KRIMIN CƏNUB SAHİLİNƏ SƏFƏR

Əlikişibəyov Ayaz Mustafa oğlu

 

1980-ci illərdə ailəmlə birlikdə Yaltaya səfər etdik. Bakıdan Krıma qatarla getdikdən sonra Yalta Stansiyasına çatanda bizi şəhər mərkəzinə aparan taksi tutduq. Yaltaya gedərkən şəhərə daxil olan bütün avtomobillər avtomobil yuma məntəqəsindən keçməli idilər.

Yalta Krımın cənub sahilində yerləşən kurort liman şəhəridir.

Şəhərin özü ilə 70 kilometr uzanan böyük Yalta arasında fərq var. Yaltanın tarixi eramızdan əvvəl VI-V əsrlərdə başlayır, arxeoloji dəlillərə görə, gələcək şəhərin yerində qədim Tavr yaşayış məntəqələri yerləşirdi. Daha sonra burada yunanlar, ardınca Bizanslılar və Genuyalılar məskunlaşdılar. Türk fəthindən sonra Yalta Krım xanlığının bir hissəsi oldu. Yalta 1838-ci ildə Rusiya İmperiyasının bir hissəsi olaraq şəhər statusu aldı. O vaxtdan bəri sürətlə böyüdü və dəbli bir kurorta çevrildi. 1823-cü ildə qraf M.S. O dövrdə Krımın bütün cənub sahilini əhatə edən Novorossiysk vilayətinin qubernatoru Vorontsov, Yaltada tikinti və bağçılıq və üzüm bağlarının becərilməsi üçün istifadə edilmək şərti ilə 200 desyatin torpaq payladı. O dövrdə torpaqların yeni sahibləri dəbdəbəli saraylar, villalar və malikanələr tikdirdilər, üzüm bağları, möhtəşəm parklar və bağlar saldılar. Bunlar indi Massandra, Gurzuf və Livadiyadır.

1853-1856-cı illər Krım müharibəsindən sonra şəhər məşhur bir kurorta çevrildi. Doktor S.P. Botkin əsərlərində yerli iqlimin müalicəvi xüsusiyyətlərini təsvir etmişdir. Bu səbəbdən Livadiya və Massandra sarayları III Aleksandrın əmri ilə tikilmişdir. Rus zadəganları üçün tətil yeri kimi yaradılan Yalta dağlıq mənzərədə yerləşən mülklərdən və malikanələrdən ibarətdir. Yaltanın küçələri dolama – dolamadır, bu da onları uzun gəzintilər üçün ideal edir. Yalta, kral ailəsi burada Oreanda və Livadiyanı qurduğu rus aristokratiyası üçün sevimli tətil yeri idi.

Kurortun gözəl, mənzərəli təbii mühiti, dağlıq mənzərəsi, təmiz iqlimi, şəhər səs-küyünün olmaması və dənizə yaxınlığı Yaltaya gələn turistlərin rifahına töhfə verir. Relyefi o qədər təpəlidir ki, şəhərdə gəzmək yorucu ola bilər. Yalta sahilindən Massandra Sarayına qədər olan məsafə təxminən 3 kilometrdir. Yalta sahilinin yaxınlığında, təpələrdə bir mənzil kirayə götürdüyümüz üçün tez-tez kiçik bir şam meşəsindən keçərək Qara dəniz sahilinə enərəkgəzintiyə gedirdik. Yaltada tətil edərkən dənizinin isti sularında üzmək əsl zövq idi.

Krımda olduğumuz bir gün A.P. Çexovun Ev Muzeyini ziyarət etdik. Bələdçi bizə bu bağ evinin tarixi haqqında danışdı. 1898-ci ildə həkimlərin məsləhəti ilə A.P. Çexov anası və bacısı ilə birlikdə Moskvadan Yaltada məskunlaşmağa qərar verdi.

Yazıçı Tatar Autka kəndində sahildən 2 kilometr aralıda bir torpaq sahəsi aldı.

Burada A.P. Çexov memar N.L. Şapovalovun layihələri əsasında ikimərtəbəli "Ağ Daça" evi tikdirdi. Evdə doqquz otaq, bir kabinet və Anton Pavloviçin yataq otağı var idi. Anasının otağı ikinci mərtəbədə, veranda və eyvana bitişik qonaq otağı ilə birlikdə yerləşirdi. Bacısının otağı isə mezonində idi. Qonaqlar və qohumlar üçün də otaqlar var idi. Köməkçi binada mətbəx və bağban otağı yerləşirdi.

"Albalı bağı" pyesi və "İtini gəzdirən xanım", "Gəlin" və digər qısa hekayələri yazıçının Yaltadakı evində yazılıb. M. Qorki, A. Kuprin, İ. Bunin, S. Raxmaninov, F. Şalyapin və V. Vasnetsov da daxil olmaqla, Rusiya və dünya mədəniyyətinin bir çox görkəmli xadimləri Çexovu ziyarət ediblər.

Bağdaişlərbaşladı və yazıçı şəxsənağaclar, kollarvə güllərəkdi. A.P. Çexovərazidə əkilənhər şeyiqeydetdiyibirdəftərsaxladı.

1904-cü iliniyulayında Çexovun ölümündənsonravəsiyyətnamə ilə Yaltabağı, ölümündənsonrakı nəşrlərindənəldə etdiyipulvə gəlirlə birlikdə bacısı MariyaPavlovnayaverildi. 1919-cuildə bağ Milli İrsAbidəsielanedildivə həminilbacısı MariyaPavlovnaAğ Bağındirektorutəyinedildi.

NövbətiekskursiyamızbiziQaradənizsahilində, KrımınYaltabölgəsindəkiLivadiyakəndində yerləşənRusiyaimperatorlarınınkeçmiş cənubiqamətgahı olanLivadiyaSarayınaapardı.

1834-cü ildə LivadiyaYunanBatalyonununkomandirindənsatınalındı.

Burada, Pototskininmülkündə ManorEvivə istixanalartikildivə abadlaşdırılmış parksalındı.

1861-ciildənbəriLivadiyamülkü İmperatorIIAleksandrınvə imperatorailəsininyayiqamətgahına çevrildi.

QrafPototskinineviyenidəntikildivə böyükbirsaraya çevrildi.

21 sentyabr 1894-cü ildə IIIAleksandrvə kralailəsiLivadiyaSarayınagəldilər. İmperator ömrününsonillərində uzunmüddətxəstə idivə 1894-cü ilinoktyabrındaIIIAleksandrLivadiyadakı KiçikSaraydavəfatetdi.

Dahasonrayeni çarIINikolayınRusiyataxtınasədaqətandı yerlikilsədə keçirildi. Bəzimənbələrə görə, İmperatorIINikolayyenisarayıntikintisinə 4 milyonqızılrublxərcləyib. Yeni ağ saray yüngül "İtalyan Art Nouveau üslubunda" inşa edilib.

20-ci əsrin əvvəllərində Krımda ən dəbdəbəli hesab edilən N.P. Krasnovun layihəsinə uyğun olaraq və onun nəzarəti altında bir iqamətgah tikildi. O, 116 ayrı otaqdan, həyətdən və bir neçə köməkçi binadan ibarətdir. Saray və park kompleksinə, Böyük Saraydan əlavə, dünyəvi bir bina, keçmiş nazir Baron Frederiksin sarayı, saray kilsəsi və kral mülkü dövründən qalma qorunan köşkləri və fəvvarələri olan mənzərəli park daxildir. 1918-ci ilin aprelində alman qoşunları Livadiyaya girdilər və dərhal sarayı talan etməyə başladılar və həmin ilin noyabr ayında Ağ Qvardiyaçılar sarayı işğal etdilər. 1925-ci ildə keçmiş kral sarayında kəndlilər üçün sanatoriya açıldı.

Bələdçi bizə bu sanatoriyada məskunlaşan kəndlilər haqqında danışdı. Onlar çox səliqəsiz görünürdülər, paltarları cır-cındır idi və parçadan tikilmiş ayaqqabı geyinirdilər. Bu cahillərin düzgün insan davranışı yox idi; onlar mədəniyyətsiz və tərbiyəsiz idilər, məsələn, metal qablara qaşıq vuraraq onlara yemək çatdırılmasını tələb etməkdə özlərini göstərirdilər.

1931-ci ildə saray iqlim müalicə mərkəzinə çevrildi.

Əsrlər boyu Krımda yaşayan etnik ukraynalılar buraya Krım xanlığı və Osmanlı İmperiyası dövründən bəri gəlmişdilər. Zaporojye kazakları Krımda hərbi yürüşlər edirdilər və ukraynalı tacirlər də tez-tez ora səyahət edirdilər. Xanlıq daxilində bir sıra kazak yaşayış məntəqələri mövcud idi. Rusiya imperiyası tərəfindən Krımın fəthindən sonra yarımadada Ukrayna kazakları və kəndliləri də daxil olmaqla digər xalqlar məskunlaşmağa başladı.

Krımda ukraynalıların ruslaşdırılması halları hələ 19-cu əsrdə qeydə alınıb. Ukraynalılar tərəfindən aktiv məskunlaşma 1950-ci illərin sonlarında baş verib. Ukraynanın Krımdakı mədəni irsinə son onilliklərdə toplanmış memarlıq abidələri, muzeylər, xatirə abidələri və Ukrayna dili və mədəniyyət, irsi yerləri daxildir.

Əsl adı Larisa Kosaç-Kvitka olan Lesya Ukrainka ukraynalı şair, yazıçı, tərcüməçi və Ukrayna inqilabi romantizminin və tənqidi realizminin görkəmli nümayəndəsi idi. Ukraynalılar arasında aparılan sorğulara görə, o, hazırda Taras Şevçenko və Boqdan Xmelnitski ilə birlikdə ən görkəmli üç həmvətənindən biridir.

Lesya Ukrainka 1871-ci ildə anadan olub. O, zadəgan ailəsindən idi. Atası Petro Antonoviç Kosaç ukraynalı hüquqşünas, müəllim, ictimai xadim və dövlət müşaviri idi. O, ədəbiyyata və rəsmə çox həvəs göstərirdi. Anası, Poltava quberniyasının kiçik zadəganlarından olan Olqa Petrovna Draqomanovaya isə ukraynalı yazıçı və publisist idi.

Lesya Ukrainka 1884-cü ildə ukrayna dilində şeir yazmağa başlayıb. Bunlara "Qırmızı yay keçdi", "Vadinin zanbaqları" və "Meşə nəğməsi" daxildir. Məhz o zaman o, Lesya Ukrainka təxəllüsünü qəbul edib.

Yazıçı Qoqol, Homer və Hüqonu ukrayna dilinə tərcümə edib. O, "Mahnı qanadlarında" (1893), "Düşüncələr və xəyallar" (1899), "Rəylər" (1902), "Kassandra" (1903-1907) və digər şeir topluları ilə tanınır. O, 1903-cü ildən folklor kolleksiyası üzərində işləyirdi.

Sümüklərin ağır vərəmi onu Almaniya, İtaliya və Yaltadakı kurortlarda müalicə almağa məcbur etdi.

Ömrünün son illərində əri ilə tez-tez Krıma səyahət edirdi. 1913-cü ildə ağır böyrək çatışmazlığından vəfat etdi.

Simferopol, Sevastopol, Yevpatoriya və Yaltada Taras Şevçenkoya abidə qoyulub. Yaltada Lesya Ukrainkaya abidə qoyulub.

1941-1942-ci illərdə Krım Nasist Almaniyası tərəfindən işğal edildi.

Sovet qoşunları tərəfindən Krımın azad edilməsindən sonra, 1945-ci ildə burada Müttəfiqlərin Yalta Konfransı keçirildi və müharibədən sonrakı dünya nizamının konturlarını müəyyən etdi.

1974-cü ildə Həmkarlar İttifaqının Kurortların İdarə Edilməsi üzrə Mərkəzi Şurasının qərarı ilə Livadiya Sarayı ziyarətçilər üçün açıldı. Yaltada tətildə olarkən Massandra Şərab Zavodunu ziyarət etdik. Massandranın şərab istehsalı milyonlarla çeşiddə desert, likör və möhkəmləndirilmiş şərablarla öyünən milli sərvətdir. Kolleksiya Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilib. Şərab zavoduna baş çəkərkən bələdçidən ticarət nişanının ciddi şəkildə qorunan bir sirr olduğunu öyrəndik. Massandradakı bu böyük müəssisənin ən qədim zirzəmiləri 19-cu əsrin sonlarında Şahzadə Lev Qolitsın tərəfindən inşa edilmişdir. 1940-cı ildən bəri Yaltada bir çox sanatoriya, istirahət evi, otel, tütün fabriki və mineral su zavodu tikilmişdir.

Krımın Baxçasaray rayonundakı bir şəhər olan Baxçasaray şəhərinə ekskursiyadan həqiqətən zövq aldıq.

Səhər tezdən Baxçasaray istiqamətində gedən tur avtobusu ilə yola düşdük. Yolda dənizə doğru əyilmiş nəhəng bir ayıya bənzəyən Ayu-Dag dağını gördük. Ayu-Dag kompleksi qorunan təbii bir yerdir və "Ayı Dağı" kimi tərcümə olunur.

Qədim dövrlərdə, eramızdan əvvəl IV əsrdən eramızın IV əsrinə qədər burada Tavrların yaşadığı bir yaşayış məntəqəsi mövcud idi. Eramızın 8-ci əsrində burada Müqəddəs Həvarilər Peter və Pavelə həsr olunmuş möhkəmləndirilmiş bir monastır var idi. VIII və XV əsrlərə aid monastır və kilsələr bölgənin tarixi abidəsi elan edilib. Kompleks Krımın Aluşta rayonunun bir hissəsidir. Burada yaşayan insanlar orta əsrlərdə baş verən zəlzələdən sonra ərazini tərk ediblər. Sovet dövründə və bu gün də Artek Beynəlxalq Uşaq Düşərgəsi burada yerləşir.

Dağ yaylasından Baxçasaray şəhərinə yaxınlaşarkən, dağlar arasındakı şəhər alçaqda yerləşdiyinə görə şəhəri dərhal görə bilmirdik, ora tam yaxınlaşandan sonra şəhər aydın göründü.

Krım xanlığının keçmiş paytaxtı, adı "saray-bağ" kimi tərcümə olunur və XV əsrdə qurulmuşdur. Əvvəllər paytaxt Köhnə Krımda yerləşirdi və türkcə "kölgəli bağda qırx istehkam" mənasını verən Kırk-Or qalası adlanırdı.

Bu qala VI və VII əsrlərin sonlarında inşa edilmiş və Krım xanlığı burada dəniz səviyyəsindən 558 metr yüksəklikdə yaradılmışdır. 1443-cü ildən 1466-cı ilə qədər hökmranlıq edən ilk xan Hacı Giray burada məskunlaşmışdır. O dövrdə xanlıq Osmanlı İmperiyasının vassalı idi.

Bələdçi ilə Çufut-Kale yaylasına qalxdıqdan sonra köhnə şəhərin qədim qalasını araşdırdıq. Hazırkı Çufut-Kale adı burada yalnız yəhudi dininə etiqad edən karaimlər qaldıqda ortaya çıxdı. Karaim kenasaları sinaqoqa bənzəyir və kökləri Bibliyadakı Yerusəlim Məbədinə gedib çıxır.

Bu insanların buraya 14-cü əsrdən etibarən köçməsinə icazə verildi. Qızıl Ordanın xan hökmdarı Toxtamışın qızı, məşhur imperatriça Canikə xanımın məqbərəsi burada yerləşir.

Giray sülaləsi Krım xanlığının paytaxtı Baxçasaray şəhərini yeni bir yerdə tikdi. Şəhərin tikintisi başa çatdıqdan sonra xan və onun müsəlman xalqı yeni paytaxt Baxçasaray şəhərinə köçdü və 1783-cü ildə Krım yarımadası Rusiya imperiyasına birləşdirilənə qədər oradan istifadə etdi.

Sonuncu xan Şaqin Giray hökmdarlıq səlahiyyətlərindən imtina edərək hakimiyyətini İmperatriça II Yekaterinaya təhvil verdi.

XIV əsrdən XX əsrə qədər şəhər Krım tatarları üçün mədəni və sosial həyatın mərkəzi idi. Baxçasarayın əsas tarixi abidəsi və turistik məkanı Krım xanlarının sarayı olan Xan Sarayıdır. Xan sarayının tikintisinə 1502-ci ildə Xan Menqli Giray tərəfindən başlanılmış və XVI əsrin ortalarına qədər davam etmişdir. Xan sarayındakı Göz Yaşları Bulağı Aleksandr Puşkinin "Baxçasaray Bulağı" (1822) romantik poemasında qeyd olunur. Daha sonra bələdçi bizi bu əsərin məzmunu ilə tanış etdi. Poemada hərəm faciəsi təsvir olunur. Krım xanı Giray qaçırdığı Polşa şahzadəsi Mariyaya aşiq olduqdan sonra gürcü Zaremasına olan marağını itirdi. Zarema qısqanclıqdan Mariyanı öldürür. Qəzəblənmiş və kədərlənmiş xan Zaremanı edam edir və "kədərli Mariya"nın xatirəsinə mərmər fəvvarə ucaldır.

Unikal Baxçasaray Göz Yaşları Fəvvarəsinin gözəlliyi keçmiş əsrlərin bir çox əsərlərində təriflənib.

1820-ci ildə A.S. Puşkin Baxçasaray Sarayını ziyarət etdi və fəvvarənin yanına Hərəm bağından ağ və qırmızı gül qoydu. Bizə böyük Xan Məscidinin yanında yerləşən Krım xanlarının məzarları göstərildi. Orada doqquz xan dəfn olunub. Təəssüf ki, Xan-Saray bu günə qədər orijinal şöhrətində qalmayıb. Bu gözəl şəhərdə qalmağımızın sonunda Yalta sahilindəki dəniz limanından gəzinti gəmisi ilə qayıqla səyahət etdik. Bu, dənizkənarı romantika, duzlu meh və nəfəskəsici panoramik mənzərələrlə dolu ən emosional marşrutdur.

Səyahət 30 dəqiqə çəkdi və bundan sonra qayıq Ay-Todor burnundakı körfəzdə lövbər saldı.

Qaranquş Yuvası memarlıq abidəsi Krımın Yalta Şəhər Rayonunun Qaspra kəndindəki Ay-Todor burnunda 40 metrlik dik bir qayalıqda yerləşən yalançı Qotik qəsrdir.

"Amfibiya Adamı" filmi burada çəkilib. Krımın əlamətdar yeri olan, qülləli divarları və dairəvi şpilləri ilə qala 1912-ci ildə inşa edilib.

Bu unikal tikili Krımda ən çox tanınan və ziyarət edilən yerdir. Qala ölçüsünə görə təvazökardır - eni 10 metr, uzunluğu 20 metr və hündürlüyü 12 metrdir - lakin dənizə baxan qayalıqdakı unikal yeri ona əzəmətli və monumental bir görünüş verir.

Tarixi çevriliş dövrlərində - Oktyabr İnqilabı, Vətəndaş Müharibəsi və Yeni İqtisadi Siyasət (NEP) - qalanın orijinal görünüşü qorunub saxlanılmadı. Daxili hissə talan edildi və müxtəlif dövrlərdə restoran, kitabxana, əyləncə yeməkxanası və tətil evi kimi xidmət etdi. 1927-ci il zəlzələsi tarixi əraziyə daha böyük ziyan vuraraq binanı istifadəyə yararsız hala saldı. Yenidənqurma işləri 1967-ci ildə başlamış və 1971-ci ilə qədər davam etmişdir.

Bəzəkli, mürəkkəb fasad dekorativ qüllələr və qülləvari divar örtükləri ilə bəzədilib. İçəridə giriş zalı, qonaq otağı, iki yataq otağı və spiralvari damı olan dairəvi qülləyə aparan pilləkən var. Çöldə isə müşahidə göyərtəsi var. Qaranquş Yuvası Yaltadan 20 km məsafədə yerləşir və böyük Yalta ərazisinin bir hissəsidir.

Panoramik mənzərəli və restoranda nahar edən bu gözəl, mənzərəli bölgədə gözəl bir tətildən sonra axşam Yaltaya qayıtdıq. Krımın cənub sahilində iki həftə keçirdikdən, dincəldikdən, enerji topladıqdan və təəssüratlarla dolduqdan sonra mənzil sahibimizlə vidalaşdıq, ona təqdim etdiyi əla yaşayış üçün təşəkkür etdik və ertəsi gün səhər Yaltanın dəmir yolu stansiyasından Bakıya yola düşdük.

 

2026

 

 

Алишибеков Аяз Мустафа оглы

 

ПОЕЗДКА НА ЮЖНЫЙ БЕРЕГ КРЫМА

 

В 80-х годах прошлого ХХ столетия я с семьёй съездил в город Ялту. Выехав из Баку в Крым железнодорожными путями, по прибытии на Ялтинский вокзал, мы наняли такси, доставивший нас в центральную часть города. По пути в Ялту все машины, въезжающие в город, должны были пройти через автомоечную станцию.

Ялта – это курортный портовый город на южном берегу Крыма.

Различают собственно город и большую Ялту, протяжённостью в 70 километров. История города Ялта начинается в VI-V веках до нашей эры, когда по археологическим данным на территории будущего города находились поселения древних тавров. Затем здесь жили греки, а в дальнейшем византийцы и генуэзцы. После турецкого завоевания Ялта входила в состав Крымского ханства. Статус города Ялта получила в 1838 году в составе Российской империи. С этого момента она быстро росла и превратилась в модный курорт. В 1823 году граф М.С.Воронцов, являясь губернатором Новороссийского края, в состав которого входил тогда весь южный берег Крыма, раздал в Ялте 200 десятин земли с условием строительства на этой земле и разведения садов, виноградников. В те времена новые хозяева земель возводили здесь роскошные дворцы, виллы, особняки, закладывали виноградные плантации, великолепные парки, сады. Это ныне Массандра, Гурзуф, Ливадия.

После Крымской войны 1853-1856 годов город превращается в популярный курорт. Целебные свойства здешнего климата описал в своих трудах доктор С.П. Боткин. По причине этого по приказу Александра III были построены Ливадийский и Массандровский дворцы.

Созданное как место отдыха русского дворянства Ялта состоит из имений и особняков, вписанных в горный ландшафт. Улочки Ялты довольно кривые и запутанные, что даёт возможность совершать по ним долгие прогулки. Ялта была излюбленным местом отдыха русской аристократии, где царская семья основала здесь Ореанду и Ливадию.

Прекрасная живописная природа курорта с горным ландшафтом, экологически чистым климатом, отсутствие большого городского шума, близость моря – факторы, способствующие хорошему отдыху и укреплению здоровья туристов, посетивших Ялту. Местность настолько холмиста, что прогулки по городу могут быть утомительными. Расстояние от набережной Ялты до Массандровского дворца составляет около 3-х километров. Арендовав квартиру неподалёку от набережной Ялты на гористой местности, мы часто совершали терренкур, спускаясь через небольшой сосновый лес к берегу Чёрного моря. Во время нахождения на отдыхе в Ялте купаться в тёплых водах южного моря было истинным удовольствием.

В один из дней пребывания в Крыму мы посетили дом-музей А.П.Чехова. Экскурсовод ознакомила нас с историей этой дачи. В 1898 году по совету врачей А.П.Чехов решил поселиться в Ялте, куда переехал из Москвы вместе с матерью и сестрой.

Писатель купил участок в 2-х километрах от набережной в татарской деревне Аутке.

Здесь А.П.Чехов по проекту архитектора Н.Л.Шаповалова построил 2-х этажный дом «Белую дачу». В доме было 9 комнат, кабинет и спальня Антона Павловича. Комната матери была на втором этаже, здесь же была гостиная, к которой примыкала веранда и балкон. Комната сестры находилась в мезонине. Имелись также комнаты для гостей и родственников. Во флигеле была кухня и помещение для садовника.

В Ялтинской доме писателя были написаны пьеса «Вишнёвый сад», рассказы «Дама с собачкой», «Невеста» и другие. В гостях у Чехова бывали многие выдающиеся деятели русской и мировой культуры – М.Горький, А.Куприн, И.Бунин, С.Рахманинов, Ф.Шаляпин, В.Васнецов.

Одновременно с постройкой дачи начались работы в саду, где писатель собственноручно высаживал деревья, кустарники, цветы. А.П.Чехов завёл тетрадь, где записывал всё, что было посажено на участке.

После смерти Чехова в июле 1904 года, по его завещанию Ялтинская дача перешла во владение его сестры Марии Павловны, а также деньги и доход от посмертных публикаций. В 1919 году дача была объявлена Национальным достоянием и в том же году директором Белой дачи была назначена сестра Мария Павловна.

Следующую экскурсию мы совершили в Ливадийский дворец бывшую южную резиденцию Российских Императоров, расположенную на берегу Чёрного моря в посёлке Ливадия в Ялтинском регионе Крыма.

В 1834 году Ливадия была куплена у командира Греческого батальона.

Здесь в имении Потоцкого были построены Господский дом, оранжереи и заложен Ландшафтный парк.

С 1861 года Ливадийское имение стало летней резиденцией императора Александра II и императорской семьи.

Дом графа Потоцкого был перестроен и стал большим дворцом.

21 сентября 1894 года Александр III, и царская семья прибыла в Ливадийский дворец. Император в последние годы долго болел и в октябре 1894 года в Ливадии в Малом дворце Александр III скончался.

Позднее принятие присяги на верность Российскому престолу нового царя Николая II прошло в местной церкви. По некоторым данным император Николая II потратил на строительство нового дворца 4 миллиона золотых рублей. Новый белый дворец был возведён в лёгком «итальянском стиле модерн».

В начале ХХ века по проекту и под руководством Н.П.Краснова возведена резиденция Крыма, которая, по праву, считается самой роскошной. Она состоит из 116 отдельных помещений, двора и ряда пристроек. В состав дворцово-паркового ансамбля помимо Большого дворца входят светский корпус, дворец бывшего министра барона Фредерикса, дворцовая церковь, живописный парк с сохранившимися беседками, фонтанами периода царского имения. В апреле 1918 года в Ливадию вступили германские войска, сразу же приступившие к разграблению дворца, а в ноябре того де года дворец заняли белогвардейцы. В 1925 году в бывшем царском дворце был открыт санаторий для крестьян.

Экскурсовод рассказывала нам о поселившихся в этом санатории крестьян. Они выглядели очень неряшливо, одежда их была вся лохмотьях, а обуты они были в лапти. У этих невежд отсутствовало правильное человеческое поведение, они были некультурными и невоспитанными, что проявлялось, к примеру, в требовании доставить им еду, стуча ложками по металлическим мискам.

В 1931 году дворец был преобразован в климатический лечебный комбинат.

Этнические украинцы, проживающие в Крыму на протяжении многих веков, попадали сюда ещё во времена Крымского ханства и Османской империи. В Крым заходили походами Запорожское казачество, и сюда в Крым также часто отправлялись украинские торговцы. На территории Ханства существовал ряд казацких поселений. После завоевания Крыма Российской Империей на полуострове стали селиться другие народы, в том числе украинские казаки и крестьяне.

Ещё в ХIХ веке фиксировались случаи обрусения украинцев в Крыму. Активное заселение украинцами происходило в конце 50-х годов ХХ века.

Культурное наследие Украины в Крыму включает памятники архитектуры, музеи, памятные знаки и объекты, нематериального наследия, связанные с украинским языком и деятелями культуры, накопленные за последние десятилетия.

Леся Украинка – настоящее имя Лариса Косач-Квитка украинская поэтесса, писательница, переводчица, яркая представительница украинского революционного романтизма и критического реализма. По результатам опросов украинцев в настоящее время она вошла в тройку самых выдающихся соотечественников наряду с Тарасом Шевченко и Богданом Хмельницким.

Родилась Леся Украинка в 1871 году. Родом из дворянской семьи. Отец – Косач Пётр Антонович украинский юрист, педагог, общественный деятель, действительный статский советник. Он очень любил литературу и живопись. Мать Драгоманова Ольга Петровна тоже из мелкопоместных дворян Полтавской губернии, украинская писательница, публицист.

Леся Украинка начинала писать стихи на украинском языке с 1884 года. Это «Лето красное прошло», «Ландыши», «Лесная песня». И тогда появился псевдоним Леся Украинка.

Писательница переводила на украинский язык Гоголя, Гомера, Гюго. Известна своими сборниками стихов «На крыльях песен» (1893), «Думы и мечты» (1899), «Отзывы» (1902), «Кассандра» (1903-1907) и другие. Работала с 1903 года над собранием фольклора.

Тяжелое туберкулёзное поражение костей вынуждало её лечиться на курортах Германии, Италии, в Ялте.

В последние годы жизни часто ездила в Крым с мужем. Умерла в 1913 году от тяжелого поражения почек.

Памятник Тарасу Шевченко установлен в Симферополе, Севастополе, Евпатории, Ялте. Памятник Лесе Украинке в Ялте.

В 1941-1942 годах Крым был оккупирован фашисткой Германией.

После освобождения Крыма Советскими войсками здесь была проведена в 1945 году Ялтинская Конференция Союзников, определившая контуры послевоенного устройства мира.

В 1974 году по решению Центрального Совета по управлению курортами профсоюза Ливадийский дворец был открыт для посетителей. Находясь на отдыхе в Ялте, мы посетили Массандровский винзавод. Производство вина в Массандре – это гордость государства с винной сокровищницей. Состоит из миллионов количества сортов десертного и ликёрного, а также креплённого вина. Коллекция занесена в книгу рекордов Гиннеса. При посещении винзавода мы узнали у экскурсовода, что торговая марка хранится в строгом секрете. Старейшие подвалы крупного предприятия Массандры построены в конце ХIХ века князем Львом Голицыным. Начиная с 1940 года, в Ялте построено много санаториев, домов отдыха, гостиниц, табачная фабрика, завод минеральных вод.

Очень понравилась экскурсионная поездка в Бахчисарай город в Бахчисарайском районе Крыма.

Выехали ранним утром экскурсионным автобусом в направлении города Бахчисарай. В пути мы обратили внимание на гору Аю-Даг, похожую на огромного медведя, склонённого к морю. Комплекс Аю-Даг является природоохранным объектом и переводится как Медвежья гора.

В древности с IV века до нашей эры по IV век нашей эры здесь существовало поселение, где жили тавры. Здесь в VIII веке нашей эры находился укреплённый монастырь святых Апостолов Петра и Павла. Монастырь и церкви VIII и ХV веков объявлены историческими памятниками региона. Комплекс входит в Алуштинский район Крыма. Люди, жившие здесь, покинули эти места после землетрясения, случившегося в средние века. В Советское время и сегодня здесь располагается детский международный лагерь Артек.

Подъезжая близко к Бахчисараю с горного плата, мы не смогли сразу увидеть этот город, ввиду его низкого расположения в долине среди гор.

Бывшая столица Крымского ханства, название переводится как дворец-сад, основана в ХV веке. До этого столица находилась в старом Крыму и называлась как крепость Кырк-Ор с тюркского означает сорок укреплений в тенистом саду.

Эта крепость была возведена в конце VI-VII веков и здесь образовалось Крымское Ханство на высоте 558 метров над уровнем моря. В нём обосновался Хаджи-Гирей, первый хан, правивший с 1443 по 1466 года. В те времена у ханства была вассальная зависимость от Османской Империи.

Поднявшись на горное плато Чуфут-Кале в сопровождении экскурсовода, мы ознакомились с древней крепостью старого города. Нынешнее название Чуфут-Кале появилось, когда здесь остались одни Караимы, исповедующие религию иудаизм. Караимские кенасы похожи на Синагогу и восходят корнями к библейскому Иерусалимскому храму.

Этот народ получил разрешение переселиться сюда, начиная с ХIV века. Здесь находится Мавзолей Гробница знаменитой Государыни Джанике ханум дочери Тохтамыша – хана правителя Золотой Орды.

Династия Гиреев строила город Бахчисарай – столицу Крымского ханства на новом месте. При завершении строительства города Хан и его народ мусульмане переселились в новую столицу Бахчисарай и использовали его до 1783 года, когда Крымский полуостров был присоединён к Российской Империи.

Последний хан Шагин-Гирей сложил с себя полномочия правителя, передав правление Императрице Екатерине II.

На протяжении ХIV-ХХ веков город был центром культурной и общественной жизни крымских татар. Главным историческим памятником и туристическим объектом Бахчисарая является дворец Крымских ханов – Хан Сарай. Строительство ханского дворца началось в 1502 году ханом Менгли-Гиреем и продолжалось до середины ХVI века. Фонтан Слёз в ханском дворце прославлен в романтической поэме А.С.Пушкина Бахчисарайский фонтан 1822 года. Экскурсовод ознакомила нас тогда с содержанием этого произведения.

В поэме описывается гаремная трагедия. Крымский хан Гирей, полюбив похищенную им польскую княжну Марию охладел к грузинке Зареме. Зарема из ревности убивает Марию. Разгневанный и опечаленный хан казнит Зарему и воздвигает мраморный фонтан в память «горестной Марии».

Во многих произведениях прошлых столетий воспетая красота уникального Бахчисарайского фонтана слёз.

В 1820 году А.С.Пушкин посетил Бахчисарайский дворец и возложил к источнику белую и красную розу из Гаремного сада. Нам показали могилы крымских ханов, которые находятся рядом с большой Ханской мечетью. На нём нашли вечный покой девять ханов. К сожалению, в своём первоначальном величии Хан-Сарай не дожил до наших дней.

Морская прогулка на экскурсионном теплоходе от морского вокзала на Ялтинской набережной нами была совершена в конце пребывания в этом прекрасном городе. Это самый эмоциональный маршрут, наполненный морской романтикой, солёным бризом и головокружительными панорамными видами.

Время в пути составило 30 минут, после чего катер пришвартовался в бухте у мыса Ай-Тодор.

Архитектурный памятник Ласточкино гнездо – псевдоготический замок, расположенный на отвесной 40 метровой скале мыса Ай-Тодор в посёлке Гаспра Ялтинского Городского округа Крыма.

Здесь снят фильм «Человек-Амфибия». Визитная карточка Крыма, Замок с зубчатыми стенами, круглым башенным шпилем, построен был в 1912 году.

Это уникальное строение самое узнаваемое и посещаемое место в Крыму. Замок имеет небольшие габариты 10 метров в ширину, 20 метров в длину и 12 метров в высоту, однако смотрится величественно и монументально за счёт уникального местоположения на вершине скалы, нависающей над морской бездной.

В период исторических потрясений – Октябрьская Революция, Гражданская война и времена НЭПА не сохранили первозданный облик замка. Интерьеры были разграблены и в разные времена здесь функционировали ресторан, библиотека, партийная столовая, дом отдыха. Ещё больший урон историческому имению нанесло землетрясение 1927 года, в результате которого здание было признано непригодным для эксплуатации. Реконструкция состоялась в 1967 году и продлилась до 1971 года.

Убранство ажурного, замысловатого фасада формируют декоративные башенки и зубчатые оконечности стен. Внутри располагаются прихожая, гостиная, пару спален и лестница, ведущая в круговую башню со шпилеобразной крышей. А снаружи имеется смотровая площадка. Ласточкино гнездо удалено от Ялты на 20 км и относится к большой Ялте.

Отлично отдохнув в этом прекрасном живописном краю с панорамными видами, и, отобедав в ресторане, мы к вечеру вернулись в город Ялту. Проведя 2 недели на южном берегу Крыма, отдохнув и набравшись сил, впечатлений, мы попрощались с хозяйкой квартиры, поблагодарив её за предоставленные отличные условия для проживания и на следующий день в утренние часы выехали с железнодорожного вокзала Ялты в Баку.

 

2026 год