yazarlar - Heqiqet.az https://heqiqet.az/ yazarlar - Heqiqet.az[shortrss] “Töhfətül-İraqeyn” əsərinin Xaqaninin yaradıcılığında və Azərbaycan ədəbi irsində əhəmiyyəti https://heqiqet.az/yazarlar/29762-thftl-iraqeyn-srinin-xaqaninin-yaradclnda-v-azrbaycan-dbi-irsind-hmiyyti.html https://heqiqet.az/yazarlar/29762-thftl-iraqeyn-srinin-xaqaninin-yaradclnda-v-azrbaycan-dbi-irsind-hmiyyti.html

[allow-turbo]

“Töhfətül-İraqeyn” həm Xaqani Şirvani yaradıcılığının, həm də Azərbaycan klassik ədəbiyyatının ən mühüm əsərlərindən biridir. Əsər şairin İraq səfəri ilə bağlı təəssüratlarını, müşahidələrini, düşüncələrini və həyat təcrübəsini əks etdirir.

Bunu Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun əməkdaşı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnarə Zeynalova deyib.

O diqqətə çatdırıb ki, əsərin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun səyahətnamə, memuar və fəlsəfi-poetik düşüncələri birləşdirməsidir.

Dosent Xaqaninin gördüyü şəhərləri, insanları və mədəni mühiti təsvir etməklə yanaşı, həmin müşahidələr əsasında öz düşüncələrini qələmə aldığını, ailəsindən, həyatından bəhs etdiyini deyib: “Bəzi əlyazmalarda 6, bəzilərində isə 7 məqalədən ibarət olan bu əsərin hər məqaləsinin əvvəlində verilən Günəşə xitab isə xüsusi rəmzi məna daşıyır. Niderlandlı şərqşünas alim Beelaert bu əsər haqqında yazdığı monoqrafiyanı “Dərdlilər üçün şəfa” adlandırıb. Alim buradakı şikayət xarakterli beytləri Nizaminin “Leyli və Məcnun” əsərindən Məcnunun şikayətləri ilə müqayisə edib. Yəni əsərdə maraqlı cəhətlər çoxdur. Təəssüf ki, nə əsərin özü, nə də müqəddiməsi tam şəkildə dilimizə bu günə qədər tərcümə olunmayıb.

Şairin “Seçilmiş əsərləri”ndəki tərcümənin müəllifi Azərbaycan ədəbiyyatında Xaqanişünaslığın əsasını qoyanlardan olan Məmmədağa Sultanovdur. Amma bu tərcümə əsərin, ən yaxşı halda yarısı ola bilər, eləcə də xətalardan xali deyil”.

]]>[/allow-turbo] yazarlar heqiqet Wed, 30 Sep 2026 21:09:41 +0400 [/shortrss] [fullrss] “Töhfətül-İraqeyn” əsərinin Xaqaninin yaradıcılığında və Azərbaycan ədəbi irsində əhəmiyyəti https://heqiqet.az/yazarlar/29762-thftl-iraqeyn-srinin-xaqaninin-yaradclnda-v-azrbaycan-dbi-irsind-hmiyyti.html https://heqiqet.az/yazarlar/29762-thftl-iraqeyn-srinin-xaqaninin-yaradclnda-v-azrbaycan-dbi-irsind-hmiyyti.html heqiqet Wed, 30 Sep 2026 21:09:41 +0400

]]> [allow-turbo]

“Töhfətül-İraqeyn” həm Xaqani Şirvani yaradıcılığının, həm də Azərbaycan klassik ədəbiyyatının ən mühüm əsərlərindən biridir. Əsər şairin İraq səfəri ilə bağlı təəssüratlarını, müşahidələrini, düşüncələrini və həyat təcrübəsini əks etdirir.

Bunu Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun əməkdaşı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnarə Zeynalova deyib.

O diqqətə çatdırıb ki, əsərin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun səyahətnamə, memuar və fəlsəfi-poetik düşüncələri birləşdirməsidir.

Dosent Xaqaninin gördüyü şəhərləri, insanları və mədəni mühiti təsvir etməklə yanaşı, həmin müşahidələr əsasında öz düşüncələrini qələmə aldığını, ailəsindən, həyatından bəhs etdiyini deyib: “Bəzi əlyazmalarda 6, bəzilərində isə 7 məqalədən ibarət olan bu əsərin hər məqaləsinin əvvəlində verilən Günəşə xitab isə xüsusi rəmzi məna daşıyır. Niderlandlı şərqşünas alim Beelaert bu əsər haqqında yazdığı monoqrafiyanı “Dərdlilər üçün şəfa” adlandırıb. Alim buradakı şikayət xarakterli beytləri Nizaminin “Leyli və Məcnun” əsərindən Məcnunun şikayətləri ilə müqayisə edib. Yəni əsərdə maraqlı cəhətlər çoxdur. Təəssüf ki, nə əsərin özü, nə də müqəddiməsi tam şəkildə dilimizə bu günə qədər tərcümə olunmayıb.

Şairin “Seçilmiş əsərləri”ndəki tərcümənin müəllifi Azərbaycan ədəbiyyatında Xaqanişünaslığın əsasını qoyanlardan olan Məmmədağa Sultanovdur. Amma bu tərcümə əsərin, ən yaxşı halda yarısı ola bilər, eləcə də xətalardan xali deyil”.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

“Töhfətül-İraqeyn” həm Xaqani Şirvani yaradıcılığının, həm də Azərbaycan klassik ədəbiyyatının ən mühüm əsərlərindən biridir. Əsər şairin İraq səfəri ilə bağlı təəssüratlarını, müşahidələrini, düşüncələrini və həyat təcrübəsini əks etdirir.

Bunu Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun əməkdaşı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnarə Zeynalova deyib.

O diqqətə çatdırıb ki, əsərin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun səyahətnamə, memuar və fəlsəfi-poetik düşüncələri birləşdirməsidir.

Dosent Xaqaninin gördüyü şəhərləri, insanları və mədəni mühiti təsvir etməklə yanaşı, həmin müşahidələr əsasında öz düşüncələrini qələmə aldığını, ailəsindən, həyatından bəhs etdiyini deyib: “Bəzi əlyazmalarda 6, bəzilərində isə 7 məqalədən ibarət olan bu əsərin hər məqaləsinin əvvəlində verilən Günəşə xitab isə xüsusi rəmzi məna daşıyır. Niderlandlı şərqşünas alim Beelaert bu əsər haqqında yazdığı monoqrafiyanı “Dərdlilər üçün şəfa” adlandırıb. Alim buradakı şikayət xarakterli beytləri Nizaminin “Leyli və Məcnun” əsərindən Məcnunun şikayətləri ilə müqayisə edib. Yəni əsərdə maraqlı cəhətlər çoxdur. Təəssüf ki, nə əsərin özü, nə də müqəddiməsi tam şəkildə dilimizə bu günə qədər tərcümə olunmayıb.

Şairin “Seçilmiş əsərləri”ndəki tərcümənin müəllifi Azərbaycan ədəbiyyatında Xaqanişünaslığın əsasını qoyanlardan olan Məmmədağa Sultanovdur. Amma bu tərcümə əsərin, ən yaxşı halda yarısı ola bilər, eləcə də xətalardan xali deyil”.

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] “Töhfətül-İraqeyn” əsərinin Xaqaninin yaradıcılığında və Azərbaycan ədəbi irsində əhəmiyyəti https://heqiqet.az/yazarlar/29762-thftl-iraqeyn-srinin-xaqaninin-yaradclnda-v-azrbaycan-dbi-irsind-hmiyyti.html

yazarlar Wed, 30 Sep 2026 21:09:41 +0400

“Töhfətül-İraqeyn” həm Xaqani Şirvani yaradıcılığının, həm də Azərbaycan klassik ədəbiyyatının ən mühüm əsərlərindən biridir. Əsər şairin İraq səfəri ilə bağlı təəssüratlarını, müşahidələrini, düşüncələrini və həyat təcrübəsini əks etdirir.

Bunu Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun əməkdaşı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnarə Zeynalova deyib.

O diqqətə çatdırıb ki, əsərin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun səyahətnamə, memuar və fəlsəfi-poetik düşüncələri birləşdirməsidir.

Dosent Xaqaninin gördüyü şəhərləri, insanları və mədəni mühiti təsvir etməklə yanaşı, həmin müşahidələr əsasında öz düşüncələrini qələmə aldığını, ailəsindən, həyatından bəhs etdiyini deyib: “Bəzi əlyazmalarda 6, bəzilərində isə 7 məqalədən ibarət olan bu əsərin hər məqaləsinin əvvəlində verilən Günəşə xitab isə xüsusi rəmzi məna daşıyır. Niderlandlı şərqşünas alim Beelaert bu əsər haqqında yazdığı monoqrafiyanı “Dərdlilər üçün şəfa” adlandırıb. Alim buradakı şikayət xarakterli beytləri Nizaminin “Leyli və Məcnun” əsərindən Məcnunun şikayətləri ilə müqayisə edib. Yəni əsərdə maraqlı cəhətlər çoxdur. Təəssüf ki, nə əsərin özü, nə də müqəddiməsi tam şəkildə dilimizə bu günə qədər tərcümə olunmayıb.

Şairin “Seçilmiş əsərləri”ndəki tərcümənin müəllifi Azərbaycan ədəbiyyatında Xaqanişünaslığın əsasını qoyanlardan olan Məmmədağa Sultanovdur. Amma bu tərcümə əsərin, ən yaxşı halda yarısı ola bilər, eləcə də xətalardan xali deyil”.

 [allow-turbo]

“Töhfətül-İraqeyn” həm Xaqani Şirvani yaradıcılığının, həm də Azərbaycan klassik ədəbiyyatının ən mühüm əsərlərindən biridir. Əsər şairin İraq səfəri ilə bağlı təəssüratlarını, müşahidələrini, düşüncələrini və həyat təcrübəsini əks etdirir.

Bunu Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun əməkdaşı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnarə Zeynalova deyib.

O diqqətə çatdırıb ki, əsərin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun səyahətnamə, memuar və fəlsəfi-poetik düşüncələri birləşdirməsidir.

Dosent Xaqaninin gördüyü şəhərləri, insanları və mədəni mühiti təsvir etməklə yanaşı, həmin müşahidələr əsasında öz düşüncələrini qələmə aldığını, ailəsindən, həyatından bəhs etdiyini deyib: “Bəzi əlyazmalarda 6, bəzilərində isə 7 məqalədən ibarət olan bu əsərin hər məqaləsinin əvvəlində verilən Günəşə xitab isə xüsusi rəmzi məna daşıyır. Niderlandlı şərqşünas alim Beelaert bu əsər haqqında yazdığı monoqrafiyanı “Dərdlilər üçün şəfa” adlandırıb. Alim buradakı şikayət xarakterli beytləri Nizaminin “Leyli və Məcnun” əsərindən Məcnunun şikayətləri ilə müqayisə edib. Yəni əsərdə maraqlı cəhətlər çoxdur. Təəssüf ki, nə əsərin özü, nə də müqəddiməsi tam şəkildə dilimizə bu günə qədər tərcümə olunmayıb.

Şairin “Seçilmiş əsərləri”ndəki tərcümənin müəllifi Azərbaycan ədəbiyyatında Xaqanişünaslığın əsasını qoyanlardan olan Məmmədağa Sultanovdur. Amma bu tərcümə əsərin, ən yaxşı halda yarısı ola bilər, eləcə də xətalardan xali deyil”.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

“Töhfətül-İraqeyn” həm Xaqani Şirvani yaradıcılığının, həm də Azərbaycan klassik ədəbiyyatının ən mühüm əsərlərindən biridir. Əsər şairin İraq səfəri ilə bağlı təəssüratlarını, müşahidələrini, düşüncələrini və həyat təcrübəsini əks etdirir.

Bunu Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun əməkdaşı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnarə Zeynalova deyib.

O diqqətə çatdırıb ki, əsərin mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun səyahətnamə, memuar və fəlsəfi-poetik düşüncələri birləşdirməsidir.

Dosent Xaqaninin gördüyü şəhərləri, insanları və mədəni mühiti təsvir etməklə yanaşı, həmin müşahidələr əsasında öz düşüncələrini qələmə aldığını, ailəsindən, həyatından bəhs etdiyini deyib: “Bəzi əlyazmalarda 6, bəzilərində isə 7 məqalədən ibarət olan bu əsərin hər məqaləsinin əvvəlində verilən Günəşə xitab isə xüsusi rəmzi məna daşıyır. Niderlandlı şərqşünas alim Beelaert bu əsər haqqında yazdığı monoqrafiyanı “Dərdlilər üçün şəfa” adlandırıb. Alim buradakı şikayət xarakterli beytləri Nizaminin “Leyli və Məcnun” əsərindən Məcnunun şikayətləri ilə müqayisə edib. Yəni əsərdə maraqlı cəhətlər çoxdur. Təəssüf ki, nə əsərin özü, nə də müqəddiməsi tam şəkildə dilimizə bu günə qədər tərcümə olunmayıb.

Şairin “Seçilmiş əsərləri”ndəki tərcümənin müəllifi Azərbaycan ədəbiyyatında Xaqanişünaslığın əsasını qoyanlardan olan Məmmədağa Sultanovdur. Amma bu tərcümə əsərin, ən yaxşı halda yarısı ola bilər, eləcə də xətalardan xali deyil”.

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Natəvan poeziyasında qəlbin etirafları https://heqiqet.az/yazarlar/29738-natvan-poeziyasnda-qlbin-etiraflar.html https://heqiqet.az/yazarlar/29738-natvan-poeziyasnda-qlbin-etiraflar.html

[allow-turbo]

Xurşidbanu Natəvanın məhəbbət mövzusunda yazdığı şeirlərinin çoxunda vəfa, həsrət və intizar motivləri sənətkarlıqla tərənnüm edildiyi kimi, bir sıra qəzəllərində də peşmanlıq, yalvarış, üzrxahlıq, mütilik, nigaranlıq və təəssüf hissləri ifadə olunub. Bir çox şeirlərində müəllif insan həyatına, onun taleyinə çox dərindən və böyük həssaslıqla yanaşaraq, öz oxucusuna zülmdən, riyadan, paxıllıqdan və xudpəsəndlikdən uzaq olmağı tövsiyə edir. Mərifət əhlini eşqin pak məramını əziz tutmağa, insan şərəfini və ləyaqətini qorumağa çalışır. Həmin xüsusiyyətlər Natəvanın yaratdığı lirik qəhrəmanların münasibətində, rəftarında, danışıq və əməllərində təzahür edir.

Bəylər Məmmədovun müəllifi olduğu, Mustafa Çəmənlinin isə “Ön söz” yazdığı “Xurşidbanu Natəvan” kitabında şairənin həyatı və yaradıcılığı ilə yanaşı, onun ayrı-ayrı şeirlərinin mövzu və ideya xüsusiyyətləri, poetik dünyası da geniş təhlil olunur.


Şairin "Sən idin" rədifli qəzəlində incə ruhlu, nəcib diləkli, mehriban bir aşiqin yarla ixtilatında taleyindən şikayətlənən qadınların ürək sözünü dinləyirik:

Fəqan elə işimi ahü-zar edən sən idin!

Yıxan bu qəlbim evin tar-mar edən sən idin!

Sənin yolunda bəlalar qəbul edən mən idim,

Mənim xilafıma, hicr ixtiyar edən sən idin!

Xurşidbanu qəzəllərdə gözəlin xarici portretini, canlı təsvirini yaratmağa da xeyli diqqət yetirib. O, həqiqi insan surətini vermək üçün əlvan boyalar, inandırıcı bədii vasitələr axtarıb tapıb. Şairin sənətkar qələmi ilə yaranan gözəl surəti zəngin müşahidənin, gözəlliyə olan real münasibətin və səmimi duyğuların məhsuludur:

Könül qanın gözümdən nabüki-qəmzən rəvan eylər,

Masaldır mərdüm içrə mast olan, əlbəttə, qan eylər.

Xatadır, gər, desəm ol nərgisi-məstın xata etmiş.

Yəqinimdir, əgər, qan etmiş isə, qana qan eylər.

Əgər qaşü gözün xışm eyləsə iyma ilə, bir dəm,

Könüldə fitnələr peyda olur, hər dam fəqan eylər.

Başqa qəzəl şairlərindən fərqli olaraq, Natəvan diqqəti daha çox insanların daxili aləminə cəlb edir. O, qəzəldə mənanı ön plana çəkir:

Qoyubdur intizarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Həmişə ahu-zarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

mətləsi ilə başlayan şeirində Natəvanın darıxdırıcı, təlaş və nigaranlıq içərisində kimisə gözlədiyini başa düşmək çətin deyildir. O, karvanından ayrılıb, xanımından əl çəkərək, tənha qaldığı bir vaxtda iltifatı kəsən bir dilbərə işarə edərək deyir:

O zülfi-nərgisi-məstə könül çoxdandı pabəstə,

Məni hicran edib xəstə, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Səri-kuyin gəzər könlüm, güli-ruyin sevər könlüm,

Vüsalın çün dilər gönlüm, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Xeyirxahlıq, rəhmdillik, insanpərvərlik Natəvanın sədaqətə və dostluğa həsr etdiyi qəzəllərinin əsas ruhunu təşkil edir. O, bəxtiyarlığı göylərdə, müqəddəs aləmdə gəzməyib, vəfalı dost və aşinalarda, qədrbilən insanlar arasında axtarıb. Dostluq dedikdə, Natəvan, ülfəti və qarşılıqlı məhəbbəti nəzərdə tutur. “Ey dust” rədifli qəzəldə iki dost arasında ayrılıq salmağa cəhd edən rəqibin xain əməli pislənir, yalan-riya xəfif və zərif bir kinayə ilə tənqid olunur:

Rəqib töhməti etdi məni cüda, ey dust!

Bu zülmü gördü rəva, görməsin səfa, ey dust!

Əgər ki, tiğ çəkib öz əlinlə öldürəsən,

Deyil mənim bu cəfa, bilməzəm cəfa, ey dust!

Natəvanın yaradıcılığına, onun şeirlərinə ümumi nəzər saldıqda orada həyatın və şeiriyyətin gücünü, qüvvəsini tapmaq olar. Bu şeirlər bizə dərin əhvali-ruhiyyəni xatırladır. Orada insana, təbiətə məxsus xüsusiyyətlər: əyilməyən məğrur mənəviyyat, nəcib duyğular, incə hissələr, məhəbbətlə dolu həyat, hicranlı gecələr, etiraf, göz yaşları, vüsal, səadət həsrəti görmək mümkündür. Yüksək qadın düşüncəsi, lətafət və incəliyi Natəvan yaradıcılığında özünə müstəqil yol açıb.

Xurşidbanu poeziyamızın sirlərinə, qanun-qaydalarına dərindən bələd olan və öz yaradıcılığında klassik şeirin ənənələrini yeni dövrdə davam etdirən bir sənətkar olub.

]]>[/allow-turbo] yazarlar heqiqet Mon, 21 Sep 2026 20:51:25 +0400 [/shortrss] [fullrss] Natəvan poeziyasında qəlbin etirafları https://heqiqet.az/yazarlar/29738-natvan-poeziyasnda-qlbin-etiraflar.html https://heqiqet.az/yazarlar/29738-natvan-poeziyasnda-qlbin-etiraflar.html heqiqet Mon, 21 Sep 2026 20:51:25 +0400

]]> [allow-turbo]

Xurşidbanu Natəvanın məhəbbət mövzusunda yazdığı şeirlərinin çoxunda vəfa, həsrət və intizar motivləri sənətkarlıqla tərənnüm edildiyi kimi, bir sıra qəzəllərində də peşmanlıq, yalvarış, üzrxahlıq, mütilik, nigaranlıq və təəssüf hissləri ifadə olunub. Bir çox şeirlərində müəllif insan həyatına, onun taleyinə çox dərindən və böyük həssaslıqla yanaşaraq, öz oxucusuna zülmdən, riyadan, paxıllıqdan və xudpəsəndlikdən uzaq olmağı tövsiyə edir. Mərifət əhlini eşqin pak məramını əziz tutmağa, insan şərəfini və ləyaqətini qorumağa çalışır. Həmin xüsusiyyətlər Natəvanın yaratdığı lirik qəhrəmanların münasibətində, rəftarında, danışıq və əməllərində təzahür edir.

Bəylər Məmmədovun müəllifi olduğu, Mustafa Çəmənlinin isə “Ön söz” yazdığı “Xurşidbanu Natəvan” kitabında şairənin həyatı və yaradıcılığı ilə yanaşı, onun ayrı-ayrı şeirlərinin mövzu və ideya xüsusiyyətləri, poetik dünyası da geniş təhlil olunur.


Şairin "Sən idin" rədifli qəzəlində incə ruhlu, nəcib diləkli, mehriban bir aşiqin yarla ixtilatında taleyindən şikayətlənən qadınların ürək sözünü dinləyirik:

Fəqan elə işimi ahü-zar edən sən idin!

Yıxan bu qəlbim evin tar-mar edən sən idin!

Sənin yolunda bəlalar qəbul edən mən idim,

Mənim xilafıma, hicr ixtiyar edən sən idin!

Xurşidbanu qəzəllərdə gözəlin xarici portretini, canlı təsvirini yaratmağa da xeyli diqqət yetirib. O, həqiqi insan surətini vermək üçün əlvan boyalar, inandırıcı bədii vasitələr axtarıb tapıb. Şairin sənətkar qələmi ilə yaranan gözəl surəti zəngin müşahidənin, gözəlliyə olan real münasibətin və səmimi duyğuların məhsuludur:

Könül qanın gözümdən nabüki-qəmzən rəvan eylər,

Masaldır mərdüm içrə mast olan, əlbəttə, qan eylər.

Xatadır, gər, desəm ol nərgisi-məstın xata etmiş.

Yəqinimdir, əgər, qan etmiş isə, qana qan eylər.

Əgər qaşü gözün xışm eyləsə iyma ilə, bir dəm,

Könüldə fitnələr peyda olur, hər dam fəqan eylər.

Başqa qəzəl şairlərindən fərqli olaraq, Natəvan diqqəti daha çox insanların daxili aləminə cəlb edir. O, qəzəldə mənanı ön plana çəkir:

Qoyubdur intizarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Həmişə ahu-zarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

mətləsi ilə başlayan şeirində Natəvanın darıxdırıcı, təlaş və nigaranlıq içərisində kimisə gözlədiyini başa düşmək çətin deyildir. O, karvanından ayrılıb, xanımından əl çəkərək, tənha qaldığı bir vaxtda iltifatı kəsən bir dilbərə işarə edərək deyir:

O zülfi-nərgisi-məstə könül çoxdandı pabəstə,

Məni hicran edib xəstə, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Səri-kuyin gəzər könlüm, güli-ruyin sevər könlüm,

Vüsalın çün dilər gönlüm, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Xeyirxahlıq, rəhmdillik, insanpərvərlik Natəvanın sədaqətə və dostluğa həsr etdiyi qəzəllərinin əsas ruhunu təşkil edir. O, bəxtiyarlığı göylərdə, müqəddəs aləmdə gəzməyib, vəfalı dost və aşinalarda, qədrbilən insanlar arasında axtarıb. Dostluq dedikdə, Natəvan, ülfəti və qarşılıqlı məhəbbəti nəzərdə tutur. “Ey dust” rədifli qəzəldə iki dost arasında ayrılıq salmağa cəhd edən rəqibin xain əməli pislənir, yalan-riya xəfif və zərif bir kinayə ilə tənqid olunur:

Rəqib töhməti etdi məni cüda, ey dust!

Bu zülmü gördü rəva, görməsin səfa, ey dust!

Əgər ki, tiğ çəkib öz əlinlə öldürəsən,

Deyil mənim bu cəfa, bilməzəm cəfa, ey dust!

Natəvanın yaradıcılığına, onun şeirlərinə ümumi nəzər saldıqda orada həyatın və şeiriyyətin gücünü, qüvvəsini tapmaq olar. Bu şeirlər bizə dərin əhvali-ruhiyyəni xatırladır. Orada insana, təbiətə məxsus xüsusiyyətlər: əyilməyən məğrur mənəviyyat, nəcib duyğular, incə hissələr, məhəbbətlə dolu həyat, hicranlı gecələr, etiraf, göz yaşları, vüsal, səadət həsrəti görmək mümkündür. Yüksək qadın düşüncəsi, lətafət və incəliyi Natəvan yaradıcılığında özünə müstəqil yol açıb.

Xurşidbanu poeziyamızın sirlərinə, qanun-qaydalarına dərindən bələd olan və öz yaradıcılığında klassik şeirin ənənələrini yeni dövrdə davam etdirən bir sənətkar olub.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Xurşidbanu Natəvanın məhəbbət mövzusunda yazdığı şeirlərinin çoxunda vəfa, həsrət və intizar motivləri sənətkarlıqla tərənnüm edildiyi kimi, bir sıra qəzəllərində də peşmanlıq, yalvarış, üzrxahlıq, mütilik, nigaranlıq və təəssüf hissləri ifadə olunub. Bir çox şeirlərində müəllif insan həyatına, onun taleyinə çox dərindən və böyük həssaslıqla yanaşaraq, öz oxucusuna zülmdən, riyadan, paxıllıqdan və xudpəsəndlikdən uzaq olmağı tövsiyə edir. Mərifət əhlini eşqin pak məramını əziz tutmağa, insan şərəfini və ləyaqətini qorumağa çalışır. Həmin xüsusiyyətlər Natəvanın yaratdığı lirik qəhrəmanların münasibətində, rəftarında, danışıq və əməllərində təzahür edir.

Bəylər Məmmədovun müəllifi olduğu, Mustafa Çəmənlinin isə “Ön söz” yazdığı “Xurşidbanu Natəvan” kitabında şairənin həyatı və yaradıcılığı ilə yanaşı, onun ayrı-ayrı şeirlərinin mövzu və ideya xüsusiyyətləri, poetik dünyası da geniş təhlil olunur.


Şairin "Sən idin" rədifli qəzəlində incə ruhlu, nəcib diləkli, mehriban bir aşiqin yarla ixtilatında taleyindən şikayətlənən qadınların ürək sözünü dinləyirik:

Fəqan elə işimi ahü-zar edən sən idin!

Yıxan bu qəlbim evin tar-mar edən sən idin!

Sənin yolunda bəlalar qəbul edən mən idim,

Mənim xilafıma, hicr ixtiyar edən sən idin!

Xurşidbanu qəzəllərdə gözəlin xarici portretini, canlı təsvirini yaratmağa da xeyli diqqət yetirib. O, həqiqi insan surətini vermək üçün əlvan boyalar, inandırıcı bədii vasitələr axtarıb tapıb. Şairin sənətkar qələmi ilə yaranan gözəl surəti zəngin müşahidənin, gözəlliyə olan real münasibətin və səmimi duyğuların məhsuludur:

Könül qanın gözümdən nabüki-qəmzən rəvan eylər,

Masaldır mərdüm içrə mast olan, əlbəttə, qan eylər.

Xatadır, gər, desəm ol nərgisi-məstın xata etmiş.

Yəqinimdir, əgər, qan etmiş isə, qana qan eylər.

Əgər qaşü gözün xışm eyləsə iyma ilə, bir dəm,

Könüldə fitnələr peyda olur, hər dam fəqan eylər.

Başqa qəzəl şairlərindən fərqli olaraq, Natəvan diqqəti daha çox insanların daxili aləminə cəlb edir. O, qəzəldə mənanı ön plana çəkir:

Qoyubdur intizarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Həmişə ahu-zarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

mətləsi ilə başlayan şeirində Natəvanın darıxdırıcı, təlaş və nigaranlıq içərisində kimisə gözlədiyini başa düşmək çətin deyildir. O, karvanından ayrılıb, xanımından əl çəkərək, tənha qaldığı bir vaxtda iltifatı kəsən bir dilbərə işarə edərək deyir:

O zülfi-nərgisi-məstə könül çoxdandı pabəstə,

Məni hicran edib xəstə, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Səri-kuyin gəzər könlüm, güli-ruyin sevər könlüm,

Vüsalın çün dilər gönlüm, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Xeyirxahlıq, rəhmdillik, insanpərvərlik Natəvanın sədaqətə və dostluğa həsr etdiyi qəzəllərinin əsas ruhunu təşkil edir. O, bəxtiyarlığı göylərdə, müqəddəs aləmdə gəzməyib, vəfalı dost və aşinalarda, qədrbilən insanlar arasında axtarıb. Dostluq dedikdə, Natəvan, ülfəti və qarşılıqlı məhəbbəti nəzərdə tutur. “Ey dust” rədifli qəzəldə iki dost arasında ayrılıq salmağa cəhd edən rəqibin xain əməli pislənir, yalan-riya xəfif və zərif bir kinayə ilə tənqid olunur:

Rəqib töhməti etdi məni cüda, ey dust!

Bu zülmü gördü rəva, görməsin səfa, ey dust!

Əgər ki, tiğ çəkib öz əlinlə öldürəsən,

Deyil mənim bu cəfa, bilməzəm cəfa, ey dust!

Natəvanın yaradıcılığına, onun şeirlərinə ümumi nəzər saldıqda orada həyatın və şeiriyyətin gücünü, qüvvəsini tapmaq olar. Bu şeirlər bizə dərin əhvali-ruhiyyəni xatırladır. Orada insana, təbiətə məxsus xüsusiyyətlər: əyilməyən məğrur mənəviyyat, nəcib duyğular, incə hissələr, məhəbbətlə dolu həyat, hicranlı gecələr, etiraf, göz yaşları, vüsal, səadət həsrəti görmək mümkündür. Yüksək qadın düşüncəsi, lətafət və incəliyi Natəvan yaradıcılığında özünə müstəqil yol açıb.

Xurşidbanu poeziyamızın sirlərinə, qanun-qaydalarına dərindən bələd olan və öz yaradıcılığında klassik şeirin ənənələrini yeni dövrdə davam etdirən bir sənətkar olub.

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Natəvan poeziyasında qəlbin etirafları https://heqiqet.az/yazarlar/29738-natvan-poeziyasnda-qlbin-etiraflar.html

yazarlar Mon, 21 Sep 2026 20:51:25 +0400

Xurşidbanu Natəvanın məhəbbət mövzusunda yazdığı şeirlərinin çoxunda vəfa, həsrət və intizar motivləri sənətkarlıqla tərənnüm edildiyi kimi, bir sıra qəzəllərində də peşmanlıq, yalvarış, üzrxahlıq, mütilik, nigaranlıq və təəssüf hissləri ifadə olunub. Bir çox şeirlərində müəllif insan həyatına, onun taleyinə çox dərindən və böyük həssaslıqla yanaşaraq, öz oxucusuna zülmdən, riyadan, paxıllıqdan və xudpəsəndlikdən uzaq olmağı tövsiyə edir. Mərifət əhlini eşqin pak məramını əziz tutmağa, insan şərəfini və ləyaqətini qorumağa çalışır. Həmin xüsusiyyətlər Natəvanın yaratdığı lirik qəhrəmanların münasibətində, rəftarında, danışıq və əməllərində təzahür edir.

Bəylər Məmmədovun müəllifi olduğu, Mustafa Çəmənlinin isə “Ön söz” yazdığı “Xurşidbanu Natəvan” kitabında şairənin həyatı və yaradıcılığı ilə yanaşı, onun ayrı-ayrı şeirlərinin mövzu və ideya xüsusiyyətləri, poetik dünyası da geniş təhlil olunur.


Şairin "Sən idin" rədifli qəzəlində incə ruhlu, nəcib diləkli, mehriban bir aşiqin yarla ixtilatında taleyindən şikayətlənən qadınların ürək sözünü dinləyirik:

Fəqan elə işimi ahü-zar edən sən idin!

Yıxan bu qəlbim evin tar-mar edən sən idin!

Sənin yolunda bəlalar qəbul edən mən idim,

Mənim xilafıma, hicr ixtiyar edən sən idin!

Xurşidbanu qəzəllərdə gözəlin xarici portretini, canlı təsvirini yaratmağa da xeyli diqqət yetirib. O, həqiqi insan surətini vermək üçün əlvan boyalar, inandırıcı bədii vasitələr axtarıb tapıb. Şairin sənətkar qələmi ilə yaranan gözəl surəti zəngin müşahidənin, gözəlliyə olan real münasibətin və səmimi duyğuların məhsuludur:

Könül qanın gözümdən nabüki-qəmzən rəvan eylər,

Masaldır mərdüm içrə mast olan, əlbəttə, qan eylər.

Xatadır, gər, desəm ol nərgisi-məstın xata etmiş.

Yəqinimdir, əgər, qan etmiş isə, qana qan eylər.

Əgər qaşü gözün xışm eyləsə iyma ilə, bir dəm,

Könüldə fitnələr peyda olur, hər dam fəqan eylər.

Başqa qəzəl şairlərindən fərqli olaraq, Natəvan diqqəti daha çox insanların daxili aləminə cəlb edir. O, qəzəldə mənanı ön plana çəkir:

Qoyubdur intizarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Həmişə ahu-zarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

mətləsi ilə başlayan şeirində Natəvanın darıxdırıcı, təlaş və nigaranlıq içərisində kimisə gözlədiyini başa düşmək çətin deyildir. O, karvanından ayrılıb, xanımından əl çəkərək, tənha qaldığı bir vaxtda iltifatı kəsən bir dilbərə işarə edərək deyir:

O zülfi-nərgisi-məstə könül çoxdandı pabəstə,

Məni hicran edib xəstə, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Səri-kuyin gəzər könlüm, güli-ruyin sevər könlüm,

Vüsalın çün dilər gönlüm, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Xeyirxahlıq, rəhmdillik, insanpərvərlik Natəvanın sədaqətə və dostluğa həsr etdiyi qəzəllərinin əsas ruhunu təşkil edir. O, bəxtiyarlığı göylərdə, müqəddəs aləmdə gəzməyib, vəfalı dost və aşinalarda, qədrbilən insanlar arasında axtarıb. Dostluq dedikdə, Natəvan, ülfəti və qarşılıqlı məhəbbəti nəzərdə tutur. “Ey dust” rədifli qəzəldə iki dost arasında ayrılıq salmağa cəhd edən rəqibin xain əməli pislənir, yalan-riya xəfif və zərif bir kinayə ilə tənqid olunur:

Rəqib töhməti etdi məni cüda, ey dust!

Bu zülmü gördü rəva, görməsin səfa, ey dust!

Əgər ki, tiğ çəkib öz əlinlə öldürəsən,

Deyil mənim bu cəfa, bilməzəm cəfa, ey dust!

Natəvanın yaradıcılığına, onun şeirlərinə ümumi nəzər saldıqda orada həyatın və şeiriyyətin gücünü, qüvvəsini tapmaq olar. Bu şeirlər bizə dərin əhvali-ruhiyyəni xatırladır. Orada insana, təbiətə məxsus xüsusiyyətlər: əyilməyən məğrur mənəviyyat, nəcib duyğular, incə hissələr, məhəbbətlə dolu həyat, hicranlı gecələr, etiraf, göz yaşları, vüsal, səadət həsrəti görmək mümkündür. Yüksək qadın düşüncəsi, lətafət və incəliyi Natəvan yaradıcılığında özünə müstəqil yol açıb.

Xurşidbanu poeziyamızın sirlərinə, qanun-qaydalarına dərindən bələd olan və öz yaradıcılığında klassik şeirin ənənələrini yeni dövrdə davam etdirən bir sənətkar olub.

 [allow-turbo]

Xurşidbanu Natəvanın məhəbbət mövzusunda yazdığı şeirlərinin çoxunda vəfa, həsrət və intizar motivləri sənətkarlıqla tərənnüm edildiyi kimi, bir sıra qəzəllərində də peşmanlıq, yalvarış, üzrxahlıq, mütilik, nigaranlıq və təəssüf hissləri ifadə olunub. Bir çox şeirlərində müəllif insan həyatına, onun taleyinə çox dərindən və böyük həssaslıqla yanaşaraq, öz oxucusuna zülmdən, riyadan, paxıllıqdan və xudpəsəndlikdən uzaq olmağı tövsiyə edir. Mərifət əhlini eşqin pak məramını əziz tutmağa, insan şərəfini və ləyaqətini qorumağa çalışır. Həmin xüsusiyyətlər Natəvanın yaratdığı lirik qəhrəmanların münasibətində, rəftarında, danışıq və əməllərində təzahür edir.

Bəylər Məmmədovun müəllifi olduğu, Mustafa Çəmənlinin isə “Ön söz” yazdığı “Xurşidbanu Natəvan” kitabında şairənin həyatı və yaradıcılığı ilə yanaşı, onun ayrı-ayrı şeirlərinin mövzu və ideya xüsusiyyətləri, poetik dünyası da geniş təhlil olunur.


Şairin "Sən idin" rədifli qəzəlində incə ruhlu, nəcib diləkli, mehriban bir aşiqin yarla ixtilatında taleyindən şikayətlənən qadınların ürək sözünü dinləyirik:

Fəqan elə işimi ahü-zar edən sən idin!

Yıxan bu qəlbim evin tar-mar edən sən idin!

Sənin yolunda bəlalar qəbul edən mən idim,

Mənim xilafıma, hicr ixtiyar edən sən idin!

Xurşidbanu qəzəllərdə gözəlin xarici portretini, canlı təsvirini yaratmağa da xeyli diqqət yetirib. O, həqiqi insan surətini vermək üçün əlvan boyalar, inandırıcı bədii vasitələr axtarıb tapıb. Şairin sənətkar qələmi ilə yaranan gözəl surəti zəngin müşahidənin, gözəlliyə olan real münasibətin və səmimi duyğuların məhsuludur:

Könül qanın gözümdən nabüki-qəmzən rəvan eylər,

Masaldır mərdüm içrə mast olan, əlbəttə, qan eylər.

Xatadır, gər, desəm ol nərgisi-məstın xata etmiş.

Yəqinimdir, əgər, qan etmiş isə, qana qan eylər.

Əgər qaşü gözün xışm eyləsə iyma ilə, bir dəm,

Könüldə fitnələr peyda olur, hər dam fəqan eylər.

Başqa qəzəl şairlərindən fərqli olaraq, Natəvan diqqəti daha çox insanların daxili aləminə cəlb edir. O, qəzəldə mənanı ön plana çəkir:

Qoyubdur intizarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Həmişə ahu-zarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

mətləsi ilə başlayan şeirində Natəvanın darıxdırıcı, təlaş və nigaranlıq içərisində kimisə gözlədiyini başa düşmək çətin deyildir. O, karvanından ayrılıb, xanımından əl çəkərək, tənha qaldığı bir vaxtda iltifatı kəsən bir dilbərə işarə edərək deyir:

O zülfi-nərgisi-məstə könül çoxdandı pabəstə,

Məni hicran edib xəstə, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Səri-kuyin gəzər könlüm, güli-ruyin sevər könlüm,

Vüsalın çün dilər gönlüm, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Xeyirxahlıq, rəhmdillik, insanpərvərlik Natəvanın sədaqətə və dostluğa həsr etdiyi qəzəllərinin əsas ruhunu təşkil edir. O, bəxtiyarlığı göylərdə, müqəddəs aləmdə gəzməyib, vəfalı dost və aşinalarda, qədrbilən insanlar arasında axtarıb. Dostluq dedikdə, Natəvan, ülfəti və qarşılıqlı məhəbbəti nəzərdə tutur. “Ey dust” rədifli qəzəldə iki dost arasında ayrılıq salmağa cəhd edən rəqibin xain əməli pislənir, yalan-riya xəfif və zərif bir kinayə ilə tənqid olunur:

Rəqib töhməti etdi məni cüda, ey dust!

Bu zülmü gördü rəva, görməsin səfa, ey dust!

Əgər ki, tiğ çəkib öz əlinlə öldürəsən,

Deyil mənim bu cəfa, bilməzəm cəfa, ey dust!

Natəvanın yaradıcılığına, onun şeirlərinə ümumi nəzər saldıqda orada həyatın və şeiriyyətin gücünü, qüvvəsini tapmaq olar. Bu şeirlər bizə dərin əhvali-ruhiyyəni xatırladır. Orada insana, təbiətə məxsus xüsusiyyətlər: əyilməyən məğrur mənəviyyat, nəcib duyğular, incə hissələr, məhəbbətlə dolu həyat, hicranlı gecələr, etiraf, göz yaşları, vüsal, səadət həsrəti görmək mümkündür. Yüksək qadın düşüncəsi, lətafət və incəliyi Natəvan yaradıcılığında özünə müstəqil yol açıb.

Xurşidbanu poeziyamızın sirlərinə, qanun-qaydalarına dərindən bələd olan və öz yaradıcılığında klassik şeirin ənənələrini yeni dövrdə davam etdirən bir sənətkar olub.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Xurşidbanu Natəvanın məhəbbət mövzusunda yazdığı şeirlərinin çoxunda vəfa, həsrət və intizar motivləri sənətkarlıqla tərənnüm edildiyi kimi, bir sıra qəzəllərində də peşmanlıq, yalvarış, üzrxahlıq, mütilik, nigaranlıq və təəssüf hissləri ifadə olunub. Bir çox şeirlərində müəllif insan həyatına, onun taleyinə çox dərindən və böyük həssaslıqla yanaşaraq, öz oxucusuna zülmdən, riyadan, paxıllıqdan və xudpəsəndlikdən uzaq olmağı tövsiyə edir. Mərifət əhlini eşqin pak məramını əziz tutmağa, insan şərəfini və ləyaqətini qorumağa çalışır. Həmin xüsusiyyətlər Natəvanın yaratdığı lirik qəhrəmanların münasibətində, rəftarında, danışıq və əməllərində təzahür edir.

Bəylər Məmmədovun müəllifi olduğu, Mustafa Çəmənlinin isə “Ön söz” yazdığı “Xurşidbanu Natəvan” kitabında şairənin həyatı və yaradıcılığı ilə yanaşı, onun ayrı-ayrı şeirlərinin mövzu və ideya xüsusiyyətləri, poetik dünyası da geniş təhlil olunur.


Şairin "Sən idin" rədifli qəzəlində incə ruhlu, nəcib diləkli, mehriban bir aşiqin yarla ixtilatında taleyindən şikayətlənən qadınların ürək sözünü dinləyirik:

Fəqan elə işimi ahü-zar edən sən idin!

Yıxan bu qəlbim evin tar-mar edən sən idin!

Sənin yolunda bəlalar qəbul edən mən idim,

Mənim xilafıma, hicr ixtiyar edən sən idin!

Xurşidbanu qəzəllərdə gözəlin xarici portretini, canlı təsvirini yaratmağa da xeyli diqqət yetirib. O, həqiqi insan surətini vermək üçün əlvan boyalar, inandırıcı bədii vasitələr axtarıb tapıb. Şairin sənətkar qələmi ilə yaranan gözəl surəti zəngin müşahidənin, gözəlliyə olan real münasibətin və səmimi duyğuların məhsuludur:

Könül qanın gözümdən nabüki-qəmzən rəvan eylər,

Masaldır mərdüm içrə mast olan, əlbəttə, qan eylər.

Xatadır, gər, desəm ol nərgisi-məstın xata etmiş.

Yəqinimdir, əgər, qan etmiş isə, qana qan eylər.

Əgər qaşü gözün xışm eyləsə iyma ilə, bir dəm,

Könüldə fitnələr peyda olur, hər dam fəqan eylər.

Başqa qəzəl şairlərindən fərqli olaraq, Natəvan diqqəti daha çox insanların daxili aləminə cəlb edir. O, qəzəldə mənanı ön plana çəkir:

Qoyubdur intizarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Həmişə ahu-zarında, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

mətləsi ilə başlayan şeirində Natəvanın darıxdırıcı, təlaş və nigaranlıq içərisində kimisə gözlədiyini başa düşmək çətin deyildir. O, karvanından ayrılıb, xanımından əl çəkərək, tənha qaldığı bir vaxtda iltifatı kəsən bir dilbərə işarə edərək deyir:

O zülfi-nərgisi-məstə könül çoxdandı pabəstə,

Məni hicran edib xəstə, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Səri-kuyin gəzər könlüm, güli-ruyin sevər könlüm,

Vüsalın çün dilər gönlüm, nəçin gəlməz, nəçin gəlməz?

Xeyirxahlıq, rəhmdillik, insanpərvərlik Natəvanın sədaqətə və dostluğa həsr etdiyi qəzəllərinin əsas ruhunu təşkil edir. O, bəxtiyarlığı göylərdə, müqəddəs aləmdə gəzməyib, vəfalı dost və aşinalarda, qədrbilən insanlar arasında axtarıb. Dostluq dedikdə, Natəvan, ülfəti və qarşılıqlı məhəbbəti nəzərdə tutur. “Ey dust” rədifli qəzəldə iki dost arasında ayrılıq salmağa cəhd edən rəqibin xain əməli pislənir, yalan-riya xəfif və zərif bir kinayə ilə tənqid olunur:

Rəqib töhməti etdi məni cüda, ey dust!

Bu zülmü gördü rəva, görməsin səfa, ey dust!

Əgər ki, tiğ çəkib öz əlinlə öldürəsən,

Deyil mənim bu cəfa, bilməzəm cəfa, ey dust!

Natəvanın yaradıcılığına, onun şeirlərinə ümumi nəzər saldıqda orada həyatın və şeiriyyətin gücünü, qüvvəsini tapmaq olar. Bu şeirlər bizə dərin əhvali-ruhiyyəni xatırladır. Orada insana, təbiətə məxsus xüsusiyyətlər: əyilməyən məğrur mənəviyyat, nəcib duyğular, incə hissələr, məhəbbətlə dolu həyat, hicranlı gecələr, etiraf, göz yaşları, vüsal, səadət həsrəti görmək mümkündür. Yüksək qadın düşüncəsi, lətafət və incəliyi Natəvan yaradıcılığında özünə müstəqil yol açıb.

Xurşidbanu poeziyamızın sirlərinə, qanun-qaydalarına dərindən bələd olan və öz yaradıcılığında klassik şeirin ənənələrini yeni dövrdə davam etdirən bir sənətkar olub.

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Tbilisidə “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitab təqdim edilib https://heqiqet.az/medeniyyet/29709-tbilisid-klaay-milli-srvtimizdir-adl-kitab-tqdim-edilib.html https://heqiqet.az/medeniyyet/29709-tbilisid-klaay-milli-srvtimizdir-adl-kitab-tqdim-edilib.html

[allow-turbo]

Sentyabrın 7-də Gürcüstanın Tbilisi şəhərində “Alyans” Gənclər Mərkəzində “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitabın təqdimatı olub.

Tədbir “Alyans” Gənclər Mərkəzinin dəstəyi, “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin birgə təşəbbüsü ilə təşkil edilib.

Tədbirin iştirakçıları əvvəlcə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad ediblər.

“Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin sədri, kitabın müəllifi Güllü Eldar Tomarlı çıxışında vurğulayıb ki, Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü və Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində

2014-cü ilin noyabr ayında Azərbaycan kəlağayısı UNESCO-nun Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.

“Azərbaycanın zəngin mədəni irsində elə simvollar var ki, onlar əsrlər keçsə də, dərin mənasını, mənəvi çəkisini və estetik dəyərini itirmir. Bu nadir dəyərlərdən biri təbii ipəkdən toxunan, zərif naxışlarla bəzədilən və əsrlər boyu Şərq qadınının ləyaqət tərənnümünə çevrilən kəlağayıdır”, - deyə o diqqətə çatdırıb.

Bildirilib ki, Azərbaycan, rus və gürcü dillərində çap olunan “Kəlağayı milli sərvətimizdir” kitabında kəlağayı Azərbaycan qadını üçün sadəcə baş örtüyü və ya geyim elementi deyil, o, qadın kimliyinin, mənəvi dünyasının, cəmiyyətdəki nüfuzunun və estetik zövqünün aynası kimi təqdim olunub. Kitabda, eyni zamanda, milli kəlağayı sənətinin tarixi zənginliyindən, onun Azərbaycan qadınının ismət, nəzakət və zəriflik rəmzi olmasından geniş bəhs olunub.

Tədbirin sonunda Azərbaycanın milli rəqsləri ifa olunub, uşaqlar kəlağayıya həsr edilmiş şerlər söyləyiblər.

]]>[/allow-turbo] medeniyyet / yazarlar heqiqet Tue, 08 Sep 2026 12:09:32 +0400 [/shortrss] [fullrss] Tbilisidə “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitab təqdim edilib https://heqiqet.az/medeniyyet/29709-tbilisid-klaay-milli-srvtimizdir-adl-kitab-tqdim-edilib.html https://heqiqet.az/medeniyyet/29709-tbilisid-klaay-milli-srvtimizdir-adl-kitab-tqdim-edilib.html heqiqet Tue, 08 Sep 2026 12:09:32 +0400

]]> [allow-turbo]

Sentyabrın 7-də Gürcüstanın Tbilisi şəhərində “Alyans” Gənclər Mərkəzində “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitabın təqdimatı olub.

Tədbir “Alyans” Gənclər Mərkəzinin dəstəyi, “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin birgə təşəbbüsü ilə təşkil edilib.

Tədbirin iştirakçıları əvvəlcə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad ediblər.

“Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin sədri, kitabın müəllifi Güllü Eldar Tomarlı çıxışında vurğulayıb ki, Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü və Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində

2014-cü ilin noyabr ayında Azərbaycan kəlağayısı UNESCO-nun Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.

“Azərbaycanın zəngin mədəni irsində elə simvollar var ki, onlar əsrlər keçsə də, dərin mənasını, mənəvi çəkisini və estetik dəyərini itirmir. Bu nadir dəyərlərdən biri təbii ipəkdən toxunan, zərif naxışlarla bəzədilən və əsrlər boyu Şərq qadınının ləyaqət tərənnümünə çevrilən kəlağayıdır”, - deyə o diqqətə çatdırıb.

Bildirilib ki, Azərbaycan, rus və gürcü dillərində çap olunan “Kəlağayı milli sərvətimizdir” kitabında kəlağayı Azərbaycan qadını üçün sadəcə baş örtüyü və ya geyim elementi deyil, o, qadın kimliyinin, mənəvi dünyasının, cəmiyyətdəki nüfuzunun və estetik zövqünün aynası kimi təqdim olunub. Kitabda, eyni zamanda, milli kəlağayı sənətinin tarixi zənginliyindən, onun Azərbaycan qadınının ismət, nəzakət və zəriflik rəmzi olmasından geniş bəhs olunub.

Tədbirin sonunda Azərbaycanın milli rəqsləri ifa olunub, uşaqlar kəlağayıya həsr edilmiş şerlər söyləyiblər.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Sentyabrın 7-də Gürcüstanın Tbilisi şəhərində “Alyans” Gənclər Mərkəzində “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitabın təqdimatı olub.

Tədbir “Alyans” Gənclər Mərkəzinin dəstəyi, “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin birgə təşəbbüsü ilə təşkil edilib.

Tədbirin iştirakçıları əvvəlcə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad ediblər.

“Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin sədri, kitabın müəllifi Güllü Eldar Tomarlı çıxışında vurğulayıb ki, Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü və Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində

2014-cü ilin noyabr ayında Azərbaycan kəlağayısı UNESCO-nun Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.

“Azərbaycanın zəngin mədəni irsində elə simvollar var ki, onlar əsrlər keçsə də, dərin mənasını, mənəvi çəkisini və estetik dəyərini itirmir. Bu nadir dəyərlərdən biri təbii ipəkdən toxunan, zərif naxışlarla bəzədilən və əsrlər boyu Şərq qadınının ləyaqət tərənnümünə çevrilən kəlağayıdır”, - deyə o diqqətə çatdırıb.

Bildirilib ki, Azərbaycan, rus və gürcü dillərində çap olunan “Kəlağayı milli sərvətimizdir” kitabında kəlağayı Azərbaycan qadını üçün sadəcə baş örtüyü və ya geyim elementi deyil, o, qadın kimliyinin, mənəvi dünyasının, cəmiyyətdəki nüfuzunun və estetik zövqünün aynası kimi təqdim olunub. Kitabda, eyni zamanda, milli kəlağayı sənətinin tarixi zənginliyindən, onun Azərbaycan qadınının ismət, nəzakət və zəriflik rəmzi olmasından geniş bəhs olunub.

Tədbirin sonunda Azərbaycanın milli rəqsləri ifa olunub, uşaqlar kəlağayıya həsr edilmiş şerlər söyləyiblər.

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Tbilisidə “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitab təqdim edilib https://heqiqet.az/medeniyyet/29709-tbilisid-klaay-milli-srvtimizdir-adl-kitab-tqdim-edilib.html

medeniyyet / yazarlar Tue, 08 Sep 2026 12:09:32 +0400

Sentyabrın 7-də Gürcüstanın Tbilisi şəhərində “Alyans” Gənclər Mərkəzində “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitabın təqdimatı olub.

Tədbir “Alyans” Gənclər Mərkəzinin dəstəyi, “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin birgə təşəbbüsü ilə təşkil edilib.

Tədbirin iştirakçıları əvvəlcə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad ediblər.

“Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin sədri, kitabın müəllifi Güllü Eldar Tomarlı çıxışında vurğulayıb ki, Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü və Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində

2014-cü ilin noyabr ayında Azərbaycan kəlağayısı UNESCO-nun Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.

“Azərbaycanın zəngin mədəni irsində elə simvollar var ki, onlar əsrlər keçsə də, dərin mənasını, mənəvi çəkisini və estetik dəyərini itirmir. Bu nadir dəyərlərdən biri təbii ipəkdən toxunan, zərif naxışlarla bəzədilən və əsrlər boyu Şərq qadınının ləyaqət tərənnümünə çevrilən kəlağayıdır”, - deyə o diqqətə çatdırıb.

Bildirilib ki, Azərbaycan, rus və gürcü dillərində çap olunan “Kəlağayı milli sərvətimizdir” kitabında kəlağayı Azərbaycan qadını üçün sadəcə baş örtüyü və ya geyim elementi deyil, o, qadın kimliyinin, mənəvi dünyasının, cəmiyyətdəki nüfuzunun və estetik zövqünün aynası kimi təqdim olunub. Kitabda, eyni zamanda, milli kəlağayı sənətinin tarixi zənginliyindən, onun Azərbaycan qadınının ismət, nəzakət və zəriflik rəmzi olmasından geniş bəhs olunub.

Tədbirin sonunda Azərbaycanın milli rəqsləri ifa olunub, uşaqlar kəlağayıya həsr edilmiş şerlər söyləyiblər.

 [allow-turbo]

Sentyabrın 7-də Gürcüstanın Tbilisi şəhərində “Alyans” Gənclər Mərkəzində “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitabın təqdimatı olub.

Tədbir “Alyans” Gənclər Mərkəzinin dəstəyi, “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin birgə təşəbbüsü ilə təşkil edilib.

Tədbirin iştirakçıları əvvəlcə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad ediblər.

“Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin sədri, kitabın müəllifi Güllü Eldar Tomarlı çıxışında vurğulayıb ki, Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü və Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində

2014-cü ilin noyabr ayında Azərbaycan kəlağayısı UNESCO-nun Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.

“Azərbaycanın zəngin mədəni irsində elə simvollar var ki, onlar əsrlər keçsə də, dərin mənasını, mənəvi çəkisini və estetik dəyərini itirmir. Bu nadir dəyərlərdən biri təbii ipəkdən toxunan, zərif naxışlarla bəzədilən və əsrlər boyu Şərq qadınının ləyaqət tərənnümünə çevrilən kəlağayıdır”, - deyə o diqqətə çatdırıb.

Bildirilib ki, Azərbaycan, rus və gürcü dillərində çap olunan “Kəlağayı milli sərvətimizdir” kitabında kəlağayı Azərbaycan qadını üçün sadəcə baş örtüyü və ya geyim elementi deyil, o, qadın kimliyinin, mənəvi dünyasının, cəmiyyətdəki nüfuzunun və estetik zövqünün aynası kimi təqdim olunub. Kitabda, eyni zamanda, milli kəlağayı sənətinin tarixi zənginliyindən, onun Azərbaycan qadınının ismət, nəzakət və zəriflik rəmzi olmasından geniş bəhs olunub.

Tədbirin sonunda Azərbaycanın milli rəqsləri ifa olunub, uşaqlar kəlağayıya həsr edilmiş şerlər söyləyiblər.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]

Sentyabrın 7-də Gürcüstanın Tbilisi şəhərində “Alyans” Gənclər Mərkəzində “Kəlağayı milli sərvətimizdir” adlı kitabın təqdimatı olub.

Tədbir “Alyans” Gənclər Mərkəzinin dəstəyi, “Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin birgə təşəbbüsü ilə təşkil edilib.

Tədbirin iştirakçıları əvvəlcə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçmiş şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad ediblər.

“Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi” İctimai Birliyinin və Kəlağayı Ev-Muzeyinin sədri, kitabın müəllifi Güllü Eldar Tomarlı çıxışında vurğulayıb ki, Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü və Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində

2014-cü ilin noyabr ayında Azərbaycan kəlağayısı UNESCO-nun Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.

“Azərbaycanın zəngin mədəni irsində elə simvollar var ki, onlar əsrlər keçsə də, dərin mənasını, mənəvi çəkisini və estetik dəyərini itirmir. Bu nadir dəyərlərdən biri təbii ipəkdən toxunan, zərif naxışlarla bəzədilən və əsrlər boyu Şərq qadınının ləyaqət tərənnümünə çevrilən kəlağayıdır”, - deyə o diqqətə çatdırıb.

Bildirilib ki, Azərbaycan, rus və gürcü dillərində çap olunan “Kəlağayı milli sərvətimizdir” kitabında kəlağayı Azərbaycan qadını üçün sadəcə baş örtüyü və ya geyim elementi deyil, o, qadın kimliyinin, mənəvi dünyasının, cəmiyyətdəki nüfuzunun və estetik zövqünün aynası kimi təqdim olunub. Kitabda, eyni zamanda, milli kəlağayı sənətinin tarixi zənginliyindən, onun Azərbaycan qadınının ismət, nəzakət və zəriflik rəmzi olmasından geniş bəhs olunub.

Tədbirin sonunda Azərbaycanın milli rəqsləri ifa olunub, uşaqlar kəlağayıya həsr edilmiş şerlər söyləyiblər.

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr https://heqiqet.az/gundem/29701-hyatn-yaddandan-szln-hekaylr.html https://heqiqet.az/gundem/29701-hyatn-yaddandan-szln-hekaylr.html [allow-turbo]
Damət Salmanoğlunun “Cavabsız məktublar” kitabında həyatın müxtəlif üzləri, insan münasibətlərinin mürəkkəbliyi, sevginin və sədaqətin gücü, yanlış qərarların doğurduğu nəticələr, zamanın insan yaddaşında qoyduğu izlər bir-birini tamamlayır.
Kitabın səhifələrində böyük iddialardan çox, həyatdan gələn hadisələr və həmin hadisələrin doğurduğu duyğular var. Müəllif oxucunu qeyri-adi süjetlərlə təəccübləndirməkdən daha çox, gündəlik həyatın içində görünməyən məqamları üzə çıxarmağa çalışır.
İstedadlı şair dostum Damət Salmanoğlunun yeni çapdan çıxmış “Cavabsız məktublar” kitabını birnəfəsə oxudum. Hekayələrin əksəriyyətini əvvəllər sosial şəbəkələrdə oxumuşdum. Ancaq onları bir kitabın bütövlüyündə oxumaq müəllifin nəsr dünyasını daha yaxından görməyə imkan verdi. Ayrı-ayrı hekayələr bir araya gələndə Damət Salmanoğlunun yaradıcılıq istiqaməti, həyata münasibəti və insan xarakterlərinə yanaşması daha aydın görünür.
Onun nəsrinin başlıca xüsusiyyətlərindən biri səmimiyyətdir. Müəllif hadisələri süni şəkildə dramatikləşdirmir, obrazları da qeyri-adi qəhrəmanlara çevirmir. O, adi insanların həyatında baş verən hadisələrdən çıxış edir və həmin hadisələrin arxasında dayanan mənəvi qatları göstərir. Bu səbəbdən hekayələrdəki personajlar oxucuya uzaq görünmür. Onların sevinci də, səhvi də, tərəddüdü də həyatdan tanışdır.
Damət Salmanoğlunun dili də bu üsluba uyğun gəlir. Axıcı, aydın və emosional dil onun hekayələrinin rahat oxunmasına imkan verir. Müəllif təsvirə və hadisəyə lazım olduğundan artıq yük vermir. Sözün təbiiliyini qoruyaraq fikrin oxucuya birbaşa çatmasına üstünlük verir. Şair duyumu isə nəsrində xüsusilə hiss olunur: ayrı-ayrı cümlələrdə poetik ifadə, obrazlı təsvir və duyğusal ritm diqqətdən yayınmır.
Kitabın adını daşıyan “Cavabsız məktublar” hekayəsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. 27 il əvvəl yarımçıq qalmış bir sevginin sonrakı taleyindən bəhs edən əsərdə ayrılığın səbəbləri, ailə təzyiqi, itirilmiş illər və gecikmiş görüş bir-birinə bağlanır. Mahirin illər əvvəl sevdiyi Lena ilə yenidən qarşılaşması və bu görüşün ata-oğul münasibətinə çevrilməsi müəllifin zaman və yaddaş mövzusuna marağını göstərir.
Lakin hekayənin əsas məziyyəti yalnız gözlənilməz finalında deyil. Müəllif burada insan həyatına kənardan verilən qərarların hansı nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini də göstərir. Bir ailənin verdiyi qərar iki insanın taleyini dəyişir, amma onların hisslərini tamamilə yox edə bilmir. Hekayənin sonunda qovuşma ilə yanaşı, itirilmiş illərin ağrısı da qalır. Bu ikili duyğu əsərin emosional təsirini artırır.
Kitabdakı hekayələri birləşdirən əsas cəhətlərdən biri müəllifin insan davranışlarının səbəblərinə maraq göstərməsidir. O, hadisəni sadəcə nəql etməklə kifayətlənmir; oxucunu “niyə belə oldu?” sualı ilə üz-üzə qoyur. “Xətaların cəzası” da məhz bu istiqamətdə düşünməyə imkan verən əsərlərdəndir. İnsan həyatında verilən qərarların bəzən illər sonra öz nəticəsini göstərməsi, səhvin qiymətinin təkcə onu edən şəxslə məhdudlaşmaması hekayənin mənəvi yükünü müəyyənləşdirir.
“Mişa – ayı kimi igid” əsərində isə başqa bir keyfiyyət – mərdlik və xarakter məsələsi ön plana çıxır. Müəllifin qəhrəman anlayışında fiziki gücdən daha vacib olan insani keyfiyyətlərdir. Çətin vəziyyətdə doğru mövqe tutmaq, dostluğa sədaqət göstərmək, qorxunun qarşısında geri çəkilməmək və insanlıq sərhədlərini qorumaq onun yaratdığı obrazların mənəvi ölçülərini müəyyənləşdirir.
“Bəzi sevgilər vaxtla bitmir” əsərinin adı belə kitabın mühüm mövzularından birini ifadə edir. Damət Salmanoğlunun yaradıcılığında sevgi yalnız iki insan arasındakı münasibət kimi təqdim edilmir. Burada sevgi həm də yaddaş, sədaqət, bağlılıq və məsuliyyətdir. Zamanın münasibətlər üzərində yaratdığı dəyişikliklər müəllifin diqqətindən kənarda qalmır. O, insan hisslərinin zamanla sınağa çəkilməsini və bu sınaqdan necə çıxdığını müşahidə edir.
“Yuxu” hekayəsində isə müəllifin bədii imkanları bir qədər fərqli istiqamət alır. Gerçəkliklə xəyalın sərhədləri arasında qurulan mətn insanın daxili aləminə, gizli duyğularına və şüuraltı dünyasına nəzər salmağa imkan verir. Burada hadisənin özündən çox, onun insanın düşüncəsində yaratdığı əks-səda maraq doğurur.
“Mürəkkəbi bitmiş qələm” də kitabın simvolik yükü olan əsərlərindən biridir. Adındakı metafora belə oxucuda yazılmamış sözlər, yarımçıq qalmış etiraflar və vaxtında deyilməyən fikirlər haqqında düşüncə yaradır. Həyatda bəzən bir cümlənin vaxtında deyilməməsi uzun illərin nəticəsini dəyişə bilir. Müəllif bu həssas məqamları gündəlik həyatın təbii axarı içərisində göstərir.
Damət Salmanoğlunun hekayələrində sosial motivlər də nəzərə çarpır. Ailə münasibətləri, cəmiyyətin insan üzərindəki təsiri, ənənələrin fərdi seçimlərə müdaxiləsi, insanların bir-birinə münasibəti kimi məsələlər ayrı-ayrı süjetlərin içində öz əksini tapır. Müəllif bunları ayrıca problem kimi qabartmaq əvəzinə, hadisələrin təbii gedişində göstərir. Bu da nəsrin publisistik deyil, bədii təsirini gücləndirir.
Müəllifin el-obasına, xalqına və dövlətinə bağlılığı da onun dünyagörüşünün mühüm cəhətlərindəndir. Bu bağlılıq əsərlərdə pafoslu ifadələr şəklində deyil, daha çox dəyərlərə münasibətdə görünür. Ailə, vəfa, mərdlik, böyüyə hörmət, doğma yurda bağlılıq kimi anlayışlar onun hekayələrində insan xarakterinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Kitabın diqqət çəkən tərəflərindən biri də hekayələrin həyatiliyidir. Müəllifin əksər süjetləri real həyatdan doğur. Bu, əsərlərin bədii dəyərini azaltmır; əksinə, onun müşahidə qabiliyyətini göstərir. Ədəbi material kimi seçilən hadisənin gücü çox vaxt onun nə qədər qeyri-adi olmasında deyil, müəllifin həmin hadisədə nə görə bilməsindədir. Damət Salmanoğlu da tanış həyat materialından öz hekayə dünyasını yaratmağa çalışır.
Şairlik təcrübəsi onun nəsrinə müəyyən üstünlüklər gətirir. Təsvirlərdə obrazlılıq, duyğuların ifadəsində incəlik və söz seçiminə həssas münasibət bunu göstərir. Bununla belə, müəllif nəsrdə şeirin ritmini süjetin qarşısına keçirmir. Hadisə əsas xətti qoruyur, poetik çalar isə onun emosional təsirini tamamlayır.
“Cavabsız məktublar”ın bütöv təsirini yaradan da məhz bu müxtəliflikdir. Bir hekayədə sevgi və ayrılıq, digərində səhv və peşmanlıq, başqa birində mərdlik və dostluq, digərində isə insanın daxili dünyası ön plana çıxır. Bu fərqli mövzular müəllifin eyni düşüncənin ətrafında dövrələnməsinə imkan vermir. Əksinə, kitabı müxtəlif insan talelərinin toplandığı bir mənəvi xəritəyə çevirir.
Ədəbiyyatın dəyəri yalnız böyük hadisələrdən danışmaqla ölçülmür. Bəzən bir insanın həyatında baş verən kiçik bir hadisənin arxasında bütöv bir ömür dayanır. Damət Salmanoğlu həmin məqamları görməyə və yazıya gətirməyə çalışır. Onun hekayələrində oxucunu cəlb edən də çox vaxt məhz bu həyatilikdir.
“Cavabsız məktublar” kitabı Damət Salmanoğlunun nəsr yaradıcılığının imkanlarını göstərməklə yanaşı, onun insanlara və həyata münasibətini də ortaya qoyur. Müəllifin hekayələrində hökm verməkdən daha çox müşahidə, nümayiş etdirməkdən daha çox düşündürmək, süni dramatizmdən daha çox həyatın özünün yaratdığı gərginlik var.
Kitabın adındakı “cavabsız məktublar” ifadəsi isə yalnız bir hekayənin deyil, bütöv kitabın mənəvi simvollarından birinə çevrilir. İnsan həyatında cavabını gözlədiyi çoxlu suallar olur. Bəzilərinin cavabı sözlə gəlir, bəzilərinin cavabı isə illər sonra bir hadisə, bir görüş, bir insan və ya sadəcə gecikmiş bir həqiqət şəklində ortaya çıxır.
Damət Salmanoğlu bu kitabda məhz həmin gecikmiş həqiqətlərin, yarımçıq qalmış münasibətlərin, insanı dəyişdirən seçimlərin və yaddaşdan silinməyən duyğuların izinə düşür.
“Cavabsız məktublar”ı oxuyarkən müəllifin əsas məqsədinin oxucuya hazır nəticələr təqdim etmək olmadığı hiss olunur. O, hadisəni danışır, obrazı qarşıya çıxarır və qərarı oxucunun öz ixtiyarına buraxır. Hər kəs oxuduğu hekayədən öz həyatına uyğun bir məna çıxara bilər.
Mənim üçün kitabın əsas dəyəri də budur. Damət Salmanoğlu oxucunu öz qəhrəmanlarının taleyinə baxmağa, onların seçimləri üzərində düşünməyə və bəzən bir insanın görünən davranışının arxasında nələrin dayana biləcəyini anlamağa çağırır.
“Xətaların cəzası”, “Mişa – ayı kimi igid”, “Bəzi sevgilər vaxtla bitmir”, “Yuxu”, “Mürəkkəbi bitmiş qələm”, “Cavabsız məktublar” və digər hekayələr bir araya gələndə fərqli mövzuların, fərqli xarakterlərin və fərqli həyatların kitabını yaradır.
Damət Salmanoğlunun yeni kitabı həm oxunaqlılığı, həm də toxunduğu mövzuların həyati olması ilə diqqət çəkir. Bu kitabda müəllifin şair kimi sözə həssaslığı ilə nasir kimi hadisə qurmaq bacarığı bir araya gəlir.
“Cavabsız məktublar” oxucuya bir həqiqəti xatırladır: insan həyatı heç vaxt yalnız baş verən hadisələrdən ibarət deyil. Hər hadisənin arxasında seçimlər, susqunluqlar, gözləntilər və deyilməmiş sözlər dayanır. Ədəbiyyat isə həmin görünməyən tərəfi görünən etmək gücünə malikdir.
Damət Salmanoğlu da öz hekayələrində bu görünməyən tərəfə işıq salmağa çalışır. Onun “Cavabsız məktublar” kitabı məhz buna görə oxucu üçün maraqlı və düşündürücü bir nəsr nümunəsidir.

Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr

Şərafəddin İlkin,
Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü, “Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.]]>[/allow-turbo] gundem / yazarlar heqiqet Thu, 03 Sep 2026 13:41:58 +0400 [/shortrss] [fullrss] Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr https://heqiqet.az/gundem/29701-hyatn-yaddandan-szln-hekaylr.html https://heqiqet.az/gundem/29701-hyatn-yaddandan-szln-hekaylr.html heqiqet Thu, 03 Sep 2026 13:41:58 +0400 ]]> [allow-turbo]
Damət Salmanoğlunun “Cavabsız məktublar” kitabında həyatın müxtəlif üzləri, insan münasibətlərinin mürəkkəbliyi, sevginin və sədaqətin gücü, yanlış qərarların doğurduğu nəticələr, zamanın insan yaddaşında qoyduğu izlər bir-birini tamamlayır.
Kitabın səhifələrində böyük iddialardan çox, həyatdan gələn hadisələr və həmin hadisələrin doğurduğu duyğular var. Müəllif oxucunu qeyri-adi süjetlərlə təəccübləndirməkdən daha çox, gündəlik həyatın içində görünməyən məqamları üzə çıxarmağa çalışır.
İstedadlı şair dostum Damət Salmanoğlunun yeni çapdan çıxmış “Cavabsız məktublar” kitabını birnəfəsə oxudum. Hekayələrin əksəriyyətini əvvəllər sosial şəbəkələrdə oxumuşdum. Ancaq onları bir kitabın bütövlüyündə oxumaq müəllifin nəsr dünyasını daha yaxından görməyə imkan verdi. Ayrı-ayrı hekayələr bir araya gələndə Damət Salmanoğlunun yaradıcılıq istiqaməti, həyata münasibəti və insan xarakterlərinə yanaşması daha aydın görünür.
Onun nəsrinin başlıca xüsusiyyətlərindən biri səmimiyyətdir. Müəllif hadisələri süni şəkildə dramatikləşdirmir, obrazları da qeyri-adi qəhrəmanlara çevirmir. O, adi insanların həyatında baş verən hadisələrdən çıxış edir və həmin hadisələrin arxasında dayanan mənəvi qatları göstərir. Bu səbəbdən hekayələrdəki personajlar oxucuya uzaq görünmür. Onların sevinci də, səhvi də, tərəddüdü də həyatdan tanışdır.
Damət Salmanoğlunun dili də bu üsluba uyğun gəlir. Axıcı, aydın və emosional dil onun hekayələrinin rahat oxunmasına imkan verir. Müəllif təsvirə və hadisəyə lazım olduğundan artıq yük vermir. Sözün təbiiliyini qoruyaraq fikrin oxucuya birbaşa çatmasına üstünlük verir. Şair duyumu isə nəsrində xüsusilə hiss olunur: ayrı-ayrı cümlələrdə poetik ifadə, obrazlı təsvir və duyğusal ritm diqqətdən yayınmır.
Kitabın adını daşıyan “Cavabsız məktublar” hekayəsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. 27 il əvvəl yarımçıq qalmış bir sevginin sonrakı taleyindən bəhs edən əsərdə ayrılığın səbəbləri, ailə təzyiqi, itirilmiş illər və gecikmiş görüş bir-birinə bağlanır. Mahirin illər əvvəl sevdiyi Lena ilə yenidən qarşılaşması və bu görüşün ata-oğul münasibətinə çevrilməsi müəllifin zaman və yaddaş mövzusuna marağını göstərir.
Lakin hekayənin əsas məziyyəti yalnız gözlənilməz finalında deyil. Müəllif burada insan həyatına kənardan verilən qərarların hansı nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini də göstərir. Bir ailənin verdiyi qərar iki insanın taleyini dəyişir, amma onların hisslərini tamamilə yox edə bilmir. Hekayənin sonunda qovuşma ilə yanaşı, itirilmiş illərin ağrısı da qalır. Bu ikili duyğu əsərin emosional təsirini artırır.
Kitabdakı hekayələri birləşdirən əsas cəhətlərdən biri müəllifin insan davranışlarının səbəblərinə maraq göstərməsidir. O, hadisəni sadəcə nəql etməklə kifayətlənmir; oxucunu “niyə belə oldu?” sualı ilə üz-üzə qoyur. “Xətaların cəzası” da məhz bu istiqamətdə düşünməyə imkan verən əsərlərdəndir. İnsan həyatında verilən qərarların bəzən illər sonra öz nəticəsini göstərməsi, səhvin qiymətinin təkcə onu edən şəxslə məhdudlaşmaması hekayənin mənəvi yükünü müəyyənləşdirir.
“Mişa – ayı kimi igid” əsərində isə başqa bir keyfiyyət – mərdlik və xarakter məsələsi ön plana çıxır. Müəllifin qəhrəman anlayışında fiziki gücdən daha vacib olan insani keyfiyyətlərdir. Çətin vəziyyətdə doğru mövqe tutmaq, dostluğa sədaqət göstərmək, qorxunun qarşısında geri çəkilməmək və insanlıq sərhədlərini qorumaq onun yaratdığı obrazların mənəvi ölçülərini müəyyənləşdirir.
“Bəzi sevgilər vaxtla bitmir” əsərinin adı belə kitabın mühüm mövzularından birini ifadə edir. Damət Salmanoğlunun yaradıcılığında sevgi yalnız iki insan arasındakı münasibət kimi təqdim edilmir. Burada sevgi həm də yaddaş, sədaqət, bağlılıq və məsuliyyətdir. Zamanın münasibətlər üzərində yaratdığı dəyişikliklər müəllifin diqqətindən kənarda qalmır. O, insan hisslərinin zamanla sınağa çəkilməsini və bu sınaqdan necə çıxdığını müşahidə edir.
“Yuxu” hekayəsində isə müəllifin bədii imkanları bir qədər fərqli istiqamət alır. Gerçəkliklə xəyalın sərhədləri arasında qurulan mətn insanın daxili aləminə, gizli duyğularına və şüuraltı dünyasına nəzər salmağa imkan verir. Burada hadisənin özündən çox, onun insanın düşüncəsində yaratdığı əks-səda maraq doğurur.
“Mürəkkəbi bitmiş qələm” də kitabın simvolik yükü olan əsərlərindən biridir. Adındakı metafora belə oxucuda yazılmamış sözlər, yarımçıq qalmış etiraflar və vaxtında deyilməyən fikirlər haqqında düşüncə yaradır. Həyatda bəzən bir cümlənin vaxtında deyilməməsi uzun illərin nəticəsini dəyişə bilir. Müəllif bu həssas məqamları gündəlik həyatın təbii axarı içərisində göstərir.
Damət Salmanoğlunun hekayələrində sosial motivlər də nəzərə çarpır. Ailə münasibətləri, cəmiyyətin insan üzərindəki təsiri, ənənələrin fərdi seçimlərə müdaxiləsi, insanların bir-birinə münasibəti kimi məsələlər ayrı-ayrı süjetlərin içində öz əksini tapır. Müəllif bunları ayrıca problem kimi qabartmaq əvəzinə, hadisələrin təbii gedişində göstərir. Bu da nəsrin publisistik deyil, bədii təsirini gücləndirir.
Müəllifin el-obasına, xalqına və dövlətinə bağlılığı da onun dünyagörüşünün mühüm cəhətlərindəndir. Bu bağlılıq əsərlərdə pafoslu ifadələr şəklində deyil, daha çox dəyərlərə münasibətdə görünür. Ailə, vəfa, mərdlik, böyüyə hörmət, doğma yurda bağlılıq kimi anlayışlar onun hekayələrində insan xarakterinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Kitabın diqqət çəkən tərəflərindən biri də hekayələrin həyatiliyidir. Müəllifin əksər süjetləri real həyatdan doğur. Bu, əsərlərin bədii dəyərini azaltmır; əksinə, onun müşahidə qabiliyyətini göstərir. Ədəbi material kimi seçilən hadisənin gücü çox vaxt onun nə qədər qeyri-adi olmasında deyil, müəllifin həmin hadisədə nə görə bilməsindədir. Damət Salmanoğlu da tanış həyat materialından öz hekayə dünyasını yaratmağa çalışır.
Şairlik təcrübəsi onun nəsrinə müəyyən üstünlüklər gətirir. Təsvirlərdə obrazlılıq, duyğuların ifadəsində incəlik və söz seçiminə həssas münasibət bunu göstərir. Bununla belə, müəllif nəsrdə şeirin ritmini süjetin qarşısına keçirmir. Hadisə əsas xətti qoruyur, poetik çalar isə onun emosional təsirini tamamlayır.
“Cavabsız məktublar”ın bütöv təsirini yaradan da məhz bu müxtəliflikdir. Bir hekayədə sevgi və ayrılıq, digərində səhv və peşmanlıq, başqa birində mərdlik və dostluq, digərində isə insanın daxili dünyası ön plana çıxır. Bu fərqli mövzular müəllifin eyni düşüncənin ətrafında dövrələnməsinə imkan vermir. Əksinə, kitabı müxtəlif insan talelərinin toplandığı bir mənəvi xəritəyə çevirir.
Ədəbiyyatın dəyəri yalnız böyük hadisələrdən danışmaqla ölçülmür. Bəzən bir insanın həyatında baş verən kiçik bir hadisənin arxasında bütöv bir ömür dayanır. Damət Salmanoğlu həmin məqamları görməyə və yazıya gətirməyə çalışır. Onun hekayələrində oxucunu cəlb edən də çox vaxt məhz bu həyatilikdir.
“Cavabsız məktublar” kitabı Damət Salmanoğlunun nəsr yaradıcılığının imkanlarını göstərməklə yanaşı, onun insanlara və həyata münasibətini də ortaya qoyur. Müəllifin hekayələrində hökm verməkdən daha çox müşahidə, nümayiş etdirməkdən daha çox düşündürmək, süni dramatizmdən daha çox həyatın özünün yaratdığı gərginlik var.
Kitabın adındakı “cavabsız məktublar” ifadəsi isə yalnız bir hekayənin deyil, bütöv kitabın mənəvi simvollarından birinə çevrilir. İnsan həyatında cavabını gözlədiyi çoxlu suallar olur. Bəzilərinin cavabı sözlə gəlir, bəzilərinin cavabı isə illər sonra bir hadisə, bir görüş, bir insan və ya sadəcə gecikmiş bir həqiqət şəklində ortaya çıxır.
Damət Salmanoğlu bu kitabda məhz həmin gecikmiş həqiqətlərin, yarımçıq qalmış münasibətlərin, insanı dəyişdirən seçimlərin və yaddaşdan silinməyən duyğuların izinə düşür.
“Cavabsız məktublar”ı oxuyarkən müəllifin əsas məqsədinin oxucuya hazır nəticələr təqdim etmək olmadığı hiss olunur. O, hadisəni danışır, obrazı qarşıya çıxarır və qərarı oxucunun öz ixtiyarına buraxır. Hər kəs oxuduğu hekayədən öz həyatına uyğun bir məna çıxara bilər.
Mənim üçün kitabın əsas dəyəri də budur. Damət Salmanoğlu oxucunu öz qəhrəmanlarının taleyinə baxmağa, onların seçimləri üzərində düşünməyə və bəzən bir insanın görünən davranışının arxasında nələrin dayana biləcəyini anlamağa çağırır.
“Xətaların cəzası”, “Mişa – ayı kimi igid”, “Bəzi sevgilər vaxtla bitmir”, “Yuxu”, “Mürəkkəbi bitmiş qələm”, “Cavabsız məktublar” və digər hekayələr bir araya gələndə fərqli mövzuların, fərqli xarakterlərin və fərqli həyatların kitabını yaradır.
Damət Salmanoğlunun yeni kitabı həm oxunaqlılığı, həm də toxunduğu mövzuların həyati olması ilə diqqət çəkir. Bu kitabda müəllifin şair kimi sözə həssaslığı ilə nasir kimi hadisə qurmaq bacarığı bir araya gəlir.
“Cavabsız məktublar” oxucuya bir həqiqəti xatırladır: insan həyatı heç vaxt yalnız baş verən hadisələrdən ibarət deyil. Hər hadisənin arxasında seçimlər, susqunluqlar, gözləntilər və deyilməmiş sözlər dayanır. Ədəbiyyat isə həmin görünməyən tərəfi görünən etmək gücünə malikdir.
Damət Salmanoğlu da öz hekayələrində bu görünməyən tərəfə işıq salmağa çalışır. Onun “Cavabsız məktublar” kitabı məhz buna görə oxucu üçün maraqlı və düşündürücü bir nəsr nümunəsidir.

Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr

Şərafəddin İlkin,
Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü, “Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]
Damət Salmanoğlunun “Cavabsız məktublar” kitabında həyatın müxtəlif üzləri, insan münasibətlərinin mürəkkəbliyi, sevginin və sədaqətin gücü, yanlış qərarların doğurduğu nəticələr, zamanın insan yaddaşında qoyduğu izlər bir-birini tamamlayır.
Kitabın səhifələrində böyük iddialardan çox, həyatdan gələn hadisələr və həmin hadisələrin doğurduğu duyğular var. Müəllif oxucunu qeyri-adi süjetlərlə təəccübləndirməkdən daha çox, gündəlik həyatın içində görünməyən məqamları üzə çıxarmağa çalışır.
İstedadlı şair dostum Damət Salmanoğlunun yeni çapdan çıxmış “Cavabsız məktublar” kitabını birnəfəsə oxudum. Hekayələrin əksəriyyətini əvvəllər sosial şəbəkələrdə oxumuşdum. Ancaq onları bir kitabın bütövlüyündə oxumaq müəllifin nəsr dünyasını daha yaxından görməyə imkan verdi. Ayrı-ayrı hekayələr bir araya gələndə Damət Salmanoğlunun yaradıcılıq istiqaməti, həyata münasibəti və insan xarakterlərinə yanaşması daha aydın görünür.
Onun nəsrinin başlıca xüsusiyyətlərindən biri səmimiyyətdir. Müəllif hadisələri süni şəkildə dramatikləşdirmir, obrazları da qeyri-adi qəhrəmanlara çevirmir. O, adi insanların həyatında baş verən hadisələrdən çıxış edir və həmin hadisələrin arxasında dayanan mənəvi qatları göstərir. Bu səbəbdən hekayələrdəki personajlar oxucuya uzaq görünmür. Onların sevinci də, səhvi də, tərəddüdü də həyatdan tanışdır.
Damət Salmanoğlunun dili də bu üsluba uyğun gəlir. Axıcı, aydın və emosional dil onun hekayələrinin rahat oxunmasına imkan verir. Müəllif təsvirə və hadisəyə lazım olduğundan artıq yük vermir. Sözün təbiiliyini qoruyaraq fikrin oxucuya birbaşa çatmasına üstünlük verir. Şair duyumu isə nəsrində xüsusilə hiss olunur: ayrı-ayrı cümlələrdə poetik ifadə, obrazlı təsvir və duyğusal ritm diqqətdən yayınmır.
Kitabın adını daşıyan “Cavabsız məktublar” hekayəsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. 27 il əvvəl yarımçıq qalmış bir sevginin sonrakı taleyindən bəhs edən əsərdə ayrılığın səbəbləri, ailə təzyiqi, itirilmiş illər və gecikmiş görüş bir-birinə bağlanır. Mahirin illər əvvəl sevdiyi Lena ilə yenidən qarşılaşması və bu görüşün ata-oğul münasibətinə çevrilməsi müəllifin zaman və yaddaş mövzusuna marağını göstərir.
Lakin hekayənin əsas məziyyəti yalnız gözlənilməz finalında deyil. Müəllif burada insan həyatına kənardan verilən qərarların hansı nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini də göstərir. Bir ailənin verdiyi qərar iki insanın taleyini dəyişir, amma onların hisslərini tamamilə yox edə bilmir. Hekayənin sonunda qovuşma ilə yanaşı, itirilmiş illərin ağrısı da qalır. Bu ikili duyğu əsərin emosional təsirini artırır.
Kitabdakı hekayələri birləşdirən əsas cəhətlərdən biri müəllifin insan davranışlarının səbəblərinə maraq göstərməsidir. O, hadisəni sadəcə nəql etməklə kifayətlənmir; oxucunu “niyə belə oldu?” sualı ilə üz-üzə qoyur. “Xətaların cəzası” da məhz bu istiqamətdə düşünməyə imkan verən əsərlərdəndir. İnsan həyatında verilən qərarların bəzən illər sonra öz nəticəsini göstərməsi, səhvin qiymətinin təkcə onu edən şəxslə məhdudlaşmaması hekayənin mənəvi yükünü müəyyənləşdirir.
“Mişa – ayı kimi igid” əsərində isə başqa bir keyfiyyət – mərdlik və xarakter məsələsi ön plana çıxır. Müəllifin qəhrəman anlayışında fiziki gücdən daha vacib olan insani keyfiyyətlərdir. Çətin vəziyyətdə doğru mövqe tutmaq, dostluğa sədaqət göstərmək, qorxunun qarşısında geri çəkilməmək və insanlıq sərhədlərini qorumaq onun yaratdığı obrazların mənəvi ölçülərini müəyyənləşdirir.
“Bəzi sevgilər vaxtla bitmir” əsərinin adı belə kitabın mühüm mövzularından birini ifadə edir. Damət Salmanoğlunun yaradıcılığında sevgi yalnız iki insan arasındakı münasibət kimi təqdim edilmir. Burada sevgi həm də yaddaş, sədaqət, bağlılıq və məsuliyyətdir. Zamanın münasibətlər üzərində yaratdığı dəyişikliklər müəllifin diqqətindən kənarda qalmır. O, insan hisslərinin zamanla sınağa çəkilməsini və bu sınaqdan necə çıxdığını müşahidə edir.
“Yuxu” hekayəsində isə müəllifin bədii imkanları bir qədər fərqli istiqamət alır. Gerçəkliklə xəyalın sərhədləri arasında qurulan mətn insanın daxili aləminə, gizli duyğularına və şüuraltı dünyasına nəzər salmağa imkan verir. Burada hadisənin özündən çox, onun insanın düşüncəsində yaratdığı əks-səda maraq doğurur.
“Mürəkkəbi bitmiş qələm” də kitabın simvolik yükü olan əsərlərindən biridir. Adındakı metafora belə oxucuda yazılmamış sözlər, yarımçıq qalmış etiraflar və vaxtında deyilməyən fikirlər haqqında düşüncə yaradır. Həyatda bəzən bir cümlənin vaxtında deyilməməsi uzun illərin nəticəsini dəyişə bilir. Müəllif bu həssas məqamları gündəlik həyatın təbii axarı içərisində göstərir.
Damət Salmanoğlunun hekayələrində sosial motivlər də nəzərə çarpır. Ailə münasibətləri, cəmiyyətin insan üzərindəki təsiri, ənənələrin fərdi seçimlərə müdaxiləsi, insanların bir-birinə münasibəti kimi məsələlər ayrı-ayrı süjetlərin içində öz əksini tapır. Müəllif bunları ayrıca problem kimi qabartmaq əvəzinə, hadisələrin təbii gedişində göstərir. Bu da nəsrin publisistik deyil, bədii təsirini gücləndirir.
Müəllifin el-obasına, xalqına və dövlətinə bağlılığı da onun dünyagörüşünün mühüm cəhətlərindəndir. Bu bağlılıq əsərlərdə pafoslu ifadələr şəklində deyil, daha çox dəyərlərə münasibətdə görünür. Ailə, vəfa, mərdlik, böyüyə hörmət, doğma yurda bağlılıq kimi anlayışlar onun hekayələrində insan xarakterinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Kitabın diqqət çəkən tərəflərindən biri də hekayələrin həyatiliyidir. Müəllifin əksər süjetləri real həyatdan doğur. Bu, əsərlərin bədii dəyərini azaltmır; əksinə, onun müşahidə qabiliyyətini göstərir. Ədəbi material kimi seçilən hadisənin gücü çox vaxt onun nə qədər qeyri-adi olmasında deyil, müəllifin həmin hadisədə nə görə bilməsindədir. Damət Salmanoğlu da tanış həyat materialından öz hekayə dünyasını yaratmağa çalışır.
Şairlik təcrübəsi onun nəsrinə müəyyən üstünlüklər gətirir. Təsvirlərdə obrazlılıq, duyğuların ifadəsində incəlik və söz seçiminə həssas münasibət bunu göstərir. Bununla belə, müəllif nəsrdə şeirin ritmini süjetin qarşısına keçirmir. Hadisə əsas xətti qoruyur, poetik çalar isə onun emosional təsirini tamamlayır.
“Cavabsız məktublar”ın bütöv təsirini yaradan da məhz bu müxtəliflikdir. Bir hekayədə sevgi və ayrılıq, digərində səhv və peşmanlıq, başqa birində mərdlik və dostluq, digərində isə insanın daxili dünyası ön plana çıxır. Bu fərqli mövzular müəllifin eyni düşüncənin ətrafında dövrələnməsinə imkan vermir. Əksinə, kitabı müxtəlif insan talelərinin toplandığı bir mənəvi xəritəyə çevirir.
Ədəbiyyatın dəyəri yalnız böyük hadisələrdən danışmaqla ölçülmür. Bəzən bir insanın həyatında baş verən kiçik bir hadisənin arxasında bütöv bir ömür dayanır. Damət Salmanoğlu həmin məqamları görməyə və yazıya gətirməyə çalışır. Onun hekayələrində oxucunu cəlb edən də çox vaxt məhz bu həyatilikdir.
“Cavabsız məktublar” kitabı Damət Salmanoğlunun nəsr yaradıcılığının imkanlarını göstərməklə yanaşı, onun insanlara və həyata münasibətini də ortaya qoyur. Müəllifin hekayələrində hökm verməkdən daha çox müşahidə, nümayiş etdirməkdən daha çox düşündürmək, süni dramatizmdən daha çox həyatın özünün yaratdığı gərginlik var.
Kitabın adındakı “cavabsız məktublar” ifadəsi isə yalnız bir hekayənin deyil, bütöv kitabın mənəvi simvollarından birinə çevrilir. İnsan həyatında cavabını gözlədiyi çoxlu suallar olur. Bəzilərinin cavabı sözlə gəlir, bəzilərinin cavabı isə illər sonra bir hadisə, bir görüş, bir insan və ya sadəcə gecikmiş bir həqiqət şəklində ortaya çıxır.
Damət Salmanoğlu bu kitabda məhz həmin gecikmiş həqiqətlərin, yarımçıq qalmış münasibətlərin, insanı dəyişdirən seçimlərin və yaddaşdan silinməyən duyğuların izinə düşür.
“Cavabsız məktublar”ı oxuyarkən müəllifin əsas məqsədinin oxucuya hazır nəticələr təqdim etmək olmadığı hiss olunur. O, hadisəni danışır, obrazı qarşıya çıxarır və qərarı oxucunun öz ixtiyarına buraxır. Hər kəs oxuduğu hekayədən öz həyatına uyğun bir məna çıxara bilər.
Mənim üçün kitabın əsas dəyəri də budur. Damət Salmanoğlu oxucunu öz qəhrəmanlarının taleyinə baxmağa, onların seçimləri üzərində düşünməyə və bəzən bir insanın görünən davranışının arxasında nələrin dayana biləcəyini anlamağa çağırır.
“Xətaların cəzası”, “Mişa – ayı kimi igid”, “Bəzi sevgilər vaxtla bitmir”, “Yuxu”, “Mürəkkəbi bitmiş qələm”, “Cavabsız məktublar” və digər hekayələr bir araya gələndə fərqli mövzuların, fərqli xarakterlərin və fərqli həyatların kitabını yaradır.
Damət Salmanoğlunun yeni kitabı həm oxunaqlılığı, həm də toxunduğu mövzuların həyati olması ilə diqqət çəkir. Bu kitabda müəllifin şair kimi sözə həssaslığı ilə nasir kimi hadisə qurmaq bacarığı bir araya gəlir.
“Cavabsız məktublar” oxucuya bir həqiqəti xatırladır: insan həyatı heç vaxt yalnız baş verən hadisələrdən ibarət deyil. Hər hadisənin arxasında seçimlər, susqunluqlar, gözləntilər və deyilməmiş sözlər dayanır. Ədəbiyyat isə həmin görünməyən tərəfi görünən etmək gücünə malikdir.
Damət Salmanoğlu da öz hekayələrində bu görünməyən tərəfə işıq salmağa çalışır. Onun “Cavabsız məktublar” kitabı məhz buna görə oxucu üçün maraqlı və düşündürücü bir nəsr nümunəsidir.

Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr

Şərafəddin İlkin,
Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü, “Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr https://heqiqet.az/gundem/29701-hyatn-yaddandan-szln-hekaylr.html gundem / yazarlar Thu, 03 Sep 2026 13:41:58 +0400
Damət Salmanoğlunun “Cavabsız məktublar” kitabında həyatın müxtəlif üzləri, insan münasibətlərinin mürəkkəbliyi, sevginin və sədaqətin gücü, yanlış qərarların doğurduğu nəticələr, zamanın insan yaddaşında qoyduğu izlər bir-birini tamamlayır.
Kitabın səhifələrində böyük iddialardan çox, həyatdan gələn hadisələr və həmin hadisələrin doğurduğu duyğular var. Müəllif oxucunu qeyri-adi süjetlərlə təəccübləndirməkdən daha çox, gündəlik həyatın içində görünməyən məqamları üzə çıxarmağa çalışır.
İstedadlı şair dostum Damət Salmanoğlunun yeni çapdan çıxmış “Cavabsız məktublar” kitabını birnəfəsə oxudum. Hekayələrin əksəriyyətini əvvəllər sosial şəbəkələrdə oxumuşdum. Ancaq onları bir kitabın bütövlüyündə oxumaq müəllifin nəsr dünyasını daha yaxından görməyə imkan verdi. Ayrı-ayrı hekayələr bir araya gələndə Damət Salmanoğlunun yaradıcılıq istiqaməti, həyata münasibəti və insan xarakterlərinə yanaşması daha aydın görünür.
Onun nəsrinin başlıca xüsusiyyətlərindən biri səmimiyyətdir. Müəllif hadisələri süni şəkildə dramatikləşdirmir, obrazları da qeyri-adi qəhrəmanlara çevirmir. O, adi insanların həyatında baş verən hadisələrdən çıxış edir və həmin hadisələrin arxasında dayanan mənəvi qatları göstərir. Bu səbəbdən hekayələrdəki personajlar oxucuya uzaq görünmür. Onların sevinci də, səhvi də, tərəddüdü də həyatdan tanışdır.
Damət Salmanoğlunun dili də bu üsluba uyğun gəlir. Axıcı, aydın və emosional dil onun hekayələrinin rahat oxunmasına imkan verir. Müəllif təsvirə və hadisəyə lazım olduğundan artıq yük vermir. Sözün təbiiliyini qoruyaraq fikrin oxucuya birbaşa çatmasına üstünlük verir. Şair duyumu isə nəsrində xüsusilə hiss olunur: ayrı-ayrı cümlələrdə poetik ifadə, obrazlı təsvir və duyğusal ritm diqqətdən yayınmır.
Kitabın adını daşıyan “Cavabsız məktublar” hekayəsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. 27 il əvvəl yarımçıq qalmış bir sevginin sonrakı taleyindən bəhs edən əsərdə ayrılığın səbəbləri, ailə təzyiqi, itirilmiş illər və gecikmiş görüş bir-birinə bağlanır. Mahirin illər əvvəl sevdiyi Lena ilə yenidən qarşılaşması və bu görüşün ata-oğul münasibətinə çevrilməsi müəllifin zaman və yaddaş mövzusuna marağını göstərir.
Lakin hekayənin əsas məziyyəti yalnız gözlənilməz finalında deyil. Müəllif burada insan həyatına kənardan verilən qərarların hansı nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini də göstərir. Bir ailənin verdiyi qərar iki insanın taleyini dəyişir, amma onların hisslərini tamamilə yox edə bilmir. Hekayənin sonunda qovuşma ilə yanaşı, itirilmiş illərin ağrısı da qalır. Bu ikili duyğu əsərin emosional təsirini artırır.
Kitabdakı hekayələri birləşdirən əsas cəhətlərdən biri müəllifin insan davranışlarının səbəblərinə maraq göstərməsidir. O, hadisəni sadəcə nəql etməklə kifayətlənmir; oxucunu “niyə belə oldu?” sualı ilə üz-üzə qoyur. “Xətaların cəzası” da məhz bu istiqamətdə düşünməyə imkan verən əsərlərdəndir. İnsan həyatında verilən qərarların bəzən illər sonra öz nəticəsini göstərməsi, səhvin qiymətinin təkcə onu edən şəxslə məhdudlaşmaması hekayənin mənəvi yükünü müəyyənləşdirir.
“Mişa – ayı kimi igid” əsərində isə başqa bir keyfiyyət – mərdlik və xarakter məsələsi ön plana çıxır. Müəllifin qəhrəman anlayışında fiziki gücdən daha vacib olan insani keyfiyyətlərdir. Çətin vəziyyətdə doğru mövqe tutmaq, dostluğa sədaqət göstərmək, qorxunun qarşısında geri çəkilməmək və insanlıq sərhədlərini qorumaq onun yaratdığı obrazların mənəvi ölçülərini müəyyənləşdirir.
“Bəzi sevgilər vaxtla bitmir” əsərinin adı belə kitabın mühüm mövzularından birini ifadə edir. Damət Salmanoğlunun yaradıcılığında sevgi yalnız iki insan arasındakı münasibət kimi təqdim edilmir. Burada sevgi həm də yaddaş, sədaqət, bağlılıq və məsuliyyətdir. Zamanın münasibətlər üzərində yaratdığı dəyişikliklər müəllifin diqqətindən kənarda qalmır. O, insan hisslərinin zamanla sınağa çəkilməsini və bu sınaqdan necə çıxdığını müşahidə edir.
“Yuxu” hekayəsində isə müəllifin bədii imkanları bir qədər fərqli istiqamət alır. Gerçəkliklə xəyalın sərhədləri arasında qurulan mətn insanın daxili aləminə, gizli duyğularına və şüuraltı dünyasına nəzər salmağa imkan verir. Burada hadisənin özündən çox, onun insanın düşüncəsində yaratdığı əks-səda maraq doğurur.
“Mürəkkəbi bitmiş qələm” də kitabın simvolik yükü olan əsərlərindən biridir. Adındakı metafora belə oxucuda yazılmamış sözlər, yarımçıq qalmış etiraflar və vaxtında deyilməyən fikirlər haqqında düşüncə yaradır. Həyatda bəzən bir cümlənin vaxtında deyilməməsi uzun illərin nəticəsini dəyişə bilir. Müəllif bu həssas məqamları gündəlik həyatın təbii axarı içərisində göstərir.
Damət Salmanoğlunun hekayələrində sosial motivlər də nəzərə çarpır. Ailə münasibətləri, cəmiyyətin insan üzərindəki təsiri, ənənələrin fərdi seçimlərə müdaxiləsi, insanların bir-birinə münasibəti kimi məsələlər ayrı-ayrı süjetlərin içində öz əksini tapır. Müəllif bunları ayrıca problem kimi qabartmaq əvəzinə, hadisələrin təbii gedişində göstərir. Bu da nəsrin publisistik deyil, bədii təsirini gücləndirir.
Müəllifin el-obasına, xalqına və dövlətinə bağlılığı da onun dünyagörüşünün mühüm cəhətlərindəndir. Bu bağlılıq əsərlərdə pafoslu ifadələr şəklində deyil, daha çox dəyərlərə münasibətdə görünür. Ailə, vəfa, mərdlik, böyüyə hörmət, doğma yurda bağlılıq kimi anlayışlar onun hekayələrində insan xarakterinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Kitabın diqqət çəkən tərəflərindən biri də hekayələrin həyatiliyidir. Müəllifin əksər süjetləri real həyatdan doğur. Bu, əsərlərin bədii dəyərini azaltmır; əksinə, onun müşahidə qabiliyyətini göstərir. Ədəbi material kimi seçilən hadisənin gücü çox vaxt onun nə qədər qeyri-adi olmasında deyil, müəllifin həmin hadisədə nə görə bilməsindədir. Damət Salmanoğlu da tanış həyat materialından öz hekayə dünyasını yaratmağa çalışır.
Şairlik təcrübəsi onun nəsrinə müəyyən üstünlüklər gətirir. Təsvirlərdə obrazlılıq, duyğuların ifadəsində incəlik və söz seçiminə həssas münasibət bunu göstərir. Bununla belə, müəllif nəsrdə şeirin ritmini süjetin qarşısına keçirmir. Hadisə əsas xətti qoruyur, poetik çalar isə onun emosional təsirini tamamlayır.
“Cavabsız məktublar”ın bütöv təsirini yaradan da məhz bu müxtəliflikdir. Bir hekayədə sevgi və ayrılıq, digərində səhv və peşmanlıq, başqa birində mərdlik və dostluq, digərində isə insanın daxili dünyası ön plana çıxır. Bu fərqli mövzular müəllifin eyni düşüncənin ətrafında dövrələnməsinə imkan vermir. Əksinə, kitabı müxtəlif insan talelərinin toplandığı bir mənəvi xəritəyə çevirir.
Ədəbiyyatın dəyəri yalnız böyük hadisələrdən danışmaqla ölçülmür. Bəzən bir insanın həyatında baş verən kiçik bir hadisənin arxasında bütöv bir ömür dayanır. Damət Salmanoğlu həmin məqamları görməyə və yazıya gətirməyə çalışır. Onun hekayələrində oxucunu cəlb edən də çox vaxt məhz bu həyatilikdir.
“Cavabsız məktublar” kitabı Damət Salmanoğlunun nəsr yaradıcılığının imkanlarını göstərməklə yanaşı, onun insanlara və həyata münasibətini də ortaya qoyur. Müəllifin hekayələrində hökm verməkdən daha çox müşahidə, nümayiş etdirməkdən daha çox düşündürmək, süni dramatizmdən daha çox həyatın özünün yaratdığı gərginlik var.
Kitabın adındakı “cavabsız məktublar” ifadəsi isə yalnız bir hekayənin deyil, bütöv kitabın mənəvi simvollarından birinə çevrilir. İnsan həyatında cavabını gözlədiyi çoxlu suallar olur. Bəzilərinin cavabı sözlə gəlir, bəzilərinin cavabı isə illər sonra bir hadisə, bir görüş, bir insan və ya sadəcə gecikmiş bir həqiqət şəklində ortaya çıxır.
Damət Salmanoğlu bu kitabda məhz həmin gecikmiş həqiqətlərin, yarımçıq qalmış münasibətlərin, insanı dəyişdirən seçimlərin və yaddaşdan silinməyən duyğuların izinə düşür.
“Cavabsız məktublar”ı oxuyarkən müəllifin əsas məqsədinin oxucuya hazır nəticələr təqdim etmək olmadığı hiss olunur. O, hadisəni danışır, obrazı qarşıya çıxarır və qərarı oxucunun öz ixtiyarına buraxır. Hər kəs oxuduğu hekayədən öz həyatına uyğun bir məna çıxara bilər.
Mənim üçün kitabın əsas dəyəri də budur. Damət Salmanoğlu oxucunu öz qəhrəmanlarının taleyinə baxmağa, onların seçimləri üzərində düşünməyə və bəzən bir insanın görünən davranışının arxasında nələrin dayana biləcəyini anlamağa çağırır.
“Xətaların cəzası”, “Mişa – ayı kimi igid”, “Bəzi sevgilər vaxtla bitmir”, “Yuxu”, “Mürəkkəbi bitmiş qələm”, “Cavabsız məktublar” və digər hekayələr bir araya gələndə fərqli mövzuların, fərqli xarakterlərin və fərqli həyatların kitabını yaradır.
Damət Salmanoğlunun yeni kitabı həm oxunaqlılığı, həm də toxunduğu mövzuların həyati olması ilə diqqət çəkir. Bu kitabda müəllifin şair kimi sözə həssaslığı ilə nasir kimi hadisə qurmaq bacarığı bir araya gəlir.
“Cavabsız məktublar” oxucuya bir həqiqəti xatırladır: insan həyatı heç vaxt yalnız baş verən hadisələrdən ibarət deyil. Hər hadisənin arxasında seçimlər, susqunluqlar, gözləntilər və deyilməmiş sözlər dayanır. Ədəbiyyat isə həmin görünməyən tərəfi görünən etmək gücünə malikdir.
Damət Salmanoğlu da öz hekayələrində bu görünməyən tərəfə işıq salmağa çalışır. Onun “Cavabsız məktublar” kitabı məhz buna görə oxucu üçün maraqlı və düşündürücü bir nəsr nümunəsidir.

Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr

Şərafəddin İlkin,
Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü, “Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı. [allow-turbo]
Damət Salmanoğlunun “Cavabsız məktublar” kitabında həyatın müxtəlif üzləri, insan münasibətlərinin mürəkkəbliyi, sevginin və sədaqətin gücü, yanlış qərarların doğurduğu nəticələr, zamanın insan yaddaşında qoyduğu izlər bir-birini tamamlayır.
Kitabın səhifələrində böyük iddialardan çox, həyatdan gələn hadisələr və həmin hadisələrin doğurduğu duyğular var. Müəllif oxucunu qeyri-adi süjetlərlə təəccübləndirməkdən daha çox, gündəlik həyatın içində görünməyən məqamları üzə çıxarmağa çalışır.
İstedadlı şair dostum Damət Salmanoğlunun yeni çapdan çıxmış “Cavabsız məktublar” kitabını birnəfəsə oxudum. Hekayələrin əksəriyyətini əvvəllər sosial şəbəkələrdə oxumuşdum. Ancaq onları bir kitabın bütövlüyündə oxumaq müəllifin nəsr dünyasını daha yaxından görməyə imkan verdi. Ayrı-ayrı hekayələr bir araya gələndə Damət Salmanoğlunun yaradıcılıq istiqaməti, həyata münasibəti və insan xarakterlərinə yanaşması daha aydın görünür.
Onun nəsrinin başlıca xüsusiyyətlərindən biri səmimiyyətdir. Müəllif hadisələri süni şəkildə dramatikləşdirmir, obrazları da qeyri-adi qəhrəmanlara çevirmir. O, adi insanların həyatında baş verən hadisələrdən çıxış edir və həmin hadisələrin arxasında dayanan mənəvi qatları göstərir. Bu səbəbdən hekayələrdəki personajlar oxucuya uzaq görünmür. Onların sevinci də, səhvi də, tərəddüdü də həyatdan tanışdır.
Damət Salmanoğlunun dili də bu üsluba uyğun gəlir. Axıcı, aydın və emosional dil onun hekayələrinin rahat oxunmasına imkan verir. Müəllif təsvirə və hadisəyə lazım olduğundan artıq yük vermir. Sözün təbiiliyini qoruyaraq fikrin oxucuya birbaşa çatmasına üstünlük verir. Şair duyumu isə nəsrində xüsusilə hiss olunur: ayrı-ayrı cümlələrdə poetik ifadə, obrazlı təsvir və duyğusal ritm diqqətdən yayınmır.
Kitabın adını daşıyan “Cavabsız məktublar” hekayəsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. 27 il əvvəl yarımçıq qalmış bir sevginin sonrakı taleyindən bəhs edən əsərdə ayrılığın səbəbləri, ailə təzyiqi, itirilmiş illər və gecikmiş görüş bir-birinə bağlanır. Mahirin illər əvvəl sevdiyi Lena ilə yenidən qarşılaşması və bu görüşün ata-oğul münasibətinə çevrilməsi müəllifin zaman və yaddaş mövzusuna marağını göstərir.
Lakin hekayənin əsas məziyyəti yalnız gözlənilməz finalında deyil. Müəllif burada insan həyatına kənardan verilən qərarların hansı nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini də göstərir. Bir ailənin verdiyi qərar iki insanın taleyini dəyişir, amma onların hisslərini tamamilə yox edə bilmir. Hekayənin sonunda qovuşma ilə yanaşı, itirilmiş illərin ağrısı da qalır. Bu ikili duyğu əsərin emosional təsirini artırır.
Kitabdakı hekayələri birləşdirən əsas cəhətlərdən biri müəllifin insan davranışlarının səbəblərinə maraq göstərməsidir. O, hadisəni sadəcə nəql etməklə kifayətlənmir; oxucunu “niyə belə oldu?” sualı ilə üz-üzə qoyur. “Xətaların cəzası” da məhz bu istiqamətdə düşünməyə imkan verən əsərlərdəndir. İnsan həyatında verilən qərarların bəzən illər sonra öz nəticəsini göstərməsi, səhvin qiymətinin təkcə onu edən şəxslə məhdudlaşmaması hekayənin mənəvi yükünü müəyyənləşdirir.
“Mişa – ayı kimi igid” əsərində isə başqa bir keyfiyyət – mərdlik və xarakter məsələsi ön plana çıxır. Müəllifin qəhrəman anlayışında fiziki gücdən daha vacib olan insani keyfiyyətlərdir. Çətin vəziyyətdə doğru mövqe tutmaq, dostluğa sədaqət göstərmək, qorxunun qarşısında geri çəkilməmək və insanlıq sərhədlərini qorumaq onun yaratdığı obrazların mənəvi ölçülərini müəyyənləşdirir.
“Bəzi sevgilər vaxtla bitmir” əsərinin adı belə kitabın mühüm mövzularından birini ifadə edir. Damət Salmanoğlunun yaradıcılığında sevgi yalnız iki insan arasındakı münasibət kimi təqdim edilmir. Burada sevgi həm də yaddaş, sədaqət, bağlılıq və məsuliyyətdir. Zamanın münasibətlər üzərində yaratdığı dəyişikliklər müəllifin diqqətindən kənarda qalmır. O, insan hisslərinin zamanla sınağa çəkilməsini və bu sınaqdan necə çıxdığını müşahidə edir.
“Yuxu” hekayəsində isə müəllifin bədii imkanları bir qədər fərqli istiqamət alır. Gerçəkliklə xəyalın sərhədləri arasında qurulan mətn insanın daxili aləminə, gizli duyğularına və şüuraltı dünyasına nəzər salmağa imkan verir. Burada hadisənin özündən çox, onun insanın düşüncəsində yaratdığı əks-səda maraq doğurur.
“Mürəkkəbi bitmiş qələm” də kitabın simvolik yükü olan əsərlərindən biridir. Adındakı metafora belə oxucuda yazılmamış sözlər, yarımçıq qalmış etiraflar və vaxtında deyilməyən fikirlər haqqında düşüncə yaradır. Həyatda bəzən bir cümlənin vaxtında deyilməməsi uzun illərin nəticəsini dəyişə bilir. Müəllif bu həssas məqamları gündəlik həyatın təbii axarı içərisində göstərir.
Damət Salmanoğlunun hekayələrində sosial motivlər də nəzərə çarpır. Ailə münasibətləri, cəmiyyətin insan üzərindəki təsiri, ənənələrin fərdi seçimlərə müdaxiləsi, insanların bir-birinə münasibəti kimi məsələlər ayrı-ayrı süjetlərin içində öz əksini tapır. Müəllif bunları ayrıca problem kimi qabartmaq əvəzinə, hadisələrin təbii gedişində göstərir. Bu da nəsrin publisistik deyil, bədii təsirini gücləndirir.
Müəllifin el-obasına, xalqına və dövlətinə bağlılığı da onun dünyagörüşünün mühüm cəhətlərindəndir. Bu bağlılıq əsərlərdə pafoslu ifadələr şəklində deyil, daha çox dəyərlərə münasibətdə görünür. Ailə, vəfa, mərdlik, böyüyə hörmət, doğma yurda bağlılıq kimi anlayışlar onun hekayələrində insan xarakterinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Kitabın diqqət çəkən tərəflərindən biri də hekayələrin həyatiliyidir. Müəllifin əksər süjetləri real həyatdan doğur. Bu, əsərlərin bədii dəyərini azaltmır; əksinə, onun müşahidə qabiliyyətini göstərir. Ədəbi material kimi seçilən hadisənin gücü çox vaxt onun nə qədər qeyri-adi olmasında deyil, müəllifin həmin hadisədə nə görə bilməsindədir. Damət Salmanoğlu da tanış həyat materialından öz hekayə dünyasını yaratmağa çalışır.
Şairlik təcrübəsi onun nəsrinə müəyyən üstünlüklər gətirir. Təsvirlərdə obrazlılıq, duyğuların ifadəsində incəlik və söz seçiminə həssas münasibət bunu göstərir. Bununla belə, müəllif nəsrdə şeirin ritmini süjetin qarşısına keçirmir. Hadisə əsas xətti qoruyur, poetik çalar isə onun emosional təsirini tamamlayır.
“Cavabsız məktublar”ın bütöv təsirini yaradan da məhz bu müxtəliflikdir. Bir hekayədə sevgi və ayrılıq, digərində səhv və peşmanlıq, başqa birində mərdlik və dostluq, digərində isə insanın daxili dünyası ön plana çıxır. Bu fərqli mövzular müəllifin eyni düşüncənin ətrafında dövrələnməsinə imkan vermir. Əksinə, kitabı müxtəlif insan talelərinin toplandığı bir mənəvi xəritəyə çevirir.
Ədəbiyyatın dəyəri yalnız böyük hadisələrdən danışmaqla ölçülmür. Bəzən bir insanın həyatında baş verən kiçik bir hadisənin arxasında bütöv bir ömür dayanır. Damət Salmanoğlu həmin məqamları görməyə və yazıya gətirməyə çalışır. Onun hekayələrində oxucunu cəlb edən də çox vaxt məhz bu həyatilikdir.
“Cavabsız məktublar” kitabı Damət Salmanoğlunun nəsr yaradıcılığının imkanlarını göstərməklə yanaşı, onun insanlara və həyata münasibətini də ortaya qoyur. Müəllifin hekayələrində hökm verməkdən daha çox müşahidə, nümayiş etdirməkdən daha çox düşündürmək, süni dramatizmdən daha çox həyatın özünün yaratdığı gərginlik var.
Kitabın adındakı “cavabsız məktublar” ifadəsi isə yalnız bir hekayənin deyil, bütöv kitabın mənəvi simvollarından birinə çevrilir. İnsan həyatında cavabını gözlədiyi çoxlu suallar olur. Bəzilərinin cavabı sözlə gəlir, bəzilərinin cavabı isə illər sonra bir hadisə, bir görüş, bir insan və ya sadəcə gecikmiş bir həqiqət şəklində ortaya çıxır.
Damət Salmanoğlu bu kitabda məhz həmin gecikmiş həqiqətlərin, yarımçıq qalmış münasibətlərin, insanı dəyişdirən seçimlərin və yaddaşdan silinməyən duyğuların izinə düşür.
“Cavabsız məktublar”ı oxuyarkən müəllifin əsas məqsədinin oxucuya hazır nəticələr təqdim etmək olmadığı hiss olunur. O, hadisəni danışır, obrazı qarşıya çıxarır və qərarı oxucunun öz ixtiyarına buraxır. Hər kəs oxuduğu hekayədən öz həyatına uyğun bir məna çıxara bilər.
Mənim üçün kitabın əsas dəyəri də budur. Damət Salmanoğlu oxucunu öz qəhrəmanlarının taleyinə baxmağa, onların seçimləri üzərində düşünməyə və bəzən bir insanın görünən davranışının arxasında nələrin dayana biləcəyini anlamağa çağırır.
“Xətaların cəzası”, “Mişa – ayı kimi igid”, “Bəzi sevgilər vaxtla bitmir”, “Yuxu”, “Mürəkkəbi bitmiş qələm”, “Cavabsız məktublar” və digər hekayələr bir araya gələndə fərqli mövzuların, fərqli xarakterlərin və fərqli həyatların kitabını yaradır.
Damət Salmanoğlunun yeni kitabı həm oxunaqlılığı, həm də toxunduğu mövzuların həyati olması ilə diqqət çəkir. Bu kitabda müəllifin şair kimi sözə həssaslığı ilə nasir kimi hadisə qurmaq bacarığı bir araya gəlir.
“Cavabsız məktublar” oxucuya bir həqiqəti xatırladır: insan həyatı heç vaxt yalnız baş verən hadisələrdən ibarət deyil. Hər hadisənin arxasında seçimlər, susqunluqlar, gözləntilər və deyilməmiş sözlər dayanır. Ədəbiyyat isə həmin görünməyən tərəfi görünən etmək gücünə malikdir.
Damət Salmanoğlu da öz hekayələrində bu görünməyən tərəfə işıq salmağa çalışır. Onun “Cavabsız məktublar” kitabı məhz buna görə oxucu üçün maraqlı və düşündürücü bir nəsr nümunəsidir.

Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr

Şərafəddin İlkin,
Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü, “Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]
Damət Salmanoğlunun “Cavabsız məktublar” kitabında həyatın müxtəlif üzləri, insan münasibətlərinin mürəkkəbliyi, sevginin və sədaqətin gücü, yanlış qərarların doğurduğu nəticələr, zamanın insan yaddaşında qoyduğu izlər bir-birini tamamlayır.
Kitabın səhifələrində böyük iddialardan çox, həyatdan gələn hadisələr və həmin hadisələrin doğurduğu duyğular var. Müəllif oxucunu qeyri-adi süjetlərlə təəccübləndirməkdən daha çox, gündəlik həyatın içində görünməyən məqamları üzə çıxarmağa çalışır.
İstedadlı şair dostum Damət Salmanoğlunun yeni çapdan çıxmış “Cavabsız məktublar” kitabını birnəfəsə oxudum. Hekayələrin əksəriyyətini əvvəllər sosial şəbəkələrdə oxumuşdum. Ancaq onları bir kitabın bütövlüyündə oxumaq müəllifin nəsr dünyasını daha yaxından görməyə imkan verdi. Ayrı-ayrı hekayələr bir araya gələndə Damət Salmanoğlunun yaradıcılıq istiqaməti, həyata münasibəti və insan xarakterlərinə yanaşması daha aydın görünür.
Onun nəsrinin başlıca xüsusiyyətlərindən biri səmimiyyətdir. Müəllif hadisələri süni şəkildə dramatikləşdirmir, obrazları da qeyri-adi qəhrəmanlara çevirmir. O, adi insanların həyatında baş verən hadisələrdən çıxış edir və həmin hadisələrin arxasında dayanan mənəvi qatları göstərir. Bu səbəbdən hekayələrdəki personajlar oxucuya uzaq görünmür. Onların sevinci də, səhvi də, tərəddüdü də həyatdan tanışdır.
Damət Salmanoğlunun dili də bu üsluba uyğun gəlir. Axıcı, aydın və emosional dil onun hekayələrinin rahat oxunmasına imkan verir. Müəllif təsvirə və hadisəyə lazım olduğundan artıq yük vermir. Sözün təbiiliyini qoruyaraq fikrin oxucuya birbaşa çatmasına üstünlük verir. Şair duyumu isə nəsrində xüsusilə hiss olunur: ayrı-ayrı cümlələrdə poetik ifadə, obrazlı təsvir və duyğusal ritm diqqətdən yayınmır.
Kitabın adını daşıyan “Cavabsız məktublar” hekayəsi bu baxımdan diqqətəlayiqdir. 27 il əvvəl yarımçıq qalmış bir sevginin sonrakı taleyindən bəhs edən əsərdə ayrılığın səbəbləri, ailə təzyiqi, itirilmiş illər və gecikmiş görüş bir-birinə bağlanır. Mahirin illər əvvəl sevdiyi Lena ilə yenidən qarşılaşması və bu görüşün ata-oğul münasibətinə çevrilməsi müəllifin zaman və yaddaş mövzusuna marağını göstərir.
Lakin hekayənin əsas məziyyəti yalnız gözlənilməz finalında deyil. Müəllif burada insan həyatına kənardan verilən qərarların hansı nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini də göstərir. Bir ailənin verdiyi qərar iki insanın taleyini dəyişir, amma onların hisslərini tamamilə yox edə bilmir. Hekayənin sonunda qovuşma ilə yanaşı, itirilmiş illərin ağrısı da qalır. Bu ikili duyğu əsərin emosional təsirini artırır.
Kitabdakı hekayələri birləşdirən əsas cəhətlərdən biri müəllifin insan davranışlarının səbəblərinə maraq göstərməsidir. O, hadisəni sadəcə nəql etməklə kifayətlənmir; oxucunu “niyə belə oldu?” sualı ilə üz-üzə qoyur. “Xətaların cəzası” da məhz bu istiqamətdə düşünməyə imkan verən əsərlərdəndir. İnsan həyatında verilən qərarların bəzən illər sonra öz nəticəsini göstərməsi, səhvin qiymətinin təkcə onu edən şəxslə məhdudlaşmaması hekayənin mənəvi yükünü müəyyənləşdirir.
“Mişa – ayı kimi igid” əsərində isə başqa bir keyfiyyət – mərdlik və xarakter məsələsi ön plana çıxır. Müəllifin qəhrəman anlayışında fiziki gücdən daha vacib olan insani keyfiyyətlərdir. Çətin vəziyyətdə doğru mövqe tutmaq, dostluğa sədaqət göstərmək, qorxunun qarşısında geri çəkilməmək və insanlıq sərhədlərini qorumaq onun yaratdığı obrazların mənəvi ölçülərini müəyyənləşdirir.
“Bəzi sevgilər vaxtla bitmir” əsərinin adı belə kitabın mühüm mövzularından birini ifadə edir. Damət Salmanoğlunun yaradıcılığında sevgi yalnız iki insan arasındakı münasibət kimi təqdim edilmir. Burada sevgi həm də yaddaş, sədaqət, bağlılıq və məsuliyyətdir. Zamanın münasibətlər üzərində yaratdığı dəyişikliklər müəllifin diqqətindən kənarda qalmır. O, insan hisslərinin zamanla sınağa çəkilməsini və bu sınaqdan necə çıxdığını müşahidə edir.
“Yuxu” hekayəsində isə müəllifin bədii imkanları bir qədər fərqli istiqamət alır. Gerçəkliklə xəyalın sərhədləri arasında qurulan mətn insanın daxili aləminə, gizli duyğularına və şüuraltı dünyasına nəzər salmağa imkan verir. Burada hadisənin özündən çox, onun insanın düşüncəsində yaratdığı əks-səda maraq doğurur.
“Mürəkkəbi bitmiş qələm” də kitabın simvolik yükü olan əsərlərindən biridir. Adındakı metafora belə oxucuda yazılmamış sözlər, yarımçıq qalmış etiraflar və vaxtında deyilməyən fikirlər haqqında düşüncə yaradır. Həyatda bəzən bir cümlənin vaxtında deyilməməsi uzun illərin nəticəsini dəyişə bilir. Müəllif bu həssas məqamları gündəlik həyatın təbii axarı içərisində göstərir.
Damət Salmanoğlunun hekayələrində sosial motivlər də nəzərə çarpır. Ailə münasibətləri, cəmiyyətin insan üzərindəki təsiri, ənənələrin fərdi seçimlərə müdaxiləsi, insanların bir-birinə münasibəti kimi məsələlər ayrı-ayrı süjetlərin içində öz əksini tapır. Müəllif bunları ayrıca problem kimi qabartmaq əvəzinə, hadisələrin təbii gedişində göstərir. Bu da nəsrin publisistik deyil, bədii təsirini gücləndirir.
Müəllifin el-obasına, xalqına və dövlətinə bağlılığı da onun dünyagörüşünün mühüm cəhətlərindəndir. Bu bağlılıq əsərlərdə pafoslu ifadələr şəklində deyil, daha çox dəyərlərə münasibətdə görünür. Ailə, vəfa, mərdlik, böyüyə hörmət, doğma yurda bağlılıq kimi anlayışlar onun hekayələrində insan xarakterinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Kitabın diqqət çəkən tərəflərindən biri də hekayələrin həyatiliyidir. Müəllifin əksər süjetləri real həyatdan doğur. Bu, əsərlərin bədii dəyərini azaltmır; əksinə, onun müşahidə qabiliyyətini göstərir. Ədəbi material kimi seçilən hadisənin gücü çox vaxt onun nə qədər qeyri-adi olmasında deyil, müəllifin həmin hadisədə nə görə bilməsindədir. Damət Salmanoğlu da tanış həyat materialından öz hekayə dünyasını yaratmağa çalışır.
Şairlik təcrübəsi onun nəsrinə müəyyən üstünlüklər gətirir. Təsvirlərdə obrazlılıq, duyğuların ifadəsində incəlik və söz seçiminə həssas münasibət bunu göstərir. Bununla belə, müəllif nəsrdə şeirin ritmini süjetin qarşısına keçirmir. Hadisə əsas xətti qoruyur, poetik çalar isə onun emosional təsirini tamamlayır.
“Cavabsız məktublar”ın bütöv təsirini yaradan da məhz bu müxtəliflikdir. Bir hekayədə sevgi və ayrılıq, digərində səhv və peşmanlıq, başqa birində mərdlik və dostluq, digərində isə insanın daxili dünyası ön plana çıxır. Bu fərqli mövzular müəllifin eyni düşüncənin ətrafında dövrələnməsinə imkan vermir. Əksinə, kitabı müxtəlif insan talelərinin toplandığı bir mənəvi xəritəyə çevirir.
Ədəbiyyatın dəyəri yalnız böyük hadisələrdən danışmaqla ölçülmür. Bəzən bir insanın həyatında baş verən kiçik bir hadisənin arxasında bütöv bir ömür dayanır. Damət Salmanoğlu həmin məqamları görməyə və yazıya gətirməyə çalışır. Onun hekayələrində oxucunu cəlb edən də çox vaxt məhz bu həyatilikdir.
“Cavabsız məktublar” kitabı Damət Salmanoğlunun nəsr yaradıcılığının imkanlarını göstərməklə yanaşı, onun insanlara və həyata münasibətini də ortaya qoyur. Müəllifin hekayələrində hökm verməkdən daha çox müşahidə, nümayiş etdirməkdən daha çox düşündürmək, süni dramatizmdən daha çox həyatın özünün yaratdığı gərginlik var.
Kitabın adındakı “cavabsız məktublar” ifadəsi isə yalnız bir hekayənin deyil, bütöv kitabın mənəvi simvollarından birinə çevrilir. İnsan həyatında cavabını gözlədiyi çoxlu suallar olur. Bəzilərinin cavabı sözlə gəlir, bəzilərinin cavabı isə illər sonra bir hadisə, bir görüş, bir insan və ya sadəcə gecikmiş bir həqiqət şəklində ortaya çıxır.
Damət Salmanoğlu bu kitabda məhz həmin gecikmiş həqiqətlərin, yarımçıq qalmış münasibətlərin, insanı dəyişdirən seçimlərin və yaddaşdan silinməyən duyğuların izinə düşür.
“Cavabsız məktublar”ı oxuyarkən müəllifin əsas məqsədinin oxucuya hazır nəticələr təqdim etmək olmadığı hiss olunur. O, hadisəni danışır, obrazı qarşıya çıxarır və qərarı oxucunun öz ixtiyarına buraxır. Hər kəs oxuduğu hekayədən öz həyatına uyğun bir məna çıxara bilər.
Mənim üçün kitabın əsas dəyəri də budur. Damət Salmanoğlu oxucunu öz qəhrəmanlarının taleyinə baxmağa, onların seçimləri üzərində düşünməyə və bəzən bir insanın görünən davranışının arxasında nələrin dayana biləcəyini anlamağa çağırır.
“Xətaların cəzası”, “Mişa – ayı kimi igid”, “Bəzi sevgilər vaxtla bitmir”, “Yuxu”, “Mürəkkəbi bitmiş qələm”, “Cavabsız məktublar” və digər hekayələr bir araya gələndə fərqli mövzuların, fərqli xarakterlərin və fərqli həyatların kitabını yaradır.
Damət Salmanoğlunun yeni kitabı həm oxunaqlılığı, həm də toxunduğu mövzuların həyati olması ilə diqqət çəkir. Bu kitabda müəllifin şair kimi sözə həssaslığı ilə nasir kimi hadisə qurmaq bacarığı bir araya gəlir.
“Cavabsız məktublar” oxucuya bir həqiqəti xatırladır: insan həyatı heç vaxt yalnız baş verən hadisələrdən ibarət deyil. Hər hadisənin arxasında seçimlər, susqunluqlar, gözləntilər və deyilməmiş sözlər dayanır. Ədəbiyyat isə həmin görünməyən tərəfi görünən etmək gücünə malikdir.
Damət Salmanoğlu da öz hekayələrində bu görünməyən tərəfə işıq salmağa çalışır. Onun “Cavabsız məktublar” kitabı məhz buna görə oxucu üçün maraqlı və düşündürücü bir nəsr nümunəsidir.

Həyatın yaddaşından süzülən hekayələr

Şərafəddin İlkin,
Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü, “Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Damət Salmanoğlu "Xatırlamaq..." https://heqiqet.az/yazarlar/29669-damt-salmanolu-xatrlamaq.html https://heqiqet.az/yazarlar/29669-damt-salmanolu-xatrlamaq.html [allow-turbo]
Damət Salmanoğlu

Xatırlamaq...

Xəyalən keçmişə dönmək,
Uşaqlığın qoxusunu yenidən duymaq,
Qəlbin ən saf guşəsində
Səssiz bir ibadət etmək kimidir.
Yazın ilk günlərində,
Yağışlar torpağı isladanda,
Göy çəmənlər boy atanda,
Yalın ayaqla yaşıl çəmənlər üstə
Qaçdığın günləri xatırlamaq...
Seevincli uşaq gülüşlərini
Yenidən eşidib duymaq,
Küləyin gətirdiyi xatirələrlə
Bir anlıq o məsum illərə qayıtmaq
Ömrün ən ülvi səadətidir.
Bəzən bir çiçəyin ətri,
Bəzən bir quşun nəğməsi,
Bəzən də yağış damlalarının səsi
İllərin toz basmış xatirələrini
Bir anda oyadıb dilə gətirər.
O günlərdə nə var-dövlət vardı,
Nə şöhrət, nə də təmtəraq.
Bir parça çörək, bir ovuc sevinc,
Bir də saf ürəklə qurulan dostluqlar
Bizə bütöv bir dünya bəxş edərdi.
İndi hər xatirə bir ömür qədər əzizdir,
Hər xatirə qəlbdə yanan bir çıraqdır.
Keçmişə sevgi ilə baxan insan
Sabaha da ümidlə addımlayar,
Çünki xatirələr ömrün solmayan çiçəkləridir.
Elə buna görə də xatırlamaq
Sadəcə keçmişi yada salmaq deyil.
Xatırlamaq – insanın özünə qayıtması,
Uşaqlığın saflığını yenidən yaşaması,
Ruhunu təmizləyən müqəddəs bir ibadətdir.

]]>[/allow-turbo] yazarlar heqiqet Tue, 04 Aug 2026 14:52:07 +0400 [/shortrss] [fullrss] Damət Salmanoğlu "Xatırlamaq..." https://heqiqet.az/yazarlar/29669-damt-salmanolu-xatrlamaq.html https://heqiqet.az/yazarlar/29669-damt-salmanolu-xatrlamaq.html heqiqet Tue, 04 Aug 2026 14:52:07 +0400 ]]> [allow-turbo]
Damət Salmanoğlu

Xatırlamaq...

Xəyalən keçmişə dönmək,
Uşaqlığın qoxusunu yenidən duymaq,
Qəlbin ən saf guşəsində
Səssiz bir ibadət etmək kimidir.
Yazın ilk günlərində,
Yağışlar torpağı isladanda,
Göy çəmənlər boy atanda,
Yalın ayaqla yaşıl çəmənlər üstə
Qaçdığın günləri xatırlamaq...
Seevincli uşaq gülüşlərini
Yenidən eşidib duymaq,
Küləyin gətirdiyi xatirələrlə
Bir anlıq o məsum illərə qayıtmaq
Ömrün ən ülvi səadətidir.
Bəzən bir çiçəyin ətri,
Bəzən bir quşun nəğməsi,
Bəzən də yağış damlalarının səsi
İllərin toz basmış xatirələrini
Bir anda oyadıb dilə gətirər.
O günlərdə nə var-dövlət vardı,
Nə şöhrət, nə də təmtəraq.
Bir parça çörək, bir ovuc sevinc,
Bir də saf ürəklə qurulan dostluqlar
Bizə bütöv bir dünya bəxş edərdi.
İndi hər xatirə bir ömür qədər əzizdir,
Hər xatirə qəlbdə yanan bir çıraqdır.
Keçmişə sevgi ilə baxan insan
Sabaha da ümidlə addımlayar,
Çünki xatirələr ömrün solmayan çiçəkləridir.
Elə buna görə də xatırlamaq
Sadəcə keçmişi yada salmaq deyil.
Xatırlamaq – insanın özünə qayıtması,
Uşaqlığın saflığını yenidən yaşaması,
Ruhunu təmizləyən müqəddəs bir ibadətdir.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]
Damət Salmanoğlu

Xatırlamaq...

Xəyalən keçmişə dönmək,
Uşaqlığın qoxusunu yenidən duymaq,
Qəlbin ən saf guşəsində
Səssiz bir ibadət etmək kimidir.
Yazın ilk günlərində,
Yağışlar torpağı isladanda,
Göy çəmənlər boy atanda,
Yalın ayaqla yaşıl çəmənlər üstə
Qaçdığın günləri xatırlamaq...
Seevincli uşaq gülüşlərini
Yenidən eşidib duymaq,
Küləyin gətirdiyi xatirələrlə
Bir anlıq o məsum illərə qayıtmaq
Ömrün ən ülvi səadətidir.
Bəzən bir çiçəyin ətri,
Bəzən bir quşun nəğməsi,
Bəzən də yağış damlalarının səsi
İllərin toz basmış xatirələrini
Bir anda oyadıb dilə gətirər.
O günlərdə nə var-dövlət vardı,
Nə şöhrət, nə də təmtəraq.
Bir parça çörək, bir ovuc sevinc,
Bir də saf ürəklə qurulan dostluqlar
Bizə bütöv bir dünya bəxş edərdi.
İndi hər xatirə bir ömür qədər əzizdir,
Hər xatirə qəlbdə yanan bir çıraqdır.
Keçmişə sevgi ilə baxan insan
Sabaha da ümidlə addımlayar,
Çünki xatirələr ömrün solmayan çiçəkləridir.
Elə buna görə də xatırlamaq
Sadəcə keçmişi yada salmaq deyil.
Xatırlamaq – insanın özünə qayıtması,
Uşaqlığın saflığını yenidən yaşaması,
Ruhunu təmizləyən müqəddəs bir ibadətdir.

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Damət Salmanoğlu "Xatırlamaq..." https://heqiqet.az/yazarlar/29669-damt-salmanolu-xatrlamaq.html yazarlar Tue, 04 Aug 2026 14:52:07 +0400
Damət Salmanoğlu

Xatırlamaq...

Xəyalən keçmişə dönmək,
Uşaqlığın qoxusunu yenidən duymaq,
Qəlbin ən saf guşəsində
Səssiz bir ibadət etmək kimidir.
Yazın ilk günlərində,
Yağışlar torpağı isladanda,
Göy çəmənlər boy atanda,
Yalın ayaqla yaşıl çəmənlər üstə
Qaçdığın günləri xatırlamaq...
Seevincli uşaq gülüşlərini
Yenidən eşidib duymaq,
Küləyin gətirdiyi xatirələrlə
Bir anlıq o məsum illərə qayıtmaq
Ömrün ən ülvi səadətidir.
Bəzən bir çiçəyin ətri,
Bəzən bir quşun nəğməsi,
Bəzən də yağış damlalarının səsi
İllərin toz basmış xatirələrini
Bir anda oyadıb dilə gətirər.
O günlərdə nə var-dövlət vardı,
Nə şöhrət, nə də təmtəraq.
Bir parça çörək, bir ovuc sevinc,
Bir də saf ürəklə qurulan dostluqlar
Bizə bütöv bir dünya bəxş edərdi.
İndi hər xatirə bir ömür qədər əzizdir,
Hər xatirə qəlbdə yanan bir çıraqdır.
Keçmişə sevgi ilə baxan insan
Sabaha da ümidlə addımlayar,
Çünki xatirələr ömrün solmayan çiçəkləridir.
Elə buna görə də xatırlamaq
Sadəcə keçmişi yada salmaq deyil.
Xatırlamaq – insanın özünə qayıtması,
Uşaqlığın saflığını yenidən yaşaması,
Ruhunu təmizləyən müqəddəs bir ibadətdir.

 [allow-turbo]
Damət Salmanoğlu

Xatırlamaq...

Xəyalən keçmişə dönmək,
Uşaqlığın qoxusunu yenidən duymaq,
Qəlbin ən saf guşəsində
Səssiz bir ibadət etmək kimidir.
Yazın ilk günlərində,
Yağışlar torpağı isladanda,
Göy çəmənlər boy atanda,
Yalın ayaqla yaşıl çəmənlər üstə
Qaçdığın günləri xatırlamaq...
Seevincli uşaq gülüşlərini
Yenidən eşidib duymaq,
Küləyin gətirdiyi xatirələrlə
Bir anlıq o məsum illərə qayıtmaq
Ömrün ən ülvi səadətidir.
Bəzən bir çiçəyin ətri,
Bəzən bir quşun nəğməsi,
Bəzən də yağış damlalarının səsi
İllərin toz basmış xatirələrini
Bir anda oyadıb dilə gətirər.
O günlərdə nə var-dövlət vardı,
Nə şöhrət, nə də təmtəraq.
Bir parça çörək, bir ovuc sevinc,
Bir də saf ürəklə qurulan dostluqlar
Bizə bütöv bir dünya bəxş edərdi.
İndi hər xatirə bir ömür qədər əzizdir,
Hər xatirə qəlbdə yanan bir çıraqdır.
Keçmişə sevgi ilə baxan insan
Sabaha da ümidlə addımlayar,
Çünki xatirələr ömrün solmayan çiçəkləridir.
Elə buna görə də xatırlamaq
Sadəcə keçmişi yada salmaq deyil.
Xatırlamaq – insanın özünə qayıtması,
Uşaqlığın saflığını yenidən yaşaması,
Ruhunu təmizləyən müqəddəs bir ibadətdir.

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]
Damət Salmanoğlu

Xatırlamaq...

Xəyalən keçmişə dönmək,
Uşaqlığın qoxusunu yenidən duymaq,
Qəlbin ən saf guşəsində
Səssiz bir ibadət etmək kimidir.
Yazın ilk günlərində,
Yağışlar torpağı isladanda,
Göy çəmənlər boy atanda,
Yalın ayaqla yaşıl çəmənlər üstə
Qaçdığın günləri xatırlamaq...
Seevincli uşaq gülüşlərini
Yenidən eşidib duymaq,
Küləyin gətirdiyi xatirələrlə
Bir anlıq o məsum illərə qayıtmaq
Ömrün ən ülvi səadətidir.
Bəzən bir çiçəyin ətri,
Bəzən bir quşun nəğməsi,
Bəzən də yağış damlalarının səsi
İllərin toz basmış xatirələrini
Bir anda oyadıb dilə gətirər.
O günlərdə nə var-dövlət vardı,
Nə şöhrət, nə də təmtəraq.
Bir parça çörək, bir ovuc sevinc,
Bir də saf ürəklə qurulan dostluqlar
Bizə bütöv bir dünya bəxş edərdi.
İndi hər xatirə bir ömür qədər əzizdir,
Hər xatirə qəlbdə yanan bir çıraqdır.
Keçmişə sevgi ilə baxan insan
Sabaha da ümidlə addımlayar,
Çünki xatirələr ömrün solmayan çiçəkləridir.
Elə buna görə də xatırlamaq
Sadəcə keçmişi yada salmaq deyil.
Xatırlamaq – insanın özünə qayıtması,
Uşaqlığın saflığını yenidən yaşaması,
Ruhunu təmizləyən müqəddəs bir ibadətdir.

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir https://heqiqet.az/gundem/29653-azrbaycan-milli-mtbuat-151-yan-qeyd-edir.html https://heqiqet.az/gundem/29653-azrbaycan-milli-mtbuat-151-yan-qeyd-edir.html Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir [allow-turbo] Bu il 151 yaşını qeyd edən Azərbaycan milli mətbuatı da həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, həm də müstəqil Azərbaycan dövləti kimi çətin və şərəfli bir yol keçərək günümüzə qədər öz ənənəsini qoruyub saxlaya bilib, dördüncü hakimiyyət olaraq özünü təsdiq edib. XIX əsrin 70-ci illərində xalqımızın milli kimliyinin, maarifçilik ənənələrinin carçısı kimi dahi mütəfəkkir Həsən bəy Zərdabinin 1875-ci il, 22 iyulda təsis etdiyi “Əkinçi” qəzeti ilə meydana çıxan Milli Mətbuatımız təəssüflər olsun ki, XX əsrdə Şərqin ilk demokratik respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üzləşdiyi taleyi ondan 43 il əvvəl yaşayıb.
Ulu Öndərin əsasını qoyduğu media siyasəti bu gün cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Heydər Əliyevin zamanında qəzetlərin Azərbaycan Nəşriyyatına olan borclarının dondurulması prosesinin davamı olaraq, cənab İlham Əliyev tərəfindən həmin borcların ləğv olunması, milli mətbuatımızın 130, 135, 140, 145 və 150 illik yubileylərinin keçirilməsi haqqında imzalanan sərəncamlar, jurnalistlərin sosial-mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə yaşayış binalarının tikilərək bu sahədə uzun illər çalışan qələm əhlinə pulsuz təqdim edilməsi, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2025-ci il 3 fevral tarixində “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875–2025)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalının təsis olunması dövlətin, onun ali rəhbərinin media siyasətinin bariz nümunəsidir.
Məhz dölətin, onun prezidentinin mətbuatın inkişafı, onun azad və müstəqil olması istiqamətində atdığı addımların nəticəsidir ki, Azərbaycan mətbuatı, onun dövlətə, dövlətçiliyə bağlı nümayəndələri də bu etimadı layiqincə doğruldur, ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə təbliğində fəal iştirak edir, Azərbaycanın milli maraqlarının keşiyində dayanırlar. Bunun ən bariz nümunəsini 44 günlük Vətən Müharibəsində əyani şəkildə gördük. Ali Baş Komandan, Cənab İlham Əliyevin diplomatik və hərbi cəbhədə əldə etdiyi uğurları Azərbaycan mediası informasiya cəbhəsində dünyaya çatdırdı. Paralel olaraq Vətən Müharibəsi günlərində Azərbaycana qarşı erməni təxribat maşınının qarşısında əzmlə dayanaraq informasiya mübarizəsində önə çıxdı. Mətbuata göstərilən diqqət və qayğıya uyğun ortaya qoyulan fəaliyyətin nəticəsidir ki, bu gün Azərbayan mətbuatı təkcə regional deyil, eyni zamanda qlobal səviyyədə də tanınır, ictimai fikrə təsir göstərə bilir. Bütün bunlarla paralel olaraq mətbuatımız müxtəlif beynəlxalq platformalarda uğurla təmsil olunur, qlobal əhəmiyyətli mövzulara evsahibliyi edərək onları müzakirəyə çıxarır. Bu mənada bu günlərdə Şuşada keçirilən Qlobal Media Forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan mətbuatı özünün ən çətin dövrünü sovetlərin zamanında yaşadı. Mərkəzin imperiya siyasətinə uyğun olaraq bütün qəzet və jurnalların ciddi senzuraya məruz qalması, dərc olunan materialların kommunist ideologiyasına uyğun hazırlanması mətbuatımızı açıq şəkildə desək millilikdən uzaqlaşdırdı. Həm də artıq mətbuat nə ictimai fikrə təsir gösrərə bilir, nə də milli şüurun oyanmasında rol oynayırdı.

1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bütün istiqamələrdə olduğu kimi, mətbuat sahəsində də müsbət dinamika müşahidə edilməyə başlandı. Xüsusilə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə ikinci dəfə siyasi hakimiyyətə qayıtmasından sonra Azərbaycan mətbuatı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Beləliklə, Ümummilli Liderin mətbuatın inkişafına xidmət edən tədbirləri nəticəsində ölkədə söz və fikir azadlığının genişlənməsi üçün hüquqi baza yaradıldı.

Heydər Əliyevin o dövr üçün atmış olduğu ən ciddi addımı və mətbuata inqilab effekti verən qərarı Azərbaycanda senzuranın ləğvi oldu. Belə ki, 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin qərarı ilə Azərbaycanda senzura ləğv edildi. Bu qərar müstəqil jurnalistikanın inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Məhz bundan sonra media orqanları daha sərbəst fəaliyyət göstərməyə, cəmiyyətin müxtəlif problemlərini işıqlandırmağa başladılar. Azərbaycanda senzuranın ləğvi öz növbəsində müstəqil medianın inkişafına da stimul verirdi. Elə bunun nəticəsi idi ki, sonrakı illərdə qəzet və jurnallarla yanaşı internet informasiya portalları, xəbər agentlikləri, televiziya kanalları və onlayn media yaradılmağa başlandı, Azərbaycan milli mətbuatı sözün əsl mənasında intibah dövrünə qədəm qoydu.

Hazırda Azərbaycan mediası ənənəvi və rəqəmsal jurnalistikanın vəhdəti şəraitində fəaliyyət göstərir. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı öz növbəsində mətbuatı da daha məhsuldar olmağa sövq edir. Qəzetlərlə yanaşı internet saytları, mobil tətbiqlər və sosial media platformalarının mövcudluğu oxucunun daha operativ məlumat əldə etməsini asanlaşdırır.

Əziz jurnalistlər, sizi bu əlamətdar gün - 22 iyul Milli Mətbuat Günü münasibətilə təbrik edir, işinizdə obyektivlik, prinsipiallıq, yüksək peşəkarlıq və əsl vətəndaşlıq mövqeyi arzulayıram.

Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir Məsum Əliyev,
Kürdəmir rayonu Karrar Ailə-Sağlamlıq mərkəzinin bölmə müdiri]]>[/allow-turbo] gundem / yazarlar heqiqet Tue, 21 Jul 2026 20:08:34 +0400 [/shortrss] [fullrss] Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir https://heqiqet.az/gundem/29653-azrbaycan-milli-mtbuat-151-yan-qeyd-edir.html https://heqiqet.az/gundem/29653-azrbaycan-milli-mtbuat-151-yan-qeyd-edir.html heqiqet Tue, 21 Jul 2026 20:08:34 +0400 ]]> [allow-turbo] Bu il 151 yaşını qeyd edən Azərbaycan milli mətbuatı da həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, həm də müstəqil Azərbaycan dövləti kimi çətin və şərəfli bir yol keçərək günümüzə qədər öz ənənəsini qoruyub saxlaya bilib, dördüncü hakimiyyət olaraq özünü təsdiq edib. XIX əsrin 70-ci illərində xalqımızın milli kimliyinin, maarifçilik ənənələrinin carçısı kimi dahi mütəfəkkir Həsən bəy Zərdabinin 1875-ci il, 22 iyulda təsis etdiyi “Əkinçi” qəzeti ilə meydana çıxan Milli Mətbuatımız təəssüflər olsun ki, XX əsrdə Şərqin ilk demokratik respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üzləşdiyi taleyi ondan 43 il əvvəl yaşayıb.
Ulu Öndərin əsasını qoyduğu media siyasəti bu gün cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Heydər Əliyevin zamanında qəzetlərin Azərbaycan Nəşriyyatına olan borclarının dondurulması prosesinin davamı olaraq, cənab İlham Əliyev tərəfindən həmin borcların ləğv olunması, milli mətbuatımızın 130, 135, 140, 145 və 150 illik yubileylərinin keçirilməsi haqqında imzalanan sərəncamlar, jurnalistlərin sosial-mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə yaşayış binalarının tikilərək bu sahədə uzun illər çalışan qələm əhlinə pulsuz təqdim edilməsi, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2025-ci il 3 fevral tarixində “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875–2025)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalının təsis olunması dövlətin, onun ali rəhbərinin media siyasətinin bariz nümunəsidir.
Məhz dölətin, onun prezidentinin mətbuatın inkişafı, onun azad və müstəqil olması istiqamətində atdığı addımların nəticəsidir ki, Azərbaycan mətbuatı, onun dövlətə, dövlətçiliyə bağlı nümayəndələri də bu etimadı layiqincə doğruldur, ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə təbliğində fəal iştirak edir, Azərbaycanın milli maraqlarının keşiyində dayanırlar. Bunun ən bariz nümunəsini 44 günlük Vətən Müharibəsində əyani şəkildə gördük. Ali Baş Komandan, Cənab İlham Əliyevin diplomatik və hərbi cəbhədə əldə etdiyi uğurları Azərbaycan mediası informasiya cəbhəsində dünyaya çatdırdı. Paralel olaraq Vətən Müharibəsi günlərində Azərbaycana qarşı erməni təxribat maşınının qarşısında əzmlə dayanaraq informasiya mübarizəsində önə çıxdı. Mətbuata göstərilən diqqət və qayğıya uyğun ortaya qoyulan fəaliyyətin nəticəsidir ki, bu gün Azərbayan mətbuatı təkcə regional deyil, eyni zamanda qlobal səviyyədə də tanınır, ictimai fikrə təsir göstərə bilir. Bütün bunlarla paralel olaraq mətbuatımız müxtəlif beynəlxalq platformalarda uğurla təmsil olunur, qlobal əhəmiyyətli mövzulara evsahibliyi edərək onları müzakirəyə çıxarır. Bu mənada bu günlərdə Şuşada keçirilən Qlobal Media Forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan mətbuatı özünün ən çətin dövrünü sovetlərin zamanında yaşadı. Mərkəzin imperiya siyasətinə uyğun olaraq bütün qəzet və jurnalların ciddi senzuraya məruz qalması, dərc olunan materialların kommunist ideologiyasına uyğun hazırlanması mətbuatımızı açıq şəkildə desək millilikdən uzaqlaşdırdı. Həm də artıq mətbuat nə ictimai fikrə təsir gösrərə bilir, nə də milli şüurun oyanmasında rol oynayırdı.

1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bütün istiqamələrdə olduğu kimi, mətbuat sahəsində də müsbət dinamika müşahidə edilməyə başlandı. Xüsusilə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə ikinci dəfə siyasi hakimiyyətə qayıtmasından sonra Azərbaycan mətbuatı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Beləliklə, Ümummilli Liderin mətbuatın inkişafına xidmət edən tədbirləri nəticəsində ölkədə söz və fikir azadlığının genişlənməsi üçün hüquqi baza yaradıldı.

Heydər Əliyevin o dövr üçün atmış olduğu ən ciddi addımı və mətbuata inqilab effekti verən qərarı Azərbaycanda senzuranın ləğvi oldu. Belə ki, 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin qərarı ilə Azərbaycanda senzura ləğv edildi. Bu qərar müstəqil jurnalistikanın inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Məhz bundan sonra media orqanları daha sərbəst fəaliyyət göstərməyə, cəmiyyətin müxtəlif problemlərini işıqlandırmağa başladılar. Azərbaycanda senzuranın ləğvi öz növbəsində müstəqil medianın inkişafına da stimul verirdi. Elə bunun nəticəsi idi ki, sonrakı illərdə qəzet və jurnallarla yanaşı internet informasiya portalları, xəbər agentlikləri, televiziya kanalları və onlayn media yaradılmağa başlandı, Azərbaycan milli mətbuatı sözün əsl mənasında intibah dövrünə qədəm qoydu.

Hazırda Azərbaycan mediası ənənəvi və rəqəmsal jurnalistikanın vəhdəti şəraitində fəaliyyət göstərir. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı öz növbəsində mətbuatı da daha məhsuldar olmağa sövq edir. Qəzetlərlə yanaşı internet saytları, mobil tətbiqlər və sosial media platformalarının mövcudluğu oxucunun daha operativ məlumat əldə etməsini asanlaşdırır.

Əziz jurnalistlər, sizi bu əlamətdar gün - 22 iyul Milli Mətbuat Günü münasibətilə təbrik edir, işinizdə obyektivlik, prinsipiallıq, yüksək peşəkarlıq və əsl vətəndaşlıq mövqeyi arzulayıram.

Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir Məsum Əliyev,
Kürdəmir rayonu Karrar Ailə-Sağlamlıq mərkəzinin bölmə müdiri]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Bu il 151 yaşını qeyd edən Azərbaycan milli mətbuatı da həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, həm də müstəqil Azərbaycan dövləti kimi çətin və şərəfli bir yol keçərək günümüzə qədər öz ənənəsini qoruyub saxlaya bilib, dördüncü hakimiyyət olaraq özünü təsdiq edib. XIX əsrin 70-ci illərində xalqımızın milli kimliyinin, maarifçilik ənənələrinin carçısı kimi dahi mütəfəkkir Həsən bəy Zərdabinin 1875-ci il, 22 iyulda təsis etdiyi “Əkinçi” qəzeti ilə meydana çıxan Milli Mətbuatımız təəssüflər olsun ki, XX əsrdə Şərqin ilk demokratik respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üzləşdiyi taleyi ondan 43 il əvvəl yaşayıb.
Ulu Öndərin əsasını qoyduğu media siyasəti bu gün cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Heydər Əliyevin zamanında qəzetlərin Azərbaycan Nəşriyyatına olan borclarının dondurulması prosesinin davamı olaraq, cənab İlham Əliyev tərəfindən həmin borcların ləğv olunması, milli mətbuatımızın 130, 135, 140, 145 və 150 illik yubileylərinin keçirilməsi haqqında imzalanan sərəncamlar, jurnalistlərin sosial-mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə yaşayış binalarının tikilərək bu sahədə uzun illər çalışan qələm əhlinə pulsuz təqdim edilməsi, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2025-ci il 3 fevral tarixində “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875–2025)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalının təsis olunması dövlətin, onun ali rəhbərinin media siyasətinin bariz nümunəsidir.
Məhz dölətin, onun prezidentinin mətbuatın inkişafı, onun azad və müstəqil olması istiqamətində atdığı addımların nəticəsidir ki, Azərbaycan mətbuatı, onun dövlətə, dövlətçiliyə bağlı nümayəndələri də bu etimadı layiqincə doğruldur, ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə təbliğində fəal iştirak edir, Azərbaycanın milli maraqlarının keşiyində dayanırlar. Bunun ən bariz nümunəsini 44 günlük Vətən Müharibəsində əyani şəkildə gördük. Ali Baş Komandan, Cənab İlham Əliyevin diplomatik və hərbi cəbhədə əldə etdiyi uğurları Azərbaycan mediası informasiya cəbhəsində dünyaya çatdırdı. Paralel olaraq Vətən Müharibəsi günlərində Azərbaycana qarşı erməni təxribat maşınının qarşısında əzmlə dayanaraq informasiya mübarizəsində önə çıxdı. Mətbuata göstərilən diqqət və qayğıya uyğun ortaya qoyulan fəaliyyətin nəticəsidir ki, bu gün Azərbayan mətbuatı təkcə regional deyil, eyni zamanda qlobal səviyyədə də tanınır, ictimai fikrə təsir göstərə bilir. Bütün bunlarla paralel olaraq mətbuatımız müxtəlif beynəlxalq platformalarda uğurla təmsil olunur, qlobal əhəmiyyətli mövzulara evsahibliyi edərək onları müzakirəyə çıxarır. Bu mənada bu günlərdə Şuşada keçirilən Qlobal Media Forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan mətbuatı özünün ən çətin dövrünü sovetlərin zamanında yaşadı. Mərkəzin imperiya siyasətinə uyğun olaraq bütün qəzet və jurnalların ciddi senzuraya məruz qalması, dərc olunan materialların kommunist ideologiyasına uyğun hazırlanması mətbuatımızı açıq şəkildə desək millilikdən uzaqlaşdırdı. Həm də artıq mətbuat nə ictimai fikrə təsir gösrərə bilir, nə də milli şüurun oyanmasında rol oynayırdı.

1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bütün istiqamələrdə olduğu kimi, mətbuat sahəsində də müsbət dinamika müşahidə edilməyə başlandı. Xüsusilə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə ikinci dəfə siyasi hakimiyyətə qayıtmasından sonra Azərbaycan mətbuatı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Beləliklə, Ümummilli Liderin mətbuatın inkişafına xidmət edən tədbirləri nəticəsində ölkədə söz və fikir azadlığının genişlənməsi üçün hüquqi baza yaradıldı.

Heydər Əliyevin o dövr üçün atmış olduğu ən ciddi addımı və mətbuata inqilab effekti verən qərarı Azərbaycanda senzuranın ləğvi oldu. Belə ki, 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin qərarı ilə Azərbaycanda senzura ləğv edildi. Bu qərar müstəqil jurnalistikanın inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Məhz bundan sonra media orqanları daha sərbəst fəaliyyət göstərməyə, cəmiyyətin müxtəlif problemlərini işıqlandırmağa başladılar. Azərbaycanda senzuranın ləğvi öz növbəsində müstəqil medianın inkişafına da stimul verirdi. Elə bunun nəticəsi idi ki, sonrakı illərdə qəzet və jurnallarla yanaşı internet informasiya portalları, xəbər agentlikləri, televiziya kanalları və onlayn media yaradılmağa başlandı, Azərbaycan milli mətbuatı sözün əsl mənasında intibah dövrünə qədəm qoydu.

Hazırda Azərbaycan mediası ənənəvi və rəqəmsal jurnalistikanın vəhdəti şəraitində fəaliyyət göstərir. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı öz növbəsində mətbuatı da daha məhsuldar olmağa sövq edir. Qəzetlərlə yanaşı internet saytları, mobil tətbiqlər və sosial media platformalarının mövcudluğu oxucunun daha operativ məlumat əldə etməsini asanlaşdırır.

Əziz jurnalistlər, sizi bu əlamətdar gün - 22 iyul Milli Mətbuat Günü münasibətilə təbrik edir, işinizdə obyektivlik, prinsipiallıq, yüksək peşəkarlıq və əsl vətəndaşlıq mövqeyi arzulayıram.

Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir Məsum Əliyev,
Kürdəmir rayonu Karrar Ailə-Sağlamlıq mərkəzinin bölmə müdiri]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir https://heqiqet.az/gundem/29653-azrbaycan-milli-mtbuat-151-yan-qeyd-edir.html Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir gundem / yazarlar Tue, 21 Jul 2026 20:08:34 +0400 Bu il 151 yaşını qeyd edən Azərbaycan milli mətbuatı da həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, həm də müstəqil Azərbaycan dövləti kimi çətin və şərəfli bir yol keçərək günümüzə qədər öz ənənəsini qoruyub saxlaya bilib, dördüncü hakimiyyət olaraq özünü təsdiq edib. XIX əsrin 70-ci illərində xalqımızın milli kimliyinin, maarifçilik ənənələrinin carçısı kimi dahi mütəfəkkir Həsən bəy Zərdabinin 1875-ci il, 22 iyulda təsis etdiyi “Əkinçi” qəzeti ilə meydana çıxan Milli Mətbuatımız təəssüflər olsun ki, XX əsrdə Şərqin ilk demokratik respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üzləşdiyi taleyi ondan 43 il əvvəl yaşayıb.
Ulu Öndərin əsasını qoyduğu media siyasəti bu gün cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Heydər Əliyevin zamanında qəzetlərin Azərbaycan Nəşriyyatına olan borclarının dondurulması prosesinin davamı olaraq, cənab İlham Əliyev tərəfindən həmin borcların ləğv olunması, milli mətbuatımızın 130, 135, 140, 145 və 150 illik yubileylərinin keçirilməsi haqqında imzalanan sərəncamlar, jurnalistlərin sosial-mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə yaşayış binalarının tikilərək bu sahədə uzun illər çalışan qələm əhlinə pulsuz təqdim edilməsi, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2025-ci il 3 fevral tarixində “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875–2025)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalının təsis olunması dövlətin, onun ali rəhbərinin media siyasətinin bariz nümunəsidir.
Məhz dölətin, onun prezidentinin mətbuatın inkişafı, onun azad və müstəqil olması istiqamətində atdığı addımların nəticəsidir ki, Azərbaycan mətbuatı, onun dövlətə, dövlətçiliyə bağlı nümayəndələri də bu etimadı layiqincə doğruldur, ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə təbliğində fəal iştirak edir, Azərbaycanın milli maraqlarının keşiyində dayanırlar. Bunun ən bariz nümunəsini 44 günlük Vətən Müharibəsində əyani şəkildə gördük. Ali Baş Komandan, Cənab İlham Əliyevin diplomatik və hərbi cəbhədə əldə etdiyi uğurları Azərbaycan mediası informasiya cəbhəsində dünyaya çatdırdı. Paralel olaraq Vətən Müharibəsi günlərində Azərbaycana qarşı erməni təxribat maşınının qarşısında əzmlə dayanaraq informasiya mübarizəsində önə çıxdı. Mətbuata göstərilən diqqət və qayğıya uyğun ortaya qoyulan fəaliyyətin nəticəsidir ki, bu gün Azərbayan mətbuatı təkcə regional deyil, eyni zamanda qlobal səviyyədə də tanınır, ictimai fikrə təsir göstərə bilir. Bütün bunlarla paralel olaraq mətbuatımız müxtəlif beynəlxalq platformalarda uğurla təmsil olunur, qlobal əhəmiyyətli mövzulara evsahibliyi edərək onları müzakirəyə çıxarır. Bu mənada bu günlərdə Şuşada keçirilən Qlobal Media Forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan mətbuatı özünün ən çətin dövrünü sovetlərin zamanında yaşadı. Mərkəzin imperiya siyasətinə uyğun olaraq bütün qəzet və jurnalların ciddi senzuraya məruz qalması, dərc olunan materialların kommunist ideologiyasına uyğun hazırlanması mətbuatımızı açıq şəkildə desək millilikdən uzaqlaşdırdı. Həm də artıq mətbuat nə ictimai fikrə təsir gösrərə bilir, nə də milli şüurun oyanmasında rol oynayırdı.

1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bütün istiqamələrdə olduğu kimi, mətbuat sahəsində də müsbət dinamika müşahidə edilməyə başlandı. Xüsusilə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə ikinci dəfə siyasi hakimiyyətə qayıtmasından sonra Azərbaycan mətbuatı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Beləliklə, Ümummilli Liderin mətbuatın inkişafına xidmət edən tədbirləri nəticəsində ölkədə söz və fikir azadlığının genişlənməsi üçün hüquqi baza yaradıldı.

Heydər Əliyevin o dövr üçün atmış olduğu ən ciddi addımı və mətbuata inqilab effekti verən qərarı Azərbaycanda senzuranın ləğvi oldu. Belə ki, 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin qərarı ilə Azərbaycanda senzura ləğv edildi. Bu qərar müstəqil jurnalistikanın inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Məhz bundan sonra media orqanları daha sərbəst fəaliyyət göstərməyə, cəmiyyətin müxtəlif problemlərini işıqlandırmağa başladılar. Azərbaycanda senzuranın ləğvi öz növbəsində müstəqil medianın inkişafına da stimul verirdi. Elə bunun nəticəsi idi ki, sonrakı illərdə qəzet və jurnallarla yanaşı internet informasiya portalları, xəbər agentlikləri, televiziya kanalları və onlayn media yaradılmağa başlandı, Azərbaycan milli mətbuatı sözün əsl mənasında intibah dövrünə qədəm qoydu.

Hazırda Azərbaycan mediası ənənəvi və rəqəmsal jurnalistikanın vəhdəti şəraitində fəaliyyət göstərir. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı öz növbəsində mətbuatı da daha məhsuldar olmağa sövq edir. Qəzetlərlə yanaşı internet saytları, mobil tətbiqlər və sosial media platformalarının mövcudluğu oxucunun daha operativ məlumat əldə etməsini asanlaşdırır.

Əziz jurnalistlər, sizi bu əlamətdar gün - 22 iyul Milli Mətbuat Günü münasibətilə təbrik edir, işinizdə obyektivlik, prinsipiallıq, yüksək peşəkarlıq və əsl vətəndaşlıq mövqeyi arzulayıram.

Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir Məsum Əliyev,
Kürdəmir rayonu Karrar Ailə-Sağlamlıq mərkəzinin bölmə müdiri [allow-turbo] Bu il 151 yaşını qeyd edən Azərbaycan milli mətbuatı da həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, həm də müstəqil Azərbaycan dövləti kimi çətin və şərəfli bir yol keçərək günümüzə qədər öz ənənəsini qoruyub saxlaya bilib, dördüncü hakimiyyət olaraq özünü təsdiq edib. XIX əsrin 70-ci illərində xalqımızın milli kimliyinin, maarifçilik ənənələrinin carçısı kimi dahi mütəfəkkir Həsən bəy Zərdabinin 1875-ci il, 22 iyulda təsis etdiyi “Əkinçi” qəzeti ilə meydana çıxan Milli Mətbuatımız təəssüflər olsun ki, XX əsrdə Şərqin ilk demokratik respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üzləşdiyi taleyi ondan 43 il əvvəl yaşayıb.
Ulu Öndərin əsasını qoyduğu media siyasəti bu gün cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Heydər Əliyevin zamanında qəzetlərin Azərbaycan Nəşriyyatına olan borclarının dondurulması prosesinin davamı olaraq, cənab İlham Əliyev tərəfindən həmin borcların ləğv olunması, milli mətbuatımızın 130, 135, 140, 145 və 150 illik yubileylərinin keçirilməsi haqqında imzalanan sərəncamlar, jurnalistlərin sosial-mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə yaşayış binalarının tikilərək bu sahədə uzun illər çalışan qələm əhlinə pulsuz təqdim edilməsi, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2025-ci il 3 fevral tarixində “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875–2025)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalının təsis olunması dövlətin, onun ali rəhbərinin media siyasətinin bariz nümunəsidir.
Məhz dölətin, onun prezidentinin mətbuatın inkişafı, onun azad və müstəqil olması istiqamətində atdığı addımların nəticəsidir ki, Azərbaycan mətbuatı, onun dövlətə, dövlətçiliyə bağlı nümayəndələri də bu etimadı layiqincə doğruldur, ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə təbliğində fəal iştirak edir, Azərbaycanın milli maraqlarının keşiyində dayanırlar. Bunun ən bariz nümunəsini 44 günlük Vətən Müharibəsində əyani şəkildə gördük. Ali Baş Komandan, Cənab İlham Əliyevin diplomatik və hərbi cəbhədə əldə etdiyi uğurları Azərbaycan mediası informasiya cəbhəsində dünyaya çatdırdı. Paralel olaraq Vətən Müharibəsi günlərində Azərbaycana qarşı erməni təxribat maşınının qarşısında əzmlə dayanaraq informasiya mübarizəsində önə çıxdı. Mətbuata göstərilən diqqət və qayğıya uyğun ortaya qoyulan fəaliyyətin nəticəsidir ki, bu gün Azərbayan mətbuatı təkcə regional deyil, eyni zamanda qlobal səviyyədə də tanınır, ictimai fikrə təsir göstərə bilir. Bütün bunlarla paralel olaraq mətbuatımız müxtəlif beynəlxalq platformalarda uğurla təmsil olunur, qlobal əhəmiyyətli mövzulara evsahibliyi edərək onları müzakirəyə çıxarır. Bu mənada bu günlərdə Şuşada keçirilən Qlobal Media Forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan mətbuatı özünün ən çətin dövrünü sovetlərin zamanında yaşadı. Mərkəzin imperiya siyasətinə uyğun olaraq bütün qəzet və jurnalların ciddi senzuraya məruz qalması, dərc olunan materialların kommunist ideologiyasına uyğun hazırlanması mətbuatımızı açıq şəkildə desək millilikdən uzaqlaşdırdı. Həm də artıq mətbuat nə ictimai fikrə təsir gösrərə bilir, nə də milli şüurun oyanmasında rol oynayırdı.

1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bütün istiqamələrdə olduğu kimi, mətbuat sahəsində də müsbət dinamika müşahidə edilməyə başlandı. Xüsusilə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə ikinci dəfə siyasi hakimiyyətə qayıtmasından sonra Azərbaycan mətbuatı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Beləliklə, Ümummilli Liderin mətbuatın inkişafına xidmət edən tədbirləri nəticəsində ölkədə söz və fikir azadlığının genişlənməsi üçün hüquqi baza yaradıldı.

Heydər Əliyevin o dövr üçün atmış olduğu ən ciddi addımı və mətbuata inqilab effekti verən qərarı Azərbaycanda senzuranın ləğvi oldu. Belə ki, 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin qərarı ilə Azərbaycanda senzura ləğv edildi. Bu qərar müstəqil jurnalistikanın inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Məhz bundan sonra media orqanları daha sərbəst fəaliyyət göstərməyə, cəmiyyətin müxtəlif problemlərini işıqlandırmağa başladılar. Azərbaycanda senzuranın ləğvi öz növbəsində müstəqil medianın inkişafına da stimul verirdi. Elə bunun nəticəsi idi ki, sonrakı illərdə qəzet və jurnallarla yanaşı internet informasiya portalları, xəbər agentlikləri, televiziya kanalları və onlayn media yaradılmağa başlandı, Azərbaycan milli mətbuatı sözün əsl mənasında intibah dövrünə qədəm qoydu.

Hazırda Azərbaycan mediası ənənəvi və rəqəmsal jurnalistikanın vəhdəti şəraitində fəaliyyət göstərir. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı öz növbəsində mətbuatı da daha məhsuldar olmağa sövq edir. Qəzetlərlə yanaşı internet saytları, mobil tətbiqlər və sosial media platformalarının mövcudluğu oxucunun daha operativ məlumat əldə etməsini asanlaşdırır.

Əziz jurnalistlər, sizi bu əlamətdar gün - 22 iyul Milli Mətbuat Günü münasibətilə təbrik edir, işinizdə obyektivlik, prinsipiallıq, yüksək peşəkarlıq və əsl vətəndaşlıq mövqeyi arzulayıram.

Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir Məsum Əliyev,
Kürdəmir rayonu Karrar Ailə-Sağlamlıq mərkəzinin bölmə müdiri]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Bu il 151 yaşını qeyd edən Azərbaycan milli mətbuatı da həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, həm də müstəqil Azərbaycan dövləti kimi çətin və şərəfli bir yol keçərək günümüzə qədər öz ənənəsini qoruyub saxlaya bilib, dördüncü hakimiyyət olaraq özünü təsdiq edib. XIX əsrin 70-ci illərində xalqımızın milli kimliyinin, maarifçilik ənənələrinin carçısı kimi dahi mütəfəkkir Həsən bəy Zərdabinin 1875-ci il, 22 iyulda təsis etdiyi “Əkinçi” qəzeti ilə meydana çıxan Milli Mətbuatımız təəssüflər olsun ki, XX əsrdə Şərqin ilk demokratik respublikası olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üzləşdiyi taleyi ondan 43 il əvvəl yaşayıb.
Ulu Öndərin əsasını qoyduğu media siyasəti bu gün cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Heydər Əliyevin zamanında qəzetlərin Azərbaycan Nəşriyyatına olan borclarının dondurulması prosesinin davamı olaraq, cənab İlham Əliyev tərəfindən həmin borcların ləğv olunması, milli mətbuatımızın 130, 135, 140, 145 və 150 illik yubileylərinin keçirilməsi haqqında imzalanan sərəncamlar, jurnalistlərin sosial-mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə yaşayış binalarının tikilərək bu sahədə uzun illər çalışan qələm əhlinə pulsuz təqdim edilməsi, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2025-ci il 3 fevral tarixində “Azərbaycan milli mətbuatının 150 illiyi (1875–2025)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalının təsis olunması dövlətin, onun ali rəhbərinin media siyasətinin bariz nümunəsidir.
Məhz dölətin, onun prezidentinin mətbuatın inkişafı, onun azad və müstəqil olması istiqamətində atdığı addımların nəticəsidir ki, Azərbaycan mətbuatı, onun dövlətə, dövlətçiliyə bağlı nümayəndələri də bu etimadı layiqincə doğruldur, ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə təbliğində fəal iştirak edir, Azərbaycanın milli maraqlarının keşiyində dayanırlar. Bunun ən bariz nümunəsini 44 günlük Vətən Müharibəsində əyani şəkildə gördük. Ali Baş Komandan, Cənab İlham Əliyevin diplomatik və hərbi cəbhədə əldə etdiyi uğurları Azərbaycan mediası informasiya cəbhəsində dünyaya çatdırdı. Paralel olaraq Vətən Müharibəsi günlərində Azərbaycana qarşı erməni təxribat maşınının qarşısında əzmlə dayanaraq informasiya mübarizəsində önə çıxdı. Mətbuata göstərilən diqqət və qayğıya uyğun ortaya qoyulan fəaliyyətin nəticəsidir ki, bu gün Azərbayan mətbuatı təkcə regional deyil, eyni zamanda qlobal səviyyədə də tanınır, ictimai fikrə təsir göstərə bilir. Bütün bunlarla paralel olaraq mətbuatımız müxtəlif beynəlxalq platformalarda uğurla təmsil olunur, qlobal əhəmiyyətli mövzulara evsahibliyi edərək onları müzakirəyə çıxarır. Bu mənada bu günlərdə Şuşada keçirilən Qlobal Media Forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan mətbuatı özünün ən çətin dövrünü sovetlərin zamanında yaşadı. Mərkəzin imperiya siyasətinə uyğun olaraq bütün qəzet və jurnalların ciddi senzuraya məruz qalması, dərc olunan materialların kommunist ideologiyasına uyğun hazırlanması mətbuatımızı açıq şəkildə desək millilikdən uzaqlaşdırdı. Həm də artıq mətbuat nə ictimai fikrə təsir gösrərə bilir, nə də milli şüurun oyanmasında rol oynayırdı.

1991-ci ildə Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bütün istiqamələrdə olduğu kimi, mətbuat sahəsində də müsbət dinamika müşahidə edilməyə başlandı. Xüsusilə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin xalqın təkidli tələbi ilə ikinci dəfə siyasi hakimiyyətə qayıtmasından sonra Azərbaycan mətbuatı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Beləliklə, Ümummilli Liderin mətbuatın inkişafına xidmət edən tədbirləri nəticəsində ölkədə söz və fikir azadlığının genişlənməsi üçün hüquqi baza yaradıldı.

Heydər Əliyevin o dövr üçün atmış olduğu ən ciddi addımı və mətbuata inqilab effekti verən qərarı Azərbaycanda senzuranın ləğvi oldu. Belə ki, 1998-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin qərarı ilə Azərbaycanda senzura ləğv edildi. Bu qərar müstəqil jurnalistikanın inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Məhz bundan sonra media orqanları daha sərbəst fəaliyyət göstərməyə, cəmiyyətin müxtəlif problemlərini işıqlandırmağa başladılar. Azərbaycanda senzuranın ləğvi öz növbəsində müstəqil medianın inkişafına da stimul verirdi. Elə bunun nəticəsi idi ki, sonrakı illərdə qəzet və jurnallarla yanaşı internet informasiya portalları, xəbər agentlikləri, televiziya kanalları və onlayn media yaradılmağa başlandı, Azərbaycan milli mətbuatı sözün əsl mənasında intibah dövrünə qədəm qoydu.

Hazırda Azərbaycan mediası ənənəvi və rəqəmsal jurnalistikanın vəhdəti şəraitində fəaliyyət göstərir. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı öz növbəsində mətbuatı da daha məhsuldar olmağa sövq edir. Qəzetlərlə yanaşı internet saytları, mobil tətbiqlər və sosial media platformalarının mövcudluğu oxucunun daha operativ məlumat əldə etməsini asanlaşdırır.

Əziz jurnalistlər, sizi bu əlamətdar gün - 22 iyul Milli Mətbuat Günü münasibətilə təbrik edir, işinizdə obyektivlik, prinsipiallıq, yüksək peşəkarlıq və əsl vətəndaşlıq mövqeyi arzulayıram.

Azərbaycan milli mətbuatı 151 yaşını qeyd edir Məsum Əliyev,
Kürdəmir rayonu Karrar Ailə-Sağlamlıq mərkəzinin bölmə müdiri]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] "SÖZÜN KANDARINDA" QALDIĞIN DÜŞÜNƏN QƏLƏM ADAMI... https://heqiqet.az/yazarlar/29652-sozun-kandarinda-qaldiin-duunn-qlm-adami.html https://heqiqet.az/yazarlar/29652-sozun-kandarinda-qaldiin-duunn-qlm-adami.html "SÖZÜN KANDARINDA" QALDIĞIN DÜŞÜNƏN QƏLƏM ADAMI... [allow-turbo] Hikmət Məlikzadənin ədəbi portretindən cizgilər

"Çox şükür, xalqımın gözləri gözəl görən, ürəkləri gözəl düşünən, adi bir kəlməsi ilə adama böyük bir dağı aşacaq qədər güc verən ... insanları çoxdur! Allah belə insanları qorusun!
Nə yaxşı, Sənin bir parçanam, əziz Xalqım!!!"

HIKMƏT MƏLİKZADƏ.

I HİSSƏ

İLK TANIŞLIQDAN DOĞAN TƏƏSSÜRAT

Bəzən insan haqqında ilk təəssüratı onun dediyi söz yox, göstərdiyi davranış yaradır. Elə insanlar var ki, onlarla bir neçə dəqiqəlik görüş belə yaddaşında uzun illər yaşayır. Çünki onların səmimiyyəti süni deyil, təbiidir; təvazökarlığı nümayiş üçün deyil, xarakterlərinin ayrılmaz hissəsidir. Mən Hikmət Məlikzadəni də məhz belə tanıdım.

Bu tanışlığımız ötən əsrin sonları, yeni minilliyin ilk illərinə təsadüf edir. O illərdə təsisçisi olduğum "Vətən Övladı" və "Dəyənək" qəzetlərinin, eləcə də bir neçə dostumun mətbu orqanlarının hazırlanması ilə bağlı yolum tez-tez Azərbaycan Nəşriyyatına düşürdü. Kompüter mərkəzində qəzetlərin yığılması, səhifələnməsi, dizaynı ilə məşğul olur, növbəti nömrələrin işıq üzü görməsi üçün saatlarla orada qalırdım.

Həmin mərkəzdə çalışan Sevda xanımın otağı isə sanki qələm adamlarının kiçik görüş və tanışlıq yerinə çevrilmişdi. Gün ərzində müxtəlif redaktorlar, publisistlər, şairlər, jurnalistlər gəlib-gedir, hər kəs öz işi ilə məşğul olurdu. Elə həmin otaqda da ilk dəfə Hikmət Məlikzadə ilə rastlaşdım.

Qapı açıldı. Orta boylu, gülərüz, mehriban çöhrəli, olduqca səmimi bir insan içəri daxil oldu. Hamı ilə salamlaşdı, əl uzadıb görüşdü. O an hiss etdim ki, bu adamın üzündəki təbəssüm təsadüfi deyil. O, insanlarla ünsiyyətdən zövq alan, mehribanlığı təbiətindən gələn bir qələm sahibidir.

Sonralar nəşriyyatda tez-tez rastlaşdıq. Hər görüşümüz cəmi bir neçə dəqiqə çəksə də, onda olan qəribə xüsusiyyəti hiss edirdim. Onunla söhbətdən sonra adamın içində izaholunmaz bir rahatlıqda yaranırdı. Elə bil o qısa görüş saatlarla davam etmişdi. Bəzən insanın böyüklüyü uzun söhbətlərdə deyil, qısa ünsiyyətdə də hiss olunur. Hikmət Məlikzadə də məndə məhz belə təəssürat yaratmışdı.

Düzü bu yazını hazırlayanda onunla nəşriyyatda və ya haradasa oturub bir saat və ya daha çox görüşümüzü xatırlayıb yadıma sala bilmədim. Düşündüm,elə buna görə də bu barədə necə var elədə yazmağım düz olardı:

Amma xatırlamıram, həqiqətən də biz bəlkə də heç nəşriyyatda oturub bir stəkan çay da içməmişik. Ancaq, bu gündə davam edən, bir-birimizə olan münasibətimizin təməli tez-tez görüşmək yox, qarşılıqlı hörmətdən yaranıb.

Buda bir daha sübut edir ki, həqiqətən dostluq bəzən birlikdə keçirilən saatlar ölçmür. Elə münasibətlər var ki, illərlə davam edən bir neçə dəqiqəlik görüşlərdən yaranır. Biz Hikmət Məlikzadə ilə nə uzun məclislərin, nə də saatlarla çəkən söhbətlərin adamı olmuşuq. Yolumuz Azərbaycan Nəşriyyatında kəsişib, ayaqüstü hal-əhval tutub, bir-birimizin işi ilə maraqlanıb, uğur arzulayıb ayrılmışıq.

Çünki, mən onu heç vaxt boş oturan görmədim. Həmişə harasa tələsir, hansısa qəzetin yazısını gətirir, başqa bir redaktorun işinə kömək edir, yenidən başqa bir otağa keçir, sonra yenə qayıdırdı. Sonralar öyrəndim ki, o, eyni vaxtda bir neçə qəzetin hazırlanmasına kömək edir, redaksiyaların yükünü çiyinlərində daşıyır. Bu, sadəcə işləmək deyildi. Bu, mətbuata könüldən xidmət etmək idi.

Ancaq onun xarakterini mənə elə ilk görüşümüz günü, ən aydın göstərən bir hadisə oldu.
Həmin gün yenə qəzetimizin səhifələrin yığdırırdım. Ona görə də, həmin gün, işin tez başa çatması üçün kompüter mərkəzinə tez gəlmişdim. Qəzetin səhifələrini hazırlayarkən Hikmət müəllim otağa daxil oldu, həmişəki kimi hamı ilə salamlaşdı. İşin gedişinə baxdı. Bir kəlmə də demədi. Sakitcə çıxıb öz işi ilə məşğul oldu.
Saatlar keçəndən sonra Sevda xanım dedi ki, əslində bu gün Hikmət müəllimin növbəsi idi.

Etiraf edim ki, həmin an bu insanın böyüklüyünü daha yaxından gördüm. O, istəsəydi, "bu gün mənim növbəmdir" deyə bilərdi. Ən azından Sevda xanıma, kompüter - dizayner işin görən Fuada etiraz edə bilərdi. Haqqıda da var idi. Amma etmədi. Öz haqqını qarşı tərəfə hiss etdirməməyi üstün tutdu. Mənim yaddaşımda Hikmət Məlikzadənin əsl böyüklüyü məhz həmin gün başladı.

İnsan bəzən yüksək vəzifəsi ilə deyil, məhz belə kiçik görünən davranışları ilə ucalır.

Hikmət Məlikzadə də mənim tanıdığım qələm adamları arasında məhz bu xüsusiyyəti ilə seçilən insanlardan biri oldu. Onun gülərüz simasının arxasında sanbal, təmkin və böyük bir daxili mədəniyyət dayanırdı. O, şən təbiətli idi, amma bu şənlik heç vaxt ciddiyyətinə kölgə salmırdı. Zarafatcıl görünməyə çalışmırdı, lakin səmimiyyəti ilə hər kəsdə xoş ovqat yarada bilirdi.

İllər keçdikcə mən Hikmət müəllimin simasında daha bir həqiqəti yaxşı anladım: bəzi insanlar gördükləri işlərlə deyil, gördükləri işə münasibətləri ilə yadda qalırlar. Hikmət Məlikzadə də məhz belə insanlardan idi. O, şöhrətin arxasınca qaçmırdı. O, sözün arxasınca gedirdi. Bəlkə də buna görə sonralar yazdığı bir etirafda böyük təvazökarlıqla deyirdi:

"...33 ildir Azərbaycan mətbuatının ən hündür qatında qələm-külüngümlə Söz adlı qayaları çapıram; fəqət məni daim kandarda gördülər..."

Bu sətirləri oxuyanda mənim gözümün önünə nə ordenlər, nə təltiflər, nə də tribunalar gəlir. Mənim yadıma Azərbaycan Nəşriyyatının o kiçik otağı, həmişə tələsən, amma heç vaxt tələskən görünməyən, gülərüz, zəhmətkeş bir qələm adamı düşür.

Və düşünürəm ki, bəzən sözün əsl sahibləri həqiqətən də kandarda qalırlar. Amma onların yazdıqları, yetişdirdikləri, göstərdikləri insanlıq nümunəsi heç vaxt kandarda qalmır.

II Hissə

PUBLİSİST HİKMƏT MƏLİKZADƏ... dövrün mətbuat mühitinə qısa baxış.

Bəzən bir insanı tanımaq üçün onun yazdığı kitabları deyil, öz-özü ilə danışdığı bir neçə cümləni oxumaq kifayət edir. Hikmət müəllimin son vaxtlar yazdığı qısa qeydlər də məhz belə düşüncələrin məhsuludur. Onlar zahirən sadə görünsə də, arxasında ömür boyu yaşanmış sevincin, məyusluğun, inamın və insan ağrısının izləri dayanır.

"Nə çörəyimin duzu var, nə əlimin..." – deyə başlayan etirafı əslində çörəkdən də, duzdan da danışmır. Bu, yaxşılıq etdiyi insanların biganəliyindən, "can" dediklərinin soyumasından, könlünü verdiyi adamların üz döndərməsindən doğan inciklikdir. "Halına yanmaq istədiklərim qarşı çıxır, nimçəsinə bal tökdüklərim asi, narazı baxışda olur..." sözləri isə həyatın ən kövrək həqiqətlərindən birini yada salır: bəzən insanın ən çox dəyər verdiyi adamlar onun qəlbini daha çox ağrıdır.

Bu düşüncələrin sonunda yazdığı "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" sualı taleyə üsyan deyil. Daha çox ömrünü zəhmətə, sözə və insanlara həsr etmiş bir qələm adamının yorğun etirafıdır. Bu etirafın arxasında küskünlükdən çox təmkin, inciklikdən çox təfəkkür dayanır.

Hikmət müəllimin yaradıcılığına nəzər salanda da eyni xüsusiyyət açıq görünür. O, təkcə şeir yazan müəllif deyil, həm də söz adamlarını diqqətlə izləyən, onların yaradıcılığına dəyər verməyi bacaran ədəbiyyat adamıdır. Uzun illərin jurnalisti Nüsrət Quliyevin 65 illiyinə həsr etdiyi "Onun həyat proqramında bir xətt var – neytrallıq" yazısı, Heydər Ələddinoğlunun otuz illik yaradıcılığı haqqında qələmə aldığı "Allah verirsə nemət, vermirsə hikmətdir" məqaləsi, şair Gülağa Tənha barədə yazdığı "Əsa" adlı maraqlı təhqiqat, Cəmil Dadaşovun 65 illiyinə həsr olunmuş "Tütüyə kişinin oğlu, Tütüyə kimi insan" və onlarla bu kimi yazılarla göstərir ki, o, qələm dostlarının yaradıcılığına da eyni məsuliyyət və vicdanla yanaşır.

Hikmət müəllimin öz həyat yolu barədə yazdığı xatirələr isə onun poeziyaya necə ilahi bir əmanət kimi baxdığını göstərir. "Şeirin nə olduğunu beş yaşımda bildim" deməsi təsadüfi fikir deyil. İlk şeirini beş yaşında söyləməsi, atasının onu yazıya alması, doqquz yaşından qəzet səhifələrində görünməsi, sonralar "Ədəbiyyat qəzeti"nin onun yaradıcılıq məktəbinə çevrilməsi – bütün bunlar uzun və zəhmətli bir söz ömrünün başlanğıcı idi.

O, bu yolun uğurlarını sadalayarkən özündən deyil, ona əl uzadan insanlardan danışır. Zahid Sarıtorpağı, Fəxrəddin Orxanı, Qurban Yaquboğlunu, Yavər Hüseynovu, Ayaz Vəfalını və başqa qələm dostlarını minnətdarlıqla xatırlayır. Bu xüsusiyyət onun mənəvi dünyasının ən gözəl cəhətlərindən biridir. Çünki həqiqi ziyalı qazandıqlarını yalnız öz istedadının hesabına yazmır; ona yol göstərənləri də unutmur.

Otuz üç illik mətbuat fəaliyyətinə yekun vurarkən "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." deməsi də təsadüfi deyil. Maddi qazancı deyil, mənəvi sərvəti önə çəkməsi Hikmət müəllimin həyat fəlsəfəsini aydın ifadə edir. Onun üçün ən böyük mükafat ad-san yox, saf münasibətlər, işıqlı insanlar və sözə hörmət göstərən dostlardır.

Elə buna görə də Hikmət müəllimin yaradıcılığı ilə şəxsiyyəti bir-birini tamamlayır. Yazdıqları ilə yaşadıqları arasında uçurum yoxdur. O, necə düşünürsə, elə də yazır; necə yaşayırsa, elə də görünür. Bəlkə də onun sözünün oxucuya təsir etməsinin əsas səbəbi məhz budur – səmimiyyət.

III Hissə

DÖVRÜN MƏTBUAT MÜHİTİNƏ QISA BAXIŞ.

Hikmət müəllimin yaradıcılığından danışarkən onun mətbuat sahəsindəki xidmətlərini ayrıca qeyd etməmək mümkün deyil. O, bu illər ərzində əməkdaşlıq etdiyi istənilən qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru qədər öz üzərində məsuliyyət hiss edən biri kimi fəaliyyət göstərib. Bütün dövrlərdə mətbuatın iqtisadi çətinliklər yaşadığı məqamda belə, çalışdığı qəzetlərin fəaliyyətini dayandırmamasına çalışan biri olub. O, qəzetin yaşaması üçün əlindən gələni edib. Bu təkcə peşə məsuliyyətinin deyil, həm də sözə sədaqətin nümunəsidir.

Hikmət müəllimin daha təqdirəlayiq cəhətlərindən biri də odur ki, ən ağır məqamda qəzetin dövrülüyünü qorumaq üçün öz şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi qəzeti də çap etdirib. Çoxumuz bilirik ki, qəzet sahəsi o qədər də maddi gəlir gətirən bir işdir, nə də asan yük. Əksinə, bu, sözün yaşaması naminə könüllü şəkildə çiyinlərə götürülmüş mənəvi məsuliyyətdir.

Çünki o, yaxşı anlayır ki, qəzet təkcə kağız üzərində çap olunan yazılar toplusu deyil. Qəzet həm də dövrün yaddaşı, söz adamlarının tribunası, yeni qələm sahiblərinin ilk addımlarını atdığı məktəbdir. Bu düşüncə ilə yaşamaq isə hər adama nəsib olmur.

Hikmət müəllimin həm şair, həm publisist, həm də redaktor kimi fəaliyyətində diqqəti cəlb edən əsas xüsusiyyətlərdən biri də sözə olan vicdanlı münasibətidir. O, yazını yazmaq xatirinə yazmır. Hər məqaləsində araşdırma aparır, hər fikrini məsuliyyət hissi ilə əsaslandırmağa çalışır. Elə buna görə də onun publisistikası sadəcə informasiya vermir, həm də düşündürür, oxucunu müəlliflə birlikdə həqiqəti axtarmağa sövq edir.

Onun ömrünə baxanda bir həqiqət aydın görünür: Hikmət müəllim şöhrətin deyil, sözün adamıdır. Çətinliklər qarşısında geri çəkilmədən, imkanlarının məhdudluğuna baxmayaraq, qələmini də, qəzetini də yaşatmağı bacarıb. Bəlkə də buna görə onun haqqında danışarkən ilk növbədə yazdıqları yox, şəxsiyyəti yada düşür. Çünki yazdığı sözlərin arxasında həmin sözlərə sədaqətlə yaşayan bir insan dayanır.

Belə insanlar çox olmur. Onlar ədəbi mühitdə gurultulu təqdimatlarla deyil, səssiz zəhmətləri, dürüst mövqeləri və insanlıqları ilə iz qoyurlar. Hikmət müəllim də məhz həmin qələm adamlarındandır.

IV - HİSSƏ

DAVAMI HƏMİŞƏ OLAN SON SÖZ
ƏVƏZİ

ŞAİR HİKMƏT MƏLİKZADƏ Poeziyasının Əsas Xüsusiyyətləri .

Hikmət müəllim haqqında düşünəndə göz önünə ilk növbədə məşhur bir şair, yaxud tanınmış bir publisist deyil, vicdanı ilə yaşayan bir insan gəlir. Çünki onun yaradıcılığı da, həyat yolu da eyni bir həqiqəti təsdiqləyir: söz yalnız qələmlə deyil, həm də ömürlə yazılır.

Onun şeirlərində sevinc də var, kədər də, ümid də var, inciklik də. Publisistikasında araşdırmaçı təfəkkürü, redaktor fəaliyyətində məsuliyyət hissi, insanlarla münasibətində isə sadəlik və səmimiyyət diqqəti cəlb edir. Bütün bunlar bir yerdə Hikmət müəllimin mənəvi portretini tamamlayır.

Özünün yazdığı bir cümlə isə, məncə, onun həyatının və taleyinin açarı kimi səslənir: "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." Bu fikir təsadüfən deyilmir. Çünki insan ömrünün ən böyük sərvəti topladığı var-dövlət yox, qazandığı etibar, hörmət və dostluqdur. Hikmət müəllim də ömrünün hesabatını məhz bu mənəvi ölçü ilə verir.

Bəzən taleyindən gileylənir, "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" deyə sual edir. Amma onun keçdiyi ömür yoluna baxanda düşünürsən ki, əsl bəxt bəzən insanın arzuladığı rahatlıq deyil, ona verilən mənəvi missiyadır. O missiya isə Hikmət müəllimə sözü sevmək, sözü yaşatmaq və sözə xidmət etmək qismət olub.

Çox zaman olduğu kimi bu gün də, lazım gəlsə şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi mətbu orqanının yaşaması üçün maddi imkanını əsirgəməyən, qələm dostlarının yaradıcılığına diqqət göstərən, gənclərə yol açmağa çalışan, onun sözə sədaqətinin ən parlaq nümunələrindəndir. Belə insanlar çox görünməyə bilərlər, amma onların zəhməti görünür. Çünki onlar gurultulu təbliğatla deyil, gördükləri işlə yadda qalırlar.

İnsan ömrünün ən gözəl qiymətini zaman verir. Zaman isə təkcə yazılanları deyil, yaşananları da yaddaşında saxlayır. İnanıram ki, Hikmət müəllimin də həm yazdıqları, həm də yaşadığı ləyaqətli ömür Azərbaycan ədəbi mühitinin yaddaşında öz layiqli yerini qoruyacaq.

Bu kiçik yazı ilə ona möhkəm can sağlığı, tükənməyən yaradıcılıq eşqi, qələminə yeni uğurlar arzulayıram. Qoy yazdığı hər yeni söz, yetişdirdiyi hər yeni fikir və yaşatdığı hər yeni nömrə onun ömür kitabının işıqlı səhifələrinə çevrilsin. Çünki sözə sədaqətlə xidmət edən insanların ömrü yalnız yaşadıqları illərlə deyil, insanlara bəxş etdikləri mənəvi işıqla ölçülür.

V HİSSƏ

N Ə T İ C Ə

Hikmət Məlikzadə Şeirlərinə Dost
Münasibəti ...

Bu yazı görə münasibət bildirmək üçün Hikmət Məlikzadə yaradıcılığından seçib götürdüyüm bu şeir, həm fəlsəfi, həm də sosial məzmunlu ən təsirli yaradıcılıq nümunəsidir. Şair burada ölüm, yoxsulluq, sevgi, insanın mənəvi yorğunluğu və dünyanın faniliyi haqqında düşündürücü fikirlərini poetik dillə ifadə edir.

"Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək,
Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın.
Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar...
Kölgəm günahını silmir ki, qalsın."

Şeir ölüm obrazı ilə başlayır. Lakin ölüm, adi bir ölüm hadisə kimi yox, "şorgöz kişi" obrazında təqdim olunur. Xalq dilində "şorgöz kişi" gözü daim başqasının üstündə olan, rahat buraxmayan adam deməkdir. Şair bu bənzətmə ilə ölümün insanı hər an izlədiyini, onu rahat buraxmadığını ifadə edir.
"Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın" misrası insanın həyat qarşısındakı çıxılmaz psixoloji vəziyyətini göstərir. Elə ağır problemlər var ki, yaşamaq da çətinləşir, ölmək də.
Şeirdə, "Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar" misrası isə sosial həyatın acı reallığını əks etdirir. Kirayə həyatı insanın qazancını görünmədən əridir, maddi sıxıntını dərinləşdirir.
"Kölgəm günahını silmir ki, qalsın"- ifadəsi isə çox maraqlı məcaz bənzətməsidir. İnsan hara getsə, kölgəsi onu izlədiyi kimi, keçmişi və səhvləri də onu tərk etmir. Deməli, insan öz vicdanından qaça bilmir.

"Mənim nə yaşım var, dəli olum ki,
İki qəlb qırmağın savabı bumu?
Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir, -
Sevdiyim qadının cavabı bumu?"

Burada şairin sevgi və inciklik plana önə keçir. Şair deyir ki, artıq həyat təcrübəsi olan bir insan kimi bilərəkdən kiminsə qəlbini qıracaq yaşda deyil. "İki qəlb qırmağın savabı bumu?"- misrası ritorik sualdır. Burada həm özünü, həm də qarşı tərəfi sorğu-suala çəkir. Sevginin sonunda niyə iki ürək sınmalıdır?
"Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir"- misrası xalq ədəbiyyatında yaylıq yellənməsi ayrılığın klassik rəmzidir.
Şeirin son misrası isə dərin məyusluq ifadə edir. Şair sevdiyi qadının ayrılığına hələ də inana bilmir və bu ayrılığı qəbul etməkdə çətinlik çəkir.

"Nə qədər ev yıxıb bu inad, bəlli,
Kasıbın heç yerdə yolu görünməz.
Pulsuz, kim arzuya yetib ki, söylə?
Cib boşsa, ürək də dolu görünməz..."

Şeirin bu bənd cəmiyyətə ünvanlanmış sosial tənqiddir.
Şair göstərir ki, təkcə maddi yoxsulluq deyil, insanın inadkarlığı da ailələri dağıda bilir.
"Kasıbın heç yerdə yolu görünməz" misrası cəmiyyətin sosial ədalətsizliyinə işarədir. Maddi imkanı zəif olan insanın çox vaxt haqqı da görünməz olur.
"Pulsuz, kim arzuya yetib ki?" - sualı həyatın acı həqiqətlərindən birini ifadə edir. Müasir dünyada bir çox arzuların gerçəkləşməsi maddi imkanlarla sıx bağlıdır.
"Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" - misrası isə şeirin ən uğurlu aforistik, yəni, aforizimşlərlə zəngin olan fikirlərindəndir. Şair demək istəmir ki, pul sevgini əvəz edir. O göstərir ki, maddi sıxıntılar insanın ruhunu da sıxır, sevincini və ümidini azaldır.

"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?
Əcəl qatarını ötürüb gedək...
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək"

Son bənd şeirin fəlsəfi yekunudur.
"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?" misrasında sevgi insanı özünə bağlayan incə, lakin qırılması çətin olan hörümçək toruna bənzədilir. Bu bənzətmə sevginin həm cazibəsini, həm də əsarətini ifadə edir.
"Əcəl qatarını ötürüb gedək" misrası həyatın son dayanacağını xatırladır. İnsan ölümün qarşısını ala bilməz, yalnız ona doğru addımlayır.
Şeirin son iki misrası isə olduqca dərin fəlsəfi ümumiləşdirmədir:
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək.
Burada "çuxa" insanın bu dünyada malik olduğu maddi varlığın və zahiri görünüşünün rəmzidir. Şair demək istəyir ki, insan bu dünyaya əbədi sahib deyil. Sonda özü ilə nə var-dövlətini, nə şöhrətini, nə də iddialarını aparır. Yalnız ömrünü başa vurub köçür. Bu misralarda təvazökarlıq, fanilik duyğusu və insanın öz həqiqi mahiyyətini dərk etməsi ifadə olunur.

Hikmət Məlikzadə bu şeirdə həyatın müxtəlif tərəflərini – ölümün qaçılmazlığını, sevginin ağrısını, yoxsulluğun yaratdığı sıxıntıları və insan ömrünün faniliyini bir-biri ilə üzvi şəkildə əlaqələndirir. Şair göstərir ki, insanı yalnız ölüm deyil, gündəlik həyatın maddi və mənəvi çətinlikləri də sınağa çəkir. Buna baxmayaraq, o, oxucunu ümidsizliyə yox, düşünməyə çağırır: ömür qısadır, insan zahiri görünüşü ilə deyil, qəlbi, vicdanı və əməlləri ilə dəyər qazanır.

Şeirin bədii təsir gücü canlı xalq danışıq üslubunda, yaddaqalan müqayisəli bənzətmələr də və aforizm səviyyəsinə yüksələn misralarında təzahür edir. "Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək", "Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" və "Adam şəklindəyik sadəcə, adam" kimi misralar oxucunu yalnız emosional deyil, həm də fəlsəfi baxımdan düşündürür. Məhz bu xüsusiyyətlər Hikmət Məlikzadənin poeziyasının fərqləndirici cəhətlərindən biridir.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri isə ictimai-fəlsəfi yükü ağır olan nümunələrindəndir. İlk baxışda uşaqlıq xatirəsi təsiri bağışlasa da, əslində şair uşaqlığın saflığını böyüklərin ikiüzlülüyü ilə qarşılaşdırır. Şeirin əsas ideyası insanın böyüdükcə mənəvi saflığını itirməsi, cəmiyyətin isə müqəddəs dəyərlərlə şəxsi əməlləri arasında yaranan ziddiyyətdir.

"İri bir ağac var qonşu çəpərdə,
Altında alaçıq qurub baxırıq.
Hərə bir qız adı yazır bıçaqla,
Biz də uşaq-uşaq durub baxırıq."

Şeir keçmiş xatirələrinin yada salınması ilə başlayır. Burada ağac təkcə təbiət elementi deyil, uşaqlığın, ömrün və zamanın rəmzidir. Ağac gövdəsinə yazılan qız adları ilk məhəbbətin, saf hisslərin nişanəsidir.
Şair "biz də uşaq-uşaq durub baxırıq" deməklə həmin hisslərə tamaşa edən, onları hələ tam dərk etməyən məsum uşaqların dünyasını təsvir edir. Burada "uşaq-uşaq" təkrarı məsumluğu və təbiiliyi daha da gücləndirir.

"Bəlkə də sevməyə yaşımız çatmır,
Bəlkə də bilmirik necə sevirlər...
...Saqqallı, təsbehli cahil kişilər
Niyə bu qızları gecə sevirlər?..."

Bu bənd şeirin ən kəskin sosial tənqididir.
İlk iki misrada uşaqlar sevginin nə olduğunu anlamadıqlarını etiraf edirlər. Bu, səmimi etirafdır.
Lakin növbəti misralarda şair birdən-birə cəmiyyətin riyakarlığını üzə çıxarır.
"Saqqallı, təsbehli" ifadələri zahiri dindarlığı göstərir. Amma "cahil kişilər" sözü ilə şair bildirir ki, zahiri dindarlıq həqiqi mənəviyyat demək deyil. "Niyə bu qızları gecə sevirlər?" sualı zahirdə sadə görünür, əslində isə çox sərt ittihamdır. Burada şair gizli ehtirasları, qadına əşya kimi yanaşmanı və dini görüntü arxasında gizlənən mənəvi saxtakarlığı tənqid edir.

"Təzə ayə gəlib ilham pərimdən,
Bismillah deməsəm, oxumaq olmur.
Qolları laxlayan hanadı ömür,
Üstünə ip atıb toxumaq olmur."

Bu bənddə şair dini terminləri poetik məna ilə işlədərək yaradıcılıqdan danışır.
"Təzə ayə" burada ilahi vəhy yox, ilhamın müqəddəsliyi mənasında işlədilmiş bədii məcazi bənzətmədi.
"Bismillah deməsəm, oxumaq olmur" misrası onu göstərir ki, insan hər xeyirli işə mənəvi hazırlıq və pak niyyətlə başlamalıdır.
Son iki misrada ömür köhnəlmiş, qanadları boşalmış hana ilə müqayisə edilir. Hana xalça toxuyan alətdir. Əgər onun qolları boşalıbsa, artıq toxumaq mümkün deyil.
Bu obraz demək istəyir ki, vaxt keçəndən sonra ömrü yenidən qurmaq, buraxılmış səhvləri düzəltmək mümkün olmur.

"O vaxt naşı idik, qəm çağlayanda
Vida yaylığıyla silərdik nə var...
...Şeytanın kitabı çapdadı hələ,
Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var."

Şair yenidən keçmişə qayıdır.
Uşaqlıqda insanlar dərdləri sadəlövh şəkildə aradan qaldırmağa çalışırdılar. "Vida yaylığı" ayrılığın, göz yaşının və təmiz duyğuların simvoludur.
Lakin son iki misrada güclü satira var.
"Şeytanın kitabı çapdadı hələ" ifadəsi məcazdır. Şair demək istəyir ki, pisliklərin, hiylənin və mənəvi aşınmanın "qanunları" sanki artıq hər kəsə məlumdur.
"Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var" misrası acı istehzadır. Yəni insanlar sanki pisliyi öyrənməkdə xeyirdən daha çevik davranırlar.

Bu şeirdə Hikmət Məlikzadə uşaqlığın saflığını, ilk hisslərin təmizliyini və böyüdükcə insanın qarşılaşdığı mənəvi eybəcərlikləri qarşılaşdırır. Şair göstərir ki, sevgi uşağın gözündə saf və müqəddəsdir, lakin bəzi böyüklərin dünyasında o, riyakarlıq, şəhvət və ikiüzlülüklə çirklənir. Eyni zamanda müəllif zamanın geri dönməzliyini, ömrün köhnəlməsini və insanın sonradan peşman olmasının faydasızlığını dərin poetik obrazlarla ifadə edir.

Hikmət Məlikzadə sadə kənd həyatından götürdüyü obrazlar – ağac, alaçıq, hana, yaylıq, təsbeh kimi detallar vasitəsilə bütöv bir cəmiyyətin mənəvi portretini yaradır. Oxucu şeiri bitirdikdən sonra yalnız uşaqlığı deyil, həm də insanın böyüdükcə itirdiyi saflığı, vicdanı və həqiqi mənəviyyatı düşünməyə başlayır. Bu da əsərin ən böyük bədii uğurudur.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri, özü kimi zahirən sadə görünsə də, çoxqatlı fəlsəfi məna daşıyır. Burada həyatın faniliyi, insanın mənəvi kasıblığı, vicdan, tənhalıq və taleyə boyun əymək kimi motivlər poetik obrazlarla ifadə olunub.

"İki ləpir qalıb palçıqlı yolda,
İt tutan qadını qan aparır, bax.
Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu,
Hərəni bir kövrək an aparır, bax."

Şair ilk misralardan oxucunu ağır və sarsıdıcı bir mənzərənin içinə aparır. "İki ləpir" insanın bu dünyada qoyduğu izləri simvolizə edir. Lakin bu izlər palçıqlı yoldadır. Bu da həyat yolunun çətinliklər, ağrılar və natamamlıqlarla dolu olduğunu göstərir.
"İt tutan qadını qan aparır" misrası realist olduğu qədər də simvolikdir. Buradakı qadın cəmiyyətin ən ağır, ən çətin yükünü daşıyan, lakin özü də həyatın amansızlığı qarşısında aciz qalan insan obrazıdır. "Qan aparır" ifadəsi həm faciəni, həm də ölümə aparan taleyi ifadə edir.
Şeirdə ən güclü misra isə budur:
"Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu."
Bu fikir insanın ölümdən qaça bilməyəcəyini bildirir. Dünyada hər işin qısa yolu ola bilər, amma ölümün yox. İnsan son mənzilinə yalnız öz taleyinin müəyyən etdiyi yolla gedir.
"Hərəni bir kövrək an aparır" misrası isə göstərir ki, insanı ölümə çox vaxt böyük hadisələr deyil, bəzən cəmi bir zəif, kövrək an aparır.

"Bu qoca küçənin işığı hanı, -
Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?
Get, beş-on adamdan birinə pul ver,
Çəkil, bir baxışa tapım hansıdı."

Burada şair tənhalıq və mənəvi qaranlıq hissini ifadə edir.
"Qoca küçə" keçmiş həyatın, köhnə xatirələrin və yaşanmış ömrün rəmzidir. O küçənin işığının itməsini şair insan münasibətlərinin, ümidlərin və əvvəlki istiliyin yox olması kimi təqdim edir.
"Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?" misrası çox maraqlı poetik paradoks yaradır. Şair demək istəyir ki, artıq o qədər unudulub, o qədər tənha qalıb ki, hətta şərin özü belə onun qapısını tanımır.
Son iki misrada isə insan münasibətlərinin saxtalaşmasına toxunur.
Pul verib insanların baxışını almaq mümkündürmü? Şair bunu kinayə ilə deyir. İnsanların baxışlarında səmimiyyət itib, həqiqi münasibəti seçmək çətinləşib.

"Eh, ürək quş kimi çırpınır çox vaxt,
Cibində bir ovuc savabın olmur.
Hesab dəftəridi bəlkə də həyat,
Vurusan-çıxırsan, cavabın olmur."

Bu bənd şeirin fəlsəfi mərkəzidir.
Ürək daim arzularla yaşayır, lakin insan ömrünün sonunda baxır ki, mənəvi qazancı çox azdır.
"Cibində bir ovuc savabın olmur" misrası insanın vicdan qarşısında hesabatını ifadə edir. Burada "cib" maddiyyatı, "savab" isə mənəviyyatı simvolizə edir.
"Hesab dəftəridi bəlkə də həyat" misrası olduqca dərin qatlı bənzətmədir. İnsan bütün ömrü boyu hesab aparır, nə qazandı, nə itirdi, nə verdi, nə aldı.
Amma sonda bütün bu hesabların dəqiq cavabı olmur. Çünki həyat riyazi düstur deyil.

"Mən eşq nağılları oxumadım heç,
Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm,
getmə.
Ömrümü pul kimi xərclədim, heyif,
Gedirsən, sanma ki, deyəcəm:
getmə."

Son bənddə şair artıq həyatına yekun qiymət verir. "Eşq nağılları oxumadım" deməklə romantik xəyallardan uzaq yaşadığını bildirir.
"Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm" ifadəsi xalq danışıq dilindən gələn sərt, ironik obrazdır. Burada insanın öz qüsurlarını gizlətmədən qəbul etməsi, həyatın acısını istehzayla qarşılaması hiss olunur.
"Ömrümü pul kimi xərclədim" misrası isə şeirin ən təsirli etiraflarından biridir. Pul necə düşünülmədən xərclənirsə, şair də ömrünün əldən necə çıxdığını eyni ağrı ilə anlayır.

"Gedirsən, sanma ki, deyəcəm: getmə." - misrasında zahirdə qürur təsiri bağışlasa da, əslində dərin inciklik və təslimiyyət daşıyır. Şair bilir ki, gedən nə sevgi, nə zaman, nə də ömür geri qayıtmır. Buna görə də "getmə" deməyin faydasız olduğunu anlayır.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri insan ömrünün hesabatıdır. Burada sevgi ikinci plandadır; əsas mövzu həyatın mənası, zamanın amansız axını, vicdan qarşısında cavabdehlik və insanın gecikmiş peşmanlığıdır. Şair obrazlı ifadələr, xalq danışıq üslubu və gözlənilməz metaforalar vasitəsilə oxucunu öz ömrünün də hesabatını aparmağa sövq edir.

Şeirin ən böyük bədii uğuru ondadır ki, müəllif böyük fəlsəfi fikirləri mürəkkəb sözlərlə deyil, gündəlik həyatın adi görünən obrazları ilə ifadə edir. Palçıqlı yol, ləpir, köhnə küçə, cib, hesab dəftəri və pul kimi sadə detallar dərin mənəvi məna qazanaraq həyatın faniliyini, insanın mənəvi məsuliyyətini və zamanın geri dönməzliyini düşündürən güclü poetik simvollara çevrilir. Bu xüsusiyyət Hikmət Məlikzadənin poeziyasına həm səmimiyyət, həm də təsir gücü bəxş edir.

Dəyərli əsil insan, dost, fədakar jurnalist, məsuliyyətli publisist, şair Hikmət Məlikzadəyə həyat və yaradıcılıq yolunda sağlam can sağlığı və uzun ömür ilə bərabər yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm. Allah qorusun sizi gözəl insan deyirəm.
Böyük səmimiyyətlə,

Elxas Comərd



]]>[/allow-turbo] yazarlar heqiqet Mon, 20 Jul 2026 16:07:34 +0400 [/shortrss] [fullrss] "SÖZÜN KANDARINDA" QALDIĞIN DÜŞÜNƏN QƏLƏM ADAMI... https://heqiqet.az/yazarlar/29652-sozun-kandarinda-qaldiin-duunn-qlm-adami.html https://heqiqet.az/yazarlar/29652-sozun-kandarinda-qaldiin-duunn-qlm-adami.html heqiqet Mon, 20 Jul 2026 16:07:34 +0400 ]]> [allow-turbo] Hikmət Məlikzadənin ədəbi portretindən cizgilər

"Çox şükür, xalqımın gözləri gözəl görən, ürəkləri gözəl düşünən, adi bir kəlməsi ilə adama böyük bir dağı aşacaq qədər güc verən ... insanları çoxdur! Allah belə insanları qorusun!
Nə yaxşı, Sənin bir parçanam, əziz Xalqım!!!"

HIKMƏT MƏLİKZADƏ.

I HİSSƏ

İLK TANIŞLIQDAN DOĞAN TƏƏSSÜRAT

Bəzən insan haqqında ilk təəssüratı onun dediyi söz yox, göstərdiyi davranış yaradır. Elə insanlar var ki, onlarla bir neçə dəqiqəlik görüş belə yaddaşında uzun illər yaşayır. Çünki onların səmimiyyəti süni deyil, təbiidir; təvazökarlığı nümayiş üçün deyil, xarakterlərinin ayrılmaz hissəsidir. Mən Hikmət Məlikzadəni də məhz belə tanıdım.

Bu tanışlığımız ötən əsrin sonları, yeni minilliyin ilk illərinə təsadüf edir. O illərdə təsisçisi olduğum "Vətən Övladı" və "Dəyənək" qəzetlərinin, eləcə də bir neçə dostumun mətbu orqanlarının hazırlanması ilə bağlı yolum tez-tez Azərbaycan Nəşriyyatına düşürdü. Kompüter mərkəzində qəzetlərin yığılması, səhifələnməsi, dizaynı ilə məşğul olur, növbəti nömrələrin işıq üzü görməsi üçün saatlarla orada qalırdım.

Həmin mərkəzdə çalışan Sevda xanımın otağı isə sanki qələm adamlarının kiçik görüş və tanışlıq yerinə çevrilmişdi. Gün ərzində müxtəlif redaktorlar, publisistlər, şairlər, jurnalistlər gəlib-gedir, hər kəs öz işi ilə məşğul olurdu. Elə həmin otaqda da ilk dəfə Hikmət Məlikzadə ilə rastlaşdım.

Qapı açıldı. Orta boylu, gülərüz, mehriban çöhrəli, olduqca səmimi bir insan içəri daxil oldu. Hamı ilə salamlaşdı, əl uzadıb görüşdü. O an hiss etdim ki, bu adamın üzündəki təbəssüm təsadüfi deyil. O, insanlarla ünsiyyətdən zövq alan, mehribanlığı təbiətindən gələn bir qələm sahibidir.

Sonralar nəşriyyatda tez-tez rastlaşdıq. Hər görüşümüz cəmi bir neçə dəqiqə çəksə də, onda olan qəribə xüsusiyyəti hiss edirdim. Onunla söhbətdən sonra adamın içində izaholunmaz bir rahatlıqda yaranırdı. Elə bil o qısa görüş saatlarla davam etmişdi. Bəzən insanın böyüklüyü uzun söhbətlərdə deyil, qısa ünsiyyətdə də hiss olunur. Hikmət Məlikzadə də məndə məhz belə təəssürat yaratmışdı.

Düzü bu yazını hazırlayanda onunla nəşriyyatda və ya haradasa oturub bir saat və ya daha çox görüşümüzü xatırlayıb yadıma sala bilmədim. Düşündüm,elə buna görə də bu barədə necə var elədə yazmağım düz olardı:

Amma xatırlamıram, həqiqətən də biz bəlkə də heç nəşriyyatda oturub bir stəkan çay da içməmişik. Ancaq, bu gündə davam edən, bir-birimizə olan münasibətimizin təməli tez-tez görüşmək yox, qarşılıqlı hörmətdən yaranıb.

Buda bir daha sübut edir ki, həqiqətən dostluq bəzən birlikdə keçirilən saatlar ölçmür. Elə münasibətlər var ki, illərlə davam edən bir neçə dəqiqəlik görüşlərdən yaranır. Biz Hikmət Məlikzadə ilə nə uzun məclislərin, nə də saatlarla çəkən söhbətlərin adamı olmuşuq. Yolumuz Azərbaycan Nəşriyyatında kəsişib, ayaqüstü hal-əhval tutub, bir-birimizin işi ilə maraqlanıb, uğur arzulayıb ayrılmışıq.

Çünki, mən onu heç vaxt boş oturan görmədim. Həmişə harasa tələsir, hansısa qəzetin yazısını gətirir, başqa bir redaktorun işinə kömək edir, yenidən başqa bir otağa keçir, sonra yenə qayıdırdı. Sonralar öyrəndim ki, o, eyni vaxtda bir neçə qəzetin hazırlanmasına kömək edir, redaksiyaların yükünü çiyinlərində daşıyır. Bu, sadəcə işləmək deyildi. Bu, mətbuata könüldən xidmət etmək idi.

Ancaq onun xarakterini mənə elə ilk görüşümüz günü, ən aydın göstərən bir hadisə oldu.
Həmin gün yenə qəzetimizin səhifələrin yığdırırdım. Ona görə də, həmin gün, işin tez başa çatması üçün kompüter mərkəzinə tez gəlmişdim. Qəzetin səhifələrini hazırlayarkən Hikmət müəllim otağa daxil oldu, həmişəki kimi hamı ilə salamlaşdı. İşin gedişinə baxdı. Bir kəlmə də demədi. Sakitcə çıxıb öz işi ilə məşğul oldu.
Saatlar keçəndən sonra Sevda xanım dedi ki, əslində bu gün Hikmət müəllimin növbəsi idi.

Etiraf edim ki, həmin an bu insanın böyüklüyünü daha yaxından gördüm. O, istəsəydi, "bu gün mənim növbəmdir" deyə bilərdi. Ən azından Sevda xanıma, kompüter - dizayner işin görən Fuada etiraz edə bilərdi. Haqqıda da var idi. Amma etmədi. Öz haqqını qarşı tərəfə hiss etdirməməyi üstün tutdu. Mənim yaddaşımda Hikmət Məlikzadənin əsl böyüklüyü məhz həmin gün başladı.

İnsan bəzən yüksək vəzifəsi ilə deyil, məhz belə kiçik görünən davranışları ilə ucalır.

Hikmət Məlikzadə də mənim tanıdığım qələm adamları arasında məhz bu xüsusiyyəti ilə seçilən insanlardan biri oldu. Onun gülərüz simasının arxasında sanbal, təmkin və böyük bir daxili mədəniyyət dayanırdı. O, şən təbiətli idi, amma bu şənlik heç vaxt ciddiyyətinə kölgə salmırdı. Zarafatcıl görünməyə çalışmırdı, lakin səmimiyyəti ilə hər kəsdə xoş ovqat yarada bilirdi.

İllər keçdikcə mən Hikmət müəllimin simasında daha bir həqiqəti yaxşı anladım: bəzi insanlar gördükləri işlərlə deyil, gördükləri işə münasibətləri ilə yadda qalırlar. Hikmət Məlikzadə də məhz belə insanlardan idi. O, şöhrətin arxasınca qaçmırdı. O, sözün arxasınca gedirdi. Bəlkə də buna görə sonralar yazdığı bir etirafda böyük təvazökarlıqla deyirdi:

"...33 ildir Azərbaycan mətbuatının ən hündür qatında qələm-külüngümlə Söz adlı qayaları çapıram; fəqət məni daim kandarda gördülər..."

Bu sətirləri oxuyanda mənim gözümün önünə nə ordenlər, nə təltiflər, nə də tribunalar gəlir. Mənim yadıma Azərbaycan Nəşriyyatının o kiçik otağı, həmişə tələsən, amma heç vaxt tələskən görünməyən, gülərüz, zəhmətkeş bir qələm adamı düşür.

Və düşünürəm ki, bəzən sözün əsl sahibləri həqiqətən də kandarda qalırlar. Amma onların yazdıqları, yetişdirdikləri, göstərdikləri insanlıq nümunəsi heç vaxt kandarda qalmır.

II Hissə

PUBLİSİST HİKMƏT MƏLİKZADƏ... dövrün mətbuat mühitinə qısa baxış.

Bəzən bir insanı tanımaq üçün onun yazdığı kitabları deyil, öz-özü ilə danışdığı bir neçə cümləni oxumaq kifayət edir. Hikmət müəllimin son vaxtlar yazdığı qısa qeydlər də məhz belə düşüncələrin məhsuludur. Onlar zahirən sadə görünsə də, arxasında ömür boyu yaşanmış sevincin, məyusluğun, inamın və insan ağrısının izləri dayanır.

"Nə çörəyimin duzu var, nə əlimin..." – deyə başlayan etirafı əslində çörəkdən də, duzdan da danışmır. Bu, yaxşılıq etdiyi insanların biganəliyindən, "can" dediklərinin soyumasından, könlünü verdiyi adamların üz döndərməsindən doğan inciklikdir. "Halına yanmaq istədiklərim qarşı çıxır, nimçəsinə bal tökdüklərim asi, narazı baxışda olur..." sözləri isə həyatın ən kövrək həqiqətlərindən birini yada salır: bəzən insanın ən çox dəyər verdiyi adamlar onun qəlbini daha çox ağrıdır.

Bu düşüncələrin sonunda yazdığı "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" sualı taleyə üsyan deyil. Daha çox ömrünü zəhmətə, sözə və insanlara həsr etmiş bir qələm adamının yorğun etirafıdır. Bu etirafın arxasında küskünlükdən çox təmkin, inciklikdən çox təfəkkür dayanır.

Hikmət müəllimin yaradıcılığına nəzər salanda da eyni xüsusiyyət açıq görünür. O, təkcə şeir yazan müəllif deyil, həm də söz adamlarını diqqətlə izləyən, onların yaradıcılığına dəyər verməyi bacaran ədəbiyyat adamıdır. Uzun illərin jurnalisti Nüsrət Quliyevin 65 illiyinə həsr etdiyi "Onun həyat proqramında bir xətt var – neytrallıq" yazısı, Heydər Ələddinoğlunun otuz illik yaradıcılığı haqqında qələmə aldığı "Allah verirsə nemət, vermirsə hikmətdir" məqaləsi, şair Gülağa Tənha barədə yazdığı "Əsa" adlı maraqlı təhqiqat, Cəmil Dadaşovun 65 illiyinə həsr olunmuş "Tütüyə kişinin oğlu, Tütüyə kimi insan" və onlarla bu kimi yazılarla göstərir ki, o, qələm dostlarının yaradıcılığına da eyni məsuliyyət və vicdanla yanaşır.

Hikmət müəllimin öz həyat yolu barədə yazdığı xatirələr isə onun poeziyaya necə ilahi bir əmanət kimi baxdığını göstərir. "Şeirin nə olduğunu beş yaşımda bildim" deməsi təsadüfi fikir deyil. İlk şeirini beş yaşında söyləməsi, atasının onu yazıya alması, doqquz yaşından qəzet səhifələrində görünməsi, sonralar "Ədəbiyyat qəzeti"nin onun yaradıcılıq məktəbinə çevrilməsi – bütün bunlar uzun və zəhmətli bir söz ömrünün başlanğıcı idi.

O, bu yolun uğurlarını sadalayarkən özündən deyil, ona əl uzadan insanlardan danışır. Zahid Sarıtorpağı, Fəxrəddin Orxanı, Qurban Yaquboğlunu, Yavər Hüseynovu, Ayaz Vəfalını və başqa qələm dostlarını minnətdarlıqla xatırlayır. Bu xüsusiyyət onun mənəvi dünyasının ən gözəl cəhətlərindən biridir. Çünki həqiqi ziyalı qazandıqlarını yalnız öz istedadının hesabına yazmır; ona yol göstərənləri də unutmur.

Otuz üç illik mətbuat fəaliyyətinə yekun vurarkən "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." deməsi də təsadüfi deyil. Maddi qazancı deyil, mənəvi sərvəti önə çəkməsi Hikmət müəllimin həyat fəlsəfəsini aydın ifadə edir. Onun üçün ən böyük mükafat ad-san yox, saf münasibətlər, işıqlı insanlar və sözə hörmət göstərən dostlardır.

Elə buna görə də Hikmət müəllimin yaradıcılığı ilə şəxsiyyəti bir-birini tamamlayır. Yazdıqları ilə yaşadıqları arasında uçurum yoxdur. O, necə düşünürsə, elə də yazır; necə yaşayırsa, elə də görünür. Bəlkə də onun sözünün oxucuya təsir etməsinin əsas səbəbi məhz budur – səmimiyyət.

III Hissə

DÖVRÜN MƏTBUAT MÜHİTİNƏ QISA BAXIŞ.

Hikmət müəllimin yaradıcılığından danışarkən onun mətbuat sahəsindəki xidmətlərini ayrıca qeyd etməmək mümkün deyil. O, bu illər ərzində əməkdaşlıq etdiyi istənilən qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru qədər öz üzərində məsuliyyət hiss edən biri kimi fəaliyyət göstərib. Bütün dövrlərdə mətbuatın iqtisadi çətinliklər yaşadığı məqamda belə, çalışdığı qəzetlərin fəaliyyətini dayandırmamasına çalışan biri olub. O, qəzetin yaşaması üçün əlindən gələni edib. Bu təkcə peşə məsuliyyətinin deyil, həm də sözə sədaqətin nümunəsidir.

Hikmət müəllimin daha təqdirəlayiq cəhətlərindən biri də odur ki, ən ağır məqamda qəzetin dövrülüyünü qorumaq üçün öz şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi qəzeti də çap etdirib. Çoxumuz bilirik ki, qəzet sahəsi o qədər də maddi gəlir gətirən bir işdir, nə də asan yük. Əksinə, bu, sözün yaşaması naminə könüllü şəkildə çiyinlərə götürülmüş mənəvi məsuliyyətdir.

Çünki o, yaxşı anlayır ki, qəzet təkcə kağız üzərində çap olunan yazılar toplusu deyil. Qəzet həm də dövrün yaddaşı, söz adamlarının tribunası, yeni qələm sahiblərinin ilk addımlarını atdığı məktəbdir. Bu düşüncə ilə yaşamaq isə hər adama nəsib olmur.

Hikmət müəllimin həm şair, həm publisist, həm də redaktor kimi fəaliyyətində diqqəti cəlb edən əsas xüsusiyyətlərdən biri də sözə olan vicdanlı münasibətidir. O, yazını yazmaq xatirinə yazmır. Hər məqaləsində araşdırma aparır, hər fikrini məsuliyyət hissi ilə əsaslandırmağa çalışır. Elə buna görə də onun publisistikası sadəcə informasiya vermir, həm də düşündürür, oxucunu müəlliflə birlikdə həqiqəti axtarmağa sövq edir.

Onun ömrünə baxanda bir həqiqət aydın görünür: Hikmət müəllim şöhrətin deyil, sözün adamıdır. Çətinliklər qarşısında geri çəkilmədən, imkanlarının məhdudluğuna baxmayaraq, qələmini də, qəzetini də yaşatmağı bacarıb. Bəlkə də buna görə onun haqqında danışarkən ilk növbədə yazdıqları yox, şəxsiyyəti yada düşür. Çünki yazdığı sözlərin arxasında həmin sözlərə sədaqətlə yaşayan bir insan dayanır.

Belə insanlar çox olmur. Onlar ədəbi mühitdə gurultulu təqdimatlarla deyil, səssiz zəhmətləri, dürüst mövqeləri və insanlıqları ilə iz qoyurlar. Hikmət müəllim də məhz həmin qələm adamlarındandır.

IV - HİSSƏ

DAVAMI HƏMİŞƏ OLAN SON SÖZ
ƏVƏZİ

ŞAİR HİKMƏT MƏLİKZADƏ Poeziyasının Əsas Xüsusiyyətləri .

Hikmət müəllim haqqında düşünəndə göz önünə ilk növbədə məşhur bir şair, yaxud tanınmış bir publisist deyil, vicdanı ilə yaşayan bir insan gəlir. Çünki onun yaradıcılığı da, həyat yolu da eyni bir həqiqəti təsdiqləyir: söz yalnız qələmlə deyil, həm də ömürlə yazılır.

Onun şeirlərində sevinc də var, kədər də, ümid də var, inciklik də. Publisistikasında araşdırmaçı təfəkkürü, redaktor fəaliyyətində məsuliyyət hissi, insanlarla münasibətində isə sadəlik və səmimiyyət diqqəti cəlb edir. Bütün bunlar bir yerdə Hikmət müəllimin mənəvi portretini tamamlayır.

Özünün yazdığı bir cümlə isə, məncə, onun həyatının və taleyinin açarı kimi səslənir: "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." Bu fikir təsadüfən deyilmir. Çünki insan ömrünün ən böyük sərvəti topladığı var-dövlət yox, qazandığı etibar, hörmət və dostluqdur. Hikmət müəllim də ömrünün hesabatını məhz bu mənəvi ölçü ilə verir.

Bəzən taleyindən gileylənir, "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" deyə sual edir. Amma onun keçdiyi ömür yoluna baxanda düşünürsən ki, əsl bəxt bəzən insanın arzuladığı rahatlıq deyil, ona verilən mənəvi missiyadır. O missiya isə Hikmət müəllimə sözü sevmək, sözü yaşatmaq və sözə xidmət etmək qismət olub.

Çox zaman olduğu kimi bu gün də, lazım gəlsə şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi mətbu orqanının yaşaması üçün maddi imkanını əsirgəməyən, qələm dostlarının yaradıcılığına diqqət göstərən, gənclərə yol açmağa çalışan, onun sözə sədaqətinin ən parlaq nümunələrindəndir. Belə insanlar çox görünməyə bilərlər, amma onların zəhməti görünür. Çünki onlar gurultulu təbliğatla deyil, gördükləri işlə yadda qalırlar.

İnsan ömrünün ən gözəl qiymətini zaman verir. Zaman isə təkcə yazılanları deyil, yaşananları da yaddaşında saxlayır. İnanıram ki, Hikmət müəllimin də həm yazdıqları, həm də yaşadığı ləyaqətli ömür Azərbaycan ədəbi mühitinin yaddaşında öz layiqli yerini qoruyacaq.

Bu kiçik yazı ilə ona möhkəm can sağlığı, tükənməyən yaradıcılıq eşqi, qələminə yeni uğurlar arzulayıram. Qoy yazdığı hər yeni söz, yetişdirdiyi hər yeni fikir və yaşatdığı hər yeni nömrə onun ömür kitabının işıqlı səhifələrinə çevrilsin. Çünki sözə sədaqətlə xidmət edən insanların ömrü yalnız yaşadıqları illərlə deyil, insanlara bəxş etdikləri mənəvi işıqla ölçülür.

V HİSSƏ

N Ə T İ C Ə

Hikmət Məlikzadə Şeirlərinə Dost
Münasibəti ...

Bu yazı görə münasibət bildirmək üçün Hikmət Məlikzadə yaradıcılığından seçib götürdüyüm bu şeir, həm fəlsəfi, həm də sosial məzmunlu ən təsirli yaradıcılıq nümunəsidir. Şair burada ölüm, yoxsulluq, sevgi, insanın mənəvi yorğunluğu və dünyanın faniliyi haqqında düşündürücü fikirlərini poetik dillə ifadə edir.

"Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək,
Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın.
Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar...
Kölgəm günahını silmir ki, qalsın."

Şeir ölüm obrazı ilə başlayır. Lakin ölüm, adi bir ölüm hadisə kimi yox, "şorgöz kişi" obrazında təqdim olunur. Xalq dilində "şorgöz kişi" gözü daim başqasının üstündə olan, rahat buraxmayan adam deməkdir. Şair bu bənzətmə ilə ölümün insanı hər an izlədiyini, onu rahat buraxmadığını ifadə edir.
"Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın" misrası insanın həyat qarşısındakı çıxılmaz psixoloji vəziyyətini göstərir. Elə ağır problemlər var ki, yaşamaq da çətinləşir, ölmək də.
Şeirdə, "Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar" misrası isə sosial həyatın acı reallığını əks etdirir. Kirayə həyatı insanın qazancını görünmədən əridir, maddi sıxıntını dərinləşdirir.
"Kölgəm günahını silmir ki, qalsın"- ifadəsi isə çox maraqlı məcaz bənzətməsidir. İnsan hara getsə, kölgəsi onu izlədiyi kimi, keçmişi və səhvləri də onu tərk etmir. Deməli, insan öz vicdanından qaça bilmir.

"Mənim nə yaşım var, dəli olum ki,
İki qəlb qırmağın savabı bumu?
Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir, -
Sevdiyim qadının cavabı bumu?"

Burada şairin sevgi və inciklik plana önə keçir. Şair deyir ki, artıq həyat təcrübəsi olan bir insan kimi bilərəkdən kiminsə qəlbini qıracaq yaşda deyil. "İki qəlb qırmağın savabı bumu?"- misrası ritorik sualdır. Burada həm özünü, həm də qarşı tərəfi sorğu-suala çəkir. Sevginin sonunda niyə iki ürək sınmalıdır?
"Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir"- misrası xalq ədəbiyyatında yaylıq yellənməsi ayrılığın klassik rəmzidir.
Şeirin son misrası isə dərin məyusluq ifadə edir. Şair sevdiyi qadının ayrılığına hələ də inana bilmir və bu ayrılığı qəbul etməkdə çətinlik çəkir.

"Nə qədər ev yıxıb bu inad, bəlli,
Kasıbın heç yerdə yolu görünməz.
Pulsuz, kim arzuya yetib ki, söylə?
Cib boşsa, ürək də dolu görünməz..."

Şeirin bu bənd cəmiyyətə ünvanlanmış sosial tənqiddir.
Şair göstərir ki, təkcə maddi yoxsulluq deyil, insanın inadkarlığı da ailələri dağıda bilir.
"Kasıbın heç yerdə yolu görünməz" misrası cəmiyyətin sosial ədalətsizliyinə işarədir. Maddi imkanı zəif olan insanın çox vaxt haqqı da görünməz olur.
"Pulsuz, kim arzuya yetib ki?" - sualı həyatın acı həqiqətlərindən birini ifadə edir. Müasir dünyada bir çox arzuların gerçəkləşməsi maddi imkanlarla sıx bağlıdır.
"Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" - misrası isə şeirin ən uğurlu aforistik, yəni, aforizimşlərlə zəngin olan fikirlərindəndir. Şair demək istəmir ki, pul sevgini əvəz edir. O göstərir ki, maddi sıxıntılar insanın ruhunu da sıxır, sevincini və ümidini azaldır.

"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?
Əcəl qatarını ötürüb gedək...
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək"

Son bənd şeirin fəlsəfi yekunudur.
"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?" misrasında sevgi insanı özünə bağlayan incə, lakin qırılması çətin olan hörümçək toruna bənzədilir. Bu bənzətmə sevginin həm cazibəsini, həm də əsarətini ifadə edir.
"Əcəl qatarını ötürüb gedək" misrası həyatın son dayanacağını xatırladır. İnsan ölümün qarşısını ala bilməz, yalnız ona doğru addımlayır.
Şeirin son iki misrası isə olduqca dərin fəlsəfi ümumiləşdirmədir:
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək.
Burada "çuxa" insanın bu dünyada malik olduğu maddi varlığın və zahiri görünüşünün rəmzidir. Şair demək istəyir ki, insan bu dünyaya əbədi sahib deyil. Sonda özü ilə nə var-dövlətini, nə şöhrətini, nə də iddialarını aparır. Yalnız ömrünü başa vurub köçür. Bu misralarda təvazökarlıq, fanilik duyğusu və insanın öz həqiqi mahiyyətini dərk etməsi ifadə olunur.

Hikmət Məlikzadə bu şeirdə həyatın müxtəlif tərəflərini – ölümün qaçılmazlığını, sevginin ağrısını, yoxsulluğun yaratdığı sıxıntıları və insan ömrünün faniliyini bir-biri ilə üzvi şəkildə əlaqələndirir. Şair göstərir ki, insanı yalnız ölüm deyil, gündəlik həyatın maddi və mənəvi çətinlikləri də sınağa çəkir. Buna baxmayaraq, o, oxucunu ümidsizliyə yox, düşünməyə çağırır: ömür qısadır, insan zahiri görünüşü ilə deyil, qəlbi, vicdanı və əməlləri ilə dəyər qazanır.

Şeirin bədii təsir gücü canlı xalq danışıq üslubunda, yaddaqalan müqayisəli bənzətmələr də və aforizm səviyyəsinə yüksələn misralarında təzahür edir. "Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək", "Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" və "Adam şəklindəyik sadəcə, adam" kimi misralar oxucunu yalnız emosional deyil, həm də fəlsəfi baxımdan düşündürür. Məhz bu xüsusiyyətlər Hikmət Məlikzadənin poeziyasının fərqləndirici cəhətlərindən biridir.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri isə ictimai-fəlsəfi yükü ağır olan nümunələrindəndir. İlk baxışda uşaqlıq xatirəsi təsiri bağışlasa da, əslində şair uşaqlığın saflığını böyüklərin ikiüzlülüyü ilə qarşılaşdırır. Şeirin əsas ideyası insanın böyüdükcə mənəvi saflığını itirməsi, cəmiyyətin isə müqəddəs dəyərlərlə şəxsi əməlləri arasında yaranan ziddiyyətdir.

"İri bir ağac var qonşu çəpərdə,
Altında alaçıq qurub baxırıq.
Hərə bir qız adı yazır bıçaqla,
Biz də uşaq-uşaq durub baxırıq."

Şeir keçmiş xatirələrinin yada salınması ilə başlayır. Burada ağac təkcə təbiət elementi deyil, uşaqlığın, ömrün və zamanın rəmzidir. Ağac gövdəsinə yazılan qız adları ilk məhəbbətin, saf hisslərin nişanəsidir.
Şair "biz də uşaq-uşaq durub baxırıq" deməklə həmin hisslərə tamaşa edən, onları hələ tam dərk etməyən məsum uşaqların dünyasını təsvir edir. Burada "uşaq-uşaq" təkrarı məsumluğu və təbiiliyi daha da gücləndirir.

"Bəlkə də sevməyə yaşımız çatmır,
Bəlkə də bilmirik necə sevirlər...
...Saqqallı, təsbehli cahil kişilər
Niyə bu qızları gecə sevirlər?..."

Bu bənd şeirin ən kəskin sosial tənqididir.
İlk iki misrada uşaqlar sevginin nə olduğunu anlamadıqlarını etiraf edirlər. Bu, səmimi etirafdır.
Lakin növbəti misralarda şair birdən-birə cəmiyyətin riyakarlığını üzə çıxarır.
"Saqqallı, təsbehli" ifadələri zahiri dindarlığı göstərir. Amma "cahil kişilər" sözü ilə şair bildirir ki, zahiri dindarlıq həqiqi mənəviyyat demək deyil. "Niyə bu qızları gecə sevirlər?" sualı zahirdə sadə görünür, əslində isə çox sərt ittihamdır. Burada şair gizli ehtirasları, qadına əşya kimi yanaşmanı və dini görüntü arxasında gizlənən mənəvi saxtakarlığı tənqid edir.

"Təzə ayə gəlib ilham pərimdən,
Bismillah deməsəm, oxumaq olmur.
Qolları laxlayan hanadı ömür,
Üstünə ip atıb toxumaq olmur."

Bu bənddə şair dini terminləri poetik məna ilə işlədərək yaradıcılıqdan danışır.
"Təzə ayə" burada ilahi vəhy yox, ilhamın müqəddəsliyi mənasında işlədilmiş bədii məcazi bənzətmədi.
"Bismillah deməsəm, oxumaq olmur" misrası onu göstərir ki, insan hər xeyirli işə mənəvi hazırlıq və pak niyyətlə başlamalıdır.
Son iki misrada ömür köhnəlmiş, qanadları boşalmış hana ilə müqayisə edilir. Hana xalça toxuyan alətdir. Əgər onun qolları boşalıbsa, artıq toxumaq mümkün deyil.
Bu obraz demək istəyir ki, vaxt keçəndən sonra ömrü yenidən qurmaq, buraxılmış səhvləri düzəltmək mümkün olmur.

"O vaxt naşı idik, qəm çağlayanda
Vida yaylığıyla silərdik nə var...
...Şeytanın kitabı çapdadı hələ,
Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var."

Şair yenidən keçmişə qayıdır.
Uşaqlıqda insanlar dərdləri sadəlövh şəkildə aradan qaldırmağa çalışırdılar. "Vida yaylığı" ayrılığın, göz yaşının və təmiz duyğuların simvoludur.
Lakin son iki misrada güclü satira var.
"Şeytanın kitabı çapdadı hələ" ifadəsi məcazdır. Şair demək istəyir ki, pisliklərin, hiylənin və mənəvi aşınmanın "qanunları" sanki artıq hər kəsə məlumdur.
"Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var" misrası acı istehzadır. Yəni insanlar sanki pisliyi öyrənməkdə xeyirdən daha çevik davranırlar.

Bu şeirdə Hikmət Məlikzadə uşaqlığın saflığını, ilk hisslərin təmizliyini və böyüdükcə insanın qarşılaşdığı mənəvi eybəcərlikləri qarşılaşdırır. Şair göstərir ki, sevgi uşağın gözündə saf və müqəddəsdir, lakin bəzi böyüklərin dünyasında o, riyakarlıq, şəhvət və ikiüzlülüklə çirklənir. Eyni zamanda müəllif zamanın geri dönməzliyini, ömrün köhnəlməsini və insanın sonradan peşman olmasının faydasızlığını dərin poetik obrazlarla ifadə edir.

Hikmət Məlikzadə sadə kənd həyatından götürdüyü obrazlar – ağac, alaçıq, hana, yaylıq, təsbeh kimi detallar vasitəsilə bütöv bir cəmiyyətin mənəvi portretini yaradır. Oxucu şeiri bitirdikdən sonra yalnız uşaqlığı deyil, həm də insanın böyüdükcə itirdiyi saflığı, vicdanı və həqiqi mənəviyyatı düşünməyə başlayır. Bu da əsərin ən böyük bədii uğurudur.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri, özü kimi zahirən sadə görünsə də, çoxqatlı fəlsəfi məna daşıyır. Burada həyatın faniliyi, insanın mənəvi kasıblığı, vicdan, tənhalıq və taleyə boyun əymək kimi motivlər poetik obrazlarla ifadə olunub.

"İki ləpir qalıb palçıqlı yolda,
İt tutan qadını qan aparır, bax.
Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu,
Hərəni bir kövrək an aparır, bax."

Şair ilk misralardan oxucunu ağır və sarsıdıcı bir mənzərənin içinə aparır. "İki ləpir" insanın bu dünyada qoyduğu izləri simvolizə edir. Lakin bu izlər palçıqlı yoldadır. Bu da həyat yolunun çətinliklər, ağrılar və natamamlıqlarla dolu olduğunu göstərir.
"İt tutan qadını qan aparır" misrası realist olduğu qədər də simvolikdir. Buradakı qadın cəmiyyətin ən ağır, ən çətin yükünü daşıyan, lakin özü də həyatın amansızlığı qarşısında aciz qalan insan obrazıdır. "Qan aparır" ifadəsi həm faciəni, həm də ölümə aparan taleyi ifadə edir.
Şeirdə ən güclü misra isə budur:
"Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu."
Bu fikir insanın ölümdən qaça bilməyəcəyini bildirir. Dünyada hər işin qısa yolu ola bilər, amma ölümün yox. İnsan son mənzilinə yalnız öz taleyinin müəyyən etdiyi yolla gedir.
"Hərəni bir kövrək an aparır" misrası isə göstərir ki, insanı ölümə çox vaxt böyük hadisələr deyil, bəzən cəmi bir zəif, kövrək an aparır.

"Bu qoca küçənin işığı hanı, -
Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?
Get, beş-on adamdan birinə pul ver,
Çəkil, bir baxışa tapım hansıdı."

Burada şair tənhalıq və mənəvi qaranlıq hissini ifadə edir.
"Qoca küçə" keçmiş həyatın, köhnə xatirələrin və yaşanmış ömrün rəmzidir. O küçənin işığının itməsini şair insan münasibətlərinin, ümidlərin və əvvəlki istiliyin yox olması kimi təqdim edir.
"Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?" misrası çox maraqlı poetik paradoks yaradır. Şair demək istəyir ki, artıq o qədər unudulub, o qədər tənha qalıb ki, hətta şərin özü belə onun qapısını tanımır.
Son iki misrada isə insan münasibətlərinin saxtalaşmasına toxunur.
Pul verib insanların baxışını almaq mümkündürmü? Şair bunu kinayə ilə deyir. İnsanların baxışlarında səmimiyyət itib, həqiqi münasibəti seçmək çətinləşib.

"Eh, ürək quş kimi çırpınır çox vaxt,
Cibində bir ovuc savabın olmur.
Hesab dəftəridi bəlkə də həyat,
Vurusan-çıxırsan, cavabın olmur."

Bu bənd şeirin fəlsəfi mərkəzidir.
Ürək daim arzularla yaşayır, lakin insan ömrünün sonunda baxır ki, mənəvi qazancı çox azdır.
"Cibində bir ovuc savabın olmur" misrası insanın vicdan qarşısında hesabatını ifadə edir. Burada "cib" maddiyyatı, "savab" isə mənəviyyatı simvolizə edir.
"Hesab dəftəridi bəlkə də həyat" misrası olduqca dərin qatlı bənzətmədir. İnsan bütün ömrü boyu hesab aparır, nə qazandı, nə itirdi, nə verdi, nə aldı.
Amma sonda bütün bu hesabların dəqiq cavabı olmur. Çünki həyat riyazi düstur deyil.

"Mən eşq nağılları oxumadım heç,
Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm,
getmə.
Ömrümü pul kimi xərclədim, heyif,
Gedirsən, sanma ki, deyəcəm:
getmə."

Son bənddə şair artıq həyatına yekun qiymət verir. "Eşq nağılları oxumadım" deməklə romantik xəyallardan uzaq yaşadığını bildirir.
"Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm" ifadəsi xalq danışıq dilindən gələn sərt, ironik obrazdır. Burada insanın öz qüsurlarını gizlətmədən qəbul etməsi, həyatın acısını istehzayla qarşılaması hiss olunur.
"Ömrümü pul kimi xərclədim" misrası isə şeirin ən təsirli etiraflarından biridir. Pul necə düşünülmədən xərclənirsə, şair də ömrünün əldən necə çıxdığını eyni ağrı ilə anlayır.

"Gedirsən, sanma ki, deyəcəm: getmə." - misrasında zahirdə qürur təsiri bağışlasa da, əslində dərin inciklik və təslimiyyət daşıyır. Şair bilir ki, gedən nə sevgi, nə zaman, nə də ömür geri qayıtmır. Buna görə də "getmə" deməyin faydasız olduğunu anlayır.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri insan ömrünün hesabatıdır. Burada sevgi ikinci plandadır; əsas mövzu həyatın mənası, zamanın amansız axını, vicdan qarşısında cavabdehlik və insanın gecikmiş peşmanlığıdır. Şair obrazlı ifadələr, xalq danışıq üslubu və gözlənilməz metaforalar vasitəsilə oxucunu öz ömrünün də hesabatını aparmağa sövq edir.

Şeirin ən böyük bədii uğuru ondadır ki, müəllif böyük fəlsəfi fikirləri mürəkkəb sözlərlə deyil, gündəlik həyatın adi görünən obrazları ilə ifadə edir. Palçıqlı yol, ləpir, köhnə küçə, cib, hesab dəftəri və pul kimi sadə detallar dərin mənəvi məna qazanaraq həyatın faniliyini, insanın mənəvi məsuliyyətini və zamanın geri dönməzliyini düşündürən güclü poetik simvollara çevrilir. Bu xüsusiyyət Hikmət Məlikzadənin poeziyasına həm səmimiyyət, həm də təsir gücü bəxş edir.

Dəyərli əsil insan, dost, fədakar jurnalist, məsuliyyətli publisist, şair Hikmət Məlikzadəyə həyat və yaradıcılıq yolunda sağlam can sağlığı və uzun ömür ilə bərabər yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm. Allah qorusun sizi gözəl insan deyirəm.
Böyük səmimiyyətlə,

Elxas Comərd



]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Hikmət Məlikzadənin ədəbi portretindən cizgilər

"Çox şükür, xalqımın gözləri gözəl görən, ürəkləri gözəl düşünən, adi bir kəlməsi ilə adama böyük bir dağı aşacaq qədər güc verən ... insanları çoxdur! Allah belə insanları qorusun!
Nə yaxşı, Sənin bir parçanam, əziz Xalqım!!!"

HIKMƏT MƏLİKZADƏ.

I HİSSƏ

İLK TANIŞLIQDAN DOĞAN TƏƏSSÜRAT

Bəzən insan haqqında ilk təəssüratı onun dediyi söz yox, göstərdiyi davranış yaradır. Elə insanlar var ki, onlarla bir neçə dəqiqəlik görüş belə yaddaşında uzun illər yaşayır. Çünki onların səmimiyyəti süni deyil, təbiidir; təvazökarlığı nümayiş üçün deyil, xarakterlərinin ayrılmaz hissəsidir. Mən Hikmət Məlikzadəni də məhz belə tanıdım.

Bu tanışlığımız ötən əsrin sonları, yeni minilliyin ilk illərinə təsadüf edir. O illərdə təsisçisi olduğum "Vətən Övladı" və "Dəyənək" qəzetlərinin, eləcə də bir neçə dostumun mətbu orqanlarının hazırlanması ilə bağlı yolum tez-tez Azərbaycan Nəşriyyatına düşürdü. Kompüter mərkəzində qəzetlərin yığılması, səhifələnməsi, dizaynı ilə məşğul olur, növbəti nömrələrin işıq üzü görməsi üçün saatlarla orada qalırdım.

Həmin mərkəzdə çalışan Sevda xanımın otağı isə sanki qələm adamlarının kiçik görüş və tanışlıq yerinə çevrilmişdi. Gün ərzində müxtəlif redaktorlar, publisistlər, şairlər, jurnalistlər gəlib-gedir, hər kəs öz işi ilə məşğul olurdu. Elə həmin otaqda da ilk dəfə Hikmət Məlikzadə ilə rastlaşdım.

Qapı açıldı. Orta boylu, gülərüz, mehriban çöhrəli, olduqca səmimi bir insan içəri daxil oldu. Hamı ilə salamlaşdı, əl uzadıb görüşdü. O an hiss etdim ki, bu adamın üzündəki təbəssüm təsadüfi deyil. O, insanlarla ünsiyyətdən zövq alan, mehribanlığı təbiətindən gələn bir qələm sahibidir.

Sonralar nəşriyyatda tez-tez rastlaşdıq. Hər görüşümüz cəmi bir neçə dəqiqə çəksə də, onda olan qəribə xüsusiyyəti hiss edirdim. Onunla söhbətdən sonra adamın içində izaholunmaz bir rahatlıqda yaranırdı. Elə bil o qısa görüş saatlarla davam etmişdi. Bəzən insanın böyüklüyü uzun söhbətlərdə deyil, qısa ünsiyyətdə də hiss olunur. Hikmət Məlikzadə də məndə məhz belə təəssürat yaratmışdı.

Düzü bu yazını hazırlayanda onunla nəşriyyatda və ya haradasa oturub bir saat və ya daha çox görüşümüzü xatırlayıb yadıma sala bilmədim. Düşündüm,elə buna görə də bu barədə necə var elədə yazmağım düz olardı:

Amma xatırlamıram, həqiqətən də biz bəlkə də heç nəşriyyatda oturub bir stəkan çay da içməmişik. Ancaq, bu gündə davam edən, bir-birimizə olan münasibətimizin təməli tez-tez görüşmək yox, qarşılıqlı hörmətdən yaranıb.

Buda bir daha sübut edir ki, həqiqətən dostluq bəzən birlikdə keçirilən saatlar ölçmür. Elə münasibətlər var ki, illərlə davam edən bir neçə dəqiqəlik görüşlərdən yaranır. Biz Hikmət Məlikzadə ilə nə uzun məclislərin, nə də saatlarla çəkən söhbətlərin adamı olmuşuq. Yolumuz Azərbaycan Nəşriyyatında kəsişib, ayaqüstü hal-əhval tutub, bir-birimizin işi ilə maraqlanıb, uğur arzulayıb ayrılmışıq.

Çünki, mən onu heç vaxt boş oturan görmədim. Həmişə harasa tələsir, hansısa qəzetin yazısını gətirir, başqa bir redaktorun işinə kömək edir, yenidən başqa bir otağa keçir, sonra yenə qayıdırdı. Sonralar öyrəndim ki, o, eyni vaxtda bir neçə qəzetin hazırlanmasına kömək edir, redaksiyaların yükünü çiyinlərində daşıyır. Bu, sadəcə işləmək deyildi. Bu, mətbuata könüldən xidmət etmək idi.

Ancaq onun xarakterini mənə elə ilk görüşümüz günü, ən aydın göstərən bir hadisə oldu.
Həmin gün yenə qəzetimizin səhifələrin yığdırırdım. Ona görə də, həmin gün, işin tez başa çatması üçün kompüter mərkəzinə tez gəlmişdim. Qəzetin səhifələrini hazırlayarkən Hikmət müəllim otağa daxil oldu, həmişəki kimi hamı ilə salamlaşdı. İşin gedişinə baxdı. Bir kəlmə də demədi. Sakitcə çıxıb öz işi ilə məşğul oldu.
Saatlar keçəndən sonra Sevda xanım dedi ki, əslində bu gün Hikmət müəllimin növbəsi idi.

Etiraf edim ki, həmin an bu insanın böyüklüyünü daha yaxından gördüm. O, istəsəydi, "bu gün mənim növbəmdir" deyə bilərdi. Ən azından Sevda xanıma, kompüter - dizayner işin görən Fuada etiraz edə bilərdi. Haqqıda da var idi. Amma etmədi. Öz haqqını qarşı tərəfə hiss etdirməməyi üstün tutdu. Mənim yaddaşımda Hikmət Məlikzadənin əsl böyüklüyü məhz həmin gün başladı.

İnsan bəzən yüksək vəzifəsi ilə deyil, məhz belə kiçik görünən davranışları ilə ucalır.

Hikmət Məlikzadə də mənim tanıdığım qələm adamları arasında məhz bu xüsusiyyəti ilə seçilən insanlardan biri oldu. Onun gülərüz simasının arxasında sanbal, təmkin və böyük bir daxili mədəniyyət dayanırdı. O, şən təbiətli idi, amma bu şənlik heç vaxt ciddiyyətinə kölgə salmırdı. Zarafatcıl görünməyə çalışmırdı, lakin səmimiyyəti ilə hər kəsdə xoş ovqat yarada bilirdi.

İllər keçdikcə mən Hikmət müəllimin simasında daha bir həqiqəti yaxşı anladım: bəzi insanlar gördükləri işlərlə deyil, gördükləri işə münasibətləri ilə yadda qalırlar. Hikmət Məlikzadə də məhz belə insanlardan idi. O, şöhrətin arxasınca qaçmırdı. O, sözün arxasınca gedirdi. Bəlkə də buna görə sonralar yazdığı bir etirafda böyük təvazökarlıqla deyirdi:

"...33 ildir Azərbaycan mətbuatının ən hündür qatında qələm-külüngümlə Söz adlı qayaları çapıram; fəqət məni daim kandarda gördülər..."

Bu sətirləri oxuyanda mənim gözümün önünə nə ordenlər, nə təltiflər, nə də tribunalar gəlir. Mənim yadıma Azərbaycan Nəşriyyatının o kiçik otağı, həmişə tələsən, amma heç vaxt tələskən görünməyən, gülərüz, zəhmətkeş bir qələm adamı düşür.

Və düşünürəm ki, bəzən sözün əsl sahibləri həqiqətən də kandarda qalırlar. Amma onların yazdıqları, yetişdirdikləri, göstərdikləri insanlıq nümunəsi heç vaxt kandarda qalmır.

II Hissə

PUBLİSİST HİKMƏT MƏLİKZADƏ... dövrün mətbuat mühitinə qısa baxış.

Bəzən bir insanı tanımaq üçün onun yazdığı kitabları deyil, öz-özü ilə danışdığı bir neçə cümləni oxumaq kifayət edir. Hikmət müəllimin son vaxtlar yazdığı qısa qeydlər də məhz belə düşüncələrin məhsuludur. Onlar zahirən sadə görünsə də, arxasında ömür boyu yaşanmış sevincin, məyusluğun, inamın və insan ağrısının izləri dayanır.

"Nə çörəyimin duzu var, nə əlimin..." – deyə başlayan etirafı əslində çörəkdən də, duzdan da danışmır. Bu, yaxşılıq etdiyi insanların biganəliyindən, "can" dediklərinin soyumasından, könlünü verdiyi adamların üz döndərməsindən doğan inciklikdir. "Halına yanmaq istədiklərim qarşı çıxır, nimçəsinə bal tökdüklərim asi, narazı baxışda olur..." sözləri isə həyatın ən kövrək həqiqətlərindən birini yada salır: bəzən insanın ən çox dəyər verdiyi adamlar onun qəlbini daha çox ağrıdır.

Bu düşüncələrin sonunda yazdığı "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" sualı taleyə üsyan deyil. Daha çox ömrünü zəhmətə, sözə və insanlara həsr etmiş bir qələm adamının yorğun etirafıdır. Bu etirafın arxasında küskünlükdən çox təmkin, inciklikdən çox təfəkkür dayanır.

Hikmət müəllimin yaradıcılığına nəzər salanda da eyni xüsusiyyət açıq görünür. O, təkcə şeir yazan müəllif deyil, həm də söz adamlarını diqqətlə izləyən, onların yaradıcılığına dəyər verməyi bacaran ədəbiyyat adamıdır. Uzun illərin jurnalisti Nüsrət Quliyevin 65 illiyinə həsr etdiyi "Onun həyat proqramında bir xətt var – neytrallıq" yazısı, Heydər Ələddinoğlunun otuz illik yaradıcılığı haqqında qələmə aldığı "Allah verirsə nemət, vermirsə hikmətdir" məqaləsi, şair Gülağa Tənha barədə yazdığı "Əsa" adlı maraqlı təhqiqat, Cəmil Dadaşovun 65 illiyinə həsr olunmuş "Tütüyə kişinin oğlu, Tütüyə kimi insan" və onlarla bu kimi yazılarla göstərir ki, o, qələm dostlarının yaradıcılığına da eyni məsuliyyət və vicdanla yanaşır.

Hikmət müəllimin öz həyat yolu barədə yazdığı xatirələr isə onun poeziyaya necə ilahi bir əmanət kimi baxdığını göstərir. "Şeirin nə olduğunu beş yaşımda bildim" deməsi təsadüfi fikir deyil. İlk şeirini beş yaşında söyləməsi, atasının onu yazıya alması, doqquz yaşından qəzet səhifələrində görünməsi, sonralar "Ədəbiyyat qəzeti"nin onun yaradıcılıq məktəbinə çevrilməsi – bütün bunlar uzun və zəhmətli bir söz ömrünün başlanğıcı idi.

O, bu yolun uğurlarını sadalayarkən özündən deyil, ona əl uzadan insanlardan danışır. Zahid Sarıtorpağı, Fəxrəddin Orxanı, Qurban Yaquboğlunu, Yavər Hüseynovu, Ayaz Vəfalını və başqa qələm dostlarını minnətdarlıqla xatırlayır. Bu xüsusiyyət onun mənəvi dünyasının ən gözəl cəhətlərindən biridir. Çünki həqiqi ziyalı qazandıqlarını yalnız öz istedadının hesabına yazmır; ona yol göstərənləri də unutmur.

Otuz üç illik mətbuat fəaliyyətinə yekun vurarkən "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." deməsi də təsadüfi deyil. Maddi qazancı deyil, mənəvi sərvəti önə çəkməsi Hikmət müəllimin həyat fəlsəfəsini aydın ifadə edir. Onun üçün ən böyük mükafat ad-san yox, saf münasibətlər, işıqlı insanlar və sözə hörmət göstərən dostlardır.

Elə buna görə də Hikmət müəllimin yaradıcılığı ilə şəxsiyyəti bir-birini tamamlayır. Yazdıqları ilə yaşadıqları arasında uçurum yoxdur. O, necə düşünürsə, elə də yazır; necə yaşayırsa, elə də görünür. Bəlkə də onun sözünün oxucuya təsir etməsinin əsas səbəbi məhz budur – səmimiyyət.

III Hissə

DÖVRÜN MƏTBUAT MÜHİTİNƏ QISA BAXIŞ.

Hikmət müəllimin yaradıcılığından danışarkən onun mətbuat sahəsindəki xidmətlərini ayrıca qeyd etməmək mümkün deyil. O, bu illər ərzində əməkdaşlıq etdiyi istənilən qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru qədər öz üzərində məsuliyyət hiss edən biri kimi fəaliyyət göstərib. Bütün dövrlərdə mətbuatın iqtisadi çətinliklər yaşadığı məqamda belə, çalışdığı qəzetlərin fəaliyyətini dayandırmamasına çalışan biri olub. O, qəzetin yaşaması üçün əlindən gələni edib. Bu təkcə peşə məsuliyyətinin deyil, həm də sözə sədaqətin nümunəsidir.

Hikmət müəllimin daha təqdirəlayiq cəhətlərindən biri də odur ki, ən ağır məqamda qəzetin dövrülüyünü qorumaq üçün öz şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi qəzeti də çap etdirib. Çoxumuz bilirik ki, qəzet sahəsi o qədər də maddi gəlir gətirən bir işdir, nə də asan yük. Əksinə, bu, sözün yaşaması naminə könüllü şəkildə çiyinlərə götürülmüş mənəvi məsuliyyətdir.

Çünki o, yaxşı anlayır ki, qəzet təkcə kağız üzərində çap olunan yazılar toplusu deyil. Qəzet həm də dövrün yaddaşı, söz adamlarının tribunası, yeni qələm sahiblərinin ilk addımlarını atdığı məktəbdir. Bu düşüncə ilə yaşamaq isə hər adama nəsib olmur.

Hikmət müəllimin həm şair, həm publisist, həm də redaktor kimi fəaliyyətində diqqəti cəlb edən əsas xüsusiyyətlərdən biri də sözə olan vicdanlı münasibətidir. O, yazını yazmaq xatirinə yazmır. Hər məqaləsində araşdırma aparır, hər fikrini məsuliyyət hissi ilə əsaslandırmağa çalışır. Elə buna görə də onun publisistikası sadəcə informasiya vermir, həm də düşündürür, oxucunu müəlliflə birlikdə həqiqəti axtarmağa sövq edir.

Onun ömrünə baxanda bir həqiqət aydın görünür: Hikmət müəllim şöhrətin deyil, sözün adamıdır. Çətinliklər qarşısında geri çəkilmədən, imkanlarının məhdudluğuna baxmayaraq, qələmini də, qəzetini də yaşatmağı bacarıb. Bəlkə də buna görə onun haqqında danışarkən ilk növbədə yazdıqları yox, şəxsiyyəti yada düşür. Çünki yazdığı sözlərin arxasında həmin sözlərə sədaqətlə yaşayan bir insan dayanır.

Belə insanlar çox olmur. Onlar ədəbi mühitdə gurultulu təqdimatlarla deyil, səssiz zəhmətləri, dürüst mövqeləri və insanlıqları ilə iz qoyurlar. Hikmət müəllim də məhz həmin qələm adamlarındandır.

IV - HİSSƏ

DAVAMI HƏMİŞƏ OLAN SON SÖZ
ƏVƏZİ

ŞAİR HİKMƏT MƏLİKZADƏ Poeziyasının Əsas Xüsusiyyətləri .

Hikmət müəllim haqqında düşünəndə göz önünə ilk növbədə məşhur bir şair, yaxud tanınmış bir publisist deyil, vicdanı ilə yaşayan bir insan gəlir. Çünki onun yaradıcılığı da, həyat yolu da eyni bir həqiqəti təsdiqləyir: söz yalnız qələmlə deyil, həm də ömürlə yazılır.

Onun şeirlərində sevinc də var, kədər də, ümid də var, inciklik də. Publisistikasında araşdırmaçı təfəkkürü, redaktor fəaliyyətində məsuliyyət hissi, insanlarla münasibətində isə sadəlik və səmimiyyət diqqəti cəlb edir. Bütün bunlar bir yerdə Hikmət müəllimin mənəvi portretini tamamlayır.

Özünün yazdığı bir cümlə isə, məncə, onun həyatının və taleyinin açarı kimi səslənir: "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." Bu fikir təsadüfən deyilmir. Çünki insan ömrünün ən böyük sərvəti topladığı var-dövlət yox, qazandığı etibar, hörmət və dostluqdur. Hikmət müəllim də ömrünün hesabatını məhz bu mənəvi ölçü ilə verir.

Bəzən taleyindən gileylənir, "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" deyə sual edir. Amma onun keçdiyi ömür yoluna baxanda düşünürsən ki, əsl bəxt bəzən insanın arzuladığı rahatlıq deyil, ona verilən mənəvi missiyadır. O missiya isə Hikmət müəllimə sözü sevmək, sözü yaşatmaq və sözə xidmət etmək qismət olub.

Çox zaman olduğu kimi bu gün də, lazım gəlsə şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi mətbu orqanının yaşaması üçün maddi imkanını əsirgəməyən, qələm dostlarının yaradıcılığına diqqət göstərən, gənclərə yol açmağa çalışan, onun sözə sədaqətinin ən parlaq nümunələrindəndir. Belə insanlar çox görünməyə bilərlər, amma onların zəhməti görünür. Çünki onlar gurultulu təbliğatla deyil, gördükləri işlə yadda qalırlar.

İnsan ömrünün ən gözəl qiymətini zaman verir. Zaman isə təkcə yazılanları deyil, yaşananları da yaddaşında saxlayır. İnanıram ki, Hikmət müəllimin də həm yazdıqları, həm də yaşadığı ləyaqətli ömür Azərbaycan ədəbi mühitinin yaddaşında öz layiqli yerini qoruyacaq.

Bu kiçik yazı ilə ona möhkəm can sağlığı, tükənməyən yaradıcılıq eşqi, qələminə yeni uğurlar arzulayıram. Qoy yazdığı hər yeni söz, yetişdirdiyi hər yeni fikir və yaşatdığı hər yeni nömrə onun ömür kitabının işıqlı səhifələrinə çevrilsin. Çünki sözə sədaqətlə xidmət edən insanların ömrü yalnız yaşadıqları illərlə deyil, insanlara bəxş etdikləri mənəvi işıqla ölçülür.

V HİSSƏ

N Ə T İ C Ə

Hikmət Məlikzadə Şeirlərinə Dost
Münasibəti ...

Bu yazı görə münasibət bildirmək üçün Hikmət Məlikzadə yaradıcılığından seçib götürdüyüm bu şeir, həm fəlsəfi, həm də sosial məzmunlu ən təsirli yaradıcılıq nümunəsidir. Şair burada ölüm, yoxsulluq, sevgi, insanın mənəvi yorğunluğu və dünyanın faniliyi haqqında düşündürücü fikirlərini poetik dillə ifadə edir.

"Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək,
Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın.
Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar...
Kölgəm günahını silmir ki, qalsın."

Şeir ölüm obrazı ilə başlayır. Lakin ölüm, adi bir ölüm hadisə kimi yox, "şorgöz kişi" obrazında təqdim olunur. Xalq dilində "şorgöz kişi" gözü daim başqasının üstündə olan, rahat buraxmayan adam deməkdir. Şair bu bənzətmə ilə ölümün insanı hər an izlədiyini, onu rahat buraxmadığını ifadə edir.
"Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın" misrası insanın həyat qarşısındakı çıxılmaz psixoloji vəziyyətini göstərir. Elə ağır problemlər var ki, yaşamaq da çətinləşir, ölmək də.
Şeirdə, "Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar" misrası isə sosial həyatın acı reallığını əks etdirir. Kirayə həyatı insanın qazancını görünmədən əridir, maddi sıxıntını dərinləşdirir.
"Kölgəm günahını silmir ki, qalsın"- ifadəsi isə çox maraqlı məcaz bənzətməsidir. İnsan hara getsə, kölgəsi onu izlədiyi kimi, keçmişi və səhvləri də onu tərk etmir. Deməli, insan öz vicdanından qaça bilmir.

"Mənim nə yaşım var, dəli olum ki,
İki qəlb qırmağın savabı bumu?
Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir, -
Sevdiyim qadının cavabı bumu?"

Burada şairin sevgi və inciklik plana önə keçir. Şair deyir ki, artıq həyat təcrübəsi olan bir insan kimi bilərəkdən kiminsə qəlbini qıracaq yaşda deyil. "İki qəlb qırmağın savabı bumu?"- misrası ritorik sualdır. Burada həm özünü, həm də qarşı tərəfi sorğu-suala çəkir. Sevginin sonunda niyə iki ürək sınmalıdır?
"Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir"- misrası xalq ədəbiyyatında yaylıq yellənməsi ayrılığın klassik rəmzidir.
Şeirin son misrası isə dərin məyusluq ifadə edir. Şair sevdiyi qadının ayrılığına hələ də inana bilmir və bu ayrılığı qəbul etməkdə çətinlik çəkir.

"Nə qədər ev yıxıb bu inad, bəlli,
Kasıbın heç yerdə yolu görünməz.
Pulsuz, kim arzuya yetib ki, söylə?
Cib boşsa, ürək də dolu görünməz..."

Şeirin bu bənd cəmiyyətə ünvanlanmış sosial tənqiddir.
Şair göstərir ki, təkcə maddi yoxsulluq deyil, insanın inadkarlığı da ailələri dağıda bilir.
"Kasıbın heç yerdə yolu görünməz" misrası cəmiyyətin sosial ədalətsizliyinə işarədir. Maddi imkanı zəif olan insanın çox vaxt haqqı da görünməz olur.
"Pulsuz, kim arzuya yetib ki?" - sualı həyatın acı həqiqətlərindən birini ifadə edir. Müasir dünyada bir çox arzuların gerçəkləşməsi maddi imkanlarla sıx bağlıdır.
"Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" - misrası isə şeirin ən uğurlu aforistik, yəni, aforizimşlərlə zəngin olan fikirlərindəndir. Şair demək istəmir ki, pul sevgini əvəz edir. O göstərir ki, maddi sıxıntılar insanın ruhunu da sıxır, sevincini və ümidini azaldır.

"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?
Əcəl qatarını ötürüb gedək...
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək"

Son bənd şeirin fəlsəfi yekunudur.
"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?" misrasında sevgi insanı özünə bağlayan incə, lakin qırılması çətin olan hörümçək toruna bənzədilir. Bu bənzətmə sevginin həm cazibəsini, həm də əsarətini ifadə edir.
"Əcəl qatarını ötürüb gedək" misrası həyatın son dayanacağını xatırladır. İnsan ölümün qarşısını ala bilməz, yalnız ona doğru addımlayır.
Şeirin son iki misrası isə olduqca dərin fəlsəfi ümumiləşdirmədir:
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək.
Burada "çuxa" insanın bu dünyada malik olduğu maddi varlığın və zahiri görünüşünün rəmzidir. Şair demək istəyir ki, insan bu dünyaya əbədi sahib deyil. Sonda özü ilə nə var-dövlətini, nə şöhrətini, nə də iddialarını aparır. Yalnız ömrünü başa vurub köçür. Bu misralarda təvazökarlıq, fanilik duyğusu və insanın öz həqiqi mahiyyətini dərk etməsi ifadə olunur.

Hikmət Məlikzadə bu şeirdə həyatın müxtəlif tərəflərini – ölümün qaçılmazlığını, sevginin ağrısını, yoxsulluğun yaratdığı sıxıntıları və insan ömrünün faniliyini bir-biri ilə üzvi şəkildə əlaqələndirir. Şair göstərir ki, insanı yalnız ölüm deyil, gündəlik həyatın maddi və mənəvi çətinlikləri də sınağa çəkir. Buna baxmayaraq, o, oxucunu ümidsizliyə yox, düşünməyə çağırır: ömür qısadır, insan zahiri görünüşü ilə deyil, qəlbi, vicdanı və əməlləri ilə dəyər qazanır.

Şeirin bədii təsir gücü canlı xalq danışıq üslubunda, yaddaqalan müqayisəli bənzətmələr də və aforizm səviyyəsinə yüksələn misralarında təzahür edir. "Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək", "Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" və "Adam şəklindəyik sadəcə, adam" kimi misralar oxucunu yalnız emosional deyil, həm də fəlsəfi baxımdan düşündürür. Məhz bu xüsusiyyətlər Hikmət Məlikzadənin poeziyasının fərqləndirici cəhətlərindən biridir.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri isə ictimai-fəlsəfi yükü ağır olan nümunələrindəndir. İlk baxışda uşaqlıq xatirəsi təsiri bağışlasa da, əslində şair uşaqlığın saflığını böyüklərin ikiüzlülüyü ilə qarşılaşdırır. Şeirin əsas ideyası insanın böyüdükcə mənəvi saflığını itirməsi, cəmiyyətin isə müqəddəs dəyərlərlə şəxsi əməlləri arasında yaranan ziddiyyətdir.

"İri bir ağac var qonşu çəpərdə,
Altında alaçıq qurub baxırıq.
Hərə bir qız adı yazır bıçaqla,
Biz də uşaq-uşaq durub baxırıq."

Şeir keçmiş xatirələrinin yada salınması ilə başlayır. Burada ağac təkcə təbiət elementi deyil, uşaqlığın, ömrün və zamanın rəmzidir. Ağac gövdəsinə yazılan qız adları ilk məhəbbətin, saf hisslərin nişanəsidir.
Şair "biz də uşaq-uşaq durub baxırıq" deməklə həmin hisslərə tamaşa edən, onları hələ tam dərk etməyən məsum uşaqların dünyasını təsvir edir. Burada "uşaq-uşaq" təkrarı məsumluğu və təbiiliyi daha da gücləndirir.

"Bəlkə də sevməyə yaşımız çatmır,
Bəlkə də bilmirik necə sevirlər...
...Saqqallı, təsbehli cahil kişilər
Niyə bu qızları gecə sevirlər?..."

Bu bənd şeirin ən kəskin sosial tənqididir.
İlk iki misrada uşaqlar sevginin nə olduğunu anlamadıqlarını etiraf edirlər. Bu, səmimi etirafdır.
Lakin növbəti misralarda şair birdən-birə cəmiyyətin riyakarlığını üzə çıxarır.
"Saqqallı, təsbehli" ifadələri zahiri dindarlığı göstərir. Amma "cahil kişilər" sözü ilə şair bildirir ki, zahiri dindarlıq həqiqi mənəviyyat demək deyil. "Niyə bu qızları gecə sevirlər?" sualı zahirdə sadə görünür, əslində isə çox sərt ittihamdır. Burada şair gizli ehtirasları, qadına əşya kimi yanaşmanı və dini görüntü arxasında gizlənən mənəvi saxtakarlığı tənqid edir.

"Təzə ayə gəlib ilham pərimdən,
Bismillah deməsəm, oxumaq olmur.
Qolları laxlayan hanadı ömür,
Üstünə ip atıb toxumaq olmur."

Bu bənddə şair dini terminləri poetik məna ilə işlədərək yaradıcılıqdan danışır.
"Təzə ayə" burada ilahi vəhy yox, ilhamın müqəddəsliyi mənasında işlədilmiş bədii məcazi bənzətmədi.
"Bismillah deməsəm, oxumaq olmur" misrası onu göstərir ki, insan hər xeyirli işə mənəvi hazırlıq və pak niyyətlə başlamalıdır.
Son iki misrada ömür köhnəlmiş, qanadları boşalmış hana ilə müqayisə edilir. Hana xalça toxuyan alətdir. Əgər onun qolları boşalıbsa, artıq toxumaq mümkün deyil.
Bu obraz demək istəyir ki, vaxt keçəndən sonra ömrü yenidən qurmaq, buraxılmış səhvləri düzəltmək mümkün olmur.

"O vaxt naşı idik, qəm çağlayanda
Vida yaylığıyla silərdik nə var...
...Şeytanın kitabı çapdadı hələ,
Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var."

Şair yenidən keçmişə qayıdır.
Uşaqlıqda insanlar dərdləri sadəlövh şəkildə aradan qaldırmağa çalışırdılar. "Vida yaylığı" ayrılığın, göz yaşının və təmiz duyğuların simvoludur.
Lakin son iki misrada güclü satira var.
"Şeytanın kitabı çapdadı hələ" ifadəsi məcazdır. Şair demək istəyir ki, pisliklərin, hiylənin və mənəvi aşınmanın "qanunları" sanki artıq hər kəsə məlumdur.
"Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var" misrası acı istehzadır. Yəni insanlar sanki pisliyi öyrənməkdə xeyirdən daha çevik davranırlar.

Bu şeirdə Hikmət Məlikzadə uşaqlığın saflığını, ilk hisslərin təmizliyini və böyüdükcə insanın qarşılaşdığı mənəvi eybəcərlikləri qarşılaşdırır. Şair göstərir ki, sevgi uşağın gözündə saf və müqəddəsdir, lakin bəzi böyüklərin dünyasında o, riyakarlıq, şəhvət və ikiüzlülüklə çirklənir. Eyni zamanda müəllif zamanın geri dönməzliyini, ömrün köhnəlməsini və insanın sonradan peşman olmasının faydasızlığını dərin poetik obrazlarla ifadə edir.

Hikmət Məlikzadə sadə kənd həyatından götürdüyü obrazlar – ağac, alaçıq, hana, yaylıq, təsbeh kimi detallar vasitəsilə bütöv bir cəmiyyətin mənəvi portretini yaradır. Oxucu şeiri bitirdikdən sonra yalnız uşaqlığı deyil, həm də insanın böyüdükcə itirdiyi saflığı, vicdanı və həqiqi mənəviyyatı düşünməyə başlayır. Bu da əsərin ən böyük bədii uğurudur.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri, özü kimi zahirən sadə görünsə də, çoxqatlı fəlsəfi məna daşıyır. Burada həyatın faniliyi, insanın mənəvi kasıblığı, vicdan, tənhalıq və taleyə boyun əymək kimi motivlər poetik obrazlarla ifadə olunub.

"İki ləpir qalıb palçıqlı yolda,
İt tutan qadını qan aparır, bax.
Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu,
Hərəni bir kövrək an aparır, bax."

Şair ilk misralardan oxucunu ağır və sarsıdıcı bir mənzərənin içinə aparır. "İki ləpir" insanın bu dünyada qoyduğu izləri simvolizə edir. Lakin bu izlər palçıqlı yoldadır. Bu da həyat yolunun çətinliklər, ağrılar və natamamlıqlarla dolu olduğunu göstərir.
"İt tutan qadını qan aparır" misrası realist olduğu qədər də simvolikdir. Buradakı qadın cəmiyyətin ən ağır, ən çətin yükünü daşıyan, lakin özü də həyatın amansızlığı qarşısında aciz qalan insan obrazıdır. "Qan aparır" ifadəsi həm faciəni, həm də ölümə aparan taleyi ifadə edir.
Şeirdə ən güclü misra isə budur:
"Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu."
Bu fikir insanın ölümdən qaça bilməyəcəyini bildirir. Dünyada hər işin qısa yolu ola bilər, amma ölümün yox. İnsan son mənzilinə yalnız öz taleyinin müəyyən etdiyi yolla gedir.
"Hərəni bir kövrək an aparır" misrası isə göstərir ki, insanı ölümə çox vaxt böyük hadisələr deyil, bəzən cəmi bir zəif, kövrək an aparır.

"Bu qoca küçənin işığı hanı, -
Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?
Get, beş-on adamdan birinə pul ver,
Çəkil, bir baxışa tapım hansıdı."

Burada şair tənhalıq və mənəvi qaranlıq hissini ifadə edir.
"Qoca küçə" keçmiş həyatın, köhnə xatirələrin və yaşanmış ömrün rəmzidir. O küçənin işığının itməsini şair insan münasibətlərinin, ümidlərin və əvvəlki istiliyin yox olması kimi təqdim edir.
"Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?" misrası çox maraqlı poetik paradoks yaradır. Şair demək istəyir ki, artıq o qədər unudulub, o qədər tənha qalıb ki, hətta şərin özü belə onun qapısını tanımır.
Son iki misrada isə insan münasibətlərinin saxtalaşmasına toxunur.
Pul verib insanların baxışını almaq mümkündürmü? Şair bunu kinayə ilə deyir. İnsanların baxışlarında səmimiyyət itib, həqiqi münasibəti seçmək çətinləşib.

"Eh, ürək quş kimi çırpınır çox vaxt,
Cibində bir ovuc savabın olmur.
Hesab dəftəridi bəlkə də həyat,
Vurusan-çıxırsan, cavabın olmur."

Bu bənd şeirin fəlsəfi mərkəzidir.
Ürək daim arzularla yaşayır, lakin insan ömrünün sonunda baxır ki, mənəvi qazancı çox azdır.
"Cibində bir ovuc savabın olmur" misrası insanın vicdan qarşısında hesabatını ifadə edir. Burada "cib" maddiyyatı, "savab" isə mənəviyyatı simvolizə edir.
"Hesab dəftəridi bəlkə də həyat" misrası olduqca dərin qatlı bənzətmədir. İnsan bütün ömrü boyu hesab aparır, nə qazandı, nə itirdi, nə verdi, nə aldı.
Amma sonda bütün bu hesabların dəqiq cavabı olmur. Çünki həyat riyazi düstur deyil.

"Mən eşq nağılları oxumadım heç,
Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm,
getmə.
Ömrümü pul kimi xərclədim, heyif,
Gedirsən, sanma ki, deyəcəm:
getmə."

Son bənddə şair artıq həyatına yekun qiymət verir. "Eşq nağılları oxumadım" deməklə romantik xəyallardan uzaq yaşadığını bildirir.
"Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm" ifadəsi xalq danışıq dilindən gələn sərt, ironik obrazdır. Burada insanın öz qüsurlarını gizlətmədən qəbul etməsi, həyatın acısını istehzayla qarşılaması hiss olunur.
"Ömrümü pul kimi xərclədim" misrası isə şeirin ən təsirli etiraflarından biridir. Pul necə düşünülmədən xərclənirsə, şair də ömrünün əldən necə çıxdığını eyni ağrı ilə anlayır.

"Gedirsən, sanma ki, deyəcəm: getmə." - misrasında zahirdə qürur təsiri bağışlasa da, əslində dərin inciklik və təslimiyyət daşıyır. Şair bilir ki, gedən nə sevgi, nə zaman, nə də ömür geri qayıtmır. Buna görə də "getmə" deməyin faydasız olduğunu anlayır.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri insan ömrünün hesabatıdır. Burada sevgi ikinci plandadır; əsas mövzu həyatın mənası, zamanın amansız axını, vicdan qarşısında cavabdehlik və insanın gecikmiş peşmanlığıdır. Şair obrazlı ifadələr, xalq danışıq üslubu və gözlənilməz metaforalar vasitəsilə oxucunu öz ömrünün də hesabatını aparmağa sövq edir.

Şeirin ən böyük bədii uğuru ondadır ki, müəllif böyük fəlsəfi fikirləri mürəkkəb sözlərlə deyil, gündəlik həyatın adi görünən obrazları ilə ifadə edir. Palçıqlı yol, ləpir, köhnə küçə, cib, hesab dəftəri və pul kimi sadə detallar dərin mənəvi məna qazanaraq həyatın faniliyini, insanın mənəvi məsuliyyətini və zamanın geri dönməzliyini düşündürən güclü poetik simvollara çevrilir. Bu xüsusiyyət Hikmət Məlikzadənin poeziyasına həm səmimiyyət, həm də təsir gücü bəxş edir.

Dəyərli əsil insan, dost, fədakar jurnalist, məsuliyyətli publisist, şair Hikmət Məlikzadəyə həyat və yaradıcılıq yolunda sağlam can sağlığı və uzun ömür ilə bərabər yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm. Allah qorusun sizi gözəl insan deyirəm.
Böyük səmimiyyətlə,

Elxas Comərd



]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] "SÖZÜN KANDARINDA" QALDIĞIN DÜŞÜNƏN QƏLƏM ADAMI... https://heqiqet.az/yazarlar/29652-sozun-kandarinda-qaldiin-duunn-qlm-adami.html "SÖZÜN KANDARINDA" QALDIĞIN DÜŞÜNƏN QƏLƏM ADAMI... yazarlar Mon, 20 Jul 2026 16:07:34 +0400 "SÖZÜN KANDARINDA" QALDIĞIN DÜŞÜNƏN QƏLƏM ADAMI... Hikmət Məlikzadənin ədəbi portretindən cizgilər

"Çox şükür, xalqımın gözləri gözəl görən, ürəkləri gözəl düşünən, adi bir kəlməsi ilə adama böyük bir dağı aşacaq qədər güc verən ... insanları çoxdur! Allah belə insanları qorusun!
Nə yaxşı, Sənin bir parçanam, əziz Xalqım!!!"

HIKMƏT MƏLİKZADƏ.

I HİSSƏ

İLK TANIŞLIQDAN DOĞAN TƏƏSSÜRAT

Bəzən insan haqqında ilk təəssüratı onun dediyi söz yox, göstərdiyi davranış yaradır. Elə insanlar var ki, onlarla bir neçə dəqiqəlik görüş belə yaddaşında uzun illər yaşayır. Çünki onların səmimiyyəti süni deyil, təbiidir; təvazökarlığı nümayiş üçün deyil, xarakterlərinin ayrılmaz hissəsidir. Mən Hikmət Məlikzadəni də məhz belə tanıdım.

Bu tanışlığımız ötən əsrin sonları, yeni minilliyin ilk illərinə təsadüf edir. O illərdə təsisçisi olduğum "Vətən Övladı" və "Dəyənək" qəzetlərinin, eləcə də bir neçə dostumun mətbu orqanlarının hazırlanması ilə bağlı yolum tez-tez Azərbaycan Nəşriyyatına düşürdü. Kompüter mərkəzində qəzetlərin yığılması, səhifələnməsi, dizaynı ilə məşğul olur, növbəti nömrələrin işıq üzü görməsi üçün saatlarla orada qalırdım.

Həmin mərkəzdə çalışan Sevda xanımın otağı isə sanki qələm adamlarının kiçik görüş və tanışlıq yerinə çevrilmişdi. Gün ərzində müxtəlif redaktorlar, publisistlər, şairlər, jurnalistlər gəlib-gedir, hər kəs öz işi ilə məşğul olurdu. Elə həmin otaqda da ilk dəfə Hikmət Məlikzadə ilə rastlaşdım.

Qapı açıldı. Orta boylu, gülərüz, mehriban çöhrəli, olduqca səmimi bir insan içəri daxil oldu. Hamı ilə salamlaşdı, əl uzadıb görüşdü. O an hiss etdim ki, bu adamın üzündəki təbəssüm təsadüfi deyil. O, insanlarla ünsiyyətdən zövq alan, mehribanlığı təbiətindən gələn bir qələm sahibidir.

Sonralar nəşriyyatda tez-tez rastlaşdıq. Hər görüşümüz cəmi bir neçə dəqiqə çəksə də, onda olan qəribə xüsusiyyəti hiss edirdim. Onunla söhbətdən sonra adamın içində izaholunmaz bir rahatlıqda yaranırdı. Elə bil o qısa görüş saatlarla davam etmişdi. Bəzən insanın böyüklüyü uzun söhbətlərdə deyil, qısa ünsiyyətdə də hiss olunur. Hikmət Məlikzadə də məndə məhz belə təəssürat yaratmışdı.

Düzü bu yazını hazırlayanda onunla nəşriyyatda və ya haradasa oturub bir saat və ya daha çox görüşümüzü xatırlayıb yadıma sala bilmədim. Düşündüm,elə buna görə də bu barədə necə var elədə yazmağım düz olardı:

Amma xatırlamıram, həqiqətən də biz bəlkə də heç nəşriyyatda oturub bir stəkan çay da içməmişik. Ancaq, bu gündə davam edən, bir-birimizə olan münasibətimizin təməli tez-tez görüşmək yox, qarşılıqlı hörmətdən yaranıb.

Buda bir daha sübut edir ki, həqiqətən dostluq bəzən birlikdə keçirilən saatlar ölçmür. Elə münasibətlər var ki, illərlə davam edən bir neçə dəqiqəlik görüşlərdən yaranır. Biz Hikmət Məlikzadə ilə nə uzun məclislərin, nə də saatlarla çəkən söhbətlərin adamı olmuşuq. Yolumuz Azərbaycan Nəşriyyatında kəsişib, ayaqüstü hal-əhval tutub, bir-birimizin işi ilə maraqlanıb, uğur arzulayıb ayrılmışıq.

Çünki, mən onu heç vaxt boş oturan görmədim. Həmişə harasa tələsir, hansısa qəzetin yazısını gətirir, başqa bir redaktorun işinə kömək edir, yenidən başqa bir otağa keçir, sonra yenə qayıdırdı. Sonralar öyrəndim ki, o, eyni vaxtda bir neçə qəzetin hazırlanmasına kömək edir, redaksiyaların yükünü çiyinlərində daşıyır. Bu, sadəcə işləmək deyildi. Bu, mətbuata könüldən xidmət etmək idi.

Ancaq onun xarakterini mənə elə ilk görüşümüz günü, ən aydın göstərən bir hadisə oldu.
Həmin gün yenə qəzetimizin səhifələrin yığdırırdım. Ona görə də, həmin gün, işin tez başa çatması üçün kompüter mərkəzinə tez gəlmişdim. Qəzetin səhifələrini hazırlayarkən Hikmət müəllim otağa daxil oldu, həmişəki kimi hamı ilə salamlaşdı. İşin gedişinə baxdı. Bir kəlmə də demədi. Sakitcə çıxıb öz işi ilə məşğul oldu.
Saatlar keçəndən sonra Sevda xanım dedi ki, əslində bu gün Hikmət müəllimin növbəsi idi.

Etiraf edim ki, həmin an bu insanın böyüklüyünü daha yaxından gördüm. O, istəsəydi, "bu gün mənim növbəmdir" deyə bilərdi. Ən azından Sevda xanıma, kompüter - dizayner işin görən Fuada etiraz edə bilərdi. Haqqıda da var idi. Amma etmədi. Öz haqqını qarşı tərəfə hiss etdirməməyi üstün tutdu. Mənim yaddaşımda Hikmət Məlikzadənin əsl böyüklüyü məhz həmin gün başladı.

İnsan bəzən yüksək vəzifəsi ilə deyil, məhz belə kiçik görünən davranışları ilə ucalır.

Hikmət Məlikzadə də mənim tanıdığım qələm adamları arasında məhz bu xüsusiyyəti ilə seçilən insanlardan biri oldu. Onun gülərüz simasının arxasında sanbal, təmkin və böyük bir daxili mədəniyyət dayanırdı. O, şən təbiətli idi, amma bu şənlik heç vaxt ciddiyyətinə kölgə salmırdı. Zarafatcıl görünməyə çalışmırdı, lakin səmimiyyəti ilə hər kəsdə xoş ovqat yarada bilirdi.

İllər keçdikcə mən Hikmət müəllimin simasında daha bir həqiqəti yaxşı anladım: bəzi insanlar gördükləri işlərlə deyil, gördükləri işə münasibətləri ilə yadda qalırlar. Hikmət Məlikzadə də məhz belə insanlardan idi. O, şöhrətin arxasınca qaçmırdı. O, sözün arxasınca gedirdi. Bəlkə də buna görə sonralar yazdığı bir etirafda böyük təvazökarlıqla deyirdi:

"...33 ildir Azərbaycan mətbuatının ən hündür qatında qələm-külüngümlə Söz adlı qayaları çapıram; fəqət məni daim kandarda gördülər..."

Bu sətirləri oxuyanda mənim gözümün önünə nə ordenlər, nə təltiflər, nə də tribunalar gəlir. Mənim yadıma Azərbaycan Nəşriyyatının o kiçik otağı, həmişə tələsən, amma heç vaxt tələskən görünməyən, gülərüz, zəhmətkeş bir qələm adamı düşür.

Və düşünürəm ki, bəzən sözün əsl sahibləri həqiqətən də kandarda qalırlar. Amma onların yazdıqları, yetişdirdikləri, göstərdikləri insanlıq nümunəsi heç vaxt kandarda qalmır.

II Hissə

PUBLİSİST HİKMƏT MƏLİKZADƏ... dövrün mətbuat mühitinə qısa baxış.

Bəzən bir insanı tanımaq üçün onun yazdığı kitabları deyil, öz-özü ilə danışdığı bir neçə cümləni oxumaq kifayət edir. Hikmət müəllimin son vaxtlar yazdığı qısa qeydlər də məhz belə düşüncələrin məhsuludur. Onlar zahirən sadə görünsə də, arxasında ömür boyu yaşanmış sevincin, məyusluğun, inamın və insan ağrısının izləri dayanır.

"Nə çörəyimin duzu var, nə əlimin..." – deyə başlayan etirafı əslində çörəkdən də, duzdan da danışmır. Bu, yaxşılıq etdiyi insanların biganəliyindən, "can" dediklərinin soyumasından, könlünü verdiyi adamların üz döndərməsindən doğan inciklikdir. "Halına yanmaq istədiklərim qarşı çıxır, nimçəsinə bal tökdüklərim asi, narazı baxışda olur..." sözləri isə həyatın ən kövrək həqiqətlərindən birini yada salır: bəzən insanın ən çox dəyər verdiyi adamlar onun qəlbini daha çox ağrıdır.

Bu düşüncələrin sonunda yazdığı "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" sualı taleyə üsyan deyil. Daha çox ömrünü zəhmətə, sözə və insanlara həsr etmiş bir qələm adamının yorğun etirafıdır. Bu etirafın arxasında küskünlükdən çox təmkin, inciklikdən çox təfəkkür dayanır.

Hikmət müəllimin yaradıcılığına nəzər salanda da eyni xüsusiyyət açıq görünür. O, təkcə şeir yazan müəllif deyil, həm də söz adamlarını diqqətlə izləyən, onların yaradıcılığına dəyər verməyi bacaran ədəbiyyat adamıdır. Uzun illərin jurnalisti Nüsrət Quliyevin 65 illiyinə həsr etdiyi "Onun həyat proqramında bir xətt var – neytrallıq" yazısı, Heydər Ələddinoğlunun otuz illik yaradıcılığı haqqında qələmə aldığı "Allah verirsə nemət, vermirsə hikmətdir" məqaləsi, şair Gülağa Tənha barədə yazdığı "Əsa" adlı maraqlı təhqiqat, Cəmil Dadaşovun 65 illiyinə həsr olunmuş "Tütüyə kişinin oğlu, Tütüyə kimi insan" və onlarla bu kimi yazılarla göstərir ki, o, qələm dostlarının yaradıcılığına da eyni məsuliyyət və vicdanla yanaşır.

Hikmət müəllimin öz həyat yolu barədə yazdığı xatirələr isə onun poeziyaya necə ilahi bir əmanət kimi baxdığını göstərir. "Şeirin nə olduğunu beş yaşımda bildim" deməsi təsadüfi fikir deyil. İlk şeirini beş yaşında söyləməsi, atasının onu yazıya alması, doqquz yaşından qəzet səhifələrində görünməsi, sonralar "Ədəbiyyat qəzeti"nin onun yaradıcılıq məktəbinə çevrilməsi – bütün bunlar uzun və zəhmətli bir söz ömrünün başlanğıcı idi.

O, bu yolun uğurlarını sadalayarkən özündən deyil, ona əl uzadan insanlardan danışır. Zahid Sarıtorpağı, Fəxrəddin Orxanı, Qurban Yaquboğlunu, Yavər Hüseynovu, Ayaz Vəfalını və başqa qələm dostlarını minnətdarlıqla xatırlayır. Bu xüsusiyyət onun mənəvi dünyasının ən gözəl cəhətlərindən biridir. Çünki həqiqi ziyalı qazandıqlarını yalnız öz istedadının hesabına yazmır; ona yol göstərənləri də unutmur.

Otuz üç illik mətbuat fəaliyyətinə yekun vurarkən "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." deməsi də təsadüfi deyil. Maddi qazancı deyil, mənəvi sərvəti önə çəkməsi Hikmət müəllimin həyat fəlsəfəsini aydın ifadə edir. Onun üçün ən böyük mükafat ad-san yox, saf münasibətlər, işıqlı insanlar və sözə hörmət göstərən dostlardır.

Elə buna görə də Hikmət müəllimin yaradıcılığı ilə şəxsiyyəti bir-birini tamamlayır. Yazdıqları ilə yaşadıqları arasında uçurum yoxdur. O, necə düşünürsə, elə də yazır; necə yaşayırsa, elə də görünür. Bəlkə də onun sözünün oxucuya təsir etməsinin əsas səbəbi məhz budur – səmimiyyət.

III Hissə

DÖVRÜN MƏTBUAT MÜHİTİNƏ QISA BAXIŞ.

Hikmət müəllimin yaradıcılığından danışarkən onun mətbuat sahəsindəki xidmətlərini ayrıca qeyd etməmək mümkün deyil. O, bu illər ərzində əməkdaşlıq etdiyi istənilən qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru qədər öz üzərində məsuliyyət hiss edən biri kimi fəaliyyət göstərib. Bütün dövrlərdə mətbuatın iqtisadi çətinliklər yaşadığı məqamda belə, çalışdığı qəzetlərin fəaliyyətini dayandırmamasına çalışan biri olub. O, qəzetin yaşaması üçün əlindən gələni edib. Bu təkcə peşə məsuliyyətinin deyil, həm də sözə sədaqətin nümunəsidir.

Hikmət müəllimin daha təqdirəlayiq cəhətlərindən biri də odur ki, ən ağır məqamda qəzetin dövrülüyünü qorumaq üçün öz şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi qəzeti də çap etdirib. Çoxumuz bilirik ki, qəzet sahəsi o qədər də maddi gəlir gətirən bir işdir, nə də asan yük. Əksinə, bu, sözün yaşaması naminə könüllü şəkildə çiyinlərə götürülmüş mənəvi məsuliyyətdir.

Çünki o, yaxşı anlayır ki, qəzet təkcə kağız üzərində çap olunan yazılar toplusu deyil. Qəzet həm də dövrün yaddaşı, söz adamlarının tribunası, yeni qələm sahiblərinin ilk addımlarını atdığı məktəbdir. Bu düşüncə ilə yaşamaq isə hər adama nəsib olmur.

Hikmət müəllimin həm şair, həm publisist, həm də redaktor kimi fəaliyyətində diqqəti cəlb edən əsas xüsusiyyətlərdən biri də sözə olan vicdanlı münasibətidir. O, yazını yazmaq xatirinə yazmır. Hər məqaləsində araşdırma aparır, hər fikrini məsuliyyət hissi ilə əsaslandırmağa çalışır. Elə buna görə də onun publisistikası sadəcə informasiya vermir, həm də düşündürür, oxucunu müəlliflə birlikdə həqiqəti axtarmağa sövq edir.

Onun ömrünə baxanda bir həqiqət aydın görünür: Hikmət müəllim şöhrətin deyil, sözün adamıdır. Çətinliklər qarşısında geri çəkilmədən, imkanlarının məhdudluğuna baxmayaraq, qələmini də, qəzetini də yaşatmağı bacarıb. Bəlkə də buna görə onun haqqında danışarkən ilk növbədə yazdıqları yox, şəxsiyyəti yada düşür. Çünki yazdığı sözlərin arxasında həmin sözlərə sədaqətlə yaşayan bir insan dayanır.

Belə insanlar çox olmur. Onlar ədəbi mühitdə gurultulu təqdimatlarla deyil, səssiz zəhmətləri, dürüst mövqeləri və insanlıqları ilə iz qoyurlar. Hikmət müəllim də məhz həmin qələm adamlarındandır.

IV - HİSSƏ

DAVAMI HƏMİŞƏ OLAN SON SÖZ
ƏVƏZİ

ŞAİR HİKMƏT MƏLİKZADƏ Poeziyasının Əsas Xüsusiyyətləri .

Hikmət müəllim haqqında düşünəndə göz önünə ilk növbədə məşhur bir şair, yaxud tanınmış bir publisist deyil, vicdanı ilə yaşayan bir insan gəlir. Çünki onun yaradıcılığı da, həyat yolu da eyni bir həqiqəti təsdiqləyir: söz yalnız qələmlə deyil, həm də ömürlə yazılır.

Onun şeirlərində sevinc də var, kədər də, ümid də var, inciklik də. Publisistikasında araşdırmaçı təfəkkürü, redaktor fəaliyyətində məsuliyyət hissi, insanlarla münasibətində isə sadəlik və səmimiyyət diqqəti cəlb edir. Bütün bunlar bir yerdə Hikmət müəllimin mənəvi portretini tamamlayır.

Özünün yazdığı bir cümlə isə, məncə, onun həyatının və taleyinin açarı kimi səslənir: "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." Bu fikir təsadüfən deyilmir. Çünki insan ömrünün ən böyük sərvəti topladığı var-dövlət yox, qazandığı etibar, hörmət və dostluqdur. Hikmət müəllim də ömrünün hesabatını məhz bu mənəvi ölçü ilə verir.

Bəzən taleyindən gileylənir, "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" deyə sual edir. Amma onun keçdiyi ömür yoluna baxanda düşünürsən ki, əsl bəxt bəzən insanın arzuladığı rahatlıq deyil, ona verilən mənəvi missiyadır. O missiya isə Hikmət müəllimə sözü sevmək, sözü yaşatmaq və sözə xidmət etmək qismət olub.

Çox zaman olduğu kimi bu gün də, lazım gəlsə şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi mətbu orqanının yaşaması üçün maddi imkanını əsirgəməyən, qələm dostlarının yaradıcılığına diqqət göstərən, gənclərə yol açmağa çalışan, onun sözə sədaqətinin ən parlaq nümunələrindəndir. Belə insanlar çox görünməyə bilərlər, amma onların zəhməti görünür. Çünki onlar gurultulu təbliğatla deyil, gördükləri işlə yadda qalırlar.

İnsan ömrünün ən gözəl qiymətini zaman verir. Zaman isə təkcə yazılanları deyil, yaşananları da yaddaşında saxlayır. İnanıram ki, Hikmət müəllimin də həm yazdıqları, həm də yaşadığı ləyaqətli ömür Azərbaycan ədəbi mühitinin yaddaşında öz layiqli yerini qoruyacaq.

Bu kiçik yazı ilə ona möhkəm can sağlığı, tükənməyən yaradıcılıq eşqi, qələminə yeni uğurlar arzulayıram. Qoy yazdığı hər yeni söz, yetişdirdiyi hər yeni fikir və yaşatdığı hər yeni nömrə onun ömür kitabının işıqlı səhifələrinə çevrilsin. Çünki sözə sədaqətlə xidmət edən insanların ömrü yalnız yaşadıqları illərlə deyil, insanlara bəxş etdikləri mənəvi işıqla ölçülür.

V HİSSƏ

N Ə T İ C Ə

Hikmət Məlikzadə Şeirlərinə Dost
Münasibəti ...

Bu yazı görə münasibət bildirmək üçün Hikmət Məlikzadə yaradıcılığından seçib götürdüyüm bu şeir, həm fəlsəfi, həm də sosial məzmunlu ən təsirli yaradıcılıq nümunəsidir. Şair burada ölüm, yoxsulluq, sevgi, insanın mənəvi yorğunluğu və dünyanın faniliyi haqqında düşündürücü fikirlərini poetik dillə ifadə edir.

"Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək,
Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın.
Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar...
Kölgəm günahını silmir ki, qalsın."

Şeir ölüm obrazı ilə başlayır. Lakin ölüm, adi bir ölüm hadisə kimi yox, "şorgöz kişi" obrazında təqdim olunur. Xalq dilində "şorgöz kişi" gözü daim başqasının üstündə olan, rahat buraxmayan adam deməkdir. Şair bu bənzətmə ilə ölümün insanı hər an izlədiyini, onu rahat buraxmadığını ifadə edir.
"Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın" misrası insanın həyat qarşısındakı çıxılmaz psixoloji vəziyyətini göstərir. Elə ağır problemlər var ki, yaşamaq da çətinləşir, ölmək də.
Şeirdə, "Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar" misrası isə sosial həyatın acı reallığını əks etdirir. Kirayə həyatı insanın qazancını görünmədən əridir, maddi sıxıntını dərinləşdirir.
"Kölgəm günahını silmir ki, qalsın"- ifadəsi isə çox maraqlı məcaz bənzətməsidir. İnsan hara getsə, kölgəsi onu izlədiyi kimi, keçmişi və səhvləri də onu tərk etmir. Deməli, insan öz vicdanından qaça bilmir.

"Mənim nə yaşım var, dəli olum ki,
İki qəlb qırmağın savabı bumu?
Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir, -
Sevdiyim qadının cavabı bumu?"

Burada şairin sevgi və inciklik plana önə keçir. Şair deyir ki, artıq həyat təcrübəsi olan bir insan kimi bilərəkdən kiminsə qəlbini qıracaq yaşda deyil. "İki qəlb qırmağın savabı bumu?"- misrası ritorik sualdır. Burada həm özünü, həm də qarşı tərəfi sorğu-suala çəkir. Sevginin sonunda niyə iki ürək sınmalıdır?
"Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir"- misrası xalq ədəbiyyatında yaylıq yellənməsi ayrılığın klassik rəmzidir.
Şeirin son misrası isə dərin məyusluq ifadə edir. Şair sevdiyi qadının ayrılığına hələ də inana bilmir və bu ayrılığı qəbul etməkdə çətinlik çəkir.

"Nə qədər ev yıxıb bu inad, bəlli,
Kasıbın heç yerdə yolu görünməz.
Pulsuz, kim arzuya yetib ki, söylə?
Cib boşsa, ürək də dolu görünməz..."

Şeirin bu bənd cəmiyyətə ünvanlanmış sosial tənqiddir.
Şair göstərir ki, təkcə maddi yoxsulluq deyil, insanın inadkarlığı da ailələri dağıda bilir.
"Kasıbın heç yerdə yolu görünməz" misrası cəmiyyətin sosial ədalətsizliyinə işarədir. Maddi imkanı zəif olan insanın çox vaxt haqqı da görünməz olur.
"Pulsuz, kim arzuya yetib ki?" - sualı həyatın acı həqiqətlərindən birini ifadə edir. Müasir dünyada bir çox arzuların gerçəkləşməsi maddi imkanlarla sıx bağlıdır.
"Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" - misrası isə şeirin ən uğurlu aforistik, yəni, aforizimşlərlə zəngin olan fikirlərindəndir. Şair demək istəmir ki, pul sevgini əvəz edir. O göstərir ki, maddi sıxıntılar insanın ruhunu da sıxır, sevincini və ümidini azaldır.

"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?
Əcəl qatarını ötürüb gedək...
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək"

Son bənd şeirin fəlsəfi yekunudur.
"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?" misrasında sevgi insanı özünə bağlayan incə, lakin qırılması çətin olan hörümçək toruna bənzədilir. Bu bənzətmə sevginin həm cazibəsini, həm də əsarətini ifadə edir.
"Əcəl qatarını ötürüb gedək" misrası həyatın son dayanacağını xatırladır. İnsan ölümün qarşısını ala bilməz, yalnız ona doğru addımlayır.
Şeirin son iki misrası isə olduqca dərin fəlsəfi ümumiləşdirmədir:
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək.
Burada "çuxa" insanın bu dünyada malik olduğu maddi varlığın və zahiri görünüşünün rəmzidir. Şair demək istəyir ki, insan bu dünyaya əbədi sahib deyil. Sonda özü ilə nə var-dövlətini, nə şöhrətini, nə də iddialarını aparır. Yalnız ömrünü başa vurub köçür. Bu misralarda təvazökarlıq, fanilik duyğusu və insanın öz həqiqi mahiyyətini dərk etməsi ifadə olunur.

Hikmət Məlikzadə bu şeirdə həyatın müxtəlif tərəflərini – ölümün qaçılmazlığını, sevginin ağrısını, yoxsulluğun yaratdığı sıxıntıları və insan ömrünün faniliyini bir-biri ilə üzvi şəkildə əlaqələndirir. Şair göstərir ki, insanı yalnız ölüm deyil, gündəlik həyatın maddi və mənəvi çətinlikləri də sınağa çəkir. Buna baxmayaraq, o, oxucunu ümidsizliyə yox, düşünməyə çağırır: ömür qısadır, insan zahiri görünüşü ilə deyil, qəlbi, vicdanı və əməlləri ilə dəyər qazanır.

Şeirin bədii təsir gücü canlı xalq danışıq üslubunda, yaddaqalan müqayisəli bənzətmələr də və aforizm səviyyəsinə yüksələn misralarında təzahür edir. "Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək", "Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" və "Adam şəklindəyik sadəcə, adam" kimi misralar oxucunu yalnız emosional deyil, həm də fəlsəfi baxımdan düşündürür. Məhz bu xüsusiyyətlər Hikmət Məlikzadənin poeziyasının fərqləndirici cəhətlərindən biridir.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri isə ictimai-fəlsəfi yükü ağır olan nümunələrindəndir. İlk baxışda uşaqlıq xatirəsi təsiri bağışlasa da, əslində şair uşaqlığın saflığını böyüklərin ikiüzlülüyü ilə qarşılaşdırır. Şeirin əsas ideyası insanın böyüdükcə mənəvi saflığını itirməsi, cəmiyyətin isə müqəddəs dəyərlərlə şəxsi əməlləri arasında yaranan ziddiyyətdir.

"İri bir ağac var qonşu çəpərdə,
Altında alaçıq qurub baxırıq.
Hərə bir qız adı yazır bıçaqla,
Biz də uşaq-uşaq durub baxırıq."

Şeir keçmiş xatirələrinin yada salınması ilə başlayır. Burada ağac təkcə təbiət elementi deyil, uşaqlığın, ömrün və zamanın rəmzidir. Ağac gövdəsinə yazılan qız adları ilk məhəbbətin, saf hisslərin nişanəsidir.
Şair "biz də uşaq-uşaq durub baxırıq" deməklə həmin hisslərə tamaşa edən, onları hələ tam dərk etməyən məsum uşaqların dünyasını təsvir edir. Burada "uşaq-uşaq" təkrarı məsumluğu və təbiiliyi daha da gücləndirir.

"Bəlkə də sevməyə yaşımız çatmır,
Bəlkə də bilmirik necə sevirlər...
...Saqqallı, təsbehli cahil kişilər
Niyə bu qızları gecə sevirlər?..."

Bu bənd şeirin ən kəskin sosial tənqididir.
İlk iki misrada uşaqlar sevginin nə olduğunu anlamadıqlarını etiraf edirlər. Bu, səmimi etirafdır.
Lakin növbəti misralarda şair birdən-birə cəmiyyətin riyakarlığını üzə çıxarır.
"Saqqallı, təsbehli" ifadələri zahiri dindarlığı göstərir. Amma "cahil kişilər" sözü ilə şair bildirir ki, zahiri dindarlıq həqiqi mənəviyyat demək deyil. "Niyə bu qızları gecə sevirlər?" sualı zahirdə sadə görünür, əslində isə çox sərt ittihamdır. Burada şair gizli ehtirasları, qadına əşya kimi yanaşmanı və dini görüntü arxasında gizlənən mənəvi saxtakarlığı tənqid edir.

"Təzə ayə gəlib ilham pərimdən,
Bismillah deməsəm, oxumaq olmur.
Qolları laxlayan hanadı ömür,
Üstünə ip atıb toxumaq olmur."

Bu bənddə şair dini terminləri poetik məna ilə işlədərək yaradıcılıqdan danışır.
"Təzə ayə" burada ilahi vəhy yox, ilhamın müqəddəsliyi mənasında işlədilmiş bədii məcazi bənzətmədi.
"Bismillah deməsəm, oxumaq olmur" misrası onu göstərir ki, insan hər xeyirli işə mənəvi hazırlıq və pak niyyətlə başlamalıdır.
Son iki misrada ömür köhnəlmiş, qanadları boşalmış hana ilə müqayisə edilir. Hana xalça toxuyan alətdir. Əgər onun qolları boşalıbsa, artıq toxumaq mümkün deyil.
Bu obraz demək istəyir ki, vaxt keçəndən sonra ömrü yenidən qurmaq, buraxılmış səhvləri düzəltmək mümkün olmur.

"O vaxt naşı idik, qəm çağlayanda
Vida yaylığıyla silərdik nə var...
...Şeytanın kitabı çapdadı hələ,
Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var."

Şair yenidən keçmişə qayıdır.
Uşaqlıqda insanlar dərdləri sadəlövh şəkildə aradan qaldırmağa çalışırdılar. "Vida yaylığı" ayrılığın, göz yaşının və təmiz duyğuların simvoludur.
Lakin son iki misrada güclü satira var.
"Şeytanın kitabı çapdadı hələ" ifadəsi məcazdır. Şair demək istəyir ki, pisliklərin, hiylənin və mənəvi aşınmanın "qanunları" sanki artıq hər kəsə məlumdur.
"Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var" misrası acı istehzadır. Yəni insanlar sanki pisliyi öyrənməkdə xeyirdən daha çevik davranırlar.

Bu şeirdə Hikmət Məlikzadə uşaqlığın saflığını, ilk hisslərin təmizliyini və böyüdükcə insanın qarşılaşdığı mənəvi eybəcərlikləri qarşılaşdırır. Şair göstərir ki, sevgi uşağın gözündə saf və müqəddəsdir, lakin bəzi böyüklərin dünyasında o, riyakarlıq, şəhvət və ikiüzlülüklə çirklənir. Eyni zamanda müəllif zamanın geri dönməzliyini, ömrün köhnəlməsini və insanın sonradan peşman olmasının faydasızlığını dərin poetik obrazlarla ifadə edir.

Hikmət Məlikzadə sadə kənd həyatından götürdüyü obrazlar – ağac, alaçıq, hana, yaylıq, təsbeh kimi detallar vasitəsilə bütöv bir cəmiyyətin mənəvi portretini yaradır. Oxucu şeiri bitirdikdən sonra yalnız uşaqlığı deyil, həm də insanın böyüdükcə itirdiyi saflığı, vicdanı və həqiqi mənəviyyatı düşünməyə başlayır. Bu da əsərin ən böyük bədii uğurudur.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri, özü kimi zahirən sadə görünsə də, çoxqatlı fəlsəfi məna daşıyır. Burada həyatın faniliyi, insanın mənəvi kasıblığı, vicdan, tənhalıq və taleyə boyun əymək kimi motivlər poetik obrazlarla ifadə olunub.

"İki ləpir qalıb palçıqlı yolda,
İt tutan qadını qan aparır, bax.
Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu,
Hərəni bir kövrək an aparır, bax."

Şair ilk misralardan oxucunu ağır və sarsıdıcı bir mənzərənin içinə aparır. "İki ləpir" insanın bu dünyada qoyduğu izləri simvolizə edir. Lakin bu izlər palçıqlı yoldadır. Bu da həyat yolunun çətinliklər, ağrılar və natamamlıqlarla dolu olduğunu göstərir.
"İt tutan qadını qan aparır" misrası realist olduğu qədər də simvolikdir. Buradakı qadın cəmiyyətin ən ağır, ən çətin yükünü daşıyan, lakin özü də həyatın amansızlığı qarşısında aciz qalan insan obrazıdır. "Qan aparır" ifadəsi həm faciəni, həm də ölümə aparan taleyi ifadə edir.
Şeirdə ən güclü misra isə budur:
"Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu."
Bu fikir insanın ölümdən qaça bilməyəcəyini bildirir. Dünyada hər işin qısa yolu ola bilər, amma ölümün yox. İnsan son mənzilinə yalnız öz taleyinin müəyyən etdiyi yolla gedir.
"Hərəni bir kövrək an aparır" misrası isə göstərir ki, insanı ölümə çox vaxt böyük hadisələr deyil, bəzən cəmi bir zəif, kövrək an aparır.

"Bu qoca küçənin işığı hanı, -
Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?
Get, beş-on adamdan birinə pul ver,
Çəkil, bir baxışa tapım hansıdı."

Burada şair tənhalıq və mənəvi qaranlıq hissini ifadə edir.
"Qoca küçə" keçmiş həyatın, köhnə xatirələrin və yaşanmış ömrün rəmzidir. O küçənin işığının itməsini şair insan münasibətlərinin, ümidlərin və əvvəlki istiliyin yox olması kimi təqdim edir.
"Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?" misrası çox maraqlı poetik paradoks yaradır. Şair demək istəyir ki, artıq o qədər unudulub, o qədər tənha qalıb ki, hətta şərin özü belə onun qapısını tanımır.
Son iki misrada isə insan münasibətlərinin saxtalaşmasına toxunur.
Pul verib insanların baxışını almaq mümkündürmü? Şair bunu kinayə ilə deyir. İnsanların baxışlarında səmimiyyət itib, həqiqi münasibəti seçmək çətinləşib.

"Eh, ürək quş kimi çırpınır çox vaxt,
Cibində bir ovuc savabın olmur.
Hesab dəftəridi bəlkə də həyat,
Vurusan-çıxırsan, cavabın olmur."

Bu bənd şeirin fəlsəfi mərkəzidir.
Ürək daim arzularla yaşayır, lakin insan ömrünün sonunda baxır ki, mənəvi qazancı çox azdır.
"Cibində bir ovuc savabın olmur" misrası insanın vicdan qarşısında hesabatını ifadə edir. Burada "cib" maddiyyatı, "savab" isə mənəviyyatı simvolizə edir.
"Hesab dəftəridi bəlkə də həyat" misrası olduqca dərin qatlı bənzətmədir. İnsan bütün ömrü boyu hesab aparır, nə qazandı, nə itirdi, nə verdi, nə aldı.
Amma sonda bütün bu hesabların dəqiq cavabı olmur. Çünki həyat riyazi düstur deyil.

"Mən eşq nağılları oxumadım heç,
Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm,
getmə.
Ömrümü pul kimi xərclədim, heyif,
Gedirsən, sanma ki, deyəcəm:
getmə."

Son bənddə şair artıq həyatına yekun qiymət verir. "Eşq nağılları oxumadım" deməklə romantik xəyallardan uzaq yaşadığını bildirir.
"Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm" ifadəsi xalq danışıq dilindən gələn sərt, ironik obrazdır. Burada insanın öz qüsurlarını gizlətmədən qəbul etməsi, həyatın acısını istehzayla qarşılaması hiss olunur.
"Ömrümü pul kimi xərclədim" misrası isə şeirin ən təsirli etiraflarından biridir. Pul necə düşünülmədən xərclənirsə, şair də ömrünün əldən necə çıxdığını eyni ağrı ilə anlayır.

"Gedirsən, sanma ki, deyəcəm: getmə." - misrasında zahirdə qürur təsiri bağışlasa da, əslində dərin inciklik və təslimiyyət daşıyır. Şair bilir ki, gedən nə sevgi, nə zaman, nə də ömür geri qayıtmır. Buna görə də "getmə" deməyin faydasız olduğunu anlayır.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri insan ömrünün hesabatıdır. Burada sevgi ikinci plandadır; əsas mövzu həyatın mənası, zamanın amansız axını, vicdan qarşısında cavabdehlik və insanın gecikmiş peşmanlığıdır. Şair obrazlı ifadələr, xalq danışıq üslubu və gözlənilməz metaforalar vasitəsilə oxucunu öz ömrünün də hesabatını aparmağa sövq edir.

Şeirin ən böyük bədii uğuru ondadır ki, müəllif böyük fəlsəfi fikirləri mürəkkəb sözlərlə deyil, gündəlik həyatın adi görünən obrazları ilə ifadə edir. Palçıqlı yol, ləpir, köhnə küçə, cib, hesab dəftəri və pul kimi sadə detallar dərin mənəvi məna qazanaraq həyatın faniliyini, insanın mənəvi məsuliyyətini və zamanın geri dönməzliyini düşündürən güclü poetik simvollara çevrilir. Bu xüsusiyyət Hikmət Məlikzadənin poeziyasına həm səmimiyyət, həm də təsir gücü bəxş edir.

Dəyərli əsil insan, dost, fədakar jurnalist, məsuliyyətli publisist, şair Hikmət Məlikzadəyə həyat və yaradıcılıq yolunda sağlam can sağlığı və uzun ömür ilə bərabər yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm. Allah qorusun sizi gözəl insan deyirəm.
Böyük səmimiyyətlə,

Elxas Comərd



 [allow-turbo] Hikmət Məlikzadənin ədəbi portretindən cizgilər

"Çox şükür, xalqımın gözləri gözəl görən, ürəkləri gözəl düşünən, adi bir kəlməsi ilə adama böyük bir dağı aşacaq qədər güc verən ... insanları çoxdur! Allah belə insanları qorusun!
Nə yaxşı, Sənin bir parçanam, əziz Xalqım!!!"

HIKMƏT MƏLİKZADƏ.

I HİSSƏ

İLK TANIŞLIQDAN DOĞAN TƏƏSSÜRAT

Bəzən insan haqqında ilk təəssüratı onun dediyi söz yox, göstərdiyi davranış yaradır. Elə insanlar var ki, onlarla bir neçə dəqiqəlik görüş belə yaddaşında uzun illər yaşayır. Çünki onların səmimiyyəti süni deyil, təbiidir; təvazökarlığı nümayiş üçün deyil, xarakterlərinin ayrılmaz hissəsidir. Mən Hikmət Məlikzadəni də məhz belə tanıdım.

Bu tanışlığımız ötən əsrin sonları, yeni minilliyin ilk illərinə təsadüf edir. O illərdə təsisçisi olduğum "Vətən Övladı" və "Dəyənək" qəzetlərinin, eləcə də bir neçə dostumun mətbu orqanlarının hazırlanması ilə bağlı yolum tez-tez Azərbaycan Nəşriyyatına düşürdü. Kompüter mərkəzində qəzetlərin yığılması, səhifələnməsi, dizaynı ilə məşğul olur, növbəti nömrələrin işıq üzü görməsi üçün saatlarla orada qalırdım.

Həmin mərkəzdə çalışan Sevda xanımın otağı isə sanki qələm adamlarının kiçik görüş və tanışlıq yerinə çevrilmişdi. Gün ərzində müxtəlif redaktorlar, publisistlər, şairlər, jurnalistlər gəlib-gedir, hər kəs öz işi ilə məşğul olurdu. Elə həmin otaqda da ilk dəfə Hikmət Məlikzadə ilə rastlaşdım.

Qapı açıldı. Orta boylu, gülərüz, mehriban çöhrəli, olduqca səmimi bir insan içəri daxil oldu. Hamı ilə salamlaşdı, əl uzadıb görüşdü. O an hiss etdim ki, bu adamın üzündəki təbəssüm təsadüfi deyil. O, insanlarla ünsiyyətdən zövq alan, mehribanlığı təbiətindən gələn bir qələm sahibidir.

Sonralar nəşriyyatda tez-tez rastlaşdıq. Hər görüşümüz cəmi bir neçə dəqiqə çəksə də, onda olan qəribə xüsusiyyəti hiss edirdim. Onunla söhbətdən sonra adamın içində izaholunmaz bir rahatlıqda yaranırdı. Elə bil o qısa görüş saatlarla davam etmişdi. Bəzən insanın böyüklüyü uzun söhbətlərdə deyil, qısa ünsiyyətdə də hiss olunur. Hikmət Məlikzadə də məndə məhz belə təəssürat yaratmışdı.

Düzü bu yazını hazırlayanda onunla nəşriyyatda və ya haradasa oturub bir saat və ya daha çox görüşümüzü xatırlayıb yadıma sala bilmədim. Düşündüm,elə buna görə də bu barədə necə var elədə yazmağım düz olardı:

Amma xatırlamıram, həqiqətən də biz bəlkə də heç nəşriyyatda oturub bir stəkan çay da içməmişik. Ancaq, bu gündə davam edən, bir-birimizə olan münasibətimizin təməli tez-tez görüşmək yox, qarşılıqlı hörmətdən yaranıb.

Buda bir daha sübut edir ki, həqiqətən dostluq bəzən birlikdə keçirilən saatlar ölçmür. Elə münasibətlər var ki, illərlə davam edən bir neçə dəqiqəlik görüşlərdən yaranır. Biz Hikmət Məlikzadə ilə nə uzun məclislərin, nə də saatlarla çəkən söhbətlərin adamı olmuşuq. Yolumuz Azərbaycan Nəşriyyatında kəsişib, ayaqüstü hal-əhval tutub, bir-birimizin işi ilə maraqlanıb, uğur arzulayıb ayrılmışıq.

Çünki, mən onu heç vaxt boş oturan görmədim. Həmişə harasa tələsir, hansısa qəzetin yazısını gətirir, başqa bir redaktorun işinə kömək edir, yenidən başqa bir otağa keçir, sonra yenə qayıdırdı. Sonralar öyrəndim ki, o, eyni vaxtda bir neçə qəzetin hazırlanmasına kömək edir, redaksiyaların yükünü çiyinlərində daşıyır. Bu, sadəcə işləmək deyildi. Bu, mətbuata könüldən xidmət etmək idi.

Ancaq onun xarakterini mənə elə ilk görüşümüz günü, ən aydın göstərən bir hadisə oldu.
Həmin gün yenə qəzetimizin səhifələrin yığdırırdım. Ona görə də, həmin gün, işin tez başa çatması üçün kompüter mərkəzinə tez gəlmişdim. Qəzetin səhifələrini hazırlayarkən Hikmət müəllim otağa daxil oldu, həmişəki kimi hamı ilə salamlaşdı. İşin gedişinə baxdı. Bir kəlmə də demədi. Sakitcə çıxıb öz işi ilə məşğul oldu.
Saatlar keçəndən sonra Sevda xanım dedi ki, əslində bu gün Hikmət müəllimin növbəsi idi.

Etiraf edim ki, həmin an bu insanın böyüklüyünü daha yaxından gördüm. O, istəsəydi, "bu gün mənim növbəmdir" deyə bilərdi. Ən azından Sevda xanıma, kompüter - dizayner işin görən Fuada etiraz edə bilərdi. Haqqıda da var idi. Amma etmədi. Öz haqqını qarşı tərəfə hiss etdirməməyi üstün tutdu. Mənim yaddaşımda Hikmət Məlikzadənin əsl böyüklüyü məhz həmin gün başladı.

İnsan bəzən yüksək vəzifəsi ilə deyil, məhz belə kiçik görünən davranışları ilə ucalır.

Hikmət Məlikzadə də mənim tanıdığım qələm adamları arasında məhz bu xüsusiyyəti ilə seçilən insanlardan biri oldu. Onun gülərüz simasının arxasında sanbal, təmkin və böyük bir daxili mədəniyyət dayanırdı. O, şən təbiətli idi, amma bu şənlik heç vaxt ciddiyyətinə kölgə salmırdı. Zarafatcıl görünməyə çalışmırdı, lakin səmimiyyəti ilə hər kəsdə xoş ovqat yarada bilirdi.

İllər keçdikcə mən Hikmət müəllimin simasında daha bir həqiqəti yaxşı anladım: bəzi insanlar gördükləri işlərlə deyil, gördükləri işə münasibətləri ilə yadda qalırlar. Hikmət Məlikzadə də məhz belə insanlardan idi. O, şöhrətin arxasınca qaçmırdı. O, sözün arxasınca gedirdi. Bəlkə də buna görə sonralar yazdığı bir etirafda böyük təvazökarlıqla deyirdi:

"...33 ildir Azərbaycan mətbuatının ən hündür qatında qələm-külüngümlə Söz adlı qayaları çapıram; fəqət məni daim kandarda gördülər..."

Bu sətirləri oxuyanda mənim gözümün önünə nə ordenlər, nə təltiflər, nə də tribunalar gəlir. Mənim yadıma Azərbaycan Nəşriyyatının o kiçik otağı, həmişə tələsən, amma heç vaxt tələskən görünməyən, gülərüz, zəhmətkeş bir qələm adamı düşür.

Və düşünürəm ki, bəzən sözün əsl sahibləri həqiqətən də kandarda qalırlar. Amma onların yazdıqları, yetişdirdikləri, göstərdikləri insanlıq nümunəsi heç vaxt kandarda qalmır.

II Hissə

PUBLİSİST HİKMƏT MƏLİKZADƏ... dövrün mətbuat mühitinə qısa baxış.

Bəzən bir insanı tanımaq üçün onun yazdığı kitabları deyil, öz-özü ilə danışdığı bir neçə cümləni oxumaq kifayət edir. Hikmət müəllimin son vaxtlar yazdığı qısa qeydlər də məhz belə düşüncələrin məhsuludur. Onlar zahirən sadə görünsə də, arxasında ömür boyu yaşanmış sevincin, məyusluğun, inamın və insan ağrısının izləri dayanır.

"Nə çörəyimin duzu var, nə əlimin..." – deyə başlayan etirafı əslində çörəkdən də, duzdan da danışmır. Bu, yaxşılıq etdiyi insanların biganəliyindən, "can" dediklərinin soyumasından, könlünü verdiyi adamların üz döndərməsindən doğan inciklikdir. "Halına yanmaq istədiklərim qarşı çıxır, nimçəsinə bal tökdüklərim asi, narazı baxışda olur..." sözləri isə həyatın ən kövrək həqiqətlərindən birini yada salır: bəzən insanın ən çox dəyər verdiyi adamlar onun qəlbini daha çox ağrıdır.

Bu düşüncələrin sonunda yazdığı "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" sualı taleyə üsyan deyil. Daha çox ömrünü zəhmətə, sözə və insanlara həsr etmiş bir qələm adamının yorğun etirafıdır. Bu etirafın arxasında küskünlükdən çox təmkin, inciklikdən çox təfəkkür dayanır.

Hikmət müəllimin yaradıcılığına nəzər salanda da eyni xüsusiyyət açıq görünür. O, təkcə şeir yazan müəllif deyil, həm də söz adamlarını diqqətlə izləyən, onların yaradıcılığına dəyər verməyi bacaran ədəbiyyat adamıdır. Uzun illərin jurnalisti Nüsrət Quliyevin 65 illiyinə həsr etdiyi "Onun həyat proqramında bir xətt var – neytrallıq" yazısı, Heydər Ələddinoğlunun otuz illik yaradıcılığı haqqında qələmə aldığı "Allah verirsə nemət, vermirsə hikmətdir" məqaləsi, şair Gülağa Tənha barədə yazdığı "Əsa" adlı maraqlı təhqiqat, Cəmil Dadaşovun 65 illiyinə həsr olunmuş "Tütüyə kişinin oğlu, Tütüyə kimi insan" və onlarla bu kimi yazılarla göstərir ki, o, qələm dostlarının yaradıcılığına da eyni məsuliyyət və vicdanla yanaşır.

Hikmət müəllimin öz həyat yolu barədə yazdığı xatirələr isə onun poeziyaya necə ilahi bir əmanət kimi baxdığını göstərir. "Şeirin nə olduğunu beş yaşımda bildim" deməsi təsadüfi fikir deyil. İlk şeirini beş yaşında söyləməsi, atasının onu yazıya alması, doqquz yaşından qəzet səhifələrində görünməsi, sonralar "Ədəbiyyat qəzeti"nin onun yaradıcılıq məktəbinə çevrilməsi – bütün bunlar uzun və zəhmətli bir söz ömrünün başlanğıcı idi.

O, bu yolun uğurlarını sadalayarkən özündən deyil, ona əl uzadan insanlardan danışır. Zahid Sarıtorpağı, Fəxrəddin Orxanı, Qurban Yaquboğlunu, Yavər Hüseynovu, Ayaz Vəfalını və başqa qələm dostlarını minnətdarlıqla xatırlayır. Bu xüsusiyyət onun mənəvi dünyasının ən gözəl cəhətlərindən biridir. Çünki həqiqi ziyalı qazandıqlarını yalnız öz istedadının hesabına yazmır; ona yol göstərənləri də unutmur.

Otuz üç illik mətbuat fəaliyyətinə yekun vurarkən "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." deməsi də təsadüfi deyil. Maddi qazancı deyil, mənəvi sərvəti önə çəkməsi Hikmət müəllimin həyat fəlsəfəsini aydın ifadə edir. Onun üçün ən böyük mükafat ad-san yox, saf münasibətlər, işıqlı insanlar və sözə hörmət göstərən dostlardır.

Elə buna görə də Hikmət müəllimin yaradıcılığı ilə şəxsiyyəti bir-birini tamamlayır. Yazdıqları ilə yaşadıqları arasında uçurum yoxdur. O, necə düşünürsə, elə də yazır; necə yaşayırsa, elə də görünür. Bəlkə də onun sözünün oxucuya təsir etməsinin əsas səbəbi məhz budur – səmimiyyət.

III Hissə

DÖVRÜN MƏTBUAT MÜHİTİNƏ QISA BAXIŞ.

Hikmət müəllimin yaradıcılığından danışarkən onun mətbuat sahəsindəki xidmətlərini ayrıca qeyd etməmək mümkün deyil. O, bu illər ərzində əməkdaşlıq etdiyi istənilən qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru qədər öz üzərində məsuliyyət hiss edən biri kimi fəaliyyət göstərib. Bütün dövrlərdə mətbuatın iqtisadi çətinliklər yaşadığı məqamda belə, çalışdığı qəzetlərin fəaliyyətini dayandırmamasına çalışan biri olub. O, qəzetin yaşaması üçün əlindən gələni edib. Bu təkcə peşə məsuliyyətinin deyil, həm də sözə sədaqətin nümunəsidir.

Hikmət müəllimin daha təqdirəlayiq cəhətlərindən biri də odur ki, ən ağır məqamda qəzetin dövrülüyünü qorumaq üçün öz şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi qəzeti də çap etdirib. Çoxumuz bilirik ki, qəzet sahəsi o qədər də maddi gəlir gətirən bir işdir, nə də asan yük. Əksinə, bu, sözün yaşaması naminə könüllü şəkildə çiyinlərə götürülmüş mənəvi məsuliyyətdir.

Çünki o, yaxşı anlayır ki, qəzet təkcə kağız üzərində çap olunan yazılar toplusu deyil. Qəzet həm də dövrün yaddaşı, söz adamlarının tribunası, yeni qələm sahiblərinin ilk addımlarını atdığı məktəbdir. Bu düşüncə ilə yaşamaq isə hər adama nəsib olmur.

Hikmət müəllimin həm şair, həm publisist, həm də redaktor kimi fəaliyyətində diqqəti cəlb edən əsas xüsusiyyətlərdən biri də sözə olan vicdanlı münasibətidir. O, yazını yazmaq xatirinə yazmır. Hər məqaləsində araşdırma aparır, hər fikrini məsuliyyət hissi ilə əsaslandırmağa çalışır. Elə buna görə də onun publisistikası sadəcə informasiya vermir, həm də düşündürür, oxucunu müəlliflə birlikdə həqiqəti axtarmağa sövq edir.

Onun ömrünə baxanda bir həqiqət aydın görünür: Hikmət müəllim şöhrətin deyil, sözün adamıdır. Çətinliklər qarşısında geri çəkilmədən, imkanlarının məhdudluğuna baxmayaraq, qələmini də, qəzetini də yaşatmağı bacarıb. Bəlkə də buna görə onun haqqında danışarkən ilk növbədə yazdıqları yox, şəxsiyyəti yada düşür. Çünki yazdığı sözlərin arxasında həmin sözlərə sədaqətlə yaşayan bir insan dayanır.

Belə insanlar çox olmur. Onlar ədəbi mühitdə gurultulu təqdimatlarla deyil, səssiz zəhmətləri, dürüst mövqeləri və insanlıqları ilə iz qoyurlar. Hikmət müəllim də məhz həmin qələm adamlarındandır.

IV - HİSSƏ

DAVAMI HƏMİŞƏ OLAN SON SÖZ
ƏVƏZİ

ŞAİR HİKMƏT MƏLİKZADƏ Poeziyasının Əsas Xüsusiyyətləri .

Hikmət müəllim haqqında düşünəndə göz önünə ilk növbədə məşhur bir şair, yaxud tanınmış bir publisist deyil, vicdanı ilə yaşayan bir insan gəlir. Çünki onun yaradıcılığı da, həyat yolu da eyni bir həqiqəti təsdiqləyir: söz yalnız qələmlə deyil, həm də ömürlə yazılır.

Onun şeirlərində sevinc də var, kədər də, ümid də var, inciklik də. Publisistikasında araşdırmaçı təfəkkürü, redaktor fəaliyyətində məsuliyyət hissi, insanlarla münasibətində isə sadəlik və səmimiyyət diqqəti cəlb edir. Bütün bunlar bir yerdə Hikmət müəllimin mənəvi portretini tamamlayır.

Özünün yazdığı bir cümlə isə, məncə, onun həyatının və taleyinin açarı kimi səslənir: "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." Bu fikir təsadüfən deyilmir. Çünki insan ömrünün ən böyük sərvəti topladığı var-dövlət yox, qazandığı etibar, hörmət və dostluqdur. Hikmət müəllim də ömrünün hesabatını məhz bu mənəvi ölçü ilə verir.

Bəzən taleyindən gileylənir, "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" deyə sual edir. Amma onun keçdiyi ömür yoluna baxanda düşünürsən ki, əsl bəxt bəzən insanın arzuladığı rahatlıq deyil, ona verilən mənəvi missiyadır. O missiya isə Hikmət müəllimə sözü sevmək, sözü yaşatmaq və sözə xidmət etmək qismət olub.

Çox zaman olduğu kimi bu gün də, lazım gəlsə şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi mətbu orqanının yaşaması üçün maddi imkanını əsirgəməyən, qələm dostlarının yaradıcılığına diqqət göstərən, gənclərə yol açmağa çalışan, onun sözə sədaqətinin ən parlaq nümunələrindəndir. Belə insanlar çox görünməyə bilərlər, amma onların zəhməti görünür. Çünki onlar gurultulu təbliğatla deyil, gördükləri işlə yadda qalırlar.

İnsan ömrünün ən gözəl qiymətini zaman verir. Zaman isə təkcə yazılanları deyil, yaşananları da yaddaşında saxlayır. İnanıram ki, Hikmət müəllimin də həm yazdıqları, həm də yaşadığı ləyaqətli ömür Azərbaycan ədəbi mühitinin yaddaşında öz layiqli yerini qoruyacaq.

Bu kiçik yazı ilə ona möhkəm can sağlığı, tükənməyən yaradıcılıq eşqi, qələminə yeni uğurlar arzulayıram. Qoy yazdığı hər yeni söz, yetişdirdiyi hər yeni fikir və yaşatdığı hər yeni nömrə onun ömür kitabının işıqlı səhifələrinə çevrilsin. Çünki sözə sədaqətlə xidmət edən insanların ömrü yalnız yaşadıqları illərlə deyil, insanlara bəxş etdikləri mənəvi işıqla ölçülür.

V HİSSƏ

N Ə T İ C Ə

Hikmət Məlikzadə Şeirlərinə Dost
Münasibəti ...

Bu yazı görə münasibət bildirmək üçün Hikmət Məlikzadə yaradıcılığından seçib götürdüyüm bu şeir, həm fəlsəfi, həm də sosial məzmunlu ən təsirli yaradıcılıq nümunəsidir. Şair burada ölüm, yoxsulluq, sevgi, insanın mənəvi yorğunluğu və dünyanın faniliyi haqqında düşündürücü fikirlərini poetik dillə ifadə edir.

"Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək,
Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın.
Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar...
Kölgəm günahını silmir ki, qalsın."

Şeir ölüm obrazı ilə başlayır. Lakin ölüm, adi bir ölüm hadisə kimi yox, "şorgöz kişi" obrazında təqdim olunur. Xalq dilində "şorgöz kişi" gözü daim başqasının üstündə olan, rahat buraxmayan adam deməkdir. Şair bu bənzətmə ilə ölümün insanı hər an izlədiyini, onu rahat buraxmadığını ifadə edir.
"Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın" misrası insanın həyat qarşısındakı çıxılmaz psixoloji vəziyyətini göstərir. Elə ağır problemlər var ki, yaşamaq da çətinləşir, ölmək də.
Şeirdə, "Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar" misrası isə sosial həyatın acı reallığını əks etdirir. Kirayə həyatı insanın qazancını görünmədən əridir, maddi sıxıntını dərinləşdirir.
"Kölgəm günahını silmir ki, qalsın"- ifadəsi isə çox maraqlı məcaz bənzətməsidir. İnsan hara getsə, kölgəsi onu izlədiyi kimi, keçmişi və səhvləri də onu tərk etmir. Deməli, insan öz vicdanından qaça bilmir.

"Mənim nə yaşım var, dəli olum ki,
İki qəlb qırmağın savabı bumu?
Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir, -
Sevdiyim qadının cavabı bumu?"

Burada şairin sevgi və inciklik plana önə keçir. Şair deyir ki, artıq həyat təcrübəsi olan bir insan kimi bilərəkdən kiminsə qəlbini qıracaq yaşda deyil. "İki qəlb qırmağın savabı bumu?"- misrası ritorik sualdır. Burada həm özünü, həm də qarşı tərəfi sorğu-suala çəkir. Sevginin sonunda niyə iki ürək sınmalıdır?
"Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir"- misrası xalq ədəbiyyatında yaylıq yellənməsi ayrılığın klassik rəmzidir.
Şeirin son misrası isə dərin məyusluq ifadə edir. Şair sevdiyi qadının ayrılığına hələ də inana bilmir və bu ayrılığı qəbul etməkdə çətinlik çəkir.

"Nə qədər ev yıxıb bu inad, bəlli,
Kasıbın heç yerdə yolu görünməz.
Pulsuz, kim arzuya yetib ki, söylə?
Cib boşsa, ürək də dolu görünməz..."

Şeirin bu bənd cəmiyyətə ünvanlanmış sosial tənqiddir.
Şair göstərir ki, təkcə maddi yoxsulluq deyil, insanın inadkarlığı da ailələri dağıda bilir.
"Kasıbın heç yerdə yolu görünməz" misrası cəmiyyətin sosial ədalətsizliyinə işarədir. Maddi imkanı zəif olan insanın çox vaxt haqqı da görünməz olur.
"Pulsuz, kim arzuya yetib ki?" - sualı həyatın acı həqiqətlərindən birini ifadə edir. Müasir dünyada bir çox arzuların gerçəkləşməsi maddi imkanlarla sıx bağlıdır.
"Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" - misrası isə şeirin ən uğurlu aforistik, yəni, aforizimşlərlə zəngin olan fikirlərindəndir. Şair demək istəmir ki, pul sevgini əvəz edir. O göstərir ki, maddi sıxıntılar insanın ruhunu da sıxır, sevincini və ümidini azaldır.

"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?
Əcəl qatarını ötürüb gedək...
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək"

Son bənd şeirin fəlsəfi yekunudur.
"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?" misrasında sevgi insanı özünə bağlayan incə, lakin qırılması çətin olan hörümçək toruna bənzədilir. Bu bənzətmə sevginin həm cazibəsini, həm də əsarətini ifadə edir.
"Əcəl qatarını ötürüb gedək" misrası həyatın son dayanacağını xatırladır. İnsan ölümün qarşısını ala bilməz, yalnız ona doğru addımlayır.
Şeirin son iki misrası isə olduqca dərin fəlsəfi ümumiləşdirmədir:
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək.
Burada "çuxa" insanın bu dünyada malik olduğu maddi varlığın və zahiri görünüşünün rəmzidir. Şair demək istəyir ki, insan bu dünyaya əbədi sahib deyil. Sonda özü ilə nə var-dövlətini, nə şöhrətini, nə də iddialarını aparır. Yalnız ömrünü başa vurub köçür. Bu misralarda təvazökarlıq, fanilik duyğusu və insanın öz həqiqi mahiyyətini dərk etməsi ifadə olunur.

Hikmət Məlikzadə bu şeirdə həyatın müxtəlif tərəflərini – ölümün qaçılmazlığını, sevginin ağrısını, yoxsulluğun yaratdığı sıxıntıları və insan ömrünün faniliyini bir-biri ilə üzvi şəkildə əlaqələndirir. Şair göstərir ki, insanı yalnız ölüm deyil, gündəlik həyatın maddi və mənəvi çətinlikləri də sınağa çəkir. Buna baxmayaraq, o, oxucunu ümidsizliyə yox, düşünməyə çağırır: ömür qısadır, insan zahiri görünüşü ilə deyil, qəlbi, vicdanı və əməlləri ilə dəyər qazanır.

Şeirin bədii təsir gücü canlı xalq danışıq üslubunda, yaddaqalan müqayisəli bənzətmələr də və aforizm səviyyəsinə yüksələn misralarında təzahür edir. "Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək", "Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" və "Adam şəklindəyik sadəcə, adam" kimi misralar oxucunu yalnız emosional deyil, həm də fəlsəfi baxımdan düşündürür. Məhz bu xüsusiyyətlər Hikmət Məlikzadənin poeziyasının fərqləndirici cəhətlərindən biridir.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri isə ictimai-fəlsəfi yükü ağır olan nümunələrindəndir. İlk baxışda uşaqlıq xatirəsi təsiri bağışlasa da, əslində şair uşaqlığın saflığını böyüklərin ikiüzlülüyü ilə qarşılaşdırır. Şeirin əsas ideyası insanın böyüdükcə mənəvi saflığını itirməsi, cəmiyyətin isə müqəddəs dəyərlərlə şəxsi əməlləri arasında yaranan ziddiyyətdir.

"İri bir ağac var qonşu çəpərdə,
Altında alaçıq qurub baxırıq.
Hərə bir qız adı yazır bıçaqla,
Biz də uşaq-uşaq durub baxırıq."

Şeir keçmiş xatirələrinin yada salınması ilə başlayır. Burada ağac təkcə təbiət elementi deyil, uşaqlığın, ömrün və zamanın rəmzidir. Ağac gövdəsinə yazılan qız adları ilk məhəbbətin, saf hisslərin nişanəsidir.
Şair "biz də uşaq-uşaq durub baxırıq" deməklə həmin hisslərə tamaşa edən, onları hələ tam dərk etməyən məsum uşaqların dünyasını təsvir edir. Burada "uşaq-uşaq" təkrarı məsumluğu və təbiiliyi daha da gücləndirir.

"Bəlkə də sevməyə yaşımız çatmır,
Bəlkə də bilmirik necə sevirlər...
...Saqqallı, təsbehli cahil kişilər
Niyə bu qızları gecə sevirlər?..."

Bu bənd şeirin ən kəskin sosial tənqididir.
İlk iki misrada uşaqlar sevginin nə olduğunu anlamadıqlarını etiraf edirlər. Bu, səmimi etirafdır.
Lakin növbəti misralarda şair birdən-birə cəmiyyətin riyakarlığını üzə çıxarır.
"Saqqallı, təsbehli" ifadələri zahiri dindarlığı göstərir. Amma "cahil kişilər" sözü ilə şair bildirir ki, zahiri dindarlıq həqiqi mənəviyyat demək deyil. "Niyə bu qızları gecə sevirlər?" sualı zahirdə sadə görünür, əslində isə çox sərt ittihamdır. Burada şair gizli ehtirasları, qadına əşya kimi yanaşmanı və dini görüntü arxasında gizlənən mənəvi saxtakarlığı tənqid edir.

"Təzə ayə gəlib ilham pərimdən,
Bismillah deməsəm, oxumaq olmur.
Qolları laxlayan hanadı ömür,
Üstünə ip atıb toxumaq olmur."

Bu bənddə şair dini terminləri poetik məna ilə işlədərək yaradıcılıqdan danışır.
"Təzə ayə" burada ilahi vəhy yox, ilhamın müqəddəsliyi mənasında işlədilmiş bədii məcazi bənzətmədi.
"Bismillah deməsəm, oxumaq olmur" misrası onu göstərir ki, insan hər xeyirli işə mənəvi hazırlıq və pak niyyətlə başlamalıdır.
Son iki misrada ömür köhnəlmiş, qanadları boşalmış hana ilə müqayisə edilir. Hana xalça toxuyan alətdir. Əgər onun qolları boşalıbsa, artıq toxumaq mümkün deyil.
Bu obraz demək istəyir ki, vaxt keçəndən sonra ömrü yenidən qurmaq, buraxılmış səhvləri düzəltmək mümkün olmur.

"O vaxt naşı idik, qəm çağlayanda
Vida yaylığıyla silərdik nə var...
...Şeytanın kitabı çapdadı hələ,
Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var."

Şair yenidən keçmişə qayıdır.
Uşaqlıqda insanlar dərdləri sadəlövh şəkildə aradan qaldırmağa çalışırdılar. "Vida yaylığı" ayrılığın, göz yaşının və təmiz duyğuların simvoludur.
Lakin son iki misrada güclü satira var.
"Şeytanın kitabı çapdadı hələ" ifadəsi məcazdır. Şair demək istəyir ki, pisliklərin, hiylənin və mənəvi aşınmanın "qanunları" sanki artıq hər kəsə məlumdur.
"Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var" misrası acı istehzadır. Yəni insanlar sanki pisliyi öyrənməkdə xeyirdən daha çevik davranırlar.

Bu şeirdə Hikmət Məlikzadə uşaqlığın saflığını, ilk hisslərin təmizliyini və böyüdükcə insanın qarşılaşdığı mənəvi eybəcərlikləri qarşılaşdırır. Şair göstərir ki, sevgi uşağın gözündə saf və müqəddəsdir, lakin bəzi böyüklərin dünyasında o, riyakarlıq, şəhvət və ikiüzlülüklə çirklənir. Eyni zamanda müəllif zamanın geri dönməzliyini, ömrün köhnəlməsini və insanın sonradan peşman olmasının faydasızlığını dərin poetik obrazlarla ifadə edir.

Hikmət Məlikzadə sadə kənd həyatından götürdüyü obrazlar – ağac, alaçıq, hana, yaylıq, təsbeh kimi detallar vasitəsilə bütöv bir cəmiyyətin mənəvi portretini yaradır. Oxucu şeiri bitirdikdən sonra yalnız uşaqlığı deyil, həm də insanın böyüdükcə itirdiyi saflığı, vicdanı və həqiqi mənəviyyatı düşünməyə başlayır. Bu da əsərin ən böyük bədii uğurudur.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri, özü kimi zahirən sadə görünsə də, çoxqatlı fəlsəfi məna daşıyır. Burada həyatın faniliyi, insanın mənəvi kasıblığı, vicdan, tənhalıq və taleyə boyun əymək kimi motivlər poetik obrazlarla ifadə olunub.

"İki ləpir qalıb palçıqlı yolda,
İt tutan qadını qan aparır, bax.
Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu,
Hərəni bir kövrək an aparır, bax."

Şair ilk misralardan oxucunu ağır və sarsıdıcı bir mənzərənin içinə aparır. "İki ləpir" insanın bu dünyada qoyduğu izləri simvolizə edir. Lakin bu izlər palçıqlı yoldadır. Bu da həyat yolunun çətinliklər, ağrılar və natamamlıqlarla dolu olduğunu göstərir.
"İt tutan qadını qan aparır" misrası realist olduğu qədər də simvolikdir. Buradakı qadın cəmiyyətin ən ağır, ən çətin yükünü daşıyan, lakin özü də həyatın amansızlığı qarşısında aciz qalan insan obrazıdır. "Qan aparır" ifadəsi həm faciəni, həm də ölümə aparan taleyi ifadə edir.
Şeirdə ən güclü misra isə budur:
"Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu."
Bu fikir insanın ölümdən qaça bilməyəcəyini bildirir. Dünyada hər işin qısa yolu ola bilər, amma ölümün yox. İnsan son mənzilinə yalnız öz taleyinin müəyyən etdiyi yolla gedir.
"Hərəni bir kövrək an aparır" misrası isə göstərir ki, insanı ölümə çox vaxt böyük hadisələr deyil, bəzən cəmi bir zəif, kövrək an aparır.

"Bu qoca küçənin işığı hanı, -
Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?
Get, beş-on adamdan birinə pul ver,
Çəkil, bir baxışa tapım hansıdı."

Burada şair tənhalıq və mənəvi qaranlıq hissini ifadə edir.
"Qoca küçə" keçmiş həyatın, köhnə xatirələrin və yaşanmış ömrün rəmzidir. O küçənin işığının itməsini şair insan münasibətlərinin, ümidlərin və əvvəlki istiliyin yox olması kimi təqdim edir.
"Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?" misrası çox maraqlı poetik paradoks yaradır. Şair demək istəyir ki, artıq o qədər unudulub, o qədər tənha qalıb ki, hətta şərin özü belə onun qapısını tanımır.
Son iki misrada isə insan münasibətlərinin saxtalaşmasına toxunur.
Pul verib insanların baxışını almaq mümkündürmü? Şair bunu kinayə ilə deyir. İnsanların baxışlarında səmimiyyət itib, həqiqi münasibəti seçmək çətinləşib.

"Eh, ürək quş kimi çırpınır çox vaxt,
Cibində bir ovuc savabın olmur.
Hesab dəftəridi bəlkə də həyat,
Vurusan-çıxırsan, cavabın olmur."

Bu bənd şeirin fəlsəfi mərkəzidir.
Ürək daim arzularla yaşayır, lakin insan ömrünün sonunda baxır ki, mənəvi qazancı çox azdır.
"Cibində bir ovuc savabın olmur" misrası insanın vicdan qarşısında hesabatını ifadə edir. Burada "cib" maddiyyatı, "savab" isə mənəviyyatı simvolizə edir.
"Hesab dəftəridi bəlkə də həyat" misrası olduqca dərin qatlı bənzətmədir. İnsan bütün ömrü boyu hesab aparır, nə qazandı, nə itirdi, nə verdi, nə aldı.
Amma sonda bütün bu hesabların dəqiq cavabı olmur. Çünki həyat riyazi düstur deyil.

"Mən eşq nağılları oxumadım heç,
Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm,
getmə.
Ömrümü pul kimi xərclədim, heyif,
Gedirsən, sanma ki, deyəcəm:
getmə."

Son bənddə şair artıq həyatına yekun qiymət verir. "Eşq nağılları oxumadım" deməklə romantik xəyallardan uzaq yaşadığını bildirir.
"Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm" ifadəsi xalq danışıq dilindən gələn sərt, ironik obrazdır. Burada insanın öz qüsurlarını gizlətmədən qəbul etməsi, həyatın acısını istehzayla qarşılaması hiss olunur.
"Ömrümü pul kimi xərclədim" misrası isə şeirin ən təsirli etiraflarından biridir. Pul necə düşünülmədən xərclənirsə, şair də ömrünün əldən necə çıxdığını eyni ağrı ilə anlayır.

"Gedirsən, sanma ki, deyəcəm: getmə." - misrasında zahirdə qürur təsiri bağışlasa da, əslində dərin inciklik və təslimiyyət daşıyır. Şair bilir ki, gedən nə sevgi, nə zaman, nə də ömür geri qayıtmır. Buna görə də "getmə" deməyin faydasız olduğunu anlayır.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri insan ömrünün hesabatıdır. Burada sevgi ikinci plandadır; əsas mövzu həyatın mənası, zamanın amansız axını, vicdan qarşısında cavabdehlik və insanın gecikmiş peşmanlığıdır. Şair obrazlı ifadələr, xalq danışıq üslubu və gözlənilməz metaforalar vasitəsilə oxucunu öz ömrünün də hesabatını aparmağa sövq edir.

Şeirin ən böyük bədii uğuru ondadır ki, müəllif böyük fəlsəfi fikirləri mürəkkəb sözlərlə deyil, gündəlik həyatın adi görünən obrazları ilə ifadə edir. Palçıqlı yol, ləpir, köhnə küçə, cib, hesab dəftəri və pul kimi sadə detallar dərin mənəvi məna qazanaraq həyatın faniliyini, insanın mənəvi məsuliyyətini və zamanın geri dönməzliyini düşündürən güclü poetik simvollara çevrilir. Bu xüsusiyyət Hikmət Məlikzadənin poeziyasına həm səmimiyyət, həm də təsir gücü bəxş edir.

Dəyərli əsil insan, dost, fədakar jurnalist, məsuliyyətli publisist, şair Hikmət Məlikzadəyə həyat və yaradıcılıq yolunda sağlam can sağlığı və uzun ömür ilə bərabər yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm. Allah qorusun sizi gözəl insan deyirəm.
Böyük səmimiyyətlə,

Elxas Comərd



]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Hikmət Məlikzadənin ədəbi portretindən cizgilər

"Çox şükür, xalqımın gözləri gözəl görən, ürəkləri gözəl düşünən, adi bir kəlməsi ilə adama böyük bir dağı aşacaq qədər güc verən ... insanları çoxdur! Allah belə insanları qorusun!
Nə yaxşı, Sənin bir parçanam, əziz Xalqım!!!"

HIKMƏT MƏLİKZADƏ.

I HİSSƏ

İLK TANIŞLIQDAN DOĞAN TƏƏSSÜRAT

Bəzən insan haqqında ilk təəssüratı onun dediyi söz yox, göstərdiyi davranış yaradır. Elə insanlar var ki, onlarla bir neçə dəqiqəlik görüş belə yaddaşında uzun illər yaşayır. Çünki onların səmimiyyəti süni deyil, təbiidir; təvazökarlığı nümayiş üçün deyil, xarakterlərinin ayrılmaz hissəsidir. Mən Hikmət Məlikzadəni də məhz belə tanıdım.

Bu tanışlığımız ötən əsrin sonları, yeni minilliyin ilk illərinə təsadüf edir. O illərdə təsisçisi olduğum "Vətən Övladı" və "Dəyənək" qəzetlərinin, eləcə də bir neçə dostumun mətbu orqanlarının hazırlanması ilə bağlı yolum tez-tez Azərbaycan Nəşriyyatına düşürdü. Kompüter mərkəzində qəzetlərin yığılması, səhifələnməsi, dizaynı ilə məşğul olur, növbəti nömrələrin işıq üzü görməsi üçün saatlarla orada qalırdım.

Həmin mərkəzdə çalışan Sevda xanımın otağı isə sanki qələm adamlarının kiçik görüş və tanışlıq yerinə çevrilmişdi. Gün ərzində müxtəlif redaktorlar, publisistlər, şairlər, jurnalistlər gəlib-gedir, hər kəs öz işi ilə məşğul olurdu. Elə həmin otaqda da ilk dəfə Hikmət Məlikzadə ilə rastlaşdım.

Qapı açıldı. Orta boylu, gülərüz, mehriban çöhrəli, olduqca səmimi bir insan içəri daxil oldu. Hamı ilə salamlaşdı, əl uzadıb görüşdü. O an hiss etdim ki, bu adamın üzündəki təbəssüm təsadüfi deyil. O, insanlarla ünsiyyətdən zövq alan, mehribanlığı təbiətindən gələn bir qələm sahibidir.

Sonralar nəşriyyatda tez-tez rastlaşdıq. Hər görüşümüz cəmi bir neçə dəqiqə çəksə də, onda olan qəribə xüsusiyyəti hiss edirdim. Onunla söhbətdən sonra adamın içində izaholunmaz bir rahatlıqda yaranırdı. Elə bil o qısa görüş saatlarla davam etmişdi. Bəzən insanın böyüklüyü uzun söhbətlərdə deyil, qısa ünsiyyətdə də hiss olunur. Hikmət Məlikzadə də məndə məhz belə təəssürat yaratmışdı.

Düzü bu yazını hazırlayanda onunla nəşriyyatda və ya haradasa oturub bir saat və ya daha çox görüşümüzü xatırlayıb yadıma sala bilmədim. Düşündüm,elə buna görə də bu barədə necə var elədə yazmağım düz olardı:

Amma xatırlamıram, həqiqətən də biz bəlkə də heç nəşriyyatda oturub bir stəkan çay da içməmişik. Ancaq, bu gündə davam edən, bir-birimizə olan münasibətimizin təməli tez-tez görüşmək yox, qarşılıqlı hörmətdən yaranıb.

Buda bir daha sübut edir ki, həqiqətən dostluq bəzən birlikdə keçirilən saatlar ölçmür. Elə münasibətlər var ki, illərlə davam edən bir neçə dəqiqəlik görüşlərdən yaranır. Biz Hikmət Məlikzadə ilə nə uzun məclislərin, nə də saatlarla çəkən söhbətlərin adamı olmuşuq. Yolumuz Azərbaycan Nəşriyyatında kəsişib, ayaqüstü hal-əhval tutub, bir-birimizin işi ilə maraqlanıb, uğur arzulayıb ayrılmışıq.

Çünki, mən onu heç vaxt boş oturan görmədim. Həmişə harasa tələsir, hansısa qəzetin yazısını gətirir, başqa bir redaktorun işinə kömək edir, yenidən başqa bir otağa keçir, sonra yenə qayıdırdı. Sonralar öyrəndim ki, o, eyni vaxtda bir neçə qəzetin hazırlanmasına kömək edir, redaksiyaların yükünü çiyinlərində daşıyır. Bu, sadəcə işləmək deyildi. Bu, mətbuata könüldən xidmət etmək idi.

Ancaq onun xarakterini mənə elə ilk görüşümüz günü, ən aydın göstərən bir hadisə oldu.
Həmin gün yenə qəzetimizin səhifələrin yığdırırdım. Ona görə də, həmin gün, işin tez başa çatması üçün kompüter mərkəzinə tez gəlmişdim. Qəzetin səhifələrini hazırlayarkən Hikmət müəllim otağa daxil oldu, həmişəki kimi hamı ilə salamlaşdı. İşin gedişinə baxdı. Bir kəlmə də demədi. Sakitcə çıxıb öz işi ilə məşğul oldu.
Saatlar keçəndən sonra Sevda xanım dedi ki, əslində bu gün Hikmət müəllimin növbəsi idi.

Etiraf edim ki, həmin an bu insanın böyüklüyünü daha yaxından gördüm. O, istəsəydi, "bu gün mənim növbəmdir" deyə bilərdi. Ən azından Sevda xanıma, kompüter - dizayner işin görən Fuada etiraz edə bilərdi. Haqqıda da var idi. Amma etmədi. Öz haqqını qarşı tərəfə hiss etdirməməyi üstün tutdu. Mənim yaddaşımda Hikmət Məlikzadənin əsl böyüklüyü məhz həmin gün başladı.

İnsan bəzən yüksək vəzifəsi ilə deyil, məhz belə kiçik görünən davranışları ilə ucalır.

Hikmət Məlikzadə də mənim tanıdığım qələm adamları arasında məhz bu xüsusiyyəti ilə seçilən insanlardan biri oldu. Onun gülərüz simasının arxasında sanbal, təmkin və böyük bir daxili mədəniyyət dayanırdı. O, şən təbiətli idi, amma bu şənlik heç vaxt ciddiyyətinə kölgə salmırdı. Zarafatcıl görünməyə çalışmırdı, lakin səmimiyyəti ilə hər kəsdə xoş ovqat yarada bilirdi.

İllər keçdikcə mən Hikmət müəllimin simasında daha bir həqiqəti yaxşı anladım: bəzi insanlar gördükləri işlərlə deyil, gördükləri işə münasibətləri ilə yadda qalırlar. Hikmət Məlikzadə də məhz belə insanlardan idi. O, şöhrətin arxasınca qaçmırdı. O, sözün arxasınca gedirdi. Bəlkə də buna görə sonralar yazdığı bir etirafda böyük təvazökarlıqla deyirdi:

"...33 ildir Azərbaycan mətbuatının ən hündür qatında qələm-külüngümlə Söz adlı qayaları çapıram; fəqət məni daim kandarda gördülər..."

Bu sətirləri oxuyanda mənim gözümün önünə nə ordenlər, nə təltiflər, nə də tribunalar gəlir. Mənim yadıma Azərbaycan Nəşriyyatının o kiçik otağı, həmişə tələsən, amma heç vaxt tələskən görünməyən, gülərüz, zəhmətkeş bir qələm adamı düşür.

Və düşünürəm ki, bəzən sözün əsl sahibləri həqiqətən də kandarda qalırlar. Amma onların yazdıqları, yetişdirdikləri, göstərdikləri insanlıq nümunəsi heç vaxt kandarda qalmır.

II Hissə

PUBLİSİST HİKMƏT MƏLİKZADƏ... dövrün mətbuat mühitinə qısa baxış.

Bəzən bir insanı tanımaq üçün onun yazdığı kitabları deyil, öz-özü ilə danışdığı bir neçə cümləni oxumaq kifayət edir. Hikmət müəllimin son vaxtlar yazdığı qısa qeydlər də məhz belə düşüncələrin məhsuludur. Onlar zahirən sadə görünsə də, arxasında ömür boyu yaşanmış sevincin, məyusluğun, inamın və insan ağrısının izləri dayanır.

"Nə çörəyimin duzu var, nə əlimin..." – deyə başlayan etirafı əslində çörəkdən də, duzdan da danışmır. Bu, yaxşılıq etdiyi insanların biganəliyindən, "can" dediklərinin soyumasından, könlünü verdiyi adamların üz döndərməsindən doğan inciklikdir. "Halına yanmaq istədiklərim qarşı çıxır, nimçəsinə bal tökdüklərim asi, narazı baxışda olur..." sözləri isə həyatın ən kövrək həqiqətlərindən birini yada salır: bəzən insanın ən çox dəyər verdiyi adamlar onun qəlbini daha çox ağrıdır.

Bu düşüncələrin sonunda yazdığı "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" sualı taleyə üsyan deyil. Daha çox ömrünü zəhmətə, sözə və insanlara həsr etmiş bir qələm adamının yorğun etirafıdır. Bu etirafın arxasında küskünlükdən çox təmkin, inciklikdən çox təfəkkür dayanır.

Hikmət müəllimin yaradıcılığına nəzər salanda da eyni xüsusiyyət açıq görünür. O, təkcə şeir yazan müəllif deyil, həm də söz adamlarını diqqətlə izləyən, onların yaradıcılığına dəyər verməyi bacaran ədəbiyyat adamıdır. Uzun illərin jurnalisti Nüsrət Quliyevin 65 illiyinə həsr etdiyi "Onun həyat proqramında bir xətt var – neytrallıq" yazısı, Heydər Ələddinoğlunun otuz illik yaradıcılığı haqqında qələmə aldığı "Allah verirsə nemət, vermirsə hikmətdir" məqaləsi, şair Gülağa Tənha barədə yazdığı "Əsa" adlı maraqlı təhqiqat, Cəmil Dadaşovun 65 illiyinə həsr olunmuş "Tütüyə kişinin oğlu, Tütüyə kimi insan" və onlarla bu kimi yazılarla göstərir ki, o, qələm dostlarının yaradıcılığına da eyni məsuliyyət və vicdanla yanaşır.

Hikmət müəllimin öz həyat yolu barədə yazdığı xatirələr isə onun poeziyaya necə ilahi bir əmanət kimi baxdığını göstərir. "Şeirin nə olduğunu beş yaşımda bildim" deməsi təsadüfi fikir deyil. İlk şeirini beş yaşında söyləməsi, atasının onu yazıya alması, doqquz yaşından qəzet səhifələrində görünməsi, sonralar "Ədəbiyyat qəzeti"nin onun yaradıcılıq məktəbinə çevrilməsi – bütün bunlar uzun və zəhmətli bir söz ömrünün başlanğıcı idi.

O, bu yolun uğurlarını sadalayarkən özündən deyil, ona əl uzadan insanlardan danışır. Zahid Sarıtorpağı, Fəxrəddin Orxanı, Qurban Yaquboğlunu, Yavər Hüseynovu, Ayaz Vəfalını və başqa qələm dostlarını minnətdarlıqla xatırlayır. Bu xüsusiyyət onun mənəvi dünyasının ən gözəl cəhətlərindən biridir. Çünki həqiqi ziyalı qazandıqlarını yalnız öz istedadının hesabına yazmır; ona yol göstərənləri də unutmur.

Otuz üç illik mətbuat fəaliyyətinə yekun vurarkən "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." deməsi də təsadüfi deyil. Maddi qazancı deyil, mənəvi sərvəti önə çəkməsi Hikmət müəllimin həyat fəlsəfəsini aydın ifadə edir. Onun üçün ən böyük mükafat ad-san yox, saf münasibətlər, işıqlı insanlar və sözə hörmət göstərən dostlardır.

Elə buna görə də Hikmət müəllimin yaradıcılığı ilə şəxsiyyəti bir-birini tamamlayır. Yazdıqları ilə yaşadıqları arasında uçurum yoxdur. O, necə düşünürsə, elə də yazır; necə yaşayırsa, elə də görünür. Bəlkə də onun sözünün oxucuya təsir etməsinin əsas səbəbi məhz budur – səmimiyyət.

III Hissə

DÖVRÜN MƏTBUAT MÜHİTİNƏ QISA BAXIŞ.

Hikmət müəllimin yaradıcılığından danışarkən onun mətbuat sahəsindəki xidmətlərini ayrıca qeyd etməmək mümkün deyil. O, bu illər ərzində əməkdaşlıq etdiyi istənilən qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru qədər öz üzərində məsuliyyət hiss edən biri kimi fəaliyyət göstərib. Bütün dövrlərdə mətbuatın iqtisadi çətinliklər yaşadığı məqamda belə, çalışdığı qəzetlərin fəaliyyətini dayandırmamasına çalışan biri olub. O, qəzetin yaşaması üçün əlindən gələni edib. Bu təkcə peşə məsuliyyətinin deyil, həm də sözə sədaqətin nümunəsidir.

Hikmət müəllimin daha təqdirəlayiq cəhətlərindən biri də odur ki, ən ağır məqamda qəzetin dövrülüyünü qorumaq üçün öz şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi qəzeti də çap etdirib. Çoxumuz bilirik ki, qəzet sahəsi o qədər də maddi gəlir gətirən bir işdir, nə də asan yük. Əksinə, bu, sözün yaşaması naminə könüllü şəkildə çiyinlərə götürülmüş mənəvi məsuliyyətdir.

Çünki o, yaxşı anlayır ki, qəzet təkcə kağız üzərində çap olunan yazılar toplusu deyil. Qəzet həm də dövrün yaddaşı, söz adamlarının tribunası, yeni qələm sahiblərinin ilk addımlarını atdığı məktəbdir. Bu düşüncə ilə yaşamaq isə hər adama nəsib olmur.

Hikmət müəllimin həm şair, həm publisist, həm də redaktor kimi fəaliyyətində diqqəti cəlb edən əsas xüsusiyyətlərdən biri də sözə olan vicdanlı münasibətidir. O, yazını yazmaq xatirinə yazmır. Hər məqaləsində araşdırma aparır, hər fikrini məsuliyyət hissi ilə əsaslandırmağa çalışır. Elə buna görə də onun publisistikası sadəcə informasiya vermir, həm də düşündürür, oxucunu müəlliflə birlikdə həqiqəti axtarmağa sövq edir.

Onun ömrünə baxanda bir həqiqət aydın görünür: Hikmət müəllim şöhrətin deyil, sözün adamıdır. Çətinliklər qarşısında geri çəkilmədən, imkanlarının məhdudluğuna baxmayaraq, qələmini də, qəzetini də yaşatmağı bacarıb. Bəlkə də buna görə onun haqqında danışarkən ilk növbədə yazdıqları yox, şəxsiyyəti yada düşür. Çünki yazdığı sözlərin arxasında həmin sözlərə sədaqətlə yaşayan bir insan dayanır.

Belə insanlar çox olmur. Onlar ədəbi mühitdə gurultulu təqdimatlarla deyil, səssiz zəhmətləri, dürüst mövqeləri və insanlıqları ilə iz qoyurlar. Hikmət müəllim də məhz həmin qələm adamlarındandır.

IV - HİSSƏ

DAVAMI HƏMİŞƏ OLAN SON SÖZ
ƏVƏZİ

ŞAİR HİKMƏT MƏLİKZADƏ Poeziyasının Əsas Xüsusiyyətləri .

Hikmət müəllim haqqında düşünəndə göz önünə ilk növbədə məşhur bir şair, yaxud tanınmış bir publisist deyil, vicdanı ilə yaşayan bir insan gəlir. Çünki onun yaradıcılığı da, həyat yolu da eyni bir həqiqəti təsdiqləyir: söz yalnız qələmlə deyil, həm də ömürlə yazılır.

Onun şeirlərində sevinc də var, kədər də, ümid də var, inciklik də. Publisistikasında araşdırmaçı təfəkkürü, redaktor fəaliyyətində məsuliyyət hissi, insanlarla münasibətində isə sadəlik və səmimiyyət diqqəti cəlb edir. Bütün bunlar bir yerdə Hikmət müəllimin mənəvi portretini tamamlayır.

Özünün yazdığı bir cümlə isə, məncə, onun həyatının və taleyinin açarı kimi səslənir: "Bu illərdə nə qazandım? Əlbəttə, yaxşı insanlar..." Bu fikir təsadüfən deyilmir. Çünki insan ömrünün ən böyük sərvəti topladığı var-dövlət yox, qazandığı etibar, hörmət və dostluqdur. Hikmət müəllim də ömrünün hesabatını məhz bu mənəvi ölçü ilə verir.

Bəzən taleyindən gileylənir, "Sən niyə məndən bu qədər qaçaqsan, ey bəxt?" deyə sual edir. Amma onun keçdiyi ömür yoluna baxanda düşünürsən ki, əsl bəxt bəzən insanın arzuladığı rahatlıq deyil, ona verilən mənəvi missiyadır. O missiya isə Hikmət müəllimə sözü sevmək, sözü yaşatmaq və sözə xidmət etmək qismət olub.

Çox zaman olduğu kimi bu gün də, lazım gəlsə şəxsi vəsaiti hesabına əməkdaşlıq etdiyi mətbu orqanının yaşaması üçün maddi imkanını əsirgəməyən, qələm dostlarının yaradıcılığına diqqət göstərən, gənclərə yol açmağa çalışan, onun sözə sədaqətinin ən parlaq nümunələrindəndir. Belə insanlar çox görünməyə bilərlər, amma onların zəhməti görünür. Çünki onlar gurultulu təbliğatla deyil, gördükləri işlə yadda qalırlar.

İnsan ömrünün ən gözəl qiymətini zaman verir. Zaman isə təkcə yazılanları deyil, yaşananları da yaddaşında saxlayır. İnanıram ki, Hikmət müəllimin də həm yazdıqları, həm də yaşadığı ləyaqətli ömür Azərbaycan ədəbi mühitinin yaddaşında öz layiqli yerini qoruyacaq.

Bu kiçik yazı ilə ona möhkəm can sağlığı, tükənməyən yaradıcılıq eşqi, qələminə yeni uğurlar arzulayıram. Qoy yazdığı hər yeni söz, yetişdirdiyi hər yeni fikir və yaşatdığı hər yeni nömrə onun ömür kitabının işıqlı səhifələrinə çevrilsin. Çünki sözə sədaqətlə xidmət edən insanların ömrü yalnız yaşadıqları illərlə deyil, insanlara bəxş etdikləri mənəvi işıqla ölçülür.

V HİSSƏ

N Ə T İ C Ə

Hikmət Məlikzadə Şeirlərinə Dost
Münasibəti ...

Bu yazı görə münasibət bildirmək üçün Hikmət Məlikzadə yaradıcılığından seçib götürdüyüm bu şeir, həm fəlsəfi, həm də sosial məzmunlu ən təsirli yaradıcılıq nümunəsidir. Şair burada ölüm, yoxsulluq, sevgi, insanın mənəvi yorğunluğu və dünyanın faniliyi haqqında düşündürücü fikirlərini poetik dillə ifadə edir.

"Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək,
Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın.
Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar...
Kölgəm günahını silmir ki, qalsın."

Şeir ölüm obrazı ilə başlayır. Lakin ölüm, adi bir ölüm hadisə kimi yox, "şorgöz kişi" obrazında təqdim olunur. Xalq dilində "şorgöz kişi" gözü daim başqasının üstündə olan, rahat buraxmayan adam deməkdir. Şair bu bənzətmə ilə ölümün insanı hər an izlədiyini, onu rahat buraxmadığını ifadə edir.
"Adam bilmir ölsün, bilmir ki, qalsın" misrası insanın həyat qarşısındakı çıxılmaz psixoloji vəziyyətini göstərir. Elə ağır problemlər var ki, yaşamaq da çətinləşir, ölmək də.
Şeirdə, "Kirayə evlərdə pul qeybə çıxar" misrası isə sosial həyatın acı reallığını əks etdirir. Kirayə həyatı insanın qazancını görünmədən əridir, maddi sıxıntını dərinləşdirir.
"Kölgəm günahını silmir ki, qalsın"- ifadəsi isə çox maraqlı məcaz bənzətməsidir. İnsan hara getsə, kölgəsi onu izlədiyi kimi, keçmişi və səhvləri də onu tərk etmir. Deməli, insan öz vicdanından qaça bilmir.

"Mənim nə yaşım var, dəli olum ki,
İki qəlb qırmağın savabı bumu?
Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir, -
Sevdiyim qadının cavabı bumu?"

Burada şairin sevgi və inciklik plana önə keçir. Şair deyir ki, artıq həyat təcrübəsi olan bir insan kimi bilərəkdən kiminsə qəlbini qıracaq yaşda deyil. "İki qəlb qırmağın savabı bumu?"- misrası ritorik sualdır. Burada həm özünü, həm də qarşı tərəfi sorğu-suala çəkir. Sevginin sonunda niyə iki ürək sınmalıdır?
"Yaylıq yelləyirsə, əlvida deyir"- misrası xalq ədəbiyyatında yaylıq yellənməsi ayrılığın klassik rəmzidir.
Şeirin son misrası isə dərin məyusluq ifadə edir. Şair sevdiyi qadının ayrılığına hələ də inana bilmir və bu ayrılığı qəbul etməkdə çətinlik çəkir.

"Nə qədər ev yıxıb bu inad, bəlli,
Kasıbın heç yerdə yolu görünməz.
Pulsuz, kim arzuya yetib ki, söylə?
Cib boşsa, ürək də dolu görünməz..."

Şeirin bu bənd cəmiyyətə ünvanlanmış sosial tənqiddir.
Şair göstərir ki, təkcə maddi yoxsulluq deyil, insanın inadkarlığı da ailələri dağıda bilir.
"Kasıbın heç yerdə yolu görünməz" misrası cəmiyyətin sosial ədalətsizliyinə işarədir. Maddi imkanı zəif olan insanın çox vaxt haqqı da görünməz olur.
"Pulsuz, kim arzuya yetib ki?" - sualı həyatın acı həqiqətlərindən birini ifadə edir. Müasir dünyada bir çox arzuların gerçəkləşməsi maddi imkanlarla sıx bağlıdır.
"Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" - misrası isə şeirin ən uğurlu aforistik, yəni, aforizimşlərlə zəngin olan fikirlərindəndir. Şair demək istəmir ki, pul sevgini əvəz edir. O göstərir ki, maddi sıxıntılar insanın ruhunu da sıxır, sevincini və ümidini azaldır.

"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?
Əcəl qatarını ötürüb gedək...
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək"

Son bənd şeirin fəlsəfi yekunudur.
"Eşq nədi, hörümçək torudu yoxsa?" misrasında sevgi insanı özünə bağlayan incə, lakin qırılması çətin olan hörümçək toruna bənzədilir. Bu bənzətmə sevginin həm cazibəsini, həm də əsarətini ifadə edir.
"Əcəl qatarını ötürüb gedək" misrası həyatın son dayanacağını xatırladır. İnsan ölümün qarşısını ala bilməz, yalnız ona doğru addımlayır.
Şeirin son iki misrası isə olduqca dərin fəlsəfi ümumiləşdirmədir:
Adam şəklindəyik sadəcə, adam,
Bir dəst çuxamız var, götürüb gedək.
Burada "çuxa" insanın bu dünyada malik olduğu maddi varlığın və zahiri görünüşünün rəmzidir. Şair demək istəyir ki, insan bu dünyaya əbədi sahib deyil. Sonda özü ilə nə var-dövlətini, nə şöhrətini, nə də iddialarını aparır. Yalnız ömrünü başa vurub köçür. Bu misralarda təvazökarlıq, fanilik duyğusu və insanın öz həqiqi mahiyyətini dərk etməsi ifadə olunur.

Hikmət Məlikzadə bu şeirdə həyatın müxtəlif tərəflərini – ölümün qaçılmazlığını, sevginin ağrısını, yoxsulluğun yaratdığı sıxıntıları və insan ömrünün faniliyini bir-biri ilə üzvi şəkildə əlaqələndirir. Şair göstərir ki, insanı yalnız ölüm deyil, gündəlik həyatın maddi və mənəvi çətinlikləri də sınağa çəkir. Buna baxmayaraq, o, oxucunu ümidsizliyə yox, düşünməyə çağırır: ömür qısadır, insan zahiri görünüşü ilə deyil, qəlbi, vicdanı və əməlləri ilə dəyər qazanır.

Şeirin bədii təsir gücü canlı xalq danışıq üslubunda, yaddaqalan müqayisəli bənzətmələr də və aforizm səviyyəsinə yüksələn misralarında təzahür edir. "Ölüm də göz vurur şorgöz kişitək", "Cib boşsa, ürək də dolu görünməz" və "Adam şəklindəyik sadəcə, adam" kimi misralar oxucunu yalnız emosional deyil, həm də fəlsəfi baxımdan düşündürür. Məhz bu xüsusiyyətlər Hikmət Məlikzadənin poeziyasının fərqləndirici cəhətlərindən biridir.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri isə ictimai-fəlsəfi yükü ağır olan nümunələrindəndir. İlk baxışda uşaqlıq xatirəsi təsiri bağışlasa da, əslində şair uşaqlığın saflığını böyüklərin ikiüzlülüyü ilə qarşılaşdırır. Şeirin əsas ideyası insanın böyüdükcə mənəvi saflığını itirməsi, cəmiyyətin isə müqəddəs dəyərlərlə şəxsi əməlləri arasında yaranan ziddiyyətdir.

"İri bir ağac var qonşu çəpərdə,
Altında alaçıq qurub baxırıq.
Hərə bir qız adı yazır bıçaqla,
Biz də uşaq-uşaq durub baxırıq."

Şeir keçmiş xatirələrinin yada salınması ilə başlayır. Burada ağac təkcə təbiət elementi deyil, uşaqlığın, ömrün və zamanın rəmzidir. Ağac gövdəsinə yazılan qız adları ilk məhəbbətin, saf hisslərin nişanəsidir.
Şair "biz də uşaq-uşaq durub baxırıq" deməklə həmin hisslərə tamaşa edən, onları hələ tam dərk etməyən məsum uşaqların dünyasını təsvir edir. Burada "uşaq-uşaq" təkrarı məsumluğu və təbiiliyi daha da gücləndirir.

"Bəlkə də sevməyə yaşımız çatmır,
Bəlkə də bilmirik necə sevirlər...
...Saqqallı, təsbehli cahil kişilər
Niyə bu qızları gecə sevirlər?..."

Bu bənd şeirin ən kəskin sosial tənqididir.
İlk iki misrada uşaqlar sevginin nə olduğunu anlamadıqlarını etiraf edirlər. Bu, səmimi etirafdır.
Lakin növbəti misralarda şair birdən-birə cəmiyyətin riyakarlığını üzə çıxarır.
"Saqqallı, təsbehli" ifadələri zahiri dindarlığı göstərir. Amma "cahil kişilər" sözü ilə şair bildirir ki, zahiri dindarlıq həqiqi mənəviyyat demək deyil. "Niyə bu qızları gecə sevirlər?" sualı zahirdə sadə görünür, əslində isə çox sərt ittihamdır. Burada şair gizli ehtirasları, qadına əşya kimi yanaşmanı və dini görüntü arxasında gizlənən mənəvi saxtakarlığı tənqid edir.

"Təzə ayə gəlib ilham pərimdən,
Bismillah deməsəm, oxumaq olmur.
Qolları laxlayan hanadı ömür,
Üstünə ip atıb toxumaq olmur."

Bu bənddə şair dini terminləri poetik məna ilə işlədərək yaradıcılıqdan danışır.
"Təzə ayə" burada ilahi vəhy yox, ilhamın müqəddəsliyi mənasında işlədilmiş bədii məcazi bənzətmədi.
"Bismillah deməsəm, oxumaq olmur" misrası onu göstərir ki, insan hər xeyirli işə mənəvi hazırlıq və pak niyyətlə başlamalıdır.
Son iki misrada ömür köhnəlmiş, qanadları boşalmış hana ilə müqayisə edilir. Hana xalça toxuyan alətdir. Əgər onun qolları boşalıbsa, artıq toxumaq mümkün deyil.
Bu obraz demək istəyir ki, vaxt keçəndən sonra ömrü yenidən qurmaq, buraxılmış səhvləri düzəltmək mümkün olmur.

"O vaxt naşı idik, qəm çağlayanda
Vida yaylığıyla silərdik nə var...
...Şeytanın kitabı çapdadı hələ,
Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var."

Şair yenidən keçmişə qayıdır.
Uşaqlıqda insanlar dərdləri sadəlövh şəkildə aradan qaldırmağa çalışırdılar. "Vida yaylığı" ayrılığın, göz yaşının və təmiz duyğuların simvoludur.
Lakin son iki misrada güclü satira var.
"Şeytanın kitabı çapdadı hələ" ifadəsi məcazdır. Şair demək istəyir ki, pisliklərin, hiylənin və mənəvi aşınmanın "qanunları" sanki artıq hər kəsə məlumdur.
"Deyir, tez çıxsaydı, bilərdik nə var" misrası acı istehzadır. Yəni insanlar sanki pisliyi öyrənməkdə xeyirdən daha çevik davranırlar.

Bu şeirdə Hikmət Məlikzadə uşaqlığın saflığını, ilk hisslərin təmizliyini və böyüdükcə insanın qarşılaşdığı mənəvi eybəcərlikləri qarşılaşdırır. Şair göstərir ki, sevgi uşağın gözündə saf və müqəddəsdir, lakin bəzi böyüklərin dünyasında o, riyakarlıq, şəhvət və ikiüzlülüklə çirklənir. Eyni zamanda müəllif zamanın geri dönməzliyini, ömrün köhnəlməsini və insanın sonradan peşman olmasının faydasızlığını dərin poetik obrazlarla ifadə edir.

Hikmət Məlikzadə sadə kənd həyatından götürdüyü obrazlar – ağac, alaçıq, hana, yaylıq, təsbeh kimi detallar vasitəsilə bütöv bir cəmiyyətin mənəvi portretini yaradır. Oxucu şeiri bitirdikdən sonra yalnız uşaqlığı deyil, həm də insanın böyüdükcə itirdiyi saflığı, vicdanı və həqiqi mənəviyyatı düşünməyə başlayır. Bu da əsərin ən böyük bədii uğurudur.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri, özü kimi zahirən sadə görünsə də, çoxqatlı fəlsəfi məna daşıyır. Burada həyatın faniliyi, insanın mənəvi kasıblığı, vicdan, tənhalıq və taleyə boyun əymək kimi motivlər poetik obrazlarla ifadə olunub.

"İki ləpir qalıb palçıqlı yolda,
İt tutan qadını qan aparır, bax.
Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu,
Hərəni bir kövrək an aparır, bax."

Şair ilk misralardan oxucunu ağır və sarsıdıcı bir mənzərənin içinə aparır. "İki ləpir" insanın bu dünyada qoyduğu izləri simvolizə edir. Lakin bu izlər palçıqlı yoldadır. Bu da həyat yolunun çətinliklər, ağrılar və natamamlıqlarla dolu olduğunu göstərir.
"İt tutan qadını qan aparır" misrası realist olduğu qədər də simvolikdir. Buradakı qadın cəmiyyətin ən ağır, ən çətin yükünü daşıyan, lakin özü də həyatın amansızlığı qarşısında aciz qalan insan obrazıdır. "Qan aparır" ifadəsi həm faciəni, həm də ölümə aparan taleyi ifadə edir.
Şeirdə ən güclü misra isə budur:
"Tabutdan qəbirə kəsə yol yoxdu."
Bu fikir insanın ölümdən qaça bilməyəcəyini bildirir. Dünyada hər işin qısa yolu ola bilər, amma ölümün yox. İnsan son mənzilinə yalnız öz taleyinin müəyyən etdiyi yolla gedir.
"Hərəni bir kövrək an aparır" misrası isə göstərir ki, insanı ölümə çox vaxt böyük hadisələr deyil, bəzən cəmi bir zəif, kövrək an aparır.

"Bu qoca küçənin işığı hanı, -
Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?
Get, beş-on adamdan birinə pul ver,
Çəkil, bir baxışa tapım hansıdı."

Burada şair tənhalıq və mənəvi qaranlıq hissini ifadə edir.
"Qoca küçə" keçmiş həyatın, köhnə xatirələrin və yaşanmış ömrün rəmzidir. O küçənin işığının itməsini şair insan münasibətlərinin, ümidlərin və əvvəlki istiliyin yox olması kimi təqdim edir.
"Şeytan hardan bilsin, qapım hansıdı?" misrası çox maraqlı poetik paradoks yaradır. Şair demək istəyir ki, artıq o qədər unudulub, o qədər tənha qalıb ki, hətta şərin özü belə onun qapısını tanımır.
Son iki misrada isə insan münasibətlərinin saxtalaşmasına toxunur.
Pul verib insanların baxışını almaq mümkündürmü? Şair bunu kinayə ilə deyir. İnsanların baxışlarında səmimiyyət itib, həqiqi münasibəti seçmək çətinləşib.

"Eh, ürək quş kimi çırpınır çox vaxt,
Cibində bir ovuc savabın olmur.
Hesab dəftəridi bəlkə də həyat,
Vurusan-çıxırsan, cavabın olmur."

Bu bənd şeirin fəlsəfi mərkəzidir.
Ürək daim arzularla yaşayır, lakin insan ömrünün sonunda baxır ki, mənəvi qazancı çox azdır.
"Cibində bir ovuc savabın olmur" misrası insanın vicdan qarşısında hesabatını ifadə edir. Burada "cib" maddiyyatı, "savab" isə mənəviyyatı simvolizə edir.
"Hesab dəftəridi bəlkə də həyat" misrası olduqca dərin qatlı bənzətmədir. İnsan bütün ömrü boyu hesab aparır, nə qazandı, nə itirdi, nə verdi, nə aldı.
Amma sonda bütün bu hesabların dəqiq cavabı olmur. Çünki həyat riyazi düstur deyil.

"Mən eşq nağılları oxumadım heç,
Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm,
getmə.
Ömrümü pul kimi xərclədim, heyif,
Gedirsən, sanma ki, deyəcəm:
getmə."

Son bənddə şair artıq həyatına yekun qiymət verir. "Eşq nağılları oxumadım" deməklə romantik xəyallardan uzaq yaşadığını bildirir.
"Günaha yağ sürtüb, yeyəcəm" ifadəsi xalq danışıq dilindən gələn sərt, ironik obrazdır. Burada insanın öz qüsurlarını gizlətmədən qəbul etməsi, həyatın acısını istehzayla qarşılaması hiss olunur.
"Ömrümü pul kimi xərclədim" misrası isə şeirin ən təsirli etiraflarından biridir. Pul necə düşünülmədən xərclənirsə, şair də ömrünün əldən necə çıxdığını eyni ağrı ilə anlayır.

"Gedirsən, sanma ki, deyəcəm: getmə." - misrasında zahirdə qürur təsiri bağışlasa da, əslində dərin inciklik və təslimiyyət daşıyır. Şair bilir ki, gedən nə sevgi, nə zaman, nə də ömür geri qayıtmır. Buna görə də "getmə" deməyin faydasız olduğunu anlayır.

Hikmət Məlikzadənin bu şeiri insan ömrünün hesabatıdır. Burada sevgi ikinci plandadır; əsas mövzu həyatın mənası, zamanın amansız axını, vicdan qarşısında cavabdehlik və insanın gecikmiş peşmanlığıdır. Şair obrazlı ifadələr, xalq danışıq üslubu və gözlənilməz metaforalar vasitəsilə oxucunu öz ömrünün də hesabatını aparmağa sövq edir.

Şeirin ən böyük bədii uğuru ondadır ki, müəllif böyük fəlsəfi fikirləri mürəkkəb sözlərlə deyil, gündəlik həyatın adi görünən obrazları ilə ifadə edir. Palçıqlı yol, ləpir, köhnə küçə, cib, hesab dəftəri və pul kimi sadə detallar dərin mənəvi məna qazanaraq həyatın faniliyini, insanın mənəvi məsuliyyətini və zamanın geri dönməzliyini düşündürən güclü poetik simvollara çevrilir. Bu xüsusiyyət Hikmət Məlikzadənin poeziyasına həm səmimiyyət, həm də təsir gücü bəxş edir.

Dəyərli əsil insan, dost, fədakar jurnalist, məsuliyyətli publisist, şair Hikmət Məlikzadəyə həyat və yaradıcılıq yolunda sağlam can sağlığı və uzun ömür ilə bərabər yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm. Allah qorusun sizi gözəl insan deyirəm.
Böyük səmimiyyətlə,

Elxas Comərd



]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Damət Salmanoğlu https://heqiqet.az/yazarlar/29651-damt-salmanolu.html https://heqiqet.az/yazarlar/29651-damt-salmanolu.html [allow-turbo]
Damət Salmanoğlu

Xəzərin füsunkar mənzərəsini seyr edərkən suyun necə böyük bir İlahi nemət olduğunu bir daha dərindən hiss etdim. Həmin duyğuların təsiri ilə bu şeir qələmə alındı.

Su…
Nə qədər böyük
Hikmətin vardı,
Bütün canlılar sənə möhtacdı.
İlahi möcüzə,
Həyat var səndə.
İnsanın varlığı, bütün vücudu,
Çamuru, mayası hamısı səndə…
​Dənizlər, okeanlar,
İlahi nemət.
Bilinən, bilinməyən
Sirli bir aləm…
Yaradan Memara deyilir əhsən!

19.07.2026

]]>[/allow-turbo] yazarlar heqiqet Sun, 19 Jul 2026 20:46:01 +0400 [/shortrss] [fullrss] Damət Salmanoğlu https://heqiqet.az/yazarlar/29651-damt-salmanolu.html https://heqiqet.az/yazarlar/29651-damt-salmanolu.html heqiqet Sun, 19 Jul 2026 20:46:01 +0400 ]]> [allow-turbo]
Damət Salmanoğlu

Xəzərin füsunkar mənzərəsini seyr edərkən suyun necə böyük bir İlahi nemət olduğunu bir daha dərindən hiss etdim. Həmin duyğuların təsiri ilə bu şeir qələmə alındı.

Su…
Nə qədər böyük
Hikmətin vardı,
Bütün canlılar sənə möhtacdı.
İlahi möcüzə,
Həyat var səndə.
İnsanın varlığı, bütün vücudu,
Çamuru, mayası hamısı səndə…
​Dənizlər, okeanlar,
İlahi nemət.
Bilinən, bilinməyən
Sirli bir aləm…
Yaradan Memara deyilir əhsən!

19.07.2026

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]
Damət Salmanoğlu

Xəzərin füsunkar mənzərəsini seyr edərkən suyun necə böyük bir İlahi nemət olduğunu bir daha dərindən hiss etdim. Həmin duyğuların təsiri ilə bu şeir qələmə alındı.

Su…
Nə qədər böyük
Hikmətin vardı,
Bütün canlılar sənə möhtacdı.
İlahi möcüzə,
Həyat var səndə.
İnsanın varlığı, bütün vücudu,
Çamuru, mayası hamısı səndə…
​Dənizlər, okeanlar,
İlahi nemət.
Bilinən, bilinməyən
Sirli bir aləm…
Yaradan Memara deyilir əhsən!

19.07.2026

]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Damət Salmanoğlu https://heqiqet.az/yazarlar/29651-damt-salmanolu.html yazarlar Sun, 19 Jul 2026 20:46:01 +0400
Damət Salmanoğlu

Xəzərin füsunkar mənzərəsini seyr edərkən suyun necə böyük bir İlahi nemət olduğunu bir daha dərindən hiss etdim. Həmin duyğuların təsiri ilə bu şeir qələmə alındı.

Su…
Nə qədər böyük
Hikmətin vardı,
Bütün canlılar sənə möhtacdı.
İlahi möcüzə,
Həyat var səndə.
İnsanın varlığı, bütün vücudu,
Çamuru, mayası hamısı səndə…
​Dənizlər, okeanlar,
İlahi nemət.
Bilinən, bilinməyən
Sirli bir aləm…
Yaradan Memara deyilir əhsən!

19.07.2026

 [allow-turbo]
Damət Salmanoğlu

Xəzərin füsunkar mənzərəsini seyr edərkən suyun necə böyük bir İlahi nemət olduğunu bir daha dərindən hiss etdim. Həmin duyğuların təsiri ilə bu şeir qələmə alındı.

Su…
Nə qədər böyük
Hikmətin vardı,
Bütün canlılar sənə möhtacdı.
İlahi möcüzə,
Həyat var səndə.
İnsanın varlığı, bütün vücudu,
Çamuru, mayası hamısı səndə…
​Dənizlər, okeanlar,
İlahi nemət.
Bilinən, bilinməyən
Sirli bir aləm…
Yaradan Memara deyilir əhsən!

19.07.2026

]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]
Damət Salmanoğlu

Xəzərin füsunkar mənzərəsini seyr edərkən suyun necə böyük bir İlahi nemət olduğunu bir daha dərindən hiss etdim. Həmin duyğuların təsiri ilə bu şeir qələmə alındı.

Su…
Nə qədər böyük
Hikmətin vardı,
Bütün canlılar sənə möhtacdı.
İlahi möcüzə,
Həyat var səndə.
İnsanın varlığı, bütün vücudu,
Çamuru, mayası hamısı səndə…
​Dənizlər, okeanlar,
İlahi nemət.
Bilinən, bilinməyən
Sirli bir aləm…
Yaradan Memara deyilir əhsən!

19.07.2026

]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Damət Salmanoğlu https://heqiqet.az/yazarlar/29646-damt-salmanolu.html https://heqiqet.az/yazarlar/29646-damt-salmanolu.html Damət Salmanoğlu [allow-turbo]
MƏN TÜRKƏM

Mən Türkəm, Türk oğluyam!
Cəsur Oğuz boyundanam.
Yaradanım uca Allah,
dinim islam,
Peyğəmbərim Məhəmməddir, sübhənallah.
Qəlbimdə var,
Əli eşqi,
Əli rəhmi.
İnsanlığa hörmətim var.
Gözlərimdə, ruhumda var,
Düşmənlərə, yağılara, yada qarşı bir şir fəhmi.
Böyük Türkün yaranışdan,
Hökmü olub ağır zəhmi.
Bilir dünya, bilir aləm,
Türk milləti yenilməzdir!
Şanlı, şöhrətli bayrağı,
Zirvələrdən enilməzdir!
Türk millətin sevməyənlər,
Min bir oyun, hiylə ilə,
İşğal etdi vətənimin bir parçasın.
Öz yurdundan köçkün oldu,
Minlərlə bacım, qardaşım.
Əsir düşdü dağım, dərəm,
Körpələrim pərən-pərən.
Çox deyildi:
"Havalanmır Xanın səsi,
Qarabağın şikəstəsi."
Qarabağım!
Danılmaz and yerim mənim.
Cənnətisən Azərbaycan millətinin.
Günəş doğdu!
Sonu çatdı indən belə zülmətinin!
İgidlərə, ərənlərə hücum əmri verilən an,
Uğurunda can verdilər,
Qan tökdülər.
Sinən üstən qırx dörd günə,
Zəfər adlı yol çəkdilir.
Bu yol səni birləşdirdi,
Otuz illik keçmişinə.
Bu yol səni azadlığa aparan yol,
Bu yol səni əsarətdən qoparan yol.
Bu yol keçib Zəngəzurdan,
Həsrətləri kül edəcək,
Yandıracaq.
Bu yol sənin dostlarını sevindirib,
Düşmənini sındıracaq.
Türk oğluyam! Şəhid olub, uğurunda versəm də can,
Biləcəm ki,
Sən bütövsən, sən azadsan, Azərbaycan!

UNUTMAQ İSTƏDİM SƏNİ

Unutmaq istədim səni,
Saçlarıma düşən dəndə.
Çilik-çilik arzularım
dedi: Günah yoxdu səndə..
***
Səndən qalan xatirə də,
Yetim-yetim mənə baxır.
Yaşı donur gözlərində,
Kövrəldikcə məni sıxır.
***
Həsrətimlə qucaqlaşıb,
Hərdən həmsöhbət oluram.
Baş qoyanda dizlərimə,
Ətrini ondan alıram.

21.10.2022

HAYDI ULU TÜRKÜM

Yenə də, qəlbinin sarı simləri,
Azadlıq uğrunda qoşa ötüşüb.
Səslənir hər yanda zəfər türküsü,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
İlahi qüvvədən bir mesaj alıb,
Keçilməz sədlərdən izini salıb,
Mübariz-Poladlar sələfin olub,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Sən türksən! Bu sənin böyük uğurun,
Düşməni əzibdir dəmir yumruğun.
Sənə kəm baxanın kəs quyruğunu,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Çəkin sinənizə Vətən ətrini,
Dəlin sinəsindən həsrət çətrini.
Yazın tarixlərə zəfər sətrini,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Təbrizə azadlıq izi salınsın,
Hər yerdə turanın marşı çalınsın.
Körpə məzlumların öcü alınsın,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!

YAZAMMIRAM QAYIT GƏL

Çəkilib səssizliyə,
Sənə məktub yazıram..
Qurduğum cümlələrdə,
Misra-misra azıram...
***
Yazıram, axtar məni,
Söhbətində, sözündə.
Həyatın xoş üzünü,
Görüm sənin gözündə..
***
Nə edim, yazammıram,
Ayrılıq kəlməsini.
Qaytar, özümə qaytar,
Yaşamaq həvəsini.
***
Yollarına baxıram,
Həsrət yağışı yağır.
Ümidlərim çırpınır,
Darıxıram mən fağır.
***
Yazammıram bağışla,
Yazammıram qayıt gəl.
İllərdir mürgüləyən,
Ürəyini oyat, gəl...

25.01.2023

YAĞIŞ DAMCISI

Dənizin qoynunda sürünür bulud,
Deyəsən bu axşam yağış yağacaq.
Dalğalar əl açıb göylərə sarı,
Sanki yağış ilə qucaqlaşacaq...
***
Mənə bu mənzərə çox xatırladır,
Sənin saçlarına yağan yağışı.
Sənli xatirələr sənsiz bu axşam,
Yenə pıçıltıyla səndən danışır..
***
Bəlkə də, həsrətin göz yaşlarıdır,
Göylərdən süzülən yağış damcısı.
Əsən küləklər də təcəssümüdür,
Sənsiz günlərimin ağrı-acısı.

01.02.2023

ÖZÜMÜN SINAĞIYAM

Yenə xəyallarım gəzib-dolanır,
Artır bir yarpaq da xəzan bağında,
Kədərlə sevincim əl-ələ tutub,
Ömrümün, günümün müdrük çağında.
***
Dərdə məğlub olan qara saçlarım,
Sanki bir-birini məzəmmət edir.
Gözümün önündən keçən günlərim,
Kino lenti kimi fırlanır, gedir..
***
Dünən uşaq idim, heç düşünməzdim,
Sabah qocalığın qonağıyam mən.
Özgə sınaqları ötüb keçsəm də,
Özümün cavabsız sınağıyam mən.
***
Hanı sevgi dolu gənclik illərim?
Mən onu harada itirib gəldim.
Axı bu yaşa da boş gəlməmişəm,
Ümid qatarımı ötürüb gəldim.
***
İndi bir arzum var, son mənzilimə,
Əməl karvanımı doldurub gedim.
Bilmədən kiminsə qəlb bağçasına,
Əkdiyim tikanı soldurub gedim.

05.03.2023


ARZULAR

İlahi, Vətənin bütövlüyünü,
İzn ver yenidən görüm yaşayım.
Gülüstan bağının çıxım seyrinə,
Lalə-nərgizini dərim, yaşayım.
***
Keçdiyim yerlərin yol işarəsi,
Öz ana dilimdə yazılsın yenə.
Necə ki, pozmuşduq əsrlər öncə,
Düşmənin niyyəti pozulsun yenə.
***
Ərdəbil həsrətim çatsın sonuna,
Dərdi savalanda əsarət edim.
Gözləri yol çəkən babalarımın,
Məzar daşlarını ziyarət edim.
***
Astara adında iki şəhərim,
Birləşib təklənsin əvvəlki kimi.
Sevinc göz yaşlarım süzülüb axsın,
Xəstə Urmiyanın olsun həkimi.
***
Duyum şah babamın ayaq səsini,
Gəzim Təbrizdəki xiyabanları.
Qayıdım altı əsr keçmişə sarı,
Xəyalda yaşayım ötən anları.
***
Həmədan, Vərziqan, Əhər Zəncanım,
Ulu Türk soyumun məkanı olub.
Germi, Xoy, Qaradağ, Heran, Əcəbşir,
Ustad aşıqların dastanı olub...
***
Ucalıb göylərə salam yetirsin,
Bayrağım bəzəsin daş qalaları.
Şəhriyar şeirini ana dilində,
Söyləsin yurdumun şən balaları.
***
Bunu hər kəs bilir, zaman yetişib,
Dünyanın hakimi Türk olacaqdır!
Bizim qılıncımız çıxsa qınından,
Düşmənin gözünə qan dolacaqdır!!!

13.03.2023.


TAYYİB ƏRDOĞAN

Sən, ey zəmanənin yücə lideri,
On dörd mayısda da, qalib olacan.
İslam sancağını ucaldıb göyə,
Kafirin canına lərzə salacan.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Soysuz baş qaldırar, namərd çoxalar,
Sən getsən dünyanın dəngi pozular.
Pərən-pərən olar Turan birliyi,
Türküm nərə çəkməz, cəngi pozular,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Atalar düz deyib bunu əzəldən,
Yaxşılıq etdikcə ucalır insan.
Çox yaşa, ey türkün xilaskar oğlu,
Tək sənə yaraşır bu böyük ad-san,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Yanında dayaqdır Dövlət Bağçalı,
Qardaşın bir yanda, dostun bir yanda.
Dünyanın xoşbəxti özüm olacam,
Qalib olduğunu bilib-duyanda.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Azəri türkləri yanındadır, bil,
Amalın, əqidən mübarək olsun!
Arzumdur, başqanım, dünya bağında,
Dostun pöhrələnsin, düşmənin solsun.
Bilirəm, qalibsən, Tayib Ərdoğan.

02.04.2023


BÜTÖV AZƏRBAYCAN QURULACAQDIR

Mən qürur duyuram öz Vətənimlə,
Hər dağı, hər daşı tarixim, izim.
Ulu babalardan əmanət qalıb,
Göyçəm, Ərdəbilim, Bakım, Təbrizim.
***
Çəkmir baxışlarım yol Qarabağa,
Qalıb əsirlikdə Vətən torpağı.
Hələ bütöv deyil Azərbaycanım,
Hələ dalğalanmır Turan bayrağı.
***
Bağlıdır Dərbəndin dəmir qapısı,
Zəngəzur mahalı bizi çağırır.
Necə böldülərsə əsrlər boyu,
Vətənin özündən dərdi ağırdı.
***
Savaş meydanıdır o tay, bu tayın,
Arazın suları Şəhid qanıdır.
Hər il "Türkmənçayda" boğuluruq biz,
Hər yer bu Vətənin "Gülüstanıdır"
***
Bir gün çəkiləcək qara buludlar,
"Kürəkçay", suların durulacaqdır.
Babam Xətainin təməli üstə,
Bütöv Azərbaycan qurulacaqdır.




HAQQIN SƏSİDİR

"Səxavətli olun", demiş babalar,
Yetimin, yesirin əlindən tutun.
Dodaqdan çıxdısa o sənin deyil,
Sözü sahibinin dilindən tutun.
***
Dünyanın malına uyan insanlar,
Özünə edərlər qəsd-qərəzini.
Yaxşılıq pisliyin kəffarəsidir,
Movlam nizamlayar daş tərəzini...
***
Düşünmə gün ötüb gələcək sonu,
Hər günün özünün tarix yaşı var.
Nə qədər qaçsan da, ey insan oğlu,
Məzarın üstündə əhlət daşı var...
***
Namusla yaşayan vicdanlı insan,
Yenilməz nəfsinə, cənnət bəsidir.
Səsini özündən uca sayanlar,
Dünyada bir səs var, Haqqın səsidir.

10.05.2023]]>[/allow-turbo] yazarlar heqiqet Sun, 19 Jul 2026 11:29:58 +0400 [/shortrss] [fullrss] Damət Salmanoğlu https://heqiqet.az/yazarlar/29646-damt-salmanolu.html https://heqiqet.az/yazarlar/29646-damt-salmanolu.html heqiqet Sun, 19 Jul 2026 11:29:58 +0400 ]]> [allow-turbo]
MƏN TÜRKƏM

Mən Türkəm, Türk oğluyam!
Cəsur Oğuz boyundanam.
Yaradanım uca Allah,
dinim islam,
Peyğəmbərim Məhəmməddir, sübhənallah.
Qəlbimdə var,
Əli eşqi,
Əli rəhmi.
İnsanlığa hörmətim var.
Gözlərimdə, ruhumda var,
Düşmənlərə, yağılara, yada qarşı bir şir fəhmi.
Böyük Türkün yaranışdan,
Hökmü olub ağır zəhmi.
Bilir dünya, bilir aləm,
Türk milləti yenilməzdir!
Şanlı, şöhrətli bayrağı,
Zirvələrdən enilməzdir!
Türk millətin sevməyənlər,
Min bir oyun, hiylə ilə,
İşğal etdi vətənimin bir parçasın.
Öz yurdundan köçkün oldu,
Minlərlə bacım, qardaşım.
Əsir düşdü dağım, dərəm,
Körpələrim pərən-pərən.
Çox deyildi:
"Havalanmır Xanın səsi,
Qarabağın şikəstəsi."
Qarabağım!
Danılmaz and yerim mənim.
Cənnətisən Azərbaycan millətinin.
Günəş doğdu!
Sonu çatdı indən belə zülmətinin!
İgidlərə, ərənlərə hücum əmri verilən an,
Uğurunda can verdilər,
Qan tökdülər.
Sinən üstən qırx dörd günə,
Zəfər adlı yol çəkdilir.
Bu yol səni birləşdirdi,
Otuz illik keçmişinə.
Bu yol səni azadlığa aparan yol,
Bu yol səni əsarətdən qoparan yol.
Bu yol keçib Zəngəzurdan,
Həsrətləri kül edəcək,
Yandıracaq.
Bu yol sənin dostlarını sevindirib,
Düşmənini sındıracaq.
Türk oğluyam! Şəhid olub, uğurunda versəm də can,
Biləcəm ki,
Sən bütövsən, sən azadsan, Azərbaycan!

UNUTMAQ İSTƏDİM SƏNİ

Unutmaq istədim səni,
Saçlarıma düşən dəndə.
Çilik-çilik arzularım
dedi: Günah yoxdu səndə..
***
Səndən qalan xatirə də,
Yetim-yetim mənə baxır.
Yaşı donur gözlərində,
Kövrəldikcə məni sıxır.
***
Həsrətimlə qucaqlaşıb,
Hərdən həmsöhbət oluram.
Baş qoyanda dizlərimə,
Ətrini ondan alıram.

21.10.2022

HAYDI ULU TÜRKÜM

Yenə də, qəlbinin sarı simləri,
Azadlıq uğrunda qoşa ötüşüb.
Səslənir hər yanda zəfər türküsü,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
İlahi qüvvədən bir mesaj alıb,
Keçilməz sədlərdən izini salıb,
Mübariz-Poladlar sələfin olub,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Sən türksən! Bu sənin böyük uğurun,
Düşməni əzibdir dəmir yumruğun.
Sənə kəm baxanın kəs quyruğunu,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Çəkin sinənizə Vətən ətrini,
Dəlin sinəsindən həsrət çətrini.
Yazın tarixlərə zəfər sətrini,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Təbrizə azadlıq izi salınsın,
Hər yerdə turanın marşı çalınsın.
Körpə məzlumların öcü alınsın,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!

YAZAMMIRAM QAYIT GƏL

Çəkilib səssizliyə,
Sənə məktub yazıram..
Qurduğum cümlələrdə,
Misra-misra azıram...
***
Yazıram, axtar məni,
Söhbətində, sözündə.
Həyatın xoş üzünü,
Görüm sənin gözündə..
***
Nə edim, yazammıram,
Ayrılıq kəlməsini.
Qaytar, özümə qaytar,
Yaşamaq həvəsini.
***
Yollarına baxıram,
Həsrət yağışı yağır.
Ümidlərim çırpınır,
Darıxıram mən fağır.
***
Yazammıram bağışla,
Yazammıram qayıt gəl.
İllərdir mürgüləyən,
Ürəyini oyat, gəl...

25.01.2023

YAĞIŞ DAMCISI

Dənizin qoynunda sürünür bulud,
Deyəsən bu axşam yağış yağacaq.
Dalğalar əl açıb göylərə sarı,
Sanki yağış ilə qucaqlaşacaq...
***
Mənə bu mənzərə çox xatırladır,
Sənin saçlarına yağan yağışı.
Sənli xatirələr sənsiz bu axşam,
Yenə pıçıltıyla səndən danışır..
***
Bəlkə də, həsrətin göz yaşlarıdır,
Göylərdən süzülən yağış damcısı.
Əsən küləklər də təcəssümüdür,
Sənsiz günlərimin ağrı-acısı.

01.02.2023

ÖZÜMÜN SINAĞIYAM

Yenə xəyallarım gəzib-dolanır,
Artır bir yarpaq da xəzan bağında,
Kədərlə sevincim əl-ələ tutub,
Ömrümün, günümün müdrük çağında.
***
Dərdə məğlub olan qara saçlarım,
Sanki bir-birini məzəmmət edir.
Gözümün önündən keçən günlərim,
Kino lenti kimi fırlanır, gedir..
***
Dünən uşaq idim, heç düşünməzdim,
Sabah qocalığın qonağıyam mən.
Özgə sınaqları ötüb keçsəm də,
Özümün cavabsız sınağıyam mən.
***
Hanı sevgi dolu gənclik illərim?
Mən onu harada itirib gəldim.
Axı bu yaşa da boş gəlməmişəm,
Ümid qatarımı ötürüb gəldim.
***
İndi bir arzum var, son mənzilimə,
Əməl karvanımı doldurub gedim.
Bilmədən kiminsə qəlb bağçasına,
Əkdiyim tikanı soldurub gedim.

05.03.2023


ARZULAR

İlahi, Vətənin bütövlüyünü,
İzn ver yenidən görüm yaşayım.
Gülüstan bağının çıxım seyrinə,
Lalə-nərgizini dərim, yaşayım.
***
Keçdiyim yerlərin yol işarəsi,
Öz ana dilimdə yazılsın yenə.
Necə ki, pozmuşduq əsrlər öncə,
Düşmənin niyyəti pozulsun yenə.
***
Ərdəbil həsrətim çatsın sonuna,
Dərdi savalanda əsarət edim.
Gözləri yol çəkən babalarımın,
Məzar daşlarını ziyarət edim.
***
Astara adında iki şəhərim,
Birləşib təklənsin əvvəlki kimi.
Sevinc göz yaşlarım süzülüb axsın,
Xəstə Urmiyanın olsun həkimi.
***
Duyum şah babamın ayaq səsini,
Gəzim Təbrizdəki xiyabanları.
Qayıdım altı əsr keçmişə sarı,
Xəyalda yaşayım ötən anları.
***
Həmədan, Vərziqan, Əhər Zəncanım,
Ulu Türk soyumun məkanı olub.
Germi, Xoy, Qaradağ, Heran, Əcəbşir,
Ustad aşıqların dastanı olub...
***
Ucalıb göylərə salam yetirsin,
Bayrağım bəzəsin daş qalaları.
Şəhriyar şeirini ana dilində,
Söyləsin yurdumun şən balaları.
***
Bunu hər kəs bilir, zaman yetişib,
Dünyanın hakimi Türk olacaqdır!
Bizim qılıncımız çıxsa qınından,
Düşmənin gözünə qan dolacaqdır!!!

13.03.2023.


TAYYİB ƏRDOĞAN

Sən, ey zəmanənin yücə lideri,
On dörd mayısda da, qalib olacan.
İslam sancağını ucaldıb göyə,
Kafirin canına lərzə salacan.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Soysuz baş qaldırar, namərd çoxalar,
Sən getsən dünyanın dəngi pozular.
Pərən-pərən olar Turan birliyi,
Türküm nərə çəkməz, cəngi pozular,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Atalar düz deyib bunu əzəldən,
Yaxşılıq etdikcə ucalır insan.
Çox yaşa, ey türkün xilaskar oğlu,
Tək sənə yaraşır bu böyük ad-san,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Yanında dayaqdır Dövlət Bağçalı,
Qardaşın bir yanda, dostun bir yanda.
Dünyanın xoşbəxti özüm olacam,
Qalib olduğunu bilib-duyanda.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Azəri türkləri yanındadır, bil,
Amalın, əqidən mübarək olsun!
Arzumdur, başqanım, dünya bağında,
Dostun pöhrələnsin, düşmənin solsun.
Bilirəm, qalibsən, Tayib Ərdoğan.

02.04.2023


BÜTÖV AZƏRBAYCAN QURULACAQDIR

Mən qürur duyuram öz Vətənimlə,
Hər dağı, hər daşı tarixim, izim.
Ulu babalardan əmanət qalıb,
Göyçəm, Ərdəbilim, Bakım, Təbrizim.
***
Çəkmir baxışlarım yol Qarabağa,
Qalıb əsirlikdə Vətən torpağı.
Hələ bütöv deyil Azərbaycanım,
Hələ dalğalanmır Turan bayrağı.
***
Bağlıdır Dərbəndin dəmir qapısı,
Zəngəzur mahalı bizi çağırır.
Necə böldülərsə əsrlər boyu,
Vətənin özündən dərdi ağırdı.
***
Savaş meydanıdır o tay, bu tayın,
Arazın suları Şəhid qanıdır.
Hər il "Türkmənçayda" boğuluruq biz,
Hər yer bu Vətənin "Gülüstanıdır"
***
Bir gün çəkiləcək qara buludlar,
"Kürəkçay", suların durulacaqdır.
Babam Xətainin təməli üstə,
Bütöv Azərbaycan qurulacaqdır.




HAQQIN SƏSİDİR

"Səxavətli olun", demiş babalar,
Yetimin, yesirin əlindən tutun.
Dodaqdan çıxdısa o sənin deyil,
Sözü sahibinin dilindən tutun.
***
Dünyanın malına uyan insanlar,
Özünə edərlər qəsd-qərəzini.
Yaxşılıq pisliyin kəffarəsidir,
Movlam nizamlayar daş tərəzini...
***
Düşünmə gün ötüb gələcək sonu,
Hər günün özünün tarix yaşı var.
Nə qədər qaçsan da, ey insan oğlu,
Məzarın üstündə əhlət daşı var...
***
Namusla yaşayan vicdanlı insan,
Yenilməz nəfsinə, cənnət bəsidir.
Səsini özündən uca sayanlar,
Dünyada bir səs var, Haqqın səsidir.

10.05.2023]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]
MƏN TÜRKƏM

Mən Türkəm, Türk oğluyam!
Cəsur Oğuz boyundanam.
Yaradanım uca Allah,
dinim islam,
Peyğəmbərim Məhəmməddir, sübhənallah.
Qəlbimdə var,
Əli eşqi,
Əli rəhmi.
İnsanlığa hörmətim var.
Gözlərimdə, ruhumda var,
Düşmənlərə, yağılara, yada qarşı bir şir fəhmi.
Böyük Türkün yaranışdan,
Hökmü olub ağır zəhmi.
Bilir dünya, bilir aləm,
Türk milləti yenilməzdir!
Şanlı, şöhrətli bayrağı,
Zirvələrdən enilməzdir!
Türk millətin sevməyənlər,
Min bir oyun, hiylə ilə,
İşğal etdi vətənimin bir parçasın.
Öz yurdundan köçkün oldu,
Minlərlə bacım, qardaşım.
Əsir düşdü dağım, dərəm,
Körpələrim pərən-pərən.
Çox deyildi:
"Havalanmır Xanın səsi,
Qarabağın şikəstəsi."
Qarabağım!
Danılmaz and yerim mənim.
Cənnətisən Azərbaycan millətinin.
Günəş doğdu!
Sonu çatdı indən belə zülmətinin!
İgidlərə, ərənlərə hücum əmri verilən an,
Uğurunda can verdilər,
Qan tökdülər.
Sinən üstən qırx dörd günə,
Zəfər adlı yol çəkdilir.
Bu yol səni birləşdirdi,
Otuz illik keçmişinə.
Bu yol səni azadlığa aparan yol,
Bu yol səni əsarətdən qoparan yol.
Bu yol keçib Zəngəzurdan,
Həsrətləri kül edəcək,
Yandıracaq.
Bu yol sənin dostlarını sevindirib,
Düşmənini sındıracaq.
Türk oğluyam! Şəhid olub, uğurunda versəm də can,
Biləcəm ki,
Sən bütövsən, sən azadsan, Azərbaycan!

UNUTMAQ İSTƏDİM SƏNİ

Unutmaq istədim səni,
Saçlarıma düşən dəndə.
Çilik-çilik arzularım
dedi: Günah yoxdu səndə..
***
Səndən qalan xatirə də,
Yetim-yetim mənə baxır.
Yaşı donur gözlərində,
Kövrəldikcə məni sıxır.
***
Həsrətimlə qucaqlaşıb,
Hərdən həmsöhbət oluram.
Baş qoyanda dizlərimə,
Ətrini ondan alıram.

21.10.2022

HAYDI ULU TÜRKÜM

Yenə də, qəlbinin sarı simləri,
Azadlıq uğrunda qoşa ötüşüb.
Səslənir hər yanda zəfər türküsü,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
İlahi qüvvədən bir mesaj alıb,
Keçilməz sədlərdən izini salıb,
Mübariz-Poladlar sələfin olub,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Sən türksən! Bu sənin böyük uğurun,
Düşməni əzibdir dəmir yumruğun.
Sənə kəm baxanın kəs quyruğunu,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Çəkin sinənizə Vətən ətrini,
Dəlin sinəsindən həsrət çətrini.
Yazın tarixlərə zəfər sətrini,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Təbrizə azadlıq izi salınsın,
Hər yerdə turanın marşı çalınsın.
Körpə məzlumların öcü alınsın,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!

YAZAMMIRAM QAYIT GƏL

Çəkilib səssizliyə,
Sənə məktub yazıram..
Qurduğum cümlələrdə,
Misra-misra azıram...
***
Yazıram, axtar məni,
Söhbətində, sözündə.
Həyatın xoş üzünü,
Görüm sənin gözündə..
***
Nə edim, yazammıram,
Ayrılıq kəlməsini.
Qaytar, özümə qaytar,
Yaşamaq həvəsini.
***
Yollarına baxıram,
Həsrət yağışı yağır.
Ümidlərim çırpınır,
Darıxıram mən fağır.
***
Yazammıram bağışla,
Yazammıram qayıt gəl.
İllərdir mürgüləyən,
Ürəyini oyat, gəl...

25.01.2023

YAĞIŞ DAMCISI

Dənizin qoynunda sürünür bulud,
Deyəsən bu axşam yağış yağacaq.
Dalğalar əl açıb göylərə sarı,
Sanki yağış ilə qucaqlaşacaq...
***
Mənə bu mənzərə çox xatırladır,
Sənin saçlarına yağan yağışı.
Sənli xatirələr sənsiz bu axşam,
Yenə pıçıltıyla səndən danışır..
***
Bəlkə də, həsrətin göz yaşlarıdır,
Göylərdən süzülən yağış damcısı.
Əsən küləklər də təcəssümüdür,
Sənsiz günlərimin ağrı-acısı.

01.02.2023

ÖZÜMÜN SINAĞIYAM

Yenə xəyallarım gəzib-dolanır,
Artır bir yarpaq da xəzan bağında,
Kədərlə sevincim əl-ələ tutub,
Ömrümün, günümün müdrük çağında.
***
Dərdə məğlub olan qara saçlarım,
Sanki bir-birini məzəmmət edir.
Gözümün önündən keçən günlərim,
Kino lenti kimi fırlanır, gedir..
***
Dünən uşaq idim, heç düşünməzdim,
Sabah qocalığın qonağıyam mən.
Özgə sınaqları ötüb keçsəm də,
Özümün cavabsız sınağıyam mən.
***
Hanı sevgi dolu gənclik illərim?
Mən onu harada itirib gəldim.
Axı bu yaşa da boş gəlməmişəm,
Ümid qatarımı ötürüb gəldim.
***
İndi bir arzum var, son mənzilimə,
Əməl karvanımı doldurub gedim.
Bilmədən kiminsə qəlb bağçasına,
Əkdiyim tikanı soldurub gedim.

05.03.2023


ARZULAR

İlahi, Vətənin bütövlüyünü,
İzn ver yenidən görüm yaşayım.
Gülüstan bağının çıxım seyrinə,
Lalə-nərgizini dərim, yaşayım.
***
Keçdiyim yerlərin yol işarəsi,
Öz ana dilimdə yazılsın yenə.
Necə ki, pozmuşduq əsrlər öncə,
Düşmənin niyyəti pozulsun yenə.
***
Ərdəbil həsrətim çatsın sonuna,
Dərdi savalanda əsarət edim.
Gözləri yol çəkən babalarımın,
Məzar daşlarını ziyarət edim.
***
Astara adında iki şəhərim,
Birləşib təklənsin əvvəlki kimi.
Sevinc göz yaşlarım süzülüb axsın,
Xəstə Urmiyanın olsun həkimi.
***
Duyum şah babamın ayaq səsini,
Gəzim Təbrizdəki xiyabanları.
Qayıdım altı əsr keçmişə sarı,
Xəyalda yaşayım ötən anları.
***
Həmədan, Vərziqan, Əhər Zəncanım,
Ulu Türk soyumun məkanı olub.
Germi, Xoy, Qaradağ, Heran, Əcəbşir,
Ustad aşıqların dastanı olub...
***
Ucalıb göylərə salam yetirsin,
Bayrağım bəzəsin daş qalaları.
Şəhriyar şeirini ana dilində,
Söyləsin yurdumun şən balaları.
***
Bunu hər kəs bilir, zaman yetişib,
Dünyanın hakimi Türk olacaqdır!
Bizim qılıncımız çıxsa qınından,
Düşmənin gözünə qan dolacaqdır!!!

13.03.2023.


TAYYİB ƏRDOĞAN

Sən, ey zəmanənin yücə lideri,
On dörd mayısda da, qalib olacan.
İslam sancağını ucaldıb göyə,
Kafirin canına lərzə salacan.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Soysuz baş qaldırar, namərd çoxalar,
Sən getsən dünyanın dəngi pozular.
Pərən-pərən olar Turan birliyi,
Türküm nərə çəkməz, cəngi pozular,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Atalar düz deyib bunu əzəldən,
Yaxşılıq etdikcə ucalır insan.
Çox yaşa, ey türkün xilaskar oğlu,
Tək sənə yaraşır bu böyük ad-san,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Yanında dayaqdır Dövlət Bağçalı,
Qardaşın bir yanda, dostun bir yanda.
Dünyanın xoşbəxti özüm olacam,
Qalib olduğunu bilib-duyanda.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Azəri türkləri yanındadır, bil,
Amalın, əqidən mübarək olsun!
Arzumdur, başqanım, dünya bağında,
Dostun pöhrələnsin, düşmənin solsun.
Bilirəm, qalibsən, Tayib Ərdoğan.

02.04.2023


BÜTÖV AZƏRBAYCAN QURULACAQDIR

Mən qürur duyuram öz Vətənimlə,
Hər dağı, hər daşı tarixim, izim.
Ulu babalardan əmanət qalıb,
Göyçəm, Ərdəbilim, Bakım, Təbrizim.
***
Çəkmir baxışlarım yol Qarabağa,
Qalıb əsirlikdə Vətən torpağı.
Hələ bütöv deyil Azərbaycanım,
Hələ dalğalanmır Turan bayrağı.
***
Bağlıdır Dərbəndin dəmir qapısı,
Zəngəzur mahalı bizi çağırır.
Necə böldülərsə əsrlər boyu,
Vətənin özündən dərdi ağırdı.
***
Savaş meydanıdır o tay, bu tayın,
Arazın suları Şəhid qanıdır.
Hər il "Türkmənçayda" boğuluruq biz,
Hər yer bu Vətənin "Gülüstanıdır"
***
Bir gün çəkiləcək qara buludlar,
"Kürəkçay", suların durulacaqdır.
Babam Xətainin təməli üstə,
Bütöv Azərbaycan qurulacaqdır.




HAQQIN SƏSİDİR

"Səxavətli olun", demiş babalar,
Yetimin, yesirin əlindən tutun.
Dodaqdan çıxdısa o sənin deyil,
Sözü sahibinin dilindən tutun.
***
Dünyanın malına uyan insanlar,
Özünə edərlər qəsd-qərəzini.
Yaxşılıq pisliyin kəffarəsidir,
Movlam nizamlayar daş tərəzini...
***
Düşünmə gün ötüb gələcək sonu,
Hər günün özünün tarix yaşı var.
Nə qədər qaçsan da, ey insan oğlu,
Məzarın üstündə əhlət daşı var...
***
Namusla yaşayan vicdanlı insan,
Yenilməz nəfsinə, cənnət bəsidir.
Səsini özündən uca sayanlar,
Dünyada bir səs var, Haqqın səsidir.

10.05.2023]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Damət Salmanoğlu https://heqiqet.az/yazarlar/29646-damt-salmanolu.html Damət Salmanoğlu yazarlar Sun, 19 Jul 2026 11:29:58 +0400 Damət Salmanoğlu
MƏN TÜRKƏM

Mən Türkəm, Türk oğluyam!
Cəsur Oğuz boyundanam.
Yaradanım uca Allah,
dinim islam,
Peyğəmbərim Məhəmməddir, sübhənallah.
Qəlbimdə var,
Əli eşqi,
Əli rəhmi.
İnsanlığa hörmətim var.
Gözlərimdə, ruhumda var,
Düşmənlərə, yağılara, yada qarşı bir şir fəhmi.
Böyük Türkün yaranışdan,
Hökmü olub ağır zəhmi.
Bilir dünya, bilir aləm,
Türk milləti yenilməzdir!
Şanlı, şöhrətli bayrağı,
Zirvələrdən enilməzdir!
Türk millətin sevməyənlər,
Min bir oyun, hiylə ilə,
İşğal etdi vətənimin bir parçasın.
Öz yurdundan köçkün oldu,
Minlərlə bacım, qardaşım.
Əsir düşdü dağım, dərəm,
Körpələrim pərən-pərən.
Çox deyildi:
"Havalanmır Xanın səsi,
Qarabağın şikəstəsi."
Qarabağım!
Danılmaz and yerim mənim.
Cənnətisən Azərbaycan millətinin.
Günəş doğdu!
Sonu çatdı indən belə zülmətinin!
İgidlərə, ərənlərə hücum əmri verilən an,
Uğurunda can verdilər,
Qan tökdülər.
Sinən üstən qırx dörd günə,
Zəfər adlı yol çəkdilir.
Bu yol səni birləşdirdi,
Otuz illik keçmişinə.
Bu yol səni azadlığa aparan yol,
Bu yol səni əsarətdən qoparan yol.
Bu yol keçib Zəngəzurdan,
Həsrətləri kül edəcək,
Yandıracaq.
Bu yol sənin dostlarını sevindirib,
Düşmənini sındıracaq.
Türk oğluyam! Şəhid olub, uğurunda versəm də can,
Biləcəm ki,
Sən bütövsən, sən azadsan, Azərbaycan!

UNUTMAQ İSTƏDİM SƏNİ

Unutmaq istədim səni,
Saçlarıma düşən dəndə.
Çilik-çilik arzularım
dedi: Günah yoxdu səndə..
***
Səndən qalan xatirə də,
Yetim-yetim mənə baxır.
Yaşı donur gözlərində,
Kövrəldikcə məni sıxır.
***
Həsrətimlə qucaqlaşıb,
Hərdən həmsöhbət oluram.
Baş qoyanda dizlərimə,
Ətrini ondan alıram.

21.10.2022

HAYDI ULU TÜRKÜM

Yenə də, qəlbinin sarı simləri,
Azadlıq uğrunda qoşa ötüşüb.
Səslənir hər yanda zəfər türküsü,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
İlahi qüvvədən bir mesaj alıb,
Keçilməz sədlərdən izini salıb,
Mübariz-Poladlar sələfin olub,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Sən türksən! Bu sənin böyük uğurun,
Düşməni əzibdir dəmir yumruğun.
Sənə kəm baxanın kəs quyruğunu,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Çəkin sinənizə Vətən ətrini,
Dəlin sinəsindən həsrət çətrini.
Yazın tarixlərə zəfər sətrini,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Təbrizə azadlıq izi salınsın,
Hər yerdə turanın marşı çalınsın.
Körpə məzlumların öcü alınsın,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!

YAZAMMIRAM QAYIT GƏL

Çəkilib səssizliyə,
Sənə məktub yazıram..
Qurduğum cümlələrdə,
Misra-misra azıram...
***
Yazıram, axtar məni,
Söhbətində, sözündə.
Həyatın xoş üzünü,
Görüm sənin gözündə..
***
Nə edim, yazammıram,
Ayrılıq kəlməsini.
Qaytar, özümə qaytar,
Yaşamaq həvəsini.
***
Yollarına baxıram,
Həsrət yağışı yağır.
Ümidlərim çırpınır,
Darıxıram mən fağır.
***
Yazammıram bağışla,
Yazammıram qayıt gəl.
İllərdir mürgüləyən,
Ürəyini oyat, gəl...

25.01.2023

YAĞIŞ DAMCISI

Dənizin qoynunda sürünür bulud,
Deyəsən bu axşam yağış yağacaq.
Dalğalar əl açıb göylərə sarı,
Sanki yağış ilə qucaqlaşacaq...
***
Mənə bu mənzərə çox xatırladır,
Sənin saçlarına yağan yağışı.
Sənli xatirələr sənsiz bu axşam,
Yenə pıçıltıyla səndən danışır..
***
Bəlkə də, həsrətin göz yaşlarıdır,
Göylərdən süzülən yağış damcısı.
Əsən küləklər də təcəssümüdür,
Sənsiz günlərimin ağrı-acısı.

01.02.2023

ÖZÜMÜN SINAĞIYAM

Yenə xəyallarım gəzib-dolanır,
Artır bir yarpaq da xəzan bağında,
Kədərlə sevincim əl-ələ tutub,
Ömrümün, günümün müdrük çağında.
***
Dərdə məğlub olan qara saçlarım,
Sanki bir-birini məzəmmət edir.
Gözümün önündən keçən günlərim,
Kino lenti kimi fırlanır, gedir..
***
Dünən uşaq idim, heç düşünməzdim,
Sabah qocalığın qonağıyam mən.
Özgə sınaqları ötüb keçsəm də,
Özümün cavabsız sınağıyam mən.
***
Hanı sevgi dolu gənclik illərim?
Mən onu harada itirib gəldim.
Axı bu yaşa da boş gəlməmişəm,
Ümid qatarımı ötürüb gəldim.
***
İndi bir arzum var, son mənzilimə,
Əməl karvanımı doldurub gedim.
Bilmədən kiminsə qəlb bağçasına,
Əkdiyim tikanı soldurub gedim.

05.03.2023


ARZULAR

İlahi, Vətənin bütövlüyünü,
İzn ver yenidən görüm yaşayım.
Gülüstan bağının çıxım seyrinə,
Lalə-nərgizini dərim, yaşayım.
***
Keçdiyim yerlərin yol işarəsi,
Öz ana dilimdə yazılsın yenə.
Necə ki, pozmuşduq əsrlər öncə,
Düşmənin niyyəti pozulsun yenə.
***
Ərdəbil həsrətim çatsın sonuna,
Dərdi savalanda əsarət edim.
Gözləri yol çəkən babalarımın,
Məzar daşlarını ziyarət edim.
***
Astara adında iki şəhərim,
Birləşib təklənsin əvvəlki kimi.
Sevinc göz yaşlarım süzülüb axsın,
Xəstə Urmiyanın olsun həkimi.
***
Duyum şah babamın ayaq səsini,
Gəzim Təbrizdəki xiyabanları.
Qayıdım altı əsr keçmişə sarı,
Xəyalda yaşayım ötən anları.
***
Həmədan, Vərziqan, Əhər Zəncanım,
Ulu Türk soyumun məkanı olub.
Germi, Xoy, Qaradağ, Heran, Əcəbşir,
Ustad aşıqların dastanı olub...
***
Ucalıb göylərə salam yetirsin,
Bayrağım bəzəsin daş qalaları.
Şəhriyar şeirini ana dilində,
Söyləsin yurdumun şən balaları.
***
Bunu hər kəs bilir, zaman yetişib,
Dünyanın hakimi Türk olacaqdır!
Bizim qılıncımız çıxsa qınından,
Düşmənin gözünə qan dolacaqdır!!!

13.03.2023.


TAYYİB ƏRDOĞAN

Sən, ey zəmanənin yücə lideri,
On dörd mayısda da, qalib olacan.
İslam sancağını ucaldıb göyə,
Kafirin canına lərzə salacan.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Soysuz baş qaldırar, namərd çoxalar,
Sən getsən dünyanın dəngi pozular.
Pərən-pərən olar Turan birliyi,
Türküm nərə çəkməz, cəngi pozular,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Atalar düz deyib bunu əzəldən,
Yaxşılıq etdikcə ucalır insan.
Çox yaşa, ey türkün xilaskar oğlu,
Tək sənə yaraşır bu böyük ad-san,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Yanında dayaqdır Dövlət Bağçalı,
Qardaşın bir yanda, dostun bir yanda.
Dünyanın xoşbəxti özüm olacam,
Qalib olduğunu bilib-duyanda.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Azəri türkləri yanındadır, bil,
Amalın, əqidən mübarək olsun!
Arzumdur, başqanım, dünya bağında,
Dostun pöhrələnsin, düşmənin solsun.
Bilirəm, qalibsən, Tayib Ərdoğan.

02.04.2023


BÜTÖV AZƏRBAYCAN QURULACAQDIR

Mən qürur duyuram öz Vətənimlə,
Hər dağı, hər daşı tarixim, izim.
Ulu babalardan əmanət qalıb,
Göyçəm, Ərdəbilim, Bakım, Təbrizim.
***
Çəkmir baxışlarım yol Qarabağa,
Qalıb əsirlikdə Vətən torpağı.
Hələ bütöv deyil Azərbaycanım,
Hələ dalğalanmır Turan bayrağı.
***
Bağlıdır Dərbəndin dəmir qapısı,
Zəngəzur mahalı bizi çağırır.
Necə böldülərsə əsrlər boyu,
Vətənin özündən dərdi ağırdı.
***
Savaş meydanıdır o tay, bu tayın,
Arazın suları Şəhid qanıdır.
Hər il "Türkmənçayda" boğuluruq biz,
Hər yer bu Vətənin "Gülüstanıdır"
***
Bir gün çəkiləcək qara buludlar,
"Kürəkçay", suların durulacaqdır.
Babam Xətainin təməli üstə,
Bütöv Azərbaycan qurulacaqdır.




HAQQIN SƏSİDİR

"Səxavətli olun", demiş babalar,
Yetimin, yesirin əlindən tutun.
Dodaqdan çıxdısa o sənin deyil,
Sözü sahibinin dilindən tutun.
***
Dünyanın malına uyan insanlar,
Özünə edərlər qəsd-qərəzini.
Yaxşılıq pisliyin kəffarəsidir,
Movlam nizamlayar daş tərəzini...
***
Düşünmə gün ötüb gələcək sonu,
Hər günün özünün tarix yaşı var.
Nə qədər qaçsan da, ey insan oğlu,
Məzarın üstündə əhlət daşı var...
***
Namusla yaşayan vicdanlı insan,
Yenilməz nəfsinə, cənnət bəsidir.
Səsini özündən uca sayanlar,
Dünyada bir səs var, Haqqın səsidir.

10.05.2023 [allow-turbo]
MƏN TÜRKƏM

Mən Türkəm, Türk oğluyam!
Cəsur Oğuz boyundanam.
Yaradanım uca Allah,
dinim islam,
Peyğəmbərim Məhəmməddir, sübhənallah.
Qəlbimdə var,
Əli eşqi,
Əli rəhmi.
İnsanlığa hörmətim var.
Gözlərimdə, ruhumda var,
Düşmənlərə, yağılara, yada qarşı bir şir fəhmi.
Böyük Türkün yaranışdan,
Hökmü olub ağır zəhmi.
Bilir dünya, bilir aləm,
Türk milləti yenilməzdir!
Şanlı, şöhrətli bayrağı,
Zirvələrdən enilməzdir!
Türk millətin sevməyənlər,
Min bir oyun, hiylə ilə,
İşğal etdi vətənimin bir parçasın.
Öz yurdundan köçkün oldu,
Minlərlə bacım, qardaşım.
Əsir düşdü dağım, dərəm,
Körpələrim pərən-pərən.
Çox deyildi:
"Havalanmır Xanın səsi,
Qarabağın şikəstəsi."
Qarabağım!
Danılmaz and yerim mənim.
Cənnətisən Azərbaycan millətinin.
Günəş doğdu!
Sonu çatdı indən belə zülmətinin!
İgidlərə, ərənlərə hücum əmri verilən an,
Uğurunda can verdilər,
Qan tökdülər.
Sinən üstən qırx dörd günə,
Zəfər adlı yol çəkdilir.
Bu yol səni birləşdirdi,
Otuz illik keçmişinə.
Bu yol səni azadlığa aparan yol,
Bu yol səni əsarətdən qoparan yol.
Bu yol keçib Zəngəzurdan,
Həsrətləri kül edəcək,
Yandıracaq.
Bu yol sənin dostlarını sevindirib,
Düşmənini sındıracaq.
Türk oğluyam! Şəhid olub, uğurunda versəm də can,
Biləcəm ki,
Sən bütövsən, sən azadsan, Azərbaycan!

UNUTMAQ İSTƏDİM SƏNİ

Unutmaq istədim səni,
Saçlarıma düşən dəndə.
Çilik-çilik arzularım
dedi: Günah yoxdu səndə..
***
Səndən qalan xatirə də,
Yetim-yetim mənə baxır.
Yaşı donur gözlərində,
Kövrəldikcə məni sıxır.
***
Həsrətimlə qucaqlaşıb,
Hərdən həmsöhbət oluram.
Baş qoyanda dizlərimə,
Ətrini ondan alıram.

21.10.2022

HAYDI ULU TÜRKÜM

Yenə də, qəlbinin sarı simləri,
Azadlıq uğrunda qoşa ötüşüb.
Səslənir hər yanda zəfər türküsü,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
İlahi qüvvədən bir mesaj alıb,
Keçilməz sədlərdən izini salıb,
Mübariz-Poladlar sələfin olub,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Sən türksən! Bu sənin böyük uğurun,
Düşməni əzibdir dəmir yumruğun.
Sənə kəm baxanın kəs quyruğunu,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Çəkin sinənizə Vətən ətrini,
Dəlin sinəsindən həsrət çətrini.
Yazın tarixlərə zəfər sətrini,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Təbrizə azadlıq izi salınsın,
Hər yerdə turanın marşı çalınsın.
Körpə məzlumların öcü alınsın,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!

YAZAMMIRAM QAYIT GƏL

Çəkilib səssizliyə,
Sənə məktub yazıram..
Qurduğum cümlələrdə,
Misra-misra azıram...
***
Yazıram, axtar məni,
Söhbətində, sözündə.
Həyatın xoş üzünü,
Görüm sənin gözündə..
***
Nə edim, yazammıram,
Ayrılıq kəlməsini.
Qaytar, özümə qaytar,
Yaşamaq həvəsini.
***
Yollarına baxıram,
Həsrət yağışı yağır.
Ümidlərim çırpınır,
Darıxıram mən fağır.
***
Yazammıram bağışla,
Yazammıram qayıt gəl.
İllərdir mürgüləyən,
Ürəyini oyat, gəl...

25.01.2023

YAĞIŞ DAMCISI

Dənizin qoynunda sürünür bulud,
Deyəsən bu axşam yağış yağacaq.
Dalğalar əl açıb göylərə sarı,
Sanki yağış ilə qucaqlaşacaq...
***
Mənə bu mənzərə çox xatırladır,
Sənin saçlarına yağan yağışı.
Sənli xatirələr sənsiz bu axşam,
Yenə pıçıltıyla səndən danışır..
***
Bəlkə də, həsrətin göz yaşlarıdır,
Göylərdən süzülən yağış damcısı.
Əsən küləklər də təcəssümüdür,
Sənsiz günlərimin ağrı-acısı.

01.02.2023

ÖZÜMÜN SINAĞIYAM

Yenə xəyallarım gəzib-dolanır,
Artır bir yarpaq da xəzan bağında,
Kədərlə sevincim əl-ələ tutub,
Ömrümün, günümün müdrük çağında.
***
Dərdə məğlub olan qara saçlarım,
Sanki bir-birini məzəmmət edir.
Gözümün önündən keçən günlərim,
Kino lenti kimi fırlanır, gedir..
***
Dünən uşaq idim, heç düşünməzdim,
Sabah qocalığın qonağıyam mən.
Özgə sınaqları ötüb keçsəm də,
Özümün cavabsız sınağıyam mən.
***
Hanı sevgi dolu gənclik illərim?
Mən onu harada itirib gəldim.
Axı bu yaşa da boş gəlməmişəm,
Ümid qatarımı ötürüb gəldim.
***
İndi bir arzum var, son mənzilimə,
Əməl karvanımı doldurub gedim.
Bilmədən kiminsə qəlb bağçasına,
Əkdiyim tikanı soldurub gedim.

05.03.2023


ARZULAR

İlahi, Vətənin bütövlüyünü,
İzn ver yenidən görüm yaşayım.
Gülüstan bağının çıxım seyrinə,
Lalə-nərgizini dərim, yaşayım.
***
Keçdiyim yerlərin yol işarəsi,
Öz ana dilimdə yazılsın yenə.
Necə ki, pozmuşduq əsrlər öncə,
Düşmənin niyyəti pozulsun yenə.
***
Ərdəbil həsrətim çatsın sonuna,
Dərdi savalanda əsarət edim.
Gözləri yol çəkən babalarımın,
Məzar daşlarını ziyarət edim.
***
Astara adında iki şəhərim,
Birləşib təklənsin əvvəlki kimi.
Sevinc göz yaşlarım süzülüb axsın,
Xəstə Urmiyanın olsun həkimi.
***
Duyum şah babamın ayaq səsini,
Gəzim Təbrizdəki xiyabanları.
Qayıdım altı əsr keçmişə sarı,
Xəyalda yaşayım ötən anları.
***
Həmədan, Vərziqan, Əhər Zəncanım,
Ulu Türk soyumun məkanı olub.
Germi, Xoy, Qaradağ, Heran, Əcəbşir,
Ustad aşıqların dastanı olub...
***
Ucalıb göylərə salam yetirsin,
Bayrağım bəzəsin daş qalaları.
Şəhriyar şeirini ana dilində,
Söyləsin yurdumun şən balaları.
***
Bunu hər kəs bilir, zaman yetişib,
Dünyanın hakimi Türk olacaqdır!
Bizim qılıncımız çıxsa qınından,
Düşmənin gözünə qan dolacaqdır!!!

13.03.2023.


TAYYİB ƏRDOĞAN

Sən, ey zəmanənin yücə lideri,
On dörd mayısda da, qalib olacan.
İslam sancağını ucaldıb göyə,
Kafirin canına lərzə salacan.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Soysuz baş qaldırar, namərd çoxalar,
Sən getsən dünyanın dəngi pozular.
Pərən-pərən olar Turan birliyi,
Türküm nərə çəkməz, cəngi pozular,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Atalar düz deyib bunu əzəldən,
Yaxşılıq etdikcə ucalır insan.
Çox yaşa, ey türkün xilaskar oğlu,
Tək sənə yaraşır bu böyük ad-san,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Yanında dayaqdır Dövlət Bağçalı,
Qardaşın bir yanda, dostun bir yanda.
Dünyanın xoşbəxti özüm olacam,
Qalib olduğunu bilib-duyanda.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Azəri türkləri yanındadır, bil,
Amalın, əqidən mübarək olsun!
Arzumdur, başqanım, dünya bağında,
Dostun pöhrələnsin, düşmənin solsun.
Bilirəm, qalibsən, Tayib Ərdoğan.

02.04.2023


BÜTÖV AZƏRBAYCAN QURULACAQDIR

Mən qürur duyuram öz Vətənimlə,
Hər dağı, hər daşı tarixim, izim.
Ulu babalardan əmanət qalıb,
Göyçəm, Ərdəbilim, Bakım, Təbrizim.
***
Çəkmir baxışlarım yol Qarabağa,
Qalıb əsirlikdə Vətən torpağı.
Hələ bütöv deyil Azərbaycanım,
Hələ dalğalanmır Turan bayrağı.
***
Bağlıdır Dərbəndin dəmir qapısı,
Zəngəzur mahalı bizi çağırır.
Necə böldülərsə əsrlər boyu,
Vətənin özündən dərdi ağırdı.
***
Savaş meydanıdır o tay, bu tayın,
Arazın suları Şəhid qanıdır.
Hər il "Türkmənçayda" boğuluruq biz,
Hər yer bu Vətənin "Gülüstanıdır"
***
Bir gün çəkiləcək qara buludlar,
"Kürəkçay", suların durulacaqdır.
Babam Xətainin təməli üstə,
Bütöv Azərbaycan qurulacaqdır.




HAQQIN SƏSİDİR

"Səxavətli olun", demiş babalar,
Yetimin, yesirin əlindən tutun.
Dodaqdan çıxdısa o sənin deyil,
Sözü sahibinin dilindən tutun.
***
Dünyanın malına uyan insanlar,
Özünə edərlər qəsd-qərəzini.
Yaxşılıq pisliyin kəffarəsidir,
Movlam nizamlayar daş tərəzini...
***
Düşünmə gün ötüb gələcək sonu,
Hər günün özünün tarix yaşı var.
Nə qədər qaçsan da, ey insan oğlu,
Məzarın üstündə əhlət daşı var...
***
Namusla yaşayan vicdanlı insan,
Yenilməz nəfsinə, cənnət bəsidir.
Səsini özündən uca sayanlar,
Dünyada bir səs var, Haqqın səsidir.

10.05.2023]]>[/allow-turbo] [allow-dzen]
MƏN TÜRKƏM

Mən Türkəm, Türk oğluyam!
Cəsur Oğuz boyundanam.
Yaradanım uca Allah,
dinim islam,
Peyğəmbərim Məhəmməddir, sübhənallah.
Qəlbimdə var,
Əli eşqi,
Əli rəhmi.
İnsanlığa hörmətim var.
Gözlərimdə, ruhumda var,
Düşmənlərə, yağılara, yada qarşı bir şir fəhmi.
Böyük Türkün yaranışdan,
Hökmü olub ağır zəhmi.
Bilir dünya, bilir aləm,
Türk milləti yenilməzdir!
Şanlı, şöhrətli bayrağı,
Zirvələrdən enilməzdir!
Türk millətin sevməyənlər,
Min bir oyun, hiylə ilə,
İşğal etdi vətənimin bir parçasın.
Öz yurdundan köçkün oldu,
Minlərlə bacım, qardaşım.
Əsir düşdü dağım, dərəm,
Körpələrim pərən-pərən.
Çox deyildi:
"Havalanmır Xanın səsi,
Qarabağın şikəstəsi."
Qarabağım!
Danılmaz and yerim mənim.
Cənnətisən Azərbaycan millətinin.
Günəş doğdu!
Sonu çatdı indən belə zülmətinin!
İgidlərə, ərənlərə hücum əmri verilən an,
Uğurunda can verdilər,
Qan tökdülər.
Sinən üstən qırx dörd günə,
Zəfər adlı yol çəkdilir.
Bu yol səni birləşdirdi,
Otuz illik keçmişinə.
Bu yol səni azadlığa aparan yol,
Bu yol səni əsarətdən qoparan yol.
Bu yol keçib Zəngəzurdan,
Həsrətləri kül edəcək,
Yandıracaq.
Bu yol sənin dostlarını sevindirib,
Düşmənini sındıracaq.
Türk oğluyam! Şəhid olub, uğurunda versəm də can,
Biləcəm ki,
Sən bütövsən, sən azadsan, Azərbaycan!

UNUTMAQ İSTƏDİM SƏNİ

Unutmaq istədim səni,
Saçlarıma düşən dəndə.
Çilik-çilik arzularım
dedi: Günah yoxdu səndə..
***
Səndən qalan xatirə də,
Yetim-yetim mənə baxır.
Yaşı donur gözlərində,
Kövrəldikcə məni sıxır.
***
Həsrətimlə qucaqlaşıb,
Hərdən həmsöhbət oluram.
Baş qoyanda dizlərimə,
Ətrini ondan alıram.

21.10.2022

HAYDI ULU TÜRKÜM

Yenə də, qəlbinin sarı simləri,
Azadlıq uğrunda qoşa ötüşüb.
Səslənir hər yanda zəfər türküsü,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
İlahi qüvvədən bir mesaj alıb,
Keçilməz sədlərdən izini salıb,
Mübariz-Poladlar sələfin olub,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Sən türksən! Bu sənin böyük uğurun,
Düşməni əzibdir dəmir yumruğun.
Sənə kəm baxanın kəs quyruğunu,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Çəkin sinənizə Vətən ətrini,
Dəlin sinəsindən həsrət çətrini.
Yazın tarixlərə zəfər sətrini,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!
***
Təbrizə azadlıq izi salınsın,
Hər yerdə turanın marşı çalınsın.
Körpə məzlumların öcü alınsın,
Haydı, ulu türküm, zaman yetişib!

YAZAMMIRAM QAYIT GƏL

Çəkilib səssizliyə,
Sənə məktub yazıram..
Qurduğum cümlələrdə,
Misra-misra azıram...
***
Yazıram, axtar məni,
Söhbətində, sözündə.
Həyatın xoş üzünü,
Görüm sənin gözündə..
***
Nə edim, yazammıram,
Ayrılıq kəlməsini.
Qaytar, özümə qaytar,
Yaşamaq həvəsini.
***
Yollarına baxıram,
Həsrət yağışı yağır.
Ümidlərim çırpınır,
Darıxıram mən fağır.
***
Yazammıram bağışla,
Yazammıram qayıt gəl.
İllərdir mürgüləyən,
Ürəyini oyat, gəl...

25.01.2023

YAĞIŞ DAMCISI

Dənizin qoynunda sürünür bulud,
Deyəsən bu axşam yağış yağacaq.
Dalğalar əl açıb göylərə sarı,
Sanki yağış ilə qucaqlaşacaq...
***
Mənə bu mənzərə çox xatırladır,
Sənin saçlarına yağan yağışı.
Sənli xatirələr sənsiz bu axşam,
Yenə pıçıltıyla səndən danışır..
***
Bəlkə də, həsrətin göz yaşlarıdır,
Göylərdən süzülən yağış damcısı.
Əsən küləklər də təcəssümüdür,
Sənsiz günlərimin ağrı-acısı.

01.02.2023

ÖZÜMÜN SINAĞIYAM

Yenə xəyallarım gəzib-dolanır,
Artır bir yarpaq da xəzan bağında,
Kədərlə sevincim əl-ələ tutub,
Ömrümün, günümün müdrük çağında.
***
Dərdə məğlub olan qara saçlarım,
Sanki bir-birini məzəmmət edir.
Gözümün önündən keçən günlərim,
Kino lenti kimi fırlanır, gedir..
***
Dünən uşaq idim, heç düşünməzdim,
Sabah qocalığın qonağıyam mən.
Özgə sınaqları ötüb keçsəm də,
Özümün cavabsız sınağıyam mən.
***
Hanı sevgi dolu gənclik illərim?
Mən onu harada itirib gəldim.
Axı bu yaşa da boş gəlməmişəm,
Ümid qatarımı ötürüb gəldim.
***
İndi bir arzum var, son mənzilimə,
Əməl karvanımı doldurub gedim.
Bilmədən kiminsə qəlb bağçasına,
Əkdiyim tikanı soldurub gedim.

05.03.2023


ARZULAR

İlahi, Vətənin bütövlüyünü,
İzn ver yenidən görüm yaşayım.
Gülüstan bağının çıxım seyrinə,
Lalə-nərgizini dərim, yaşayım.
***
Keçdiyim yerlərin yol işarəsi,
Öz ana dilimdə yazılsın yenə.
Necə ki, pozmuşduq əsrlər öncə,
Düşmənin niyyəti pozulsun yenə.
***
Ərdəbil həsrətim çatsın sonuna,
Dərdi savalanda əsarət edim.
Gözləri yol çəkən babalarımın,
Məzar daşlarını ziyarət edim.
***
Astara adında iki şəhərim,
Birləşib təklənsin əvvəlki kimi.
Sevinc göz yaşlarım süzülüb axsın,
Xəstə Urmiyanın olsun həkimi.
***
Duyum şah babamın ayaq səsini,
Gəzim Təbrizdəki xiyabanları.
Qayıdım altı əsr keçmişə sarı,
Xəyalda yaşayım ötən anları.
***
Həmədan, Vərziqan, Əhər Zəncanım,
Ulu Türk soyumun məkanı olub.
Germi, Xoy, Qaradağ, Heran, Əcəbşir,
Ustad aşıqların dastanı olub...
***
Ucalıb göylərə salam yetirsin,
Bayrağım bəzəsin daş qalaları.
Şəhriyar şeirini ana dilində,
Söyləsin yurdumun şən balaları.
***
Bunu hər kəs bilir, zaman yetişib,
Dünyanın hakimi Türk olacaqdır!
Bizim qılıncımız çıxsa qınından,
Düşmənin gözünə qan dolacaqdır!!!

13.03.2023.


TAYYİB ƏRDOĞAN

Sən, ey zəmanənin yücə lideri,
On dörd mayısda da, qalib olacan.
İslam sancağını ucaldıb göyə,
Kafirin canına lərzə salacan.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Soysuz baş qaldırar, namərd çoxalar,
Sən getsən dünyanın dəngi pozular.
Pərən-pərən olar Turan birliyi,
Türküm nərə çəkməz, cəngi pozular,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Atalar düz deyib bunu əzəldən,
Yaxşılıq etdikcə ucalır insan.
Çox yaşa, ey türkün xilaskar oğlu,
Tək sənə yaraşır bu böyük ad-san,
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Yanında dayaqdır Dövlət Bağçalı,
Qardaşın bir yanda, dostun bir yanda.
Dünyanın xoşbəxti özüm olacam,
Qalib olduğunu bilib-duyanda.
Bilirəm, qalibsən, Tayyib Ərdoğan.
***
Azəri türkləri yanındadır, bil,
Amalın, əqidən mübarək olsun!
Arzumdur, başqanım, dünya bağında,
Dostun pöhrələnsin, düşmənin solsun.
Bilirəm, qalibsən, Tayib Ərdoğan.

02.04.2023


BÜTÖV AZƏRBAYCAN QURULACAQDIR

Mən qürur duyuram öz Vətənimlə,
Hər dağı, hər daşı tarixim, izim.
Ulu babalardan əmanət qalıb,
Göyçəm, Ərdəbilim, Bakım, Təbrizim.
***
Çəkmir baxışlarım yol Qarabağa,
Qalıb əsirlikdə Vətən torpağı.
Hələ bütöv deyil Azərbaycanım,
Hələ dalğalanmır Turan bayrağı.
***
Bağlıdır Dərbəndin dəmir qapısı,
Zəngəzur mahalı bizi çağırır.
Necə böldülərsə əsrlər boyu,
Vətənin özündən dərdi ağırdı.
***
Savaş meydanıdır o tay, bu tayın,
Arazın suları Şəhid qanıdır.
Hər il "Türkmənçayda" boğuluruq biz,
Hər yer bu Vətənin "Gülüstanıdır"
***
Bir gün çəkiləcək qara buludlar,
"Kürəkçay", suların durulacaqdır.
Babam Xətainin təməli üstə,
Bütöv Azərbaycan qurulacaqdır.




HAQQIN SƏSİDİR

"Səxavətli olun", demiş babalar,
Yetimin, yesirin əlindən tutun.
Dodaqdan çıxdısa o sənin deyil,
Sözü sahibinin dilindən tutun.
***
Dünyanın malına uyan insanlar,
Özünə edərlər qəsd-qərəzini.
Yaxşılıq pisliyin kəffarəsidir,
Movlam nizamlayar daş tərəzini...
***
Düşünmə gün ötüb gələcək sonu,
Hər günün özünün tarix yaşı var.
Nə qədər qaçsan da, ey insan oğlu,
Məzarın üstündə əhlət daşı var...
***
Namusla yaşayan vicdanlı insan,
Yenilməz nəfsinə, cənnət bəsidir.
Səsini özündən uca sayanlar,
Dünyada bir səs var, Haqqın səsidir.

10.05.2023]]>[/allow-dzen] [/yandexrss][shortrss] Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir https://heqiqet.az/gundem/29632-ulu-ondr-heydr-liyev-butun-dunyada-azrbaycann-rmzi-kimi-qbul-edilir.html https://heqiqet.az/gundem/29632-ulu-ondr-heydr-liyev-butun-dunyada-azrbaycann-rmzi-kimi-qbul-edilir.html Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir [allow-turbo] Azərbaycanın müasir tarixinin bir qərinədən artıq mərhələsi müdrik dövlət xadimi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixinə öz adını əbədi həkk etmiş bu nadir tarixi şəxsiyyətin, fenomenal siyasi xadimin ölkəmizə rəhbərlik etdiyi illər intibah, milli tərəqqi, milli oyanış, nəhayət, müstəqil dövlət quruculuğu dövrü kimi qəbul edilir.
Fenomenal siyasi və dövlət xadimi kimi Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin elmi əsaslarla öyrənilməsi, Azərbaycan xalqının milli sərvəti, tükənməz xəzinəsi olan siyasi irsinin araşdırılması son dərəcə böyük nəzəri-siyasi və əməli əhəmiyyətə malikdir. Onun həyat və fəaliyyətinin xronologiyası böyük bir tarixi dövrün parlaq səhifəsini təşkil edir. Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrlər ölkəmizin iqtisadi, ictimai-siyasi, mədəni-mənəvi inkişafında yüksəliş, tərəqqi meylləri ilə fərqlənir.
Müstəqilliyin ilk illərində mövcud olan ayrı-ayrı şəxslərə və siyasi qruplaşmalara xidmət edən silahlı birləşmələr ümummilli liderin məqsədyönlü və qətiyyətli siyasəti nəticəsində ləğv edilmiş, Milli Ordunun formalaşdırılması, Azərbaycanın nizami silahlı qüvvələrinin yaradılması ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görülmüş, orduda kütləvi fərarilik hallarına son qoyulmuş, hərbi intizam möhkəmləndirilmişdir. Ulu Öndərin şah əsəri olan güclü Azərbaycan dövləti öz suverenliyini, müstəqilliyini qorumağa qadir olduğunu 44 günlük Vətən müharibəsində şanlı Zəfər qazanmaqla sübuta yetirmişdir.
Azərbaycanın əsası Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş düzgün və tarazlaşdırılmış xarici siyasət aparması respublikamızla həm qonşu dövlətlər, həm də dünyanın bütün ölkələri arasında mehriban dostluq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri yaratmışdır. Bunun nəticəsində ölkəmizdə transmilli iqtisadi layihələr uğurla həyata keçirilir, milli mənafelərimiz beynəlxalq aləmdə uğurla qorunur və ölkəmiz ən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarda ləyaqətlə təmsil olunur. Bir sözlə, məqsədyönlü xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan dünya birliyinin layiqli üzvünə və regionun liderinə çevrilmişdir.
Zamanın hökmü ilə ötən əsrin 90-cı illərində dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Ermənistanın təcavüzü, xarici təzyiqlər və daxili çəkişmələr üzündən dünyanın siyasi xəritəsindən silinmək və dövlətçiliyini itirmək təhlükəsi ilə qarşılaşmışdır. Taleyimizin həll olunduğu ağır bir zamanda xalqın təkidli tələbinə səs verərək yenidən hakimiyyətə qayıdan ümummilli lider Heydər Əliyev doğma Vətənin xilası naminə misilsiz fədakarlıq nümayiş etdirmiş, ölkəmizi ictimai-siyasi pərakəndəliyin və anarxiyanın məngənəsindən qurtarmış, bütün sahələrdə müşahidə olunan dərin tənəzzülün qarşısını almış, yenidən qurduğu və hər cür qəsdlərdən qoruduğu dövlətin dayanıqlı inkişaf yolunu müəyyən etmişdir.
Beləliklə, birmənalı qaydada qeyd etmək lazımdır ki, ötən dövr ərzində ölkəmizin bütün sahələrdə qazandığı möhtəşəm uğurlar Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycanın inkişaf strategiyasının yeni modelinin nəticəsidir. Bu model Azərbaycanın qüdrətli və işıqlı gələcəyinin təminatçısıdır. Ümummilli lider Heydər Əliyevin başladığı və hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən siyasi kurs, sosial və iqtisadi inkişaf yolu Azərbaycan xalqının seçimidir və bu inkişaf yolu xalqımızın mənafeyinə, onun inamlı sabahına, işıqlı gələcəyinə xidmət edir.
Ulu Öndər rəhbərlik etdiyi dövr ərzində Azərbaycanı bir dövlət kimi zamanın ağır və sərt sınaqlarından çıxara bilmiş, ölkənin gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən etmiş və onun həyata keçirilməsi üçün mühüm addımlar atmışdır. Ümummilli Lider ilk növbədə, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin bərpası istiqamətində gərgin iş aparmış, ölkədəki qeyri-qanuni silahlı dəstələr zərərsizləşdirilmiş, respublikamızın sosial-iqtisadi yüksəlişinə yol açan ən mühüm amil kimi cəmiyyətdə ictimai-siyasi sabitlik bərqərar edilmişdir.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin bütün siyasi və dövlətçilik fəaliyyəti çağdaş Azərbaycanın, Azərbaycan xalqının, milli dövlətçiliyin inkişafı və möhkəmlənməsi tarixidir. Dövlətçilik salnaməmizdə silinməz izlər qoymuş, azərbaycanlı olması ilə ömür boyu fəxr etmiş, milli qürur və iftixar mənbəyimiz olan Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir. Xalqımız onun əziz xatirəsini həmişə uca tutur və minnətdarlıqla anır.
Ulu Öndər həmçinin, müstəqil Azərbaycan Respublikasının yaranmasının, onun dövlət quraculuğunun əsas qanunu Konstitusiyanın əsas memarı olmuşdur. Məhz ölkəmizdə hüquqi, dünyəvi və demokratik dövlət bilavasitə onun rəhbərliyi ilə qurulmuş və uğurla inkişaf etməkdədir. Bu gün ölkəmizdə bütün sahələrdə sosial-iqtisadi siyasət müvəffəqiyyətlə həyata keçirilir.

Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir

Elvina Xasməmmədova,
"Azərbaycan xanımı" jurnalının baş redaktoru,
"Qızıl qələm" mükafatı laureatı]]>[/allow-turbo] gundem / yazarlar heqiqet Mon, 13 Jul 2026 22:46:37 +0400 [/shortrss] [fullrss] Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir https://heqiqet.az/gundem/29632-ulu-ondr-heydr-liyev-butun-dunyada-azrbaycann-rmzi-kimi-qbul-edilir.html https://heqiqet.az/gundem/29632-ulu-ondr-heydr-liyev-butun-dunyada-azrbaycann-rmzi-kimi-qbul-edilir.html heqiqet Mon, 13 Jul 2026 22:46:37 +0400 ]]> [allow-turbo] Azərbaycanın müasir tarixinin bir qərinədən artıq mərhələsi müdrik dövlət xadimi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixinə öz adını əbədi həkk etmiş bu nadir tarixi şəxsiyyətin, fenomenal siyasi xadimin ölkəmizə rəhbərlik etdiyi illər intibah, milli tərəqqi, milli oyanış, nəhayət, müstəqil dövlət quruculuğu dövrü kimi qəbul edilir.
Fenomenal siyasi və dövlət xadimi kimi Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin elmi əsaslarla öyrənilməsi, Azərbaycan xalqının milli sərvəti, tükənməz xəzinəsi olan siyasi irsinin araşdırılması son dərəcə böyük nəzəri-siyasi və əməli əhəmiyyətə malikdir. Onun həyat və fəaliyyətinin xronologiyası böyük bir tarixi dövrün parlaq səhifəsini təşkil edir. Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrlər ölkəmizin iqtisadi, ictimai-siyasi, mədəni-mənəvi inkişafında yüksəliş, tərəqqi meylləri ilə fərqlənir.
Müstəqilliyin ilk illərində mövcud olan ayrı-ayrı şəxslərə və siyasi qruplaşmalara xidmət edən silahlı birləşmələr ümummilli liderin məqsədyönlü və qətiyyətli siyasəti nəticəsində ləğv edilmiş, Milli Ordunun formalaşdırılması, Azərbaycanın nizami silahlı qüvvələrinin yaradılması ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görülmüş, orduda kütləvi fərarilik hallarına son qoyulmuş, hərbi intizam möhkəmləndirilmişdir. Ulu Öndərin şah əsəri olan güclü Azərbaycan dövləti öz suverenliyini, müstəqilliyini qorumağa qadir olduğunu 44 günlük Vətən müharibəsində şanlı Zəfər qazanmaqla sübuta yetirmişdir.
Azərbaycanın əsası Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş düzgün və tarazlaşdırılmış xarici siyasət aparması respublikamızla həm qonşu dövlətlər, həm də dünyanın bütün ölkələri arasında mehriban dostluq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri yaratmışdır. Bunun nəticəsində ölkəmizdə transmilli iqtisadi layihələr uğurla həyata keçirilir, milli mənafelərimiz beynəlxalq aləmdə uğurla qorunur və ölkəmiz ən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarda ləyaqətlə təmsil olunur. Bir sözlə, məqsədyönlü xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan dünya birliyinin layiqli üzvünə və regionun liderinə çevrilmişdir.
Zamanın hökmü ilə ötən əsrin 90-cı illərində dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Ermənistanın təcavüzü, xarici təzyiqlər və daxili çəkişmələr üzündən dünyanın siyasi xəritəsindən silinmək və dövlətçiliyini itirmək təhlükəsi ilə qarşılaşmışdır. Taleyimizin həll olunduğu ağır bir zamanda xalqın təkidli tələbinə səs verərək yenidən hakimiyyətə qayıdan ümummilli lider Heydər Əliyev doğma Vətənin xilası naminə misilsiz fədakarlıq nümayiş etdirmiş, ölkəmizi ictimai-siyasi pərakəndəliyin və anarxiyanın məngənəsindən qurtarmış, bütün sahələrdə müşahidə olunan dərin tənəzzülün qarşısını almış, yenidən qurduğu və hər cür qəsdlərdən qoruduğu dövlətin dayanıqlı inkişaf yolunu müəyyən etmişdir.
Beləliklə, birmənalı qaydada qeyd etmək lazımdır ki, ötən dövr ərzində ölkəmizin bütün sahələrdə qazandığı möhtəşəm uğurlar Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycanın inkişaf strategiyasının yeni modelinin nəticəsidir. Bu model Azərbaycanın qüdrətli və işıqlı gələcəyinin təminatçısıdır. Ümummilli lider Heydər Əliyevin başladığı və hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən siyasi kurs, sosial və iqtisadi inkişaf yolu Azərbaycan xalqının seçimidir və bu inkişaf yolu xalqımızın mənafeyinə, onun inamlı sabahına, işıqlı gələcəyinə xidmət edir.
Ulu Öndər rəhbərlik etdiyi dövr ərzində Azərbaycanı bir dövlət kimi zamanın ağır və sərt sınaqlarından çıxara bilmiş, ölkənin gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən etmiş və onun həyata keçirilməsi üçün mühüm addımlar atmışdır. Ümummilli Lider ilk növbədə, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin bərpası istiqamətində gərgin iş aparmış, ölkədəki qeyri-qanuni silahlı dəstələr zərərsizləşdirilmiş, respublikamızın sosial-iqtisadi yüksəlişinə yol açan ən mühüm amil kimi cəmiyyətdə ictimai-siyasi sabitlik bərqərar edilmişdir.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin bütün siyasi və dövlətçilik fəaliyyəti çağdaş Azərbaycanın, Azərbaycan xalqının, milli dövlətçiliyin inkişafı və möhkəmlənməsi tarixidir. Dövlətçilik salnaməmizdə silinməz izlər qoymuş, azərbaycanlı olması ilə ömür boyu fəxr etmiş, milli qürur və iftixar mənbəyimiz olan Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir. Xalqımız onun əziz xatirəsini həmişə uca tutur və minnətdarlıqla anır.
Ulu Öndər həmçinin, müstəqil Azərbaycan Respublikasının yaranmasının, onun dövlət quraculuğunun əsas qanunu Konstitusiyanın əsas memarı olmuşdur. Məhz ölkəmizdə hüquqi, dünyəvi və demokratik dövlət bilavasitə onun rəhbərliyi ilə qurulmuş və uğurla inkişaf etməkdədir. Bu gün ölkəmizdə bütün sahələrdə sosial-iqtisadi siyasət müvəffəqiyyətlə həyata keçirilir.

Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir

Elvina Xasməmmədova,
"Azərbaycan xanımı" jurnalının baş redaktoru,
"Qızıl qələm" mükafatı laureatı]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Azərbaycanın müasir tarixinin bir qərinədən artıq mərhələsi müdrik dövlət xadimi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixinə öz adını əbədi həkk etmiş bu nadir tarixi şəxsiyyətin, fenomenal siyasi xadimin ölkəmizə rəhbərlik etdiyi illər intibah, milli tərəqqi, milli oyanış, nəhayət, müstəqil dövlət quruculuğu dövrü kimi qəbul edilir.
Fenomenal siyasi və dövlət xadimi kimi Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin elmi əsaslarla öyrənilməsi, Azərbaycan xalqının milli sərvəti, tükənməz xəzinəsi olan siyasi irsinin araşdırılması son dərəcə böyük nəzəri-siyasi və əməli əhəmiyyətə malikdir. Onun həyat və fəaliyyətinin xronologiyası böyük bir tarixi dövrün parlaq səhifəsini təşkil edir. Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrlər ölkəmizin iqtisadi, ictimai-siyasi, mədəni-mənəvi inkişafında yüksəliş, tərəqqi meylləri ilə fərqlənir.
Müstəqilliyin ilk illərində mövcud olan ayrı-ayrı şəxslərə və siyasi qruplaşmalara xidmət edən silahlı birləşmələr ümummilli liderin məqsədyönlü və qətiyyətli siyasəti nəticəsində ləğv edilmiş, Milli Ordunun formalaşdırılması, Azərbaycanın nizami silahlı qüvvələrinin yaradılması ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görülmüş, orduda kütləvi fərarilik hallarına son qoyulmuş, hərbi intizam möhkəmləndirilmişdir. Ulu Öndərin şah əsəri olan güclü Azərbaycan dövləti öz suverenliyini, müstəqilliyini qorumağa qadir olduğunu 44 günlük Vətən müharibəsində şanlı Zəfər qazanmaqla sübuta yetirmişdir.
Azərbaycanın əsası Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş düzgün və tarazlaşdırılmış xarici siyasət aparması respublikamızla həm qonşu dövlətlər, həm də dünyanın bütün ölkələri arasında mehriban dostluq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri yaratmışdır. Bunun nəticəsində ölkəmizdə transmilli iqtisadi layihələr uğurla həyata keçirilir, milli mənafelərimiz beynəlxalq aləmdə uğurla qorunur və ölkəmiz ən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarda ləyaqətlə təmsil olunur. Bir sözlə, məqsədyönlü xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan dünya birliyinin layiqli üzvünə və regionun liderinə çevrilmişdir.
Zamanın hökmü ilə ötən əsrin 90-cı illərində dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Ermənistanın təcavüzü, xarici təzyiqlər və daxili çəkişmələr üzündən dünyanın siyasi xəritəsindən silinmək və dövlətçiliyini itirmək təhlükəsi ilə qarşılaşmışdır. Taleyimizin həll olunduğu ağır bir zamanda xalqın təkidli tələbinə səs verərək yenidən hakimiyyətə qayıdan ümummilli lider Heydər Əliyev doğma Vətənin xilası naminə misilsiz fədakarlıq nümayiş etdirmiş, ölkəmizi ictimai-siyasi pərakəndəliyin və anarxiyanın məngənəsindən qurtarmış, bütün sahələrdə müşahidə olunan dərin tənəzzülün qarşısını almış, yenidən qurduğu və hər cür qəsdlərdən qoruduğu dövlətin dayanıqlı inkişaf yolunu müəyyən etmişdir.
Beləliklə, birmənalı qaydada qeyd etmək lazımdır ki, ötən dövr ərzində ölkəmizin bütün sahələrdə qazandığı möhtəşəm uğurlar Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycanın inkişaf strategiyasının yeni modelinin nəticəsidir. Bu model Azərbaycanın qüdrətli və işıqlı gələcəyinin təminatçısıdır. Ümummilli lider Heydər Əliyevin başladığı və hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən siyasi kurs, sosial və iqtisadi inkişaf yolu Azərbaycan xalqının seçimidir və bu inkişaf yolu xalqımızın mənafeyinə, onun inamlı sabahına, işıqlı gələcəyinə xidmət edir.
Ulu Öndər rəhbərlik etdiyi dövr ərzində Azərbaycanı bir dövlət kimi zamanın ağır və sərt sınaqlarından çıxara bilmiş, ölkənin gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən etmiş və onun həyata keçirilməsi üçün mühüm addımlar atmışdır. Ümummilli Lider ilk növbədə, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin bərpası istiqamətində gərgin iş aparmış, ölkədəki qeyri-qanuni silahlı dəstələr zərərsizləşdirilmiş, respublikamızın sosial-iqtisadi yüksəlişinə yol açan ən mühüm amil kimi cəmiyyətdə ictimai-siyasi sabitlik bərqərar edilmişdir.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin bütün siyasi və dövlətçilik fəaliyyəti çağdaş Azərbaycanın, Azərbaycan xalqının, milli dövlətçiliyin inkişafı və möhkəmlənməsi tarixidir. Dövlətçilik salnaməmizdə silinməz izlər qoymuş, azərbaycanlı olması ilə ömür boyu fəxr etmiş, milli qürur və iftixar mənbəyimiz olan Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir. Xalqımız onun əziz xatirəsini həmişə uca tutur və minnətdarlıqla anır.
Ulu Öndər həmçinin, müstəqil Azərbaycan Respublikasının yaranmasının, onun dövlət quraculuğunun əsas qanunu Konstitusiyanın əsas memarı olmuşdur. Məhz ölkəmizdə hüquqi, dünyəvi və demokratik dövlət bilavasitə onun rəhbərliyi ilə qurulmuş və uğurla inkişaf etməkdədir. Bu gün ölkəmizdə bütün sahələrdə sosial-iqtisadi siyasət müvəffəqiyyətlə həyata keçirilir.

Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir

Elvina Xasməmmədova,
"Azərbaycan xanımı" jurnalının baş redaktoru,
"Qızıl qələm" mükafatı laureatı]]>[/allow-dzen] [/fullrss] [yandexrss] Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir https://heqiqet.az/gundem/29632-ulu-ondr-heydr-liyev-butun-dunyada-azrbaycann-rmzi-kimi-qbul-edilir.html Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir gundem / yazarlar Mon, 13 Jul 2026 22:46:37 +0400 Azərbaycanın müasir tarixinin bir qərinədən artıq mərhələsi müdrik dövlət xadimi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixinə öz adını əbədi həkk etmiş bu nadir tarixi şəxsiyyətin, fenomenal siyasi xadimin ölkəmizə rəhbərlik etdiyi illər intibah, milli tərəqqi, milli oyanış, nəhayət, müstəqil dövlət quruculuğu dövrü kimi qəbul edilir.
Fenomenal siyasi və dövlət xadimi kimi Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin elmi əsaslarla öyrənilməsi, Azərbaycan xalqının milli sərvəti, tükənməz xəzinəsi olan siyasi irsinin araşdırılması son dərəcə böyük nəzəri-siyasi və əməli əhəmiyyətə malikdir. Onun həyat və fəaliyyətinin xronologiyası böyük bir tarixi dövrün parlaq səhifəsini təşkil edir. Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrlər ölkəmizin iqtisadi, ictimai-siyasi, mədəni-mənəvi inkişafında yüksəliş, tərəqqi meylləri ilə fərqlənir.
Müstəqilliyin ilk illərində mövcud olan ayrı-ayrı şəxslərə və siyasi qruplaşmalara xidmət edən silahlı birləşmələr ümummilli liderin məqsədyönlü və qətiyyətli siyasəti nəticəsində ləğv edilmiş, Milli Ordunun formalaşdırılması, Azərbaycanın nizami silahlı qüvvələrinin yaradılması ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görülmüş, orduda kütləvi fərarilik hallarına son qoyulmuş, hərbi intizam möhkəmləndirilmişdir. Ulu Öndərin şah əsəri olan güclü Azərbaycan dövləti öz suverenliyini, müstəqilliyini qorumağa qadir olduğunu 44 günlük Vətən müharibəsində şanlı Zəfər qazanmaqla sübuta yetirmişdir.
Azərbaycanın əsası Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş düzgün və tarazlaşdırılmış xarici siyasət aparması respublikamızla həm qonşu dövlətlər, həm də dünyanın bütün ölkələri arasında mehriban dostluq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri yaratmışdır. Bunun nəticəsində ölkəmizdə transmilli iqtisadi layihələr uğurla həyata keçirilir, milli mənafelərimiz beynəlxalq aləmdə uğurla qorunur və ölkəmiz ən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarda ləyaqətlə təmsil olunur. Bir sözlə, məqsədyönlü xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan dünya birliyinin layiqli üzvünə və regionun liderinə çevrilmişdir.
Zamanın hökmü ilə ötən əsrin 90-cı illərində dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Ermənistanın təcavüzü, xarici təzyiqlər və daxili çəkişmələr üzündən dünyanın siyasi xəritəsindən silinmək və dövlətçiliyini itirmək təhlükəsi ilə qarşılaşmışdır. Taleyimizin həll olunduğu ağır bir zamanda xalqın təkidli tələbinə səs verərək yenidən hakimiyyətə qayıdan ümummilli lider Heydər Əliyev doğma Vətənin xilası naminə misilsiz fədakarlıq nümayiş etdirmiş, ölkəmizi ictimai-siyasi pərakəndəliyin və anarxiyanın məngənəsindən qurtarmış, bütün sahələrdə müşahidə olunan dərin tənəzzülün qarşısını almış, yenidən qurduğu və hər cür qəsdlərdən qoruduğu dövlətin dayanıqlı inkişaf yolunu müəyyən etmişdir.
Beləliklə, birmənalı qaydada qeyd etmək lazımdır ki, ötən dövr ərzində ölkəmizin bütün sahələrdə qazandığı möhtəşəm uğurlar Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycanın inkişaf strategiyasının yeni modelinin nəticəsidir. Bu model Azərbaycanın qüdrətli və işıqlı gələcəyinin təminatçısıdır. Ümummilli lider Heydər Əliyevin başladığı və hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən siyasi kurs, sosial və iqtisadi inkişaf yolu Azərbaycan xalqının seçimidir və bu inkişaf yolu xalqımızın mənafeyinə, onun inamlı sabahına, işıqlı gələcəyinə xidmət edir.
Ulu Öndər rəhbərlik etdiyi dövr ərzində Azərbaycanı bir dövlət kimi zamanın ağır və sərt sınaqlarından çıxara bilmiş, ölkənin gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən etmiş və onun həyata keçirilməsi üçün mühüm addımlar atmışdır. Ümummilli Lider ilk növbədə, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin bərpası istiqamətində gərgin iş aparmış, ölkədəki qeyri-qanuni silahlı dəstələr zərərsizləşdirilmiş, respublikamızın sosial-iqtisadi yüksəlişinə yol açan ən mühüm amil kimi cəmiyyətdə ictimai-siyasi sabitlik bərqərar edilmişdir.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin bütün siyasi və dövlətçilik fəaliyyəti çağdaş Azərbaycanın, Azərbaycan xalqının, milli dövlətçiliyin inkişafı və möhkəmlənməsi tarixidir. Dövlətçilik salnaməmizdə silinməz izlər qoymuş, azərbaycanlı olması ilə ömür boyu fəxr etmiş, milli qürur və iftixar mənbəyimiz olan Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir. Xalqımız onun əziz xatirəsini həmişə uca tutur və minnətdarlıqla anır.
Ulu Öndər həmçinin, müstəqil Azərbaycan Respublikasının yaranmasının, onun dövlət quraculuğunun əsas qanunu Konstitusiyanın əsas memarı olmuşdur. Məhz ölkəmizdə hüquqi, dünyəvi və demokratik dövlət bilavasitə onun rəhbərliyi ilə qurulmuş və uğurla inkişaf etməkdədir. Bu gün ölkəmizdə bütün sahələrdə sosial-iqtisadi siyasət müvəffəqiyyətlə həyata keçirilir.

Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir

Elvina Xasməmmədova,
"Azərbaycan xanımı" jurnalının baş redaktoru,
"Qızıl qələm" mükafatı laureatı [allow-turbo] Azərbaycanın müasir tarixinin bir qərinədən artıq mərhələsi müdrik dövlət xadimi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixinə öz adını əbədi həkk etmiş bu nadir tarixi şəxsiyyətin, fenomenal siyasi xadimin ölkəmizə rəhbərlik etdiyi illər intibah, milli tərəqqi, milli oyanış, nəhayət, müstəqil dövlət quruculuğu dövrü kimi qəbul edilir.
Fenomenal siyasi və dövlət xadimi kimi Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin elmi əsaslarla öyrənilməsi, Azərbaycan xalqının milli sərvəti, tükənməz xəzinəsi olan siyasi irsinin araşdırılması son dərəcə böyük nəzəri-siyasi və əməli əhəmiyyətə malikdir. Onun həyat və fəaliyyətinin xronologiyası böyük bir tarixi dövrün parlaq səhifəsini təşkil edir. Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrlər ölkəmizin iqtisadi, ictimai-siyasi, mədəni-mənəvi inkişafında yüksəliş, tərəqqi meylləri ilə fərqlənir.
Müstəqilliyin ilk illərində mövcud olan ayrı-ayrı şəxslərə və siyasi qruplaşmalara xidmət edən silahlı birləşmələr ümummilli liderin məqsədyönlü və qətiyyətli siyasəti nəticəsində ləğv edilmiş, Milli Ordunun formalaşdırılması, Azərbaycanın nizami silahlı qüvvələrinin yaradılması ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görülmüş, orduda kütləvi fərarilik hallarına son qoyulmuş, hərbi intizam möhkəmləndirilmişdir. Ulu Öndərin şah əsəri olan güclü Azərbaycan dövləti öz suverenliyini, müstəqilliyini qorumağa qadir olduğunu 44 günlük Vətən müharibəsində şanlı Zəfər qazanmaqla sübuta yetirmişdir.
Azərbaycanın əsası Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş düzgün və tarazlaşdırılmış xarici siyasət aparması respublikamızla həm qonşu dövlətlər, həm də dünyanın bütün ölkələri arasında mehriban dostluq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri yaratmışdır. Bunun nəticəsində ölkəmizdə transmilli iqtisadi layihələr uğurla həyata keçirilir, milli mənafelərimiz beynəlxalq aləmdə uğurla qorunur və ölkəmiz ən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarda ləyaqətlə təmsil olunur. Bir sözlə, məqsədyönlü xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan dünya birliyinin layiqli üzvünə və regionun liderinə çevrilmişdir.
Zamanın hökmü ilə ötən əsrin 90-cı illərində dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Ermənistanın təcavüzü, xarici təzyiqlər və daxili çəkişmələr üzündən dünyanın siyasi xəritəsindən silinmək və dövlətçiliyini itirmək təhlükəsi ilə qarşılaşmışdır. Taleyimizin həll olunduğu ağır bir zamanda xalqın təkidli tələbinə səs verərək yenidən hakimiyyətə qayıdan ümummilli lider Heydər Əliyev doğma Vətənin xilası naminə misilsiz fədakarlıq nümayiş etdirmiş, ölkəmizi ictimai-siyasi pərakəndəliyin və anarxiyanın məngənəsindən qurtarmış, bütün sahələrdə müşahidə olunan dərin tənəzzülün qarşısını almış, yenidən qurduğu və hər cür qəsdlərdən qoruduğu dövlətin dayanıqlı inkişaf yolunu müəyyən etmişdir.
Beləliklə, birmənalı qaydada qeyd etmək lazımdır ki, ötən dövr ərzində ölkəmizin bütün sahələrdə qazandığı möhtəşəm uğurlar Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycanın inkişaf strategiyasının yeni modelinin nəticəsidir. Bu model Azərbaycanın qüdrətli və işıqlı gələcəyinin təminatçısıdır. Ümummilli lider Heydər Əliyevin başladığı və hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən siyasi kurs, sosial və iqtisadi inkişaf yolu Azərbaycan xalqının seçimidir və bu inkişaf yolu xalqımızın mənafeyinə, onun inamlı sabahına, işıqlı gələcəyinə xidmət edir.
Ulu Öndər rəhbərlik etdiyi dövr ərzində Azərbaycanı bir dövlət kimi zamanın ağır və sərt sınaqlarından çıxara bilmiş, ölkənin gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən etmiş və onun həyata keçirilməsi üçün mühüm addımlar atmışdır. Ümummilli Lider ilk növbədə, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin bərpası istiqamətində gərgin iş aparmış, ölkədəki qeyri-qanuni silahlı dəstələr zərərsizləşdirilmiş, respublikamızın sosial-iqtisadi yüksəlişinə yol açan ən mühüm amil kimi cəmiyyətdə ictimai-siyasi sabitlik bərqərar edilmişdir.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin bütün siyasi və dövlətçilik fəaliyyəti çağdaş Azərbaycanın, Azərbaycan xalqının, milli dövlətçiliyin inkişafı və möhkəmlənməsi tarixidir. Dövlətçilik salnaməmizdə silinməz izlər qoymuş, azərbaycanlı olması ilə ömür boyu fəxr etmiş, milli qürur və iftixar mənbəyimiz olan Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir. Xalqımız onun əziz xatirəsini həmişə uca tutur və minnətdarlıqla anır.
Ulu Öndər həmçinin, müstəqil Azərbaycan Respublikasının yaranmasının, onun dövlət quraculuğunun əsas qanunu Konstitusiyanın əsas memarı olmuşdur. Məhz ölkəmizdə hüquqi, dünyəvi və demokratik dövlət bilavasitə onun rəhbərliyi ilə qurulmuş və uğurla inkişaf etməkdədir. Bu gün ölkəmizdə bütün sahələrdə sosial-iqtisadi siyasət müvəffəqiyyətlə həyata keçirilir.

Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir

Elvina Xasməmmədova,
"Azərbaycan xanımı" jurnalının baş redaktoru,
"Qızıl qələm" mükafatı laureatı]]>[/allow-turbo] [allow-dzen] Azərbaycanın müasir tarixinin bir qərinədən artıq mərhələsi müdrik dövlət xadimi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Azərbaycan dövlətçiliyinin müasir tarixinə öz adını əbədi həkk etmiş bu nadir tarixi şəxsiyyətin, fenomenal siyasi xadimin ölkəmizə rəhbərlik etdiyi illər intibah, milli tərəqqi, milli oyanış, nəhayət, müstəqil dövlət quruculuğu dövrü kimi qəbul edilir.
Fenomenal siyasi və dövlət xadimi kimi Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin elmi əsaslarla öyrənilməsi, Azərbaycan xalqının milli sərvəti, tükənməz xəzinəsi olan siyasi irsinin araşdırılması son dərəcə böyük nəzəri-siyasi və əməli əhəmiyyətə malikdir. Onun həyat və fəaliyyətinin xronologiyası böyük bir tarixi dövrün parlaq səhifəsini təşkil edir. Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrlər ölkəmizin iqtisadi, ictimai-siyasi, mədəni-mənəvi inkişafında yüksəliş, tərəqqi meylləri ilə fərqlənir.
Müstəqilliyin ilk illərində mövcud olan ayrı-ayrı şəxslərə və siyasi qruplaşmalara xidmət edən silahlı birləşmələr ümummilli liderin məqsədyönlü və qətiyyətli siyasəti nəticəsində ləğv edilmiş, Milli Ordunun formalaşdırılması, Azərbaycanın nizami silahlı qüvvələrinin yaradılması ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görülmüş, orduda kütləvi fərarilik hallarına son qoyulmuş, hərbi intizam möhkəmləndirilmişdir. Ulu Öndərin şah əsəri olan güclü Azərbaycan dövləti öz suverenliyini, müstəqilliyini qorumağa qadir olduğunu 44 günlük Vətən müharibəsində şanlı Zəfər qazanmaqla sübuta yetirmişdir.
Azərbaycanın əsası Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş düzgün və tarazlaşdırılmış xarici siyasət aparması respublikamızla həm qonşu dövlətlər, həm də dünyanın bütün ölkələri arasında mehriban dostluq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri yaratmışdır. Bunun nəticəsində ölkəmizdə transmilli iqtisadi layihələr uğurla həyata keçirilir, milli mənafelərimiz beynəlxalq aləmdə uğurla qorunur və ölkəmiz ən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarda ləyaqətlə təmsil olunur. Bir sözlə, məqsədyönlü xarici siyasət nəticəsində Azərbaycan dünya birliyinin layiqli üzvünə və regionun liderinə çevrilmişdir.
Zamanın hökmü ilə ötən əsrin 90-cı illərində dövlət müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan Ermənistanın təcavüzü, xarici təzyiqlər və daxili çəkişmələr üzündən dünyanın siyasi xəritəsindən silinmək və dövlətçiliyini itirmək təhlükəsi ilə qarşılaşmışdır. Taleyimizin həll olunduğu ağır bir zamanda xalqın təkidli tələbinə səs verərək yenidən hakimiyyətə qayıdan ümummilli lider Heydər Əliyev doğma Vətənin xilası naminə misilsiz fədakarlıq nümayiş etdirmiş, ölkəmizi ictimai-siyasi pərakəndəliyin və anarxiyanın məngənəsindən qurtarmış, bütün sahələrdə müşahidə olunan dərin tənəzzülün qarşısını almış, yenidən qurduğu və hər cür qəsdlərdən qoruduğu dövlətin dayanıqlı inkişaf yolunu müəyyən etmişdir.
Beləliklə, birmənalı qaydada qeyd etmək lazımdır ki, ötən dövr ərzində ölkəmizin bütün sahələrdə qazandığı möhtəşəm uğurlar Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycanın inkişaf strategiyasının yeni modelinin nəticəsidir. Bu model Azərbaycanın qüdrətli və işıqlı gələcəyinin təminatçısıdır. Ümummilli lider Heydər Əliyevin başladığı və hal-hazırda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən siyasi kurs, sosial və iqtisadi inkişaf yolu Azərbaycan xalqının seçimidir və bu inkişaf yolu xalqımızın mənafeyinə, onun inamlı sabahına, işıqlı gələcəyinə xidmət edir.
Ulu Öndər rəhbərlik etdiyi dövr ərzində Azərbaycanı bir dövlət kimi zamanın ağır və sərt sınaqlarından çıxara bilmiş, ölkənin gələcək inkişaf strategiyasını müəyyən etmiş və onun həyata keçirilməsi üçün mühüm addımlar atmışdır. Ümummilli Lider ilk növbədə, ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin bərpası istiqamətində gərgin iş aparmış, ölkədəki qeyri-qanuni silahlı dəstələr zərərsizləşdirilmiş, respublikamızın sosial-iqtisadi yüksəlişinə yol açan ən mühüm amil kimi cəmiyyətdə ictimai-siyasi sabitlik bərqərar edilmişdir.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin bütün siyasi və dövlətçilik fəaliyyəti çağdaş Azərbaycanın, Azərbaycan xalqının, milli dövlətçiliyin inkişafı və möhkəmlənməsi tarixidir. Dövlətçilik salnaməmizdə silinməz izlər qoymuş, azərbaycanlı olması ilə ömür boyu fəxr etmiş, milli qürur və iftixar mənbəyimiz olan Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir. Xalqımız onun əziz xatirəsini həmişə uca tutur və minnətdarlıqla anır.
Ulu Öndər həmçinin, müstəqil Azərbaycan Respublikasının yaranmasının, onun dövlət quraculuğunun əsas qanunu Konstitusiyanın əsas memarı olmuşdur. Məhz ölkəmizdə hüquqi, dünyəvi və demokratik dövlət bilavasitə onun rəhbərliyi ilə qurulmuş və uğurla inkişaf etməkdədir. Bu gün ölkəmizdə bütün sahələrdə sosial-iqtisadi siyasət müvəffəqiyyətlə həyata keçirilir.

Ulu Öndər Heydər Əliyev bütün dünyada Azərbaycanın rəmzi kimi qəbul edilir

Elvina Xasməmmədova,
"Azərbaycan xanımı" jurnalının baş redaktoru,
"Qızıl qələm" mükafatı laureatı]]>[/allow-dzen] [/yandexrss]