara aid subyektləri birləşdirir. Qlobal inteqrasiya bütövlükdə Yer kürəsini əhatə edir.
İnteqrativ proseslər tarixin hərəkətverici lokomotivi olub dünya xalqlarını biri-birinə yaxınlaşdırır, mədəniyyətlər arası dialoqa təmin edir, multikulturalizmin təməlini qoyur, beynəlxalq sülhün tənzimlənməsində əvəzsiz rol oynayır. Bəs inteqrasiya hansı yollarla həyata keçirilir:
Kommunikasiyaların açılması, enerji daşıyıcılarının nəqli, birgə müəssisələrin yaradılması, qarşılıqlı kapital qoyuluşu, vizasız gəliş-gedişin təmin olunması, mədəniyyət günlərinin, kino festivalların, müasir incəsənət sərgilərinin keçirilməsi, dövlətlər arası biznes formuların keçirilməsi, elmi-texniki, humanitar sahələr üzrə konfrans, simpozium, seminarların keçirilməsi və sairə.
Tərəqqinin, intibahınmühüm tərkib hissələrindən biri olan inteqrativ proseslər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətində önəmli yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəllifi olduğu, illik nəqletmə qabiliyyəti 50 milyon tondan artıq olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri Azərbayanda, həmçinin Orta Asiya respublikalarında istehsal olunan nefti Türkiyənin Ceyhan limaına çızarılır, oradan istənilən istiqamətə yönəldilir. Bu gün Şahdəniz və digər qaz yataqlarından çıxarılan qaz Cənubi Qafqaz, TANAP və TAP boru kəmərləri ilə Avropanın 16 ölkəsinə çatdırılır. Yaşıl enerji zonası elan edilmiş Qarabağ və onun ətrafında olan rayonlardan, həmçinin Azərbaycın Naxçıvan Muxtar respublikasından yaşıl enerjinin Qara dənizin dibi ilə Avropa dövlətlərinə nəqli layihələndirmə mərhələsindədir. Orta dəhlizin mühüm hissəsi olan Zəngəzur dəhlizinin açılması protokolu 08 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Ağ evdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən imzalanmışdır.
Keyfiyyət xarakterli inteqrasiyalar da mövcuddur. Məsələn sülh və təhlükəsizlik naminə inteqrasiya II dünya müharibəsindən sonra beynəlxalq aləmdə dövlətlər arası münasibətləri tənzimləmək, sülhü və təhlükəsizliyi qorumaq üçün 24 oktyabr 1945-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yaradılmışdır. 15 üzv dövləti 5 daimi ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya, Fransa, 10 qeyri-daimi nizamnaməyə əsasən hər 2 ildən bir ABŞ Assambleya tərəfindən seçilən dövlətlərdən ibarət Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün birbaşa məsuliyyət daşıyır. BMT-nin hal-hazırda böhran keçirməsi hamı tərəfindən birmənalı qəbul olunur. Təhlükəsizlik Şurasının 2 daimi üzvü Rusiya və ABŞ müharibə vəziyyətindədir. Rusiya-Ukraina müharibəsi 4 ildən artıqdır ki, davam edir. Hər iki tərəfin ətrafında koalisiya yaranmaqdadır. Müharibənin sonu görünmür. ABŞ-İran müharibəsi mərhələli şəkildə davam edir. Yaxın Şərq İsrail-Fələstin münaqişəsinin 07 oktyabr 2025-ci ildə yenidən başlaması ilə əlaqədar “barıt çəlləyi”ni xatırladır. Münaqişə Suriya, Livan, Yəmən kimi dövlətləri də əhatə etmişdir. Təhlükəsizlik Şurasının çıxardığı qərar və qətnamələrin həyata keçirilmə mexanizmi mövcud deyil. Birləşmiş Millətlər Təşkilatında islahatların aparılması qaçılmazdır. İslahat ilk növbədə Təhlükəsizlik Şurasında aparılmalıdır. Qurumun adı, say tərkibi, prosedura qaydaları dəyişdirilməlidir.
Münaqişələr, müharibələr beynəlxalq hüququn pozulması ilə əlaqədar olduğundan şöbənin adının Beynəlxalq Hüququn Mühafizəsi Mərkəzi adlandırılması məqsədə uyğundur.
Say tərkibinə gəlincə Türkiyə respublikasının prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təbirincə desək dünya 5-dən böyükdür. Dövlətlərin beynəlxalq hüquqa görə ərabərhüquqlu olması, dini mənsubiyyəti, kontinental-coğrayi yerləşməsi, inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla 30-dan az olmamalıdır. Veto qoymaq hüququ ləğv edilməlidir. Dünyada sülhü və təhlükəsizliyi təmin etmək missiyasına sahib beynəlxalq təşkilat olmaq etibarı ilə BMT güclü hərbi kontingentə malik olmalıdır. Şəxsi heyyəti üzv 193 dövlətdən formalaşan hərbi kontingent BMT-nin çıxardığı qərar və qətnamələri həyata keçirmək üçün lazım gəldikdə münaqişə bölgələrinə göndərilir. NATO hərbi blokunun BMT-na transformasiyası, onun komandanlığı altına keçməsi vaxtı artıq çatmışdır. 32 dövləti hər hansı aqressiyadan qoruyan hərbi blok 193 ölkənin hər birin qorumaq üçün beynəlxalq status almalıdır.

Ardı var


Əliyev Məsum Kamal oğlu,
Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq
Mərkəzinin bölmə müdiri

4 sentyabr 2026-cı il

 [allow-turbo] Beynəlxalq münasibətlərin ən strateji elementi inteqrativ proseslərdir. Zamanın çağırışlarına tam cavab vermək, daha yaxşı gələcəyi qurmaq üçün, inkişafa tərəqqiyə gedən yolda güc birlikdədir fenomenini əsas götürərək inteqrativ proseslərin 1 nömrəli vasitə olduğu qənaətinə gəlirik.
İnteqrativ proseslər dövlətləri biri-birinə bağlayır. Bərabərhüquqlu qarşılıqlı mübadilə qarşılıqlı fayda gətirir, sosial-iqtisadi, elmi-texniki, humanitar-mədəniyyət sahələrinin inkişafını stimullaşdırır.
İnteqrasiya müxtəlif formalarda: ontoloji əlamətlərə görə, coğrafi yerləşməyə görə, dini nöqteyi-nəzərdən inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla həyata keçirilə bilər.
Ontoloji əlamətlərə görə inteqrasiya kök nəzərə alınmaqla olan inteqrasiyadır. Belə inteqrasiya asan baş versə də arxaik, keçmişə əsaslanan formadır. Milli, etnik ayrı-seçkilik yaradır, multikultural dəyərləri nəzərə almır.
Dini nöqteyi-nəzərdən inteqrasiya həmçinin dini ayrı-seçkiliyə rəvac verir.
Ən yaxşı inteqrasiya forması coğrafi yerləşməyə görə olan inteqrasiyadır.
Yaxın qonşu uzaq qohumdan yaxşıdır. Coğrafi yerləşməyə görə inteqrasiya 3 qrupa bölünür: 1. Regional inteqrasiya; 2. Regionlar arası inteqrasiya; 3. Qlobal inteqrasiya.
Regional inteqrasiya region dövlətlərini əhatə edir. Regionlar arası inteqrasiya müxtəlif regionlara aid subyektləri birləşdirir. Qlobal inteqrasiya bütövlükdə Yer kürəsini əhatə edir.
İnteqrativ proseslər tarixin hərəkətverici lokomotivi olub dünya xalqlarını biri-birinə yaxınlaşdırır, mədəniyyətlər arası dialoqa təmin edir, multikulturalizmin təməlini qoyur, beynəlxalq sülhün tənzimlənməsində əvəzsiz rol oynayır. Bəs inteqrasiya hansı yollarla həyata keçirilir:
Kommunikasiyaların açılması, enerji daşıyıcılarının nəqli, birgə müəssisələrin yaradılması, qarşılıqlı kapital qoyuluşu, vizasız gəliş-gedişin təmin olunması, mədəniyyət günlərinin, kino festivalların, müasir incəsənət sərgilərinin keçirilməsi, dövlətlər arası biznes formuların keçirilməsi, elmi-texniki, humanitar sahələr üzrə konfrans, simpozium, seminarların keçirilməsi və sairə.
Tərəqqinin, intibahınmühüm tərkib hissələrindən biri olan inteqrativ proseslər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətində önəmli yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəllifi olduğu, illik nəqletmə qabiliyyəti 50 milyon tondan artıq olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri Azərbayanda, həmçinin Orta Asiya respublikalarında istehsal olunan nefti Türkiyənin Ceyhan limaına çızarılır, oradan istənilən istiqamətə yönəldilir. Bu gün Şahdəniz və digər qaz yataqlarından çıxarılan qaz Cənubi Qafqaz, TANAP və TAP boru kəmərləri ilə Avropanın 16 ölkəsinə çatdırılır. Yaşıl enerji zonası elan edilmiş Qarabağ və onun ətrafında olan rayonlardan, həmçinin Azərbaycın Naxçıvan Muxtar respublikasından yaşıl enerjinin Qara dənizin dibi ilə Avropa dövlətlərinə nəqli layihələndirmə mərhələsindədir. Orta dəhlizin mühüm hissəsi olan Zəngəzur dəhlizinin açılması protokolu 08 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Ağ evdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən imzalanmışdır.
Keyfiyyət xarakterli inteqrasiyalar da mövcuddur. Məsələn sülh və təhlükəsizlik naminə inteqrasiya II dünya müharibəsindən sonra beynəlxalq aləmdə dövlətlər arası münasibətləri tənzimləmək, sülhü və təhlükəsizliyi qorumaq üçün 24 oktyabr 1945-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yaradılmışdır. 15 üzv dövləti 5 daimi ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya, Fransa, 10 qeyri-daimi nizamnaməyə əsasən hər 2 ildən bir ABŞ Assambleya tərəfindən seçilən dövlətlərdən ibarət Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün birbaşa məsuliyyət daşıyır. BMT-nin hal-hazırda böhran keçirməsi hamı tərəfindən birmənalı qəbul olunur. Təhlükəsizlik Şurasının 2 daimi üzvü Rusiya və ABŞ müharibə vəziyyətindədir. Rusiya-Ukraina müharibəsi 4 ildən artıqdır ki, davam edir. Hər iki tərəfin ətrafında koalisiya yaranmaqdadır. Müharibənin sonu görünmür. ABŞ-İran müharibəsi mərhələli şəkildə davam edir. Yaxın Şərq İsrail-Fələstin münaqişəsinin 07 oktyabr 2025-ci ildə yenidən başlaması ilə əlaqədar “barıt çəlləyi”ni xatırladır. Münaqişə Suriya, Livan, Yəmən kimi dövlətləri də əhatə etmişdir. Təhlükəsizlik Şurasının çıxardığı qərar və qətnamələrin həyata keçirilmə mexanizmi mövcud deyil. Birləşmiş Millətlər Təşkilatında islahatların aparılması qaçılmazdır. İslahat ilk növbədə Təhlükəsizlik Şurasında aparılmalıdır. Qurumun adı, say tərkibi, prosedura qaydaları dəyişdirilməlidir.
Münaqişələr, müharibələr beynəlxalq hüququn pozulması ilə əlaqədar olduğundan şöbənin adının Beynəlxalq Hüququn Mühafizəsi Mərkəzi adlandırılması məqsədə uyğundur.
Say tərkibinə gəlincə Türkiyə respublikasının prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təbirincə desək dünya 5-dən böyükdür. Dövlətlərin beynəlxalq hüquqa görə ərabərhüquqlu olması, dini mənsubiyyəti, kontinental-coğrayi yerləşməsi, inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla 30-dan az olmamalıdır. Veto qoymaq hüququ ləğv edilməlidir. Dünyada sülhü və təhlükəsizliyi təmin etmək missiyasına sahib beynəlxalq təşkilat olmaq etibarı ilə BMT güclü hərbi kontingentə malik olmalıdır. Şəxsi heyyəti üzv 193 dövlətdən formalaşan hərbi kontingent BMT-nin çıxardığı qərar və qətnamələri həyata keçirmək üçün lazım gəldikdə münaqişə bölgələrinə göndərilir. NATO hərbi blokunun BMT-na transformasiyası, onun komandanlığı altına keçməsi vaxtı artıq çatmışdır. 32 dövləti hər hansı aqressiyadan qoruyan hərbi blok 193 ölkənin hər birin qorumaq üçün beynəlxalq status almalıdır.

Ardı var


Əliyev Məsum Kamal oğlu,
Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq
Mərkəzinin bölmə müdiri

4 sentyabr 2026-cı il

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Beynəlxalq münasibətlərin ən strateji elementi inteqrativ proseslərdir. Zamanın çağırışlarına tam cavab vermək, daha yaxşı gələcəyi qurmaq üçün, inkişafa tərəqqiyə gedən yolda güc birlikdədir fenomenini əsas götürərək inteqrativ proseslərin 1 nömrəli vasitə olduğu qənaətinə gəlirik.
İnteqrativ proseslər dövlətləri biri-birinə bağlayır. Bərabərhüquqlu qarşılıqlı mübadilə qarşılıqlı fayda gətirir, sosial-iqtisadi, elmi-texniki, humanitar-mədəniyyət sahələrinin inkişafını stimullaşdırır.
İnteqrasiya müxtəlif formalarda: ontoloji əlamətlərə görə, coğrafi yerləşməyə görə, dini nöqteyi-nəzərdən inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla həyata keçirilə bilər.
Ontoloji əlamətlərə görə inteqrasiya kök nəzərə alınmaqla olan inteqrasiyadır. Belə inteqrasiya asan baş versə də arxaik, keçmişə əsaslanan formadır. Milli, etnik ayrı-seçkilik yaradır, multikultural dəyərləri nəzərə almır.
Dini nöqteyi-nəzərdən inteqrasiya həmçinin dini ayrı-seçkiliyə rəvac verir.
Ən yaxşı inteqrasiya forması coğrafi yerləşməyə görə olan inteqrasiyadır.
Yaxın qonşu uzaq qohumdan yaxşıdır. Coğrafi yerləşməyə görə inteqrasiya 3 qrupa bölünür: 1. Regional inteqrasiya; 2. Regionlar arası inteqrasiya; 3. Qlobal inteqrasiya.
Regional inteqrasiya region dövlətlərini əhatə edir. Regionlar arası inteqrasiya müxtəlif regionlara aid subyektləri birləşdirir. Qlobal inteqrasiya bütövlükdə Yer kürəsini əhatə edir.
İnteqrativ proseslər tarixin hərəkətverici lokomotivi olub dünya xalqlarını biri-birinə yaxınlaşdırır, mədəniyyətlər arası dialoqa təmin edir, multikulturalizmin təməlini qoyur, beynəlxalq sülhün tənzimlənməsində əvəzsiz rol oynayır. Bəs inteqrasiya hansı yollarla həyata keçirilir:
Kommunikasiyaların açılması, enerji daşıyıcılarının nəqli, birgə müəssisələrin yaradılması, qarşılıqlı kapital qoyuluşu, vizasız gəliş-gedişin təmin olunması, mədəniyyət günlərinin, kino festivalların, müasir incəsənət sərgilərinin keçirilməsi, dövlətlər arası biznes formuların keçirilməsi, elmi-texniki, humanitar sahələr üzrə konfrans, simpozium, seminarların keçirilməsi və sairə.
Tərəqqinin, intibahınmühüm tərkib hissələrindən biri olan inteqrativ proseslər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətində önəmli yer tutur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəllifi olduğu, illik nəqletmə qabiliyyəti 50 milyon tondan artıq olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri Azərbayanda, həmçinin Orta Asiya respublikalarında istehsal olunan nefti Türkiyənin Ceyhan limaına çızarılır, oradan istənilən istiqamətə yönəldilir. Bu gün Şahdəniz və digər qaz yataqlarından çıxarılan qaz Cənubi Qafqaz, TANAP və TAP boru kəmərləri ilə Avropanın 16 ölkəsinə çatdırılır. Yaşıl enerji zonası elan edilmiş Qarabağ və onun ətrafında olan rayonlardan, həmçinin Azərbaycın Naxçıvan Muxtar respublikasından yaşıl enerjinin Qara dənizin dibi ilə Avropa dövlətlərinə nəqli layihələndirmə mərhələsindədir. Orta dəhlizin mühüm hissəsi olan Zəngəzur dəhlizinin açılması protokolu 08 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda Ağ evdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən imzalanmışdır.
Keyfiyyət xarakterli inteqrasiyalar da mövcuddur. Məsələn sülh və təhlükəsizlik naminə inteqrasiya II dünya müharibəsindən sonra beynəlxalq aləmdə dövlətlər arası münasibətləri tənzimləmək, sülhü və təhlükəsizliyi qorumaq üçün 24 oktyabr 1945-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı yaradılmışdır. 15 üzv dövləti 5 daimi ABŞ, Rusiya, Çin, Böyük Britaniya, Fransa, 10 qeyri-daimi nizamnaməyə əsasən hər 2 ildən bir ABŞ Assambleya tərəfindən seçilən dövlətlərdən ibarət Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün birbaşa məsuliyyət daşıyır. BMT-nin hal-hazırda böhran keçirməsi hamı tərəfindən birmənalı qəbul olunur. Təhlükəsizlik Şurasının 2 daimi üzvü Rusiya və ABŞ müharibə vəziyyətindədir. Rusiya-Ukraina müharibəsi 4 ildən artıqdır ki, davam edir. Hər iki tərəfin ətrafında koalisiya yaranmaqdadır. Müharibənin sonu görünmür. ABŞ-İran müharibəsi mərhələli şəkildə davam edir. Yaxın Şərq İsrail-Fələstin münaqişəsinin 07 oktyabr 2025-ci ildə yenidən başlaması ilə əlaqədar “barıt çəlləyi”ni xatırladır. Münaqişə Suriya, Livan, Yəmən kimi dövlətləri də əhatə etmişdir. Təhlükəsizlik Şurasının çıxardığı qərar və qətnamələrin həyata keçirilmə mexanizmi mövcud deyil. Birləşmiş Millətlər Təşkilatında islahatların aparılması qaçılmazdır. İslahat ilk növbədə Təhlükəsizlik Şurasında aparılmalıdır. Qurumun adı, say tərkibi, prosedura qaydaları dəyişdirilməlidir.
Münaqişələr, müharibələr beynəlxalq hüququn pozulması ilə əlaqədar olduğundan şöbənin adının Beynəlxalq Hüququn Mühafizəsi Mərkəzi adlandırılması məqsədə uyğundur.
Say tərkibinə gəlincə Türkiyə respublikasının prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təbirincə desək dünya 5-dən böyükdür. Dövlətlərin beynəlxalq hüquqa görə ərabərhüquqlu olması, dini mənsubiyyəti, kontinental-coğrayi yerləşməsi, inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmaqla 30-dan az olmamalıdır. Veto qoymaq hüququ ləğv edilməlidir. Dünyada sülhü və təhlükəsizliyi təmin etmək missiyasına sahib beynəlxalq təşkilat olmaq etibarı ilə BMT güclü hərbi kontingentə malik olmalıdır. Şəxsi heyyəti üzv 193 dövlətdən formalaşan hərbi kontingent BMT-nin çıxardığı qərar və qətnamələri həyata keçirmək üçün lazım gəldikdə münaqişə bölgələrinə göndərilir. NATO hərbi blokunun BMT-na transformasiyası, onun komandanlığı altına keçməsi vaxtı artıq çatmışdır. 32 dövləti hər hansı aqressiyadan qoruyan hərbi blok 193 ölkənin hər birin qorumaq üçün beynəlxalq status almalıdır.

Ardı var


Əliyev Məsum Kamal oğlu,
Kürdəmir rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq
Mərkəzinin bölmə müdiri

4 sentyabr 2026-cı il

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var - Ərdoğan https://heqiqet.az/siyaset/25288-qarabaa-n-ucun-getdik-cunki-orada-bizim-qardalarmz-var-rdoan.html https://heqiqet.az/siyaset/25288-qarabaa-n-ucun-getdik-cunki-orada-bizim-qardalarmz-var-rdoan.html Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var - Ərdoğan [allow-turbo] Qarabağda bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızın olduğu hər yerdə Türkiyə var.
Bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) iclasında çıxış edərkən bildirib.
O qeyd edib ki, Türkiyənin özünün yaratdığı bir raketi belə yox idi. İndi bu raketləri özümüz hazırlayırıq.
"Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızn olduğu hər yerdə Türkiyə var", - deyə R.T. Ərdoğan əlavə edib.]]>[/allow-turbo] siyaset / gundem heqiqet Wed, 04 Jan 2023 19:21:45 +0400 [/shortrss] [fullrss] Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var - Ərdoğan https://heqiqet.az/siyaset/25288-qarabaa-n-ucun-getdik-cunki-orada-bizim-qardalarmz-var-rdoan.html https://heqiqet.az/siyaset/25288-qarabaa-n-ucun-getdik-cunki-orada-bizim-qardalarmz-var-rdoan.html heqiqet Wed, 04 Jan 2023 19:21:45 +0400 ]]> [allow-turbo] Qarabağda bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızın olduğu hər yerdə Türkiyə var.
Bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) iclasında çıxış edərkən bildirib.
O qeyd edib ki, Türkiyənin özünün yaratdığı bir raketi belə yox idi. İndi bu raketləri özümüz hazırlayırıq.
"Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızn olduğu hər yerdə Türkiyə var", - deyə R.T. Ərdoğan əlavə edib.]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Qarabağda bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızın olduğu hər yerdə Türkiyə var.
Bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) iclasında çıxış edərkən bildirib.
O qeyd edib ki, Türkiyənin özünün yaratdığı bir raketi belə yox idi. İndi bu raketləri özümüz hazırlayırıq.
"Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızn olduğu hər yerdə Türkiyə var", - deyə R.T. Ərdoğan əlavə edib.]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var - Ərdoğan https://heqiqet.az/siyaset/25288-qarabaa-n-ucun-getdik-cunki-orada-bizim-qardalarmz-var-rdoan.html Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var - Ərdoğan siyaset / gundem Wed, 04 Jan 2023 19:21:45 +0400 Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var - Ərdoğan Qarabağda bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızın olduğu hər yerdə Türkiyə var.
Bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) iclasında çıxış edərkən bildirib.
O qeyd edib ki, Türkiyənin özünün yaratdığı bir raketi belə yox idi. İndi bu raketləri özümüz hazırlayırıq.
"Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızn olduğu hər yerdə Türkiyə var", - deyə R.T. Ərdoğan əlavə edib. [allow-turbo] Qarabağda bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızın olduğu hər yerdə Türkiyə var.
Bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) iclasında çıxış edərkən bildirib.
O qeyd edib ki, Türkiyənin özünün yaratdığı bir raketi belə yox idi. İndi bu raketləri özümüz hazırlayırıq.
"Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızn olduğu hər yerdə Türkiyə var", - deyə R.T. Ərdoğan əlavə edib.]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Qarabağda bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızın olduğu hər yerdə Türkiyə var.
Bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) iclasında çıxış edərkən bildirib.
O qeyd edib ki, Türkiyənin özünün yaratdığı bir raketi belə yox idi. İndi bu raketləri özümüz hazırlayırıq.
"Qarabağa nə üçün getdik? Çünki orada bizim qardaşlarımız var. Qardaşlarımızn olduğu hər yerdə Türkiyə var", - deyə R.T. Ərdoğan əlavə edib.]]>[/allow-dzen] [/yandexrss]