Heqiqet.Az » sosial » Qarabağ Azərbaycanın incisi - Карабах жемчужина Азербайджана


Qarabağ Azərbaycanın incisi - Карабах жемчужина Азербайджана

26-05-2023, 15:03
Çap et
Valideynlərimin xatirəsinə esse və xatirələr həsr edirəm

Valideynlərimin doğulduğu çiçəklənən Qarabağ torpağı erməni qəsbkarları ilə 44 günlük zəfərli müharibə nəticəsində yenidən Azərbaycan xalqına qaytarıldı. Azərbaycanın qəhrəman övladları böyük siyasi xadim və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Heydər oğlu Əliyevin mahir sərkərdəsi ilə 30 ilə yaxın torpaqlarımızı itirdikdən sonra erməni faşistlərini əcdadlarımızın vətənindən qovaraq Qarabağı Azərbaycana qaytarmağa nail oldular.
Qarabağın şəhər və kəndləri barbarlar tərəfindən xarabalığa çevrilib, rayonun bərpası üçün çoxlu pul və əmək lazımdır.
Yaxın vaxtlarda Qarabağın şəhər və kəndlərinə, 1977-1978-ci illərdə Şuşa sanatoriyasında bir il həkim işlədiyim sevimli Şuşaya səfər etməyi planlaşdırıram. Atam Ağdam rayonunun Nəmirli kəndindəndir, 1901-ci ilin dekabrında anadan olub. Ailəsi Rusiya çarizmi dövründə əkin sahələrinə sahib olan bəylərə mənsub idi. Sonralar, XX əsrin əvvəllərində, inqilab illərində və müharibələr zamanı ata babası Əlikişibəyovlar ailəsinə məxsus torpaqların itirilməsi nəticəsində yoxsullaşdı və magistraturada tərcüməçi işləməyə məcbur oldu. O, ailəsini dolandırmaq üçün Ağdam rayonunda məskunlaşdı. Yoluxucu xəstəlikdən anasını erkən itirdi.
Nənəm Bəyim xanım Cavanşirovlar nəslindən idi, şair Qasım bəy Zakirin nəvəsi idi.
Babam Tərtərdə 2-ci sinfi bitirdikdən sonra Gürcüstanın knyazlıq ailələrindən olan dostlarının dəstəyini alaraq atamı Tiflisdəki klassik gimnaziyaya oxumağa gətirir. Babam oğlunun oxuması üçün ayda 30 qızıl rubl verirdi.
Atam gimnaziyanı bitirdikdən sonra Nəmirli kəndinə qayıtdı. Vətəndaş müharibəsi illərində və inqilab illərində XI Qızıl Orduda xidmət etməyə başladı.
Bir dəfə qatarla Bakıya qayıdarkən Nəriman Nərimanovla rastlaşır. Respublika müvəkkili ilə söhbət etdikdən sonra həkim olmasına köməklik etmək xahişi ilə ona müraciət edir. Atanın xahişi təmin olundu və o, Azərbaycan Universitetinin Tibb fakültəsinə oxumağa göndərilir. Universiteti bitirdikdən sonra gənc həkim 1925-ci ildə Naxçıvana cərrah işləməyə göndərilir. 1923-1926-cı illərdə Hərbi-Siyasi Məktəbdə müəllim işləyir. 1926-1930-cu illərdə Naxçıvan Xəstəxanasının baş həkimi vəzifəsinə irəli çəkilib. 1930-1934-cü illərdə Bakıya qayıtdıqdan sonra Səhiyyə departamentində 1934-1939-cu illərdə şəhər Dəri-Zöhrəvi Dispanserinin baş həkimi işləyir.
1939-1941-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun cərrahiyyə kafedrasının assistenti, 1941-1942-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı olub. Qafqaz Cəbhəsinin fəal ordusunun MMC-nin baş cərrahı işləyib. Atam yaralanıb tərxis olunduqdan sonra 1942-ci ildən 1945-ci ilə kimi Bakı və Gəncə şəhərlərinin bir sıra evakuasiya xəstəxanalarında aparıcı cərrah işləyib. 1945-ci ildən 1955-ci ilə qədər Xəstəxana və Ümumi Cərrahiyyə Fundamental elm sahəsində müəllim, dosent olub.
Atam respublikada Azərbaycan Səhiyyəsinin təməlində dayanan alimi kimi tanınmışdır. Tibb Universitetində müəllim işlədiyi müddətdə həmkarları və tələbələri onun mükəmməl müəllimlik keyfiyyətlərini qeyd etmişlər. Həmin illərdə tibb fakültəsinin dekanı vəzifəsini də icra etmişdir.
1955-ci ildən 1974-cü ilə qədər Onkologiya, Radiologiya, Rentgenologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışıb. Həmkarları atamda irfanlı alim, ziyalı insan keyfiyyətlərini həmişə qeyd edirlər. Atam gənc elmi kadrların hazırlanmasına böyük diqqət yetirirdi. Tibbi kitabların və tibb jurnallarında məqalələrin müəllifi idi. 1950-ci ildə mayın 24-də Azərbaycan SSR əməkdar həkimi, 1968-ci ildə əməkdar elm xadimi fəxri adlarına layiq görülmüşdür. 1939-cu ildə fəlsəfə doktoru, 1961-ci ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edilmişdir.
Onun əsas iş sahələri urologiya, qalxanabənzər vəzin cərrahiyyəsi və onkologiya olub. Bir çox ümumittifaq və xarici simpozium və konfransların fəal iştirakçısı olmuşdur.
20 il Onkologiya, Rentgenologiya və Radiologiya İnstitutunun direktoru işlədiyi müddətdə onun rəhbərliyi ilə 36 namizədlik, 14 doktorluq dissertasiyası müdafiə olunub. Təqaüdə çıxdıqdan sonra Azərbaycan Səhiyyə Nazirliyinin pullu təsərrüfat poliklinikasında məsləhətçi kimi fəaliyyətini davam etdirib. O, uzun illər Azərbaycan SSR Cərrahlar Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin üzvü, respublikanın baş onkoloqu, “Bilik” Cəmiyyətinin Oktyabr rayon şöbəsinin sədri, Qazaxıstan Onkoloqlar Cəmiyyətinin fəxri üzvü olub. Təqaüdə çıxmazdan əvvəl 16 il Bakının Oktyabr rayonunda rayon sovetinin deputatı seçilmişdir. “Qafqazın müdafiəsinə görə”, 1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə, 1941-1945-ci illər müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə medalları, “Əla tibb işçisi” döş nişanı ilə təltif edilmişdir.
38 il anamla ailəli olmuşdur. Atam 1981-ci ilin martında vəfat edib.
Qasım bəy Zakir haqqında onun Qarabağın sonuncu xanı, mənim ulu-babamla qohumluq əlaqəsi olan Xurşud-banu Natəvanın atası Mehtiqulu xanın yaşadığı Xındırıstan kəndini necə verməsi haqqında hekayələrini xatırlayıram. Uzun müddət əkinçiliklə məşğul olmuş, çoxlu fəhlə-kəndliləri olmuş və sonralar məşhur şair olmuşdur. Babam Məmməd bəydən nənəm Bəyim xanımın çətin həyatını atam öyrənmişdi. Həmin vaxt şair Bakıda sürgündə olub, sonra Rusiya çar rejiminin ədalətsiz siyasətinə qarşı mübarizə apararaq Şuşadakı həbsxana kamerasında dustaq olub. Bütün bunlar onun əsərlərində, satirik şeirlərində, təmsillərində öz əksini tapmışdır.
Anam 1919-cu ilin yanvarında Xankəndi şəhərində anadan olub. Babam Məmməd və onun qardaşı Teymur Tağıyev ticarətlə məşğul olub və Qarabağ bölgəsinə nəzarət etmək üçün Xankəndində yerləşən şah alayını təchiz edən podratçılar olublar. Həmin vaxtlar ulu babam Şuşadan Xankəndinə köçüb, əhəng istehsalını təşkil edib. Mənim ulu nənəm də Şuşa şəhərindəndir, Qaraşarlı nəslindən olub. Əhəng istehsalından pul qazanan ulu babam Xankəndində altı otaqlı gözəl ev tikdirməyə nail olub. Otaqlar Tiflis şəhərindən gətirilmiş möhkəm mebellərlə təchiz olunmuş və bahalı Qarabağ xalçaları ilə örtülmüşdü. Ana tərəfdən Milaim nənə mənə İraqın Kərbəla şəhərində müqəddəs yerləri ziyarət edən atası Rəhimdən danışdı. O, müxtəlif otlarla əzaların zədələnməsinin ağrısını aradan qaldıra bilirdi.
Tiflis şəhər parkında babamın və nənəmin fotoşəkillərini qoruyub saxlamışam, babamın Qarabağ atı üstündə çəkdirdiyi fotoşəkil də var. Milaim nənə xatırladı ki, 1920-ci ildə ermənilərin Qarabağda törətdiyi əməllərdən çətinliklə xilas olub, çadır tikmək üçün lazım olan ərzaqları, ləl-cəvahirat və xalçaları götürərək, babamın qardaşı Məmmədin ailəsi ilə birlikdə Laçın dağlarına qaçıb, 1920-ci ilin sonuna qədər orada qalıblar. Sakitlikdən sonra Xankəndinə qayıtdıq. Onların evi ermənilər tərəfindən tamamilə yandırılıb. Anamın ailəsi gedən rus zabitindən uçuq-sökük ev almalı oldu. 1924-cü ildə Məmməd babam sətəlcəm xəstəliyinə tutulmuş, uzun müddət xəstələnmiş və ürək-ağciyər çatışmazlığından vəfat etmişdir. Nənəmgil iki oğlan, üç qız olmuşlar. Ən böyük Kərimin 9, ən kiçik Rəsul bir yaş yarım olub.
Teymur onların yeganə dolanışığı olub. O, iki satıcı ilə qəssab dükanı açıb və əslində bütün qohumlar bu dükandan gələn gəlirlə dolanmağa başlayıb. NEP zamanı ailənin ləl-cəvahiratı üçün su dəyirmanı və kiçik iki mərtəbəli ev tikdilər. Təxminən 3 ilə yaxın ailə dəyirmandan yaxşı gəlir əldə edirdi, lakin tezliklə onlara ağır vergilər tutulmağa başladı, ona görə də dəyirman və heyvanların bir hissəsi dövlətə verilməli oldu. 1930-cu ilə qədər onları yedizdirən yalnız bir qəssab dükanı var idi, sonra dövlət onu əllərindən aldı. Həmin il anasının dayısı Teymur repressiyaya məruz qalaraq Murmanskiyə sürgün edildi. Həbsə səbəb dayının var-dövləti olub. 1933-cü ildə azad edilmiş, uzun müddət xəstələnmiş və 1936-cı ildə vəfat etmişdir. Beləliklə, anamın ailəsi çörəksiz qaldı. Hər iki qadın, Teymurun nənəsi və arvadı savadsız idilər və heç bir ixtisası yox idi. Uşaqları nə ilə qidalandırmaq sualı yarandı. Nənənin 5, Teymurun 7 uşağı var idi.
Nənəm corab fabrikinə işləməyə getsə də, maaşı çörəyə güclə çatırdı və o, Teymurun arvadı ilə birlikdə qızıl əşyaların, xalçaların, hətta yun döşəklərin bir hissəsinin qalıqlarını tədricən satmağa başladılar.
1926-cı ildə anam məktəbə daxil olub, 1933-cü ildə Xankəndi şəhərində oranı bitirib. 20-ci əsrin əvvəllərində ermənilərin Qarabağa böyük köçü baş verdi. Sonra Xankəndi Stepanakert adlandırıldı.
Xankəndində məktəbi bitirdikdən sonra Bakı şəhərinə yola düşən anam imtahanları müvəffəqiyyətlə verərək Kimya-Texnoloji Kollecinə daxil olub. Nərimanov tərəfindən Texnikumu bitirdikdən sonra əlaçılar Moskva və Leninqrada göndərilirdi. Anam Leninqrada getdikdən sonra Mədən İnstitutuna daxil olmaq və bu sahədə mühəndis olmaq qərarına gəldi. Lakin tale başqa cür qərar verdi və ana tərəfdən əmisi oğlu Ələsgərov Cəlal Birinci Tibb İnstitutunun 4-cü kursunda oxuyurdu və muzeydə gördükləri onu tamamilə ovsunladı. Bu, çox qiymətli hazırlıqların toplandığı və sistemləşdirildiyi gözəl bir muzey idi. Bütün bunlar onda tibbə böyük maraq oyatdı və buna görə də anam Bakıda N.Nərimanov adına Tibb İnstitutuna müraciət etdi. İmtahanları uğurla verərək institutun pediatriya fakültəsinə daxil oldu, lakin 1941-ci ildə İkinci Dünya Müharibəsinin başlaması ilə o vaxt bütün fakültələr tibb fakültəsinə birləşdirildi və anam cərrah peşəsini seçməyə qərar verdi.
Üçüncü kursda tibb institutunda oxuyarkən cəbhədən gətirilən yaralıların müalicəsində cərrahlara kömək edirdi. 1942-ci ildə tibb dərəcəsi alan anam kifayət qədər dərmansız, antibiotiksiz müharibə vaxtı həkimlərlə birlikdə xəstələri cərrahi müdaxilə ilə xilas etməli oldular. Həmin illərdə anam institutun komsomol komitəsində birinci katib seçildi. Peşəkar karyerasının başlanğıcında cərrahiyyə kafedrasının müdiri professor Mir-Qasımov ona pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmağı, tələbələrlə dərslər keçirməyi təklif etdi.
XX əsrin 40-cı illərində atamla birlikdə tibb universitetinin cərrahiyyə kafedrasında işləyirdilər. Anam namizədlik və doktorluq dissertasiyası müdafiə etdi, əvvəlcə assistent, sonra isə Cərrahiyyə kafedrasında professor oldu. O, xolelitiazın fəsadlarına dair monoqrafiya nəşr etdirmiş, Ümumittifaq və Respublika jurnallarında bir çox məqalələrin müəllifi olmuşdur. Anam bir çox Ümumittifaq simpozium və konfranslarının iştirakçısı olub. Respublika xəstəxanasının cərrahiyyə klinikasında, xəstəxanada işləyib. İş yoldaşlarının dediyinə görə, o, öd daşı əməliyyatı sahəsində aparıcı mütəxəssis olub. Təqaüdə çıxmazdan əvvəl o, cərrahiyyə üzrə bir çox peşəkar kadrlara təlim keçib. Tanınmış yazıçı-jurnalist Svetlana Nəcəfova qəzetdəki oçerkində və “Qadin Zəkası” kitabında anamın keçdiyi ömür yolundan söz açıb. “Azərbaycanın XX əsrinin qadınları” kitabında professor Mirvari Tağıyevanın da adı çəkilir. Anam 2001-ci ildə dünyasını dəyişdi.
Tibb Universitetini bitirdikdən sonra institut istiqamətində Şuşa şəhərinə işləməyə getdim. Kurortologiya ilə yaxından tanış olan, biliklərə yiyələnmiş gənc bir həkim olaraq, müalicəni təkcə fizioterapiya aparatları ilə deyil, bir neçə kilometr uzaqda yerləşən Turşsu bulağının böyük müalicəvi əhəmiyyəti olduğu üçün həvəslə işə başladım. Bu suyun istifadəsi, iqlim terapiyası, pəhriz və fizioterapiya uzun müddət Sovet İttifaqının hər yerindən bu kurort yerlərinə gələn xəstələrə təsir edirdi. Boş vaxtlarımda tez-tez Çıdırdüzü qəsəbəsinə gedirdim, ətrafdakı dağların gözəlliyinə, dərin dərələrdə axan çaylara heyran olurdum. Bu düzənlikdən yazda-yayda çöl çiçəklərinin ətrini içimə çəkməyi xoşlayırdım. Bu gözəlliklərin fonunda mənə Qarabağ atları xüsusilə cəlbedici görünürdü.
İsa bulağını dəfələrlə ziyarət edərək bulaq suyunun dadından həzz alırdım. Bu suyun şırıltısı bu yerlərə gələnləri salamlayan üç xalq musiqisi ifaçısının musiqisində əks-səda verirdi. Yerli qoyunların qızardılmış ətinin dadı və bulaq suyu böyük ölkənin müxtəlif yerlərindən Şuşaya gələn turistləri cəlb edirdi.
Mənə tez-tez ana qayğısı və məhəbbəti göstərən anam ekspress avtobusla Bakıdan çox kilometrlər uzaqlara ev yeməkləri göndərirdi. Sanatoriyada yaşayan mən və iş yoldaşlarım qışda tez-tez Şuşa istirahət evindəki sanatoriyanın yanında belə bir əyləncə üçün ləvazimat götürərək xizək sürməyə gedirdik, çünki Şuşanın sakit iqlimi və tez-tez qar yağması bu istirahətə öz töhfəsini verirdi.
Şuşa şəhərində bir il işlədikdən sonra kurort şöbəsinin xətti ilə Bilgəh kəndindəki Kardioloji Sanatoriyaya göndərildim. 1981-ci ildə Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin Vodnikov adına Xəstəxanasında Anesteziologiya və reanimasiya şöbəsinə həkim kimi işə düzəldim. 1985-ci ildən Uroloji Klinikada akademik M.D.Cavadzadə ilə birgə çalışmışam.
1996-cı ildə anestisiologiya və reanimasiya ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişəm. Klinikada işlədiyim müddətdə rezidentlərə dərs demiş, təlim keçmiş, A.Əliyev adına Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda elmi aprobasiya şurasının üzvü olmuşam. 5 dissertasiya işinin və “Tibb” jurnalında çap olunan məqalənin müəllifiyəm. Anesteziologiya və reanimasiya sahəsində 36 illik təcrübəm var. 2017-ci ildən təqaüdə çıxmışam.
1982-ci ildə ailəm, həyat yoldaşım və anamla birlikdə yenidən Şuşaya getdim. Sonra Qaraşarlının anamın qohumlarının yanında dayandıq. Şuşa şəhərində bir gün qaldıqdan sonra səhəri gün sübh çağı Xankəndi şəhərinə yollandıq. Ana uşaqlığını keçirdiyi evi həqiqətən görmək istəyirdi. Bizi o vaxt həmin evdə yaşayan ermənilər qarşıladı. Onlarla ünsiyyətdə olanda xalqımıza qarşı qeyri-dost münasibət hiss etdik. Hələ həmin illərdə bu bölgənin Xankəndi şəhərində yaşayan ermənilərə separatçılıq, Azərbaycandan müstəqil olmaq istəyi aşılanmışdı.
Bu yaxınlarda qızımdan öyrəndim ki, nəvəm 20-ci əsrin ortalarında Şuşada Qasımbəy Zakirin evində yaşayan bir kişinin nəvəsi ilə Bakıdakı 134 nömrəli məktəbdə bir sinifdə oxuyur. Görüşəndə bu insanların hekayələrindən çox maraqlı şeylər öyrənmək istərdim. Mən bir daha görmək ümidi ilə yaşayıram ki, Şuşa sanatoriyası, kurort bərpa olunacaq.
Şuşaya gedəndə ulu-babam - şair Qasım-bəy Zakirin yaşadığı evə baş çəkmək, onun şəhər qəbiristanlığında dəfn olunduğu məzarını ziyarət etmək istəyirəm, əgər erməni vandalları onu dağıtmayıblarsa, İnşallah.
2023-cü il

Müəllif: Əlikişibəyov Ayaz Mustafa oğlu.

***

Очерки и воспоминания посвящаю памяти моих родителей

Цветущий край Карабах откуда родом мои родители вновь возвращен Азербайджанскому народу в результате 44-х дневной победоносной войны с армянскими оккупантами. Героические сыны Азербайджана под руководством большого политического деятеля и искусного полководца Президента Азербайджанской Республики Ильхама Гейдар оглы Алиева, после почти 30 летней потери наших земель сумели вернуть Азербайджану Карабах, изгнав армянских фашистов с родины наших предков.
Города и села Карабаха превращены в руины варварами и потребуется немало средств и труда для восстановления края.
Я в ближайшем будущем планирую посетить города и села Карабаха, любимую Шушу, где я работал в течении года с 1977 по 1978 г. в санатории «Шуша» врачом.
Отец мой родом из села Намирли Агдамского района, он родился в декабре 1901 года.
Его род принадлежал к бекам владеющими сельско-хозяйственными полями при царском режиме России. Впоследствии в начале ХХ века в революционные годы и войн, дед по отцу в результате потери земель принадлежащих роду Аликишибековых обеднел и вынужден был для содержания семьи устроиться на работу переводчиком мирового судьи Агдамского района. Отец рано потерял мать умершую молодой от инфекционной болезни.
Бабушка Беим – ханум принадлежала к роду Джаваншировых, была внучкой поэта Гасым-бека Закира.
Окончив 2 класса в Тертере, дедушка привез отца на учебу в классическую гимназию г. Тифлиса, заручившись поддержкой друзей из княжеских родов Грузии. Мой дед Мамед-бек платил в месяц за учебу сына 30 рублей золотом.
Окончив учебу в гимназии отец вернулся в село Намирли. Во время гражданской войны и в революционные годы служил в ХI Красной Армии.
Как-то возвращаясь поездом в Баку, он встретил Наримана Нариманова. Разговорившись с комиссаром Республики, он обратился к нему с просьбой помочь стать врачом. Просьба отца была удовлетворена и он был послан на учебу в Азербайджанский Университет на медицинский факультет. После окончания университета молодой врач был направлен в г.Нахичевань работать хирургом в 1925 году. С 1923 г. по 1926 г. был преподавателем Военно-политической школы. С 1926 г. по 1930 г. работал главврачом Нахичеванкой больницы. По возвращении в Баку с 1930 г. по 1934 г. возглавил мч-проф. управление Бакздравотдела. С 1934 г. по 1939 г. работал главврачом городского кожвендиспансера.
С 1939 г. по 1941 г. являлся ассистентом кафедры госпитальной хирургии Азгосмединститута. Был участником Великой Отечественной войны с 1941 по 1942 гг. работая страшим хирургом МСБ действующей армии Кавказского фронта. После ранения и демоболизации, отец выздоровев с 1942 по 1945 гг. работал ведущем хирургом ряда эвакогоспиталей г. Баку и г. Гянджи. С 1945 по 1955 гг. доцент кафедры госпитальной и общей хирургии.
В республике моего отца знали как известного ученого медика, стоявшего у истоков Здравоохранения Азербайджана, а также коллеги и студенты отмечали его прекрасные лекторские качества во время его работы преподавателем в медицинском ВУЗе. В те годы он был деканом леч-проф. факультета.
С 1955 по 1974 гг. работал директором Научно-Исследовательского Института Онкологии, рентгенелогии, радиологии. Сослуживцы отмечают в отце качества эрудированного ученого, интеллигентного человека. Отец большое внимание уделял подготовке молодых научных кадров. Он являлся автором медицинских книг и статей в медицинских журналах. Звание заслуженного врача Азерб.ССР присвоено в 1950 г. 24 мая, зване заслуженного деятеля наук в 1968 году. Две диссертации были защищены кандидатская в 1939 г., докторская в 1961 году.
Основные направления работ были по урологии, хирургии щитовидной железы и онкологии. Был участником многих всесоюзных и зарубежных симпозиумов и конференции.
За время работы директором института Онкологии, Рентгенелогии и Радиологии в течении 20 лет под его руководством были защищены 36 кандидатских и 14 докторских диссертации. После ухода на пенсию он продолжал работать консультантом платной хозрасчетной поликлиники Минздрава Азерб. ССР. В течении многих лет являлся членом президиума общества хирургов Азерб.ССР, главным онкологом Республики, председателем Октябрьского районного отделения общества Знание, почетным членом общества онкологов Казахстана. В течении 16 лет до ухода на пенсию избирался депутатом Октябрьского городского совета трудящихся. Имел медали «За оборону Кавказа», за доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг., за победу над Германией в войне 1941-1945 гг. Награжден значком отличник здравоохранения.
С моей мамой вместе прожили 38 лет. Умер отец в марте 1981 года.
Вспоминаю его рассказы о Гасым-беке Закире о том, как последний хан Карабаха Мехти-Гулу хан отец Хуршуд-бану Натаван которого связывали родственные узы с моим Улу-Баба подарил поэту село Хындырыстан, где он долгое время занимался сельским хозяйством, имел много работников сельских крестьян и лишь впоследствии став известным поэтом. От моего деда Мамед-бека отец узнавал о трудной жизни поэта, о чем ведала ему моя бабушка Беим-ханум. В то время поэт находился в ссылке в Баку, а затем в заточении в тюремной камере в Шуше, борясь с несправедливой политикой царского режима России. Все это отражалось в его произведениях, сатирических стихах, баснях.
Моя мать родилась в январе 1919 года, в городе Ханкенди. Мой дед Мамед и его родной брат Теймур Тагиевы занимались торговлей и были подрядчиками снабжавшими царский полк, который дислоцировался в Ханкенди, для надзора за Карабахским регионом. В свое время мой прадед переехал из города Шуша в Ханкенди и организовал производство извести. Моя пробабушка тоже из города Шуша, принадлежала к роду Карашарли. Заработав на производстве извести прадед сумел построить красивый шестикомнатный дом в Ханкенди. Комнаты были обставлены добротной мебелью, привезенной из города Тифлиса и устланы дорогими карабахскими коврами. Бабушка Милаим по матери рассказывала мне о своем отце Рагиме, который посещал святые места в г. Кербала в Ираке. Он мог облегчать боли при травмах конечностей различными травами.
У меня сохранились фотографии дедушки и бабушки в городском парке г. Тифлиса, а также есть фотография дедушки на Карабахском скакуне. Бабушка Милаим вспоминала как они с трудом спаслись в 1920 году от действий армян в Карабахе и прихватив необходимые продукты питания, драгоценности и ковры для сооружения палаток вместе с семьей брата моего дедушки Мамеда бежали к горам Лачина и оставались там до конца года. После наступившего затишья вернулись в Ханкенди. Дом их был полностью сожжен армянами. Пришлось семье мамы купить ветхий дом у отъезжавшего русского офицера. В 1924 году дед Мамед получил воспаление легких, долго болел и умер от сердечно-легочной недостаточности. У бабушки осталось пять душ детей - два мальчика и трое девочек. Самому страшему Кериму было 9 лет, самому младшему Расулу 1,5 года. Их единственным кормильцем стал дядя матери Теймур. Он открыл мясную лавку с двумя продавцами и по существу все родственники стали жить на доходы от этой лавки. Во времена НЭПа за драгоценности семьи они построили водяную мельницу и небольшой двухэтажный дом. Около 3-х лет семья от мельницы имела хороший доход, но вскоре их стали облагать большими налогами, поэтому пришлось мельницу и часть схота отдать государству. Осталась лишь мясная лавка, кормившая их вплоть до 1930 года, затем государство и ее у них отняло. В том же году был репрессирован дядя матери Теймур и выслан в Мурманск. Причиной ареста послужило богаство дяди. Он был освобожден в 1933 году, долго болел и умер в 1936 году. Таким образом семья моей матери осталась без кормильцев. Обе женщины, бабушка и жена Теймура были неграмотными и не имели никакой специальности. Остро встал вопрос чем кормить детей. У бабушки пятеро, у Теймура их семеро.
Бабушка пошла работать на чулочный комбинат, но на ее зарплату еле хватало на хлеб и они с женой Теймура стали постепенно продавать остатки золотых изделий, ковры и даже часть шерстяных тюфяков.
В 1926 году моя мама поступила на учебу в школу, окончив ее в 1933 году в г. Ханкенди. В начале ХХ века происходило большое переселение армян в Карабах. Тогда Ханкенди был переименован в Степанакерт.
Уехав в город Баку по окончании школы в Ханкенди, мама сдала успешно экзамены и поступила на учебу в Химико-Технологический Техникум им. Нариманова. Отличников учебы по окончании техникума посылали в Москву и Ленинград. Уехав в г. Ленинград решила поступить в горный институт и стать инженером в этой области. Но судьба распорядилась иначе и ее двоюродный брат по матери Алескеров Джалал учился на IV курсе Первого Медицинского Института, где она была совершенно покорена тем, что увидела. Это был прекрасный музей, где были собраны и систематизированы в большим количестве ценнейшие препараты. Все это вызвало большой интерес к медицине и поэтому мама подала документы в медицинский институт им.Павлова.
Сдав экзамены по 7 предметам на хорошо и отлично, она не смогла получить удовлетворительную оценку по немецкому языку, поскольку ни в школе, ни в техникуме не проходили уроки по этому языку. Пришлось ей уехать в Баку и пробовать поступить в Медицинский Институт им. Н.Нариманова. Успешно сдав экзамены поступила на педиатрический факультет института, но с началом Отечественной войны в 1941 г., в то время все факультеты объединили в лечебный и мама решила избрать профессию хирурга.
Учась в медицинском институте на III курсе она помогала врачам хирургам лечить раненных доставленных с фронта. Получив диплом врача в 1942 г. мама в военное время не имея достаточных медикаментов, антибиотиков, приходилось врачу хирургическим вмешательством спасать больных. В те годы мама работала в комитете комсомола института первым секретарем. В начале ее профессиональной деятельности, заведующий кафедрой хирургии проф.Мир-Касимов предложил ей заняться преподавательской деятельностью, вести занятия со студентами.
В 40-е годы ХХ века с моим отцом они вместе работали на кафедре хирургии медицинского ВУЗ-а. Мама защитила две диссертации кандидатскую и докторскую, вначале став ассистентом, а затем профессором на кафедре хирургии. Ею издана монография по осложнениям желчнокаменной болезни, она являлась автором многих статей во Всесоюзных и Республиканских журналах. Мама была участником многих Всесоюзных симпозиумов и конференций. Работала в хирургической клинике Республиканской больнице, в больнице им. Ф.Эфендиева. Со слов коллег по работе была ведущим специалистом в области хирургии желчнокаменной болезни. До ухода на пенсию подготовила много профессиональных кадров по хирургии. Известный писатель и журналист Светлана Наджафова в своем очерке в газете и книге «Гадын Зякасы», рассказала о жизненном пути моей мамы. О профессоре Мирвари Тагиевой упоминается и в книге «Азербайджанын ХХ эсринин гадынлары». Умерла мама в 2001 году.
По окончании медицинского ВУЗа, я по направлению института поехал работать в г. Шушу. Будучи молодым врачом ознакомившийся и обретя знания по курортологии, я с большим энтузиазмом взялся за дело, тем более лечение проводилось не только аппаратами для физиотерапии, но и большим оздоровительным фактором источника Турш-су, находившимся за несколько километров от города. Использование этой воды, климатотерапия, диета и физиотерапевтическое лечение надолго приносили эффект больным людям съехавшимся со всего Советского Союза в эти курортные места. В свободное от работы время, я часто ходил в местечко Чыдыр-дюзю, любуясь красотами окрестных гор и рек текущих в глубоких ущельях. Нравилось вдыхать аромат полевых цветов весной и летом, с этой равнины Карабахские кони на фоне этих красот смотрелись с особой привлекательностью.
Посещая не раз Иса-булагы наслаждался вкусом родниковой воды. Журчание этой воды перекликалось с музыкой трех исполнителей народной музыки встречавших посетителей этих мест. Вкус жареного мяса местных овец и родниковой воды привлекали туристов съехавших в Шушу из разных уголков большой страны.
Мама часто проявляя материнскую заботу и любовь ко мне посылала домашнюю еду за много километров от Баку экспресс-автобусом. Живя при санатории, я с коллегами по работе часто совершали лыжные прогулки зимой, беря наподолеку от санатория в доме отдыха «Шуша» снаряжение для подобного время провождения, ведь климат Шуши безветрие и частые снегопады способствовали этому отдыху.
Проработав год в г. Шуше, я был направлен через курортное управление в кардиологический санаторий поселка Бильгя. В 1981 году я устроился на работу в Больницу Водников Каспийского Морского Пароходства в отделение анестизиологии и реаниматологии врачом. С 1985 года работал в Урологической клинике с академиком М.Д.Джавад-заде.
Защитил кандидатскую диссертацию по специальности анестизиология и реаниматология в 1996 году. Работая в клинике преподавал и готовил резидентов, был членом ученого апробационного совета при институте Усовершенствования врачей им.А.Алиева. Являюсь автором 5 работ по диссертиции, статьи в медицинском журнале.
Имел 36-летний стаж работы в анестезиологии и реаниматологии. В настоящее время на пенсии с 2017 года.
В 1982 г. я вновь вместе с семьей, моей супругой и мамой побывал в Шуше.
Тогда мы остановились у родственников мамы Карашарли. Побывав день в г.Шуше, на следующее утро, на рассвете мы съездили в г. Ханкенди. Маме очень хотелось увидеть дом, где она провела детские годы. Нас встретили армяне жившие в то время в этом доме. При общении с ними мы почувствовали недружелюбный настрой к нашему народу. Еще в те годы в этом крае у армян живших в г.Ханкенди нагнетался сепаратизм и желание быть независимыми от Азербайджана.
Недавно узнал от дочери, что мой внук учиться в одном классе школы №134 г. Баку с внуком человека жившего в доме Гасым-бека Закира в середине ХХ века в Шуше. Хотелось бы при встрече узнать много интересного из рассказов этих людей. Живу с надеждой увидеть вновь что будет восстановлен санаторий «Шуша» - курорт оздоровительного назначения.
При поездке в Шушу хочу побывать в доме где жил мой Улу-баба поэт Гасым-бек Закир, посетив его могилку на городском кладбище, где он похоронен, если армянские вандалы его не разрушили, надеюсь на это.
2023 г.

Автор: Аликишибеков Аяз Мустафа оглы.
Reytinq: