SONA ÇATMAMIŞ ROMANTİK MƏHƏBBƏT - ЛЮБОВНЫЙ РОМАН БЕЗ ПРОДОЛЖЕНИЯ

Ayaz Mustafa oğlu Alikişibəyov

SONA ÇATMAMIŞ ROMANTİK MƏHƏBBƏT

1970-ci illərin sonlarına yaxın Azərbaycan Tibb İnstitutunun tələbələri Həsən və Əkbər uzaq Baltikyanı ölkələrə, Tallin şəhərinə tətilə getmək qərarına gəldilər. O dövrdə Sovet İttifaqında sərnişin daşınması yerli istehsal olan təyyarələrlə həyata keçirilirdi. İsti yay günlərinin birində Tu-134 təyyarəsi Bakı Hava Limanından Tallinə uçurdu. Təyyarə yanacaq doldurmaq üçün Donetskdə müvəqqəti eniş etdi.
Tallinə çatdıqdan sonra iki dost Viru Otelinə yerləşdilər. İki respublikanın sərhədlərinin yaxınlığı nəzərə alınmaqla, orada Finlandiyadan çoxlu turist var idi. O dövrdə Finlandiyada spirtli içkilərə qadağa qoyulmuşdu, ona görə də Finlandiya körfəzini gəmi ilə keçən finlər tez-tez Baltikyanı ölkələrə baş çəkirdilər. Baltikyanı ölkələrdə spirtli içkilər qadağan deyildi.
Oteldə dincəldikdən sonra gənclər şəhərdə gəzintiyə çıxmağa qərar verdilər. Qədim Viru Qapısından keçərək daş divarla əhatə olunmuş qədim şəhərə girdilər.
Bələdiyyə Meydanına baş çəkdilər. Bələdiyyə binasının özünün 600 ildən çox yaşı var idi. Köhnə şəhərdəki kafelərdən birində nahar etdikdən sonra, 18-ci əsrdə qurulmuş Kadriorg Sarayı, muzeylər, abidələr və bağların yerləşdiyi gözəl Kadriorg Parkına getdilər. Axşam Finlandiya körfəzi sahilində lövbər salmış və restorana çevrilmiş "Pirat Gəmisi" yelkənli gəmisini ziyarət etdilər. Göyərtədəki atmosfer rahat idi. Divarlarda şamlar yanırdı. Restoran həmçinin fənərlərlə işıqlandırılırdı. Zəif işıqlandırılmış salonda orkestr caz və müasir musiqi ifa edirdi. Gənclər Avropa mətbəxi sifariş etdilər.
Qonşu masada oğlanlarımızın diqqətini çəkən iki cazibədar qız oturmuşdu. Həsən və Əkbər ofisiant vasitəsilə görüşmək üçün icazə istəyərək şampan, çiçək və bir qeyd göndərməyə qərar verdilər. İcazə aldıqdan sonra gənclər qızların masasına keçdilər. Həsən qızlardan birinin, İnnanın, digərinin isə Marinanın diqqətini çəkdi. Görüşdükdən sonra axşamı söhbət edərək və qızları rəqsə dəvət edərək keçirdilər. Gənc qadınları evlərinə ötürdükdən sonra, Həsən və Əkbər ertəsi gün onlarla yenidən görüşmək üçün razılaşdılar.
Cavanlar Viru Otelinin yaxınlığında görüşdülər. Həsən və İnna Kadriorg Parkında yerləşən muzeyi ziyarət etməyə getdilər, Əkbər və Marina isə Tallin sahili boyunca gəzərək Finlandiya körfəzinin gözəl mənzərələrinə heyran qaldılar.
Axşam Həsən və İnna köhnə şəhərdə yerləşən bir kafedə nahar etməyə getdilər. Masada oturan İnna uşaqlığını və yetkinliyini keçirdiyi şəhərdən, texniki universiteti bitirdikdən sonra yerli bir şirkətdə mühəndis kimi işə necə girdiyindən danışdı. Həsən İnnaya tibb təhsili və gələcəkdə terapevt olmağı planlaşdırması barədə danışdı. İnna Həsənin qətiyyətinə heyran olduğunu bildirdi.
Nahardan sonra Həsən İnnanın evinə getdi. İnna köhnə şəhərin yaxınlığında iki otaqlı bir mənzildə yaşayırdı. Ərindən boşandığından bəri tək yaşayırdı. Həsəndən yeddi yaş böyük idi. Üç ildir ki, həyat yoldaşıyla evli idi və dedi ki, yola getməyiblər. Əri içki içməyi sevirdi və ona qarşı kobud davranırdı. Onların uşaqları yox idi. İnna ilə Talində tanış olan Həsənlə İnna arasında qarşılıqlı sevgi yarandı və romantik bir məhəbbətə çevrildi. Hər ikisi görüşdüklərinə çox sevindi. Həmin axşam otelə qayıdan Həsən Əkbərdən Tallində qalacağı müddətin qalan hissəsi üçün planları və İnna və Marina ilə Riqaya mümkün səfəri barədə soruşdu. Lakin Əkbər dostuna valideynlərindən aldığı xəbəri, təcili işləri və qohumları ilə problemləri səbəbindən Bakıya qayıtmalı olduğunu söylədi. Ertəsi gün Əkbər hamı ilə vidalaşaraq Bakıya uçdu.

Tallində beş gün qaldıqdan sonra Həsən və İnna Riqaya qatarla getdilər. Latviyanın paytaxtına çatan Həsən Baltik dənizinə tökülən Dauqava çayının sahilində yerləşən Dauqava otelinə yerləşdi. İnna şəhərdə yaşayan anası tərəfindən qohumunu ziyarət etməyə getdi. İnna tətildə idi, ona görə də Riqada dörd gün qaldılar. Şəhərdə gəzdilər, mənzərəli yerləri seyr etdilər və piyadalar üçün nəzərdə tutulmuş Köhnə Şəhəri ziyarət etdilər.
Riqa taxta binaları və Art Nouveau evləri ilə məşhurdur. Riqanın Günbəz Kafedralı Lüteran kilsəsi və ən qədim bina, musiqi həyatının mərkəzidir. Gənc cütlük kafedralı ziyarət etdi və orqan musiqisi dinlədilər. İnna ilə keçirdiyi günlərdə Həsənin ona olan sevgi və məhəbbət hissləri daha da gücləndi. Bir gün onlar Baltik dənizində qumlu çimərlikləri ilə tanınan kurort şəhəri olan Yurmalaya getdilər. Sahil xətti iyirmi kilometr uzanırdı. Dəniz sahilindən bir qədər aralıda Dzintari Parkı və Dzintari Konsert Zalı var idi. Avqustun sonuna qədər dəniz suyu soyuq hiss olunurdu. Onlar şam meşəsində yerləşən köhnə bir kəndi və açıq hava muzeyini araşdırdılar. Bir axşam gənc cütlük Riqa restoranına şam yeməyinə getdilər. Yerli musiqiçilər Raymond Paulsun məşhur "Sarı yarpaqlar" mahnısını ifa etdilər, bu mahnı o dövrdə inanılmaz dərəcədə populyar idi.
Həsən və İnna musiqinin sədaları altında xoşbəxtliklə rəqs etdilər, xüsusən də Layma Vaykulenin ifasından zövq alırdılar.
Latviya paytaxtındakı son günlərində Həsən və İnna Dauqava çayının sahili boyunca gəzdilər, hər iki sahildəki mənzərələrə heyran oldular. Suyun hamar səthindən əks olunan ay işığı gümüşü çalarlarla parıldayırdı. İnna Həsənə onu darıxacağını və yenidən görməyi səbirsizliklə gözlədiyini dedi. Ayrılıq kədərli idi.
Amma bu romantik idiliyanın davam etməsi qismət olmadı. Həsən ertəsi gün Riqanı tərk etdi. İnstitutda dərslər başlamaq üzrə idi. İnna bir neçə gün qohumu ilə keçirdikdən sonra Tallinə qayıtdı və işə başladı.
Həsən məktublarında təhsilindən və gündəlik fəaliyyətlərindən danışır, birlikdə keçirdikləri vaxtı xatırlayır, tezliklə bir-birini yenidən görmək ümidi ilə yaşayırdı.
Həsən valideynləri ilə yaşayırdı. Bir gün Həsənin anası oğlunun otağında masada unutduğu və Tallində bir qadına göndərilən məktubu görəndə çox narahat oldu. Oğlu ilə danışmaq və Həsənin atasına məlumat vermək qərarına gəldi. Həsən evə qayıtdıqdan sonra valideynləri ilə danışdı və onlar oğullarının özündən yeddi yaş böyük, boşanmış bir qadınla evlənmək niyyətindən xəbər tutdular.
Eşitdikləri şeylərdən məyus olan valideynlər oğullarını tələsik, həyatı dəyişdirən qərarlar verməkdən çəkindirməyə çalışdılar.
Azərbaycan ailələrinin adət-ənənələrini və uşaqların böyüklərə hörmət və ehtiramla yanaşmaq tərbiyəsini nəzərə alaraq, Həsən valideynlərini çox incitmək, onlara ciddi emosional travma vermək və münasibətlərinə xələl gətirmək istəmirdi. Dərin kök salmayan və ya emosional əzab verməmiş bu keçici sevgi onu ehtiyatsızlığa aparmadı. Buna görə də, valideynlərinin arqumentlərinə və yalvarışlarına qulaq asan Həsən, Baltikyanı ölkələrdəki şirin, asan macəranı və sevgi macərasını unutmağa çalışaraq İnnaya məktub yazmağı dayandırdı.
Taleyin başqa planları da var idi. Həsənin valideynləri ağıllarında bir qız olduğunu - uzaq qohumları olan yaxşı bir ailədən olan pedaqoji institutunun tələbəsi olduğunu oğullarına elan etmək qərarına gəldilər. Həsənin fikrini dəyişib həmin qadına qayıtmasının qarşısını almaq ümidi ilə oğullarını tez bir zamanda evləndirməyə can atdılar.
İnna uzun müddət Həsəndən məktub almadı. Sevgilisinə, onu darıxdığını və bir daha görüşəcəklərinə qədər günləri saydığını yazdı. Amma aylar keçdi və ondan heç bir xəbər gəlmədi. Sevgilisinin sükutundan narahat olan İnna, Həsənin bir daha onu görməyə gəlməyəcəyini anlayaraq hamiləliyini dayandırmağa məcbur olduğunu yazdı. Özü də Həsənin necə reaksiya verəcəyindən əmin olmadan Bakıya getməkdə tərəddüd edirdi.
Beləliklə, keçici romantik münasibətlər sona çatdı və gənclərin yaddaşında gələcək münasibətlər üçün uğursuzluqla nəticələndi.
İnstitutun sonuncu ilində Həsən Lamiyə adlı bir qohumu ilə evləndi. Bir çox ailə və dostlarının dəvəti ilə möhtəşəm bir toy mərasimi keçirdilər.
İllər keçdi və bu evlilikdə uşaqlar dünyaya gəldi. Həsən həyat yoldaşına rahat bir ev yaratmaq bacarığına və cazibədar şəxsiyyətinə görə hörmət edirdi. Cütlüyün bir-birinə qarşılıqlı hörməti var idi və bu hörmət illər keçdikcə daha da güclənirdi. O, Lamiyənin zəkasına, yaxşı davranışına və ona qarşı hörmətli münasibətinə dəyər verirdi və həmçinin onun kulinariya bacarıqlarını da qiymətləndirirdi. İllər keçdi, zaman öz təsirini göstərdi və gənclik illərində İnna ilə tanış olanda keçmiş həyatı onun yaddaşında xatirələr buraxdı, gəncliyinin sirlərini qoruyub saxladı. Bu keçici sevgi böyüməyə vaxt tapmadan məhv oldu. Bəzən Həsən iradəsindən asılı olmayaraq, keçmişi unutmağa çalışsa da, ürəyində və ruhunda iz buraxan o günlərə qayıdırdı. O, taleyini həyatında gözlənilməz dönüşlərə və yaxınları ilə münasibətlərinin pisləşməsinə səbəb ola biləcək bir sevgi münasibətində az qala o qadınla bağlayacaqdı.

Bakı, 2025

***

Аяз Мустафа оглы Аликишибеков

ЛЮБОВНЫЙ РОМАН БЕЗ ПРОДОЛЖЕНИЯ

К концу 70-х годов прошлого столетия Гасан и Акпер – студенты-медики Азербайджанского Медицинского Института решили на каникулах съездить в далекую Прибалтику в город Таллин. В те годы пассажирские перевозки совершались в Советском Союзе на отечественных самолетах. В один из летних жарких дней ТУ-134 вылетел из Бакинского аэропорта в направлении города Таллина. В городе Донецке для заправки топливом самолет совершил временную посадку.
По прибытии в город Таллин два друга разместились для проживания в отеле Виру. Здесь было много туристов из Финляндии, учитывая близость границ двух республик. В Финляндии в те годы существовал “сухой закон”, то есть был введен запрет на алкогольные напитки. Поэтому фины, пересекая на судах Финский залив, часто наведовались в Прибалтику. В Прибалтийских странах запрета на олкоголь не существовало.
Отдохнув в отеле, молодые люди решили прогуляться по городу. Пройдя через старинные ворота Виру в древний город, обнесённый каменной стеной.
Гасан и Акпер побывали на Ратушной площади. Самой Ратуше было более 600 лет. Пообедав в одном из кафе старого города, они отправились в красивый парк Кадриорг, заложенный в ХVIII веке с дворцом Кадриорг, музеями, памятниками и садами. К вечеру парни посетили парусный «Пиратский корабль», пришвартованный к берегу Финского залива, оборудованный под ресторан. Обстановка на палубе располагала к уюту. Горели свечи на стенных укреплениях. Помещение ресторана освещалось также фонарями. В полумрачном зале оркестр исполнял джазовую и современную музыку. Еду заказали из европейской кухни.
За соседним столиком сидели две симпатичные девушки, понравившиеся нашим парням. Гасан и Акпер решили послать через официанта на столик девушек шампанское, цветы и записку о разрешении познакомиться. После получения разрешения, молодые люди пересели за столик девушек.
Гасану приглянулась одна из девушек, которую звали Инна, а Акперу другая, её звали Марина. После знакомства вечер провели в беседах и приглашали девушек на танцы. Проводив молодых девушек до дому, Гасан и Акпер договорились вновь встретиться с ними на следующий день.
Встретились недалеко от отеля Виру. Гасан с Инной отправились посетить музей, расположенный в парке Кадриорг, а Акпер с Мариной побывали на набережной Таллина, любуясь красивыми пейзажами Финского залива.
К вечеру Гасан с Инной зашли поужинать в кафе, расположенное в старом городе. Сидя за столиком, Инна рассказывала о городе, где провела свое детство и зрелые годы, как, окончив технический ВУЗ, устроилась на работу в местное предприятие на должность инженера. Гасан поведал Инне о учебе в медицинском ВУЗе, планируя в будущем стать врачом терапевтом. Инна отметила, что ей в Гасане нравится его целеустремлённость.
После ужина решили зайти к Инне. Инна проживала в двухкомнатной квартире недалеко от старого города. Жила одна после развода с мужем. Она была старше Гасана на 7 лет. С мужем прожила в браке 3 года, говорила, что не сошлись характерами. Муж любил выпивать, обращался с ней грубо. Детей у них не было. Встретив Инну в этом городе, Гасан проникся к Инне душевной близостью, переросшее в любовные отношения. Оба были счастливы этому знакомству. Поздно вечером, вернувшись в отель, Гасан спросил у Акпера о планах дальнейшего пребывания в г. Таллине и о возможной поездке с Инной и Мариной в Ригу. Но Акпер сообщил другу о известии, полученное от родителей о том, что ему надо возвращаться в Баку, в связи со срочными делами и возникшими проблемами у родственников. На следующий день Акпер, простившись со всеми, вылетел в Баку.
После проведенных 5 дней в Таллине Гасан с Инной выехали железнодорожными путями в Ригу. Прибыв в столицу Латвии, Гасан занял номер в отеле Даугава, расположенный на берегу одноименной реки, впадающей в Балтийское море. Инна съездила погостить к своей родственнице тете со стороны матери, проживающей в этом городе. Инна находилась в отпуске, поэтому они пробыли в Риге 4 дня. Гуляли по городу, осматривая достопримечательности. Побывали в пешеходном старом городе.
Рига славится своими деревянными зданиями и домами в стиле модерн. Рижский Домский собор является лютеранской церковью и самой старинной постройкой, являющейся одним и центров музыкальной жизни. Молодые люди, посетив собор, послушали органную музыку. У Гасана за дни, проведенные вместе с Инной крепло чувство любви и привязанности к этой женщине. В один из дней они съездили в Юрмалу, курортное место на Балтийском море, известное своими песчаными пляжами. Протяжённость берега составляла два десятка километров. Недалеко от берега моря расположен парк Дзинтари и концертный зал Дзинтари. Вода в море к концу августа показалась им холодной. Осмотрели старую маленькую деревушку в сосновом лесу, музей под открытым небом. В один из вечеров влюбленная молодая пара посетила Рижский ресторан, чтобы поужинать. Здесь местными музыкантами исполнялась известная песня Раймонда Паулса «Листья жёлтые», которая была невероятно популярная в те годы.
Гасан с Инной с удовольствием станцевали под эту музыку. Особенно нравилось им исполнение песни Лаймой Вайкуле.
В последний день пребывания в Латвийской столице Гасан с Инной гуляли по набережной реки Даугавы, любуясь пейзажами по обоим берегам. Лунный свет, отражаясь от гладкой поверхности воды, искрился серебряными оттенками. Инна говорила Гасану, что будет скучать по нему и ждать новой встречи. Расставание было грустным.
Но этой любовной идиллии не суждено было иметь продолжение. Гасан уехал из Риги на следующий день. Скоро начиналась сессия в институте. Инна же, побыв несколько дней у родственницы, вернулась в Таллин и приступила к работе.
Гасан в письмах рассказывал о учёбе и повседневных делах, вспоминая о времени, когда они были вместе, живя надеждой на скорую встречу.
Гасан жил с родителями. Мама Гасана как-то, увидев на столе в комнате сына забытое им и не отправленное письмо в город Таллин незнакомой ей женщине, сильно встревожилась этим обстоятельством. Она решила поговорить с сыном и сообщить об этом отцу Гасана. По возвращении Гасана домой состоялся разговор с родителями, узнавшими о намерении сына связать свою судьбу с разведённой женщиной и к тому же которая была старше него на 7 лет.
Огорчённые услышанным, родители решили переубедить сына от необдуманных жизненно важных решений.
Учитывая традиции и обычаи азербайджанской семьи и воспитание детей к уважительному и почтительному отношению к взрослым, Гасану не хотелось сильно обидеть родителей, нанеся им серьёзную душевную травму, испортив отношения в семье.
Эта мимолётная любовь, не пустившая глубоких корней и душевных мук, не привела его к безрассудству. Поэтому, вняв доводам и уговорам родителей, Гасан перестал писать письма Инне, стараясь забыть о милом и лёгком приключении и любовном похождении в Прибалтику.
Судьба распорядилась совсем иначе. Родители Гасана решили сообщить на днях, что у них на примете есть девушка студентка педагогического ВУЗа из хорошей семьи дальних родственников, воспитанная и на внешность очень приятная. Стремясь поскорее женить сына, преследуя цель, чтобы Гасан не передумал, решив возвратиться к той женщине.
Инна долго не получала писем от Гасана, писала ему любимому человеку о том, что скучает и считает дни, когда они вновь встретятся. Но проходили месяцы, от него не было известий. Встревожившись молчанием любимого человека, она написала ему, что вынуждена была прервать беременность, так как понимала, что Гасан, наверное, больше не приедет к ней. Сама же не решалась съездить в Баку, не зная, как к этому отнесётся Гасан.
Так закончился скоротечный роман, оставив в памяти молодых людей, то несостоявшееся продолжение для будущих отношений.
Учась на последнем курсе института, Гасан женился на родственнице, которую звали Ламия. Сыграли большую свадьбу с приглашением многих родственников и знакомых.
Прошли годы, в этом браке родились дети. Гасан уважал в близком человеке умение создавать уют в семейном очаге и её миловидный характер. Между супругами было взаимное уважение друг к другу, которое крепло с годами. В ней он ценил ум, воспитанность, почтительное отношение к нему, ценил он также её кулинарные способности. Годы шли, время брало своё, прошлая жизнь в молодом возрасте, когда он познакомился с Инной оставила в памяти воспоминания, храня секреты молодости. Эта мимолётная любовь, не успев окрепнуть, разрушилась. Изредка Гасан мысленно возвращался к тем дням, которые оставили след в его сердце и душе, независимо от его воли, хотя он старался забыть прошлое. Он едва не связал свою судьбу с этой женщиной в любовном приключении, которое могло привести к неожиданным поворотам в его жизни, ухудшению отношений с близкими ему людьми.

Баку, 2025 год