27 Sentyabr – Anım Günü Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi məna daşıyan tarixlərdəndir

Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il 2 dekabr tarixli Sərəncamı ilə sentyabrın 27-si Anım Günü elan edilib. Sərəncamda Vətən müharibəsində qəhrəmancasına döyüşən, ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçən hərbçilərin, eləcə də bütün şəhidlərin xatirəsinə dərin ehtiram ifadə olunur.

27 sentyabr hər bir azərbaycanlı üçün şəhidlər qarşısında ehtiram, onların ailələrinə mənəvi dayağın ifadəsidir. Bu tarix həm də Vətən uğrunda canından keçən insanların xatirəsinin zaman keçdikcə daha da möhkəmlənən milli yaddaşın ayrılmaz hissəsinə çevrildiyini nümayiş etdirir.

Qarabağ münaqişəsinin uzun illər ərzində həll olunmaması Azərbaycan cəmiyyətində ciddi narahatlıq doğuran əsas məsələlərdən biri idi. 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi nəticəsində ölkənin əraziləri işğal olunmuş, yüz minlərlə insan doğma yurdlarından məcburi köçkün vəziyyətinə düşmüş, yaşayış məntəqələri, tarixi və mədəni irs nümunələri dağıntılara məruz qalmışdı. Münaqişənin həlli ilə bağlı uzunmüddətli danışıqlar prosesi nəticə vermədi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində Azərbaycan ərazilərinin işğalı ilə bağlı məsələlər öz əksini tapmış və işğalçı qüvvələrin çıxarılması tələb edilmişdi. Lakin həmin sənədlərin icrası təmin olunmadı.

Azərbaycan isə uzun illər ərzində münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllinə tərəfdar olduğunu bəyan etdi. Bununla yanaşı, cəbhə xəttində baş verən təxribatlar, atəşə tutulmalar və hərbi toqquşmalar vəziyyətin getdikcə gərginləşməsinə səbəb olurdu. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri və 2020-ci ilin iyulunda Tovuz istiqamətində baş verən döyüşlər qarşıdurmanın təhlükəli mərhələyə çatdığını göstərən mühüm hadisələr sırasında idi.

27 sentyabr 2020-ci ildə baş verən genişmiqyaslı hərbi toqquşmalar isə müharibənin başlanmasına gətirib çıxardı. Prezident, Ali Baş Komandan həmin gün Azərbaycan yaşayış məntəqələrinin və hərbi mövqelərinin atəşə tutulduğunu bildirərək ordunun əks-hücum əməliyyatlarına başladığını açıqladı. 2020-ci il sentyabrın 27-dən noyabrın 10-dək davam edən hərbi əməliyyatlar Azərbaycan tarixində Vətən müharibəsi kimi yadda qaldı. 44 gün ərzində şanlı ordumuz bir sıra yaşayış məntəqələrini və strateji yüksəklikləri nəzarətə götürdü. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı və digər rayonların bir sıra ərazilərinin azad edilməsi, Hadrut qəsəbəsinin nəzarətə götürülməsi, ardınca Şuşanın azad olunması müharibənin gedişində mühüm mərhələlər oldu.

Tarixi Zəfərin əsasını hərbi qulluqçuların döyüş meydanındakı fədakarlığı, şəhidlərin canı, qazilərin qəhrəmanlığı, xalqın həmrəyliyi təşkil edirdi. Azərbaycan Prezidentinin Anım Günü ilə bağlı çıxışlarında da şəhidlərin fədakarlığının xüsusi yeri var. Dövlət başçısı onların ailələrinə və yaxınlarına şəhidlərin qanının yerdə qalmadığını, əldə edilən Qələbənin məhz onların qəhrəmanlığı sayəsində mümkün olduğunu dəfələrlə ifadə edib.

Anım Gününün təsis edilməsi şəhidlərin xatirəsinə dövlət səviyyəsində göstərilən ehtiramın mühüm ifadələrindən biridir. Hər il sentyabrın 27-də saat 12:00-da ölkə ərazisində bir dəqiqəlik sükut elan edilir. Bu sükut Vətən uğrunda həyatını fəda edən insanların xatirəsi qarşısında mənəvi borcun ifadəsidir. Azərbaycanın Vətən müharibəsində qazandığı Qələbənin gələcək nəsillərə çatdırılması istiqamətində müxtəlif layihələr həyata keçirilib. Bakıda yaradılan Zəfər Parkı, Zəfər Muzeyi, eləcə də Hərbi Qənimətlər Parkı müharibənin tarixinin, şəhidlərin qəhrəmanlığının və xalqın həmrəyliyinin yaddaşda qorunmasına xidmət edən məkanlardır. Bu məkanların hər biri tarixi yaddaşın qorunması baxımından ayrıca əhəmiyyət daşıyır. Burada məqsəd yalnız hərbi Qələbəni nümayiş etdirmək deyil, həm də həmin Qələbənin hansı itkilər hesabına əldə edildiyini gələcək nəsillərə çatdırmaqdır.

Şəhidlərin xatirəsinə ehtiram onların adlarının yaşadılması ilə məhdudlaşmır. Şəhid ailələrinin sosial təminatı, qazilərin müalicəsi, reabilitasiyası və cəmiyyətə inteqrasiyası da dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Postmüharibə dövründə qazilərin müalicəsi və reabilitasiyası, müasir protezlərlə təminat, şəhid ailələrinin sosial məsələlərinin həlli istiqamətində müxtəlif proqramlar həyata keçirilib. Bu sahədə dövlət qurumları ilə yanaşı, “YAŞAT” Fondu da fəaliyyət göstərir.

Şəhidlər xalqın yaddaşında yalnız müharibənin itkiləri kimi deyil, Vətən qarşısında fədakarlığın nümunəsi kimi yaşayırlar. Onların adlarının park və xiyabanlarda, memorial komplekslərdə, muzeylərdə yaşadılması tarixi yaddaşın gələcək nəsillərə ötürülməsinə xidmət edir. Bu baxımdan Anım Günü ilə Zəfər Günü arasında mənəvi bağlılıq var: biri bu Qələbənin hansı ağır itkilər hesabına qazanıldığını xatırladırsa, digəri əldə edilmiş tarixi nəticəni ifadə edir. Şəhidlərin xatirəsinə ehtiram isə hər iki tarixin mahiyyətində dayanır.

27 Sentyabr – Anım Günü Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi məna daşıyan tarixlərdəndir. Bu gün Vətən müharibəsində, eləcə də Birinci Qarabağ müharibəsində həyatını ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda qurban vermiş şəhidlərin xatirəsi ehtiramla yad olunur. 

Məsum Kamal oğlu Əliyev
Kürdəmir Rayon Karrar Ailə-Sağlamlıq Mərkəzinin bölmə müdiri