VOLQA ÇAYINDA KRUİZ - КРУИЗ ПО РЕКЕ ВОЛГЕ

Əlikişibəyov Ayaz Mustafa oğlu

VOLQA ÇAYINDA KRUİZ

Ötən XX əsrin o uzaq 60-cı illərində yeniyetməikən valideynlərimin ailəsi ilə Həştərxandan Moskvaya “İliç” kruiz gəmisində Volqa çayı boyunca ekskursiya etmək imkanım oldu.
İyul ayında Bakıda bu ekskursiyaya biletləri alıb, “İl-18” təyyarəsi ilə Həştərxan şəhərinə uçuş məntəqəsinə yol aldıq. Həştərxan hava limanına yaxınlaşarkən Xəzər dənizinə tökülən Volqa çayının deltasının mənzərəli panaramasını müşahidə edə bildik.
Gəminin rahat kabinələrində məskunlaşaraq, teploxodun yola düşməsindən əvvəl Həştərxan ətrafında gəzintiyə çıxmaq imkanımız oldu, burada əsas cazibə eramızın XVII əsrində tikilmiş yerli Kreml idi.
Saray-Batu mədəni-tarixi mərkəzinə baş çəkdik - bu açıq səma altında muzey Həştərxanın Qızıl Ordaya məxsus olduğu dövrlərdən bəhs edir. Həştərxanda çoxmillətli xalqlar yaşayır. “Baskunçanski” Təbiət Qoruğu burada yerləşir.
Həştərxan şəhərindən Kruizə çıxan gəmi daha sonra qəhrəman şəhər Volqaqradda dayandı.
Gəminin göyərtəsindən çıxıb, bu şəhərdə məşhur olan Vətən abidəsi Mamayev – Kurqanı ziyarət etdik; ölümə dirənənlərin meydanını və hərbi şöhrət zalını ziyarət etdik, Pavlovun evinə baxdıq. Volqaqradda yerli planetariumda maraqlı nümayişə baxdıq.
Bizə Neo-Bizans üslubunda tikilmiş Aleksandr Nevski Kafedrali də göstərildi.
Kruiz zamanı gəminin özündə istirahət üçün yaxşı şərait yaradılmışdı. Kitabxana, qiraət zalı, musiqi salonu var idi. Burada axşamlar əsasən Bakı ictimaiyyəti toplaşaraq Azərbaycan mahnılarımızı oxuyurdular.
Yuxarı göyərtədə turistlər günəş vannası qəbul edirdilər. Burada filmlər nümayiş etdirilirdi. Gəminin işçi heyətinin gündə üç dəfə yemək verdiyi yeməkxana da və həmçinin restoran da, bar da var idi.
Göyərtədə dayanıb çayı seyr edərkən hava yastıqları üzərində qurulmuş “raket” adlanan çay qayıqlarının 60 km. saata qədər yüksək sürətlə üzdüyünü gördük. Gözəl rus təbiəti bizi heyran etdi: sahil boyu sıx meşələr, çəmən çiçəkləri ilə örtülmüş çəmənliklər və digər panoramik mənzərələr...
Təmiz çay havası insanın psixo-emosional vəziyyətinə müsbət təsir göstərirdi.
Rahat və sakit rus şəhəri Saratov öz sadəliyi ilə buraya gələn turistləri valeh etdi. Şəhərin əsas simvolu Saratov akkordeonudur. Saratov kalacı Rusiyada ən dadlı çörək hesab olunur. Restoranda məşhur sterlet balıq şorbasını kalaç ilə dadmaq olar.
Körfəzdən bir qədər aralıda həmyaşıdlarımla çayın suyuna qərq olmaq fürsətimiz oldu. Yayda çayda su kifayət qədər soyuq olurdu.
Vladimir Leninin doğulduğu Ulyanovsk şəhərinə çatan kimi proletariatın liderinin küçəsindəki 68 saylı evdə olduq.
Bulvarda, Novı-Venetsdə, Leninskoye Qorki parkında və Xalqlar Dostluğu parkında olduq.
Tatarıstanın paytaxtı Kazan şəhərinə üzərək, Volqaboyunun digər şəhərlərində olduğu kimi, burada da muzeyləri və müqəddəs yerləri ilə məşhur olan qədim Kreml qalasını ziyarət etdik. Syuyumbike Tover mavi və qızılı günbəzdir.
Şəhərin əsası 1005-ci ildə qoyulub. Kazan şəhəri Sovet dövründə sürətlə inkişaf etmişdir. Burada çoxlu elmi müəssisələr var. Şəhərdə tez-tez beynəlxalq simpoziumlar, konfranslar, beynəlxalq forumlar və idman yarışları keçirilir.
Gəminin növbəti dayanacağı Sovet İttifaqının dağılmasından sonra adı dəyişdirilərək Nijni Novqorod olan Qorki şəhərində olduq. Bir bələdçinin müşayiəti ilə, 11 qülləli Nijni Novqorod Kreml kompleksinə girdik. Aleksander Nevskiy Novoyarmorochny Kafedrali çox gözəldir, eləcə də yerli dram teatrı maraqlı bir obyektdir.
Ekskursiya gəmisi həmçinin Rusiyanın Volqaboyu bölgəsindəki kiçik kəndlərin estakadalarında dayandı, burada turistlər istirahət etmək üçün göyərtədən düşdülər, meşə ərazilərinin yaxınlığındakı boşluqlarda məskunlaşdılar. Burada voleybol və futbol yarışları keçirilirdi. Kiçik turist qrupları göbələk və yabanı giləmeyvə yığaraq meşənin dərinliyinə getdilər. Kruiz gəmisi çayla yuxarı qalxarkən Yaroslavl şəhərinə yanaşdı.
Bu şəhərdə Ana Rusiyanın inkişafında və formalaşmasında mühüm rol oynamış qədim yaşayış məskənini daha yaxından tanımaq üçün bizim bir neçə saat vaxtımız var idi. Bir vaxtlar Rusiyanın paytaxtı olub və 1611-ci ildə burada ilk rus sikkəsi zərb edilib. Proqrama Transfiqurasiya Monastırına səfər də daxil idi. “İqor polku haqqında dastan” yazılı əsəri burada tapılıb.
Spasov Priobrajenski Kafedrali görünürdü. Yaroslavlda şəhər muzeyi, Aleksandr Nevski kapellası və Qostiny Dvor fərqlənir.
"İliç" kruiz gəmisi Volqanı Moskva çayı ilə birləşdirən Rıbinsk su anbarından keçərək, çay terminalında dayanaraq son təyinat məntəqəsi - Moskva şəhərinə getdi.
Moskva ətrafında ekskursiya gəzintisi Kremlin yaxınlığındakı Qırmızı Meydanı, Silah anbarını, Borodino Döyüş Panorama Muzeyini ziyarət etmək, Arbat boyunca gəzmək, Almaz Fonduna baş çəkmək və İskəndər bağını ziyarət etmək planımızda əsas məqsədimiz idi.
Kitay-qorodda biz Müqəddəs Basil kilsəsi, Qostinnı Dvor, GUM kimi məşhur memarlıq və tarixi abidələri, orta ticarət arkadasını, monastırları ziyarət etdik.
Həştərxana qayıdarkən, Moskva çayı ilə üzərək yenidən Beş qıfıldan keçdik, gəmi rəvan şəkildə beton qutuya enərkən, qapıların açıldığı və başqa bir kilidə girdiyi zaman ləzzətli bir mənzərəni izlədik.
Dayandığımız Kostroma şəhərinin əsası 1152-ci ildə Yuri Dolqoruki tərəfindən qoyulub. Şəhəri gəzərkən kilsələri, kafedralları və taxta memarlıq muzeyini görə bildik. Kostroma həm də mədəni həyatı ilə tanınır və Rusiyanın Qızıl Üzüyü marşrutunun bir hissəsidir.
Çuvaş Respublikasının paytaxtı Çeboksarı şəhərinə yanaşdıqdan sonra sahil boyunca gəzdik, Çuvaş Respublikasının Milli Muzeyinə baş çəkdik və tacir Yefremov bulvarında olduq.
Volqa sahilindəki qədim, mənzərəli və çox sakit şəhər olan Uqliçin yanından keçərək göyərtədən onun gözəl, yaraşıqlı, qədim abidələrini müşahidə etdik: Transfiqurasiya kafedralı, Alekseyevski monastırı və Uqliç Kremli.
Səyahətimizin son nöqtəsi olan Həştərxan şəhərinə yaxınlaşan gəmimiz XX əsrin 90-cı illərində adı dəyişdirilərək Samara adlandırılan Kuybışev şəhərində son dayanacaq nöqtəsini qoydu.
Şəhəri gəzərkən hər yerdə zəngin dini məbədlərə rast gəldik: Yüksəliş Katedrali, Samara kilsəsi və s. Sovet dövründə şəhər genişlənərək sürətlə inkişaf etmişdir. Sənayedə fabriklərin, zavodların, eləcə də yüzlərlə yeni tipli binaların tikintisi sürətlə şəhər müəssisələrinin elmi potensialı nəzərəçarpacaq dərəcədə artmışdır.
3 həftəlik kruizdən sonra son təyinat məntəqəmiz Həştərxana çataraq maraqlı, yaxşı təşkil olunmuş səyahətə və gözəl istirahətə görə təşəkkür edərək gəminin xidmət personalı ilə sağollaşdıq.
“İl-18” təyyarəsinə bilet alıb Bakıya uçduq.
Bakıya çatdıqdan bir müddət sonra gəmimizdə olan turistlərdən dəniz keçidində necə dözdüklərini soruşduq. Bizə dənizdə onları bürüyən güclü tufan və gəminin dəniz tutması kimi sağlamlıqlarına mənfi təsir göstərən güclü çuxura düşməsi barədə məlumat verdilər.
Tənəzzülə uğrayan illərimdəki gəncliyimi xatırlayaraq hərdən fikirləşirəm ki, insanlar müxtəlif xalqların mədəniyyəti, tarixi ilə yaxından tanış olarkən sülh və dostluq şəraitində yaşamaq nə qədər vacibdir. Bu münasibətləri müharibələrin dağıdıcı nəticələrindən qorumaq lazımdır.

2025-ci il.

***

Аликищибеков Аяз Мустафа оглы

КРУИЗ ПО РЕКЕ ВОЛГЕ

В те далёкие 60-е годы прошлого ХХ столетия я имел возможность будучи подростком с семьёй своих родителей совершить экскурсию по реке Волге на круизном теплоходе «Ильич» от г. Астрахани до г. Москвы.
Купив билеты на эту экскурсию в Баку летним июльским месяцем мы вылетели на воздушном судне Ил-18 до отправного пункта от г.Астрахани. Подлетая к аэропорту г.Астрахани, мы могли наблюдать живописную панораму дельты реки Волги, впадающую в Каспийское море.
Расположившись в уютных каютах теплохода, мы имели возможность до отплытия отправиться на прогулку по Астрахани, где главной примечательностью является местный Кремль, построенный в ХVII веке н.э.
Посетили культурный исторический центр Сарай-Бату – это музей под открытым небом рассказывает о временах, когда Астрахань принадлежала Золотой Орде. Астрахань заселена многонациональными народами. Здесь расположен Баскунчанский заповедник.
Отплыв из г.Астрахани, теплоход затем сделал остановку в городе-герое Волгограде.
Сойдя с палубы в этом городе, мы посетили Мамаев Курган, знаменитый монумент Родина-Мать, побывали на площади стоявших насмерть и в зале воинской славы, осмотрели дом Павлова. В Волгограде мы наблюдали интересную демонстрацию в местном планетарии.
Также нам показали Александро-Невский собор, построенный в неовизантийском стиле.
На самом теплоходе во время круиза были созданы хорошие условия для отдыха. Здесь имелась библиотека, читальный зал, музыкальный салон, где по вечерам собиралась в основном бакинская публика, распевавшая наши азербайджанские песни.
На верхней палубе туристы могли принимать солнечные ванны, загорать. Здесь показывались кинокартины. На теплоходе находилась столовая, где персоналом было организовано 3-х разовое питание, а также имелся ресторан и бар.
Стоя на палубе и наблюдая за рекой, мы замечали проносившиеся на большой скорости до 60 км/час речные суда с названием ракета, сооруженные на воздушных подушках. Нас завораживала красивая русская природа, это густые леса по берегам, поляны, покрытые луговыми цветами и другие панорамные пейзажи.
Свежий речной воздух положительно воздействовал на психоэмоциональное состояние человека.
Прибыв к причалу г.Саратов, покоривший приезжающих сюда туристов своей простотой, уютный и спокойный русский городок. Главный символ города – это Саратовская гармошка. Саратовский калач считается самым вкусным хлебом в России. В ресторане можно было отведать знаменитую уху из стерляди с калачом.
Недалеко от причала у нас с моими сверстниками появилась возможность окунуться в речную воду. В летнюю пору вода в реке была достаточно холодной.
По прибытии в г.Ульяновск – родине Владимира Ленина побывали в доме № 68 на улице вождя пролетариата.
Посетили бульвар, Новый венец, парк Ленинские горки и парк Дружбы народов.
Доплыв до города Казань – столице Татарстана, как и в других городах Поволжья здесь также находится древняя Кремлевская крепость, известная своими музеями и святыми местами. Башня Сююмбике – это синие и золотые купола.
Основан город в 1005 году. Город Казань стремительно развивалась в Советское время. Здесь много научных учреждений. В городе часто проводятся фестивали, международные форумы и спортивные состязания.
Следующую остановку теплоход совершил в г.Горький, переименованный с распадом Советского Союза в Нижний Новгород. Гуляя с экскурсоводом, мы зашли в комплекс Нижне-городской Кремль, в котором было 11 башен. Очень красивым является Александро-Невский Новоярморочный собор, а также интересный объект местный театр драмы.
Экскурсионный теплоход останавливался и на причалах небольших деревень русского Поволжья, где туристы высаживались с палубы для отдыха, располагаясь на полянах вблизи лесных массивов. Здесь устраивались спортивные состязания по волейболу и футболу. Небольшие группы туристов углублялись в лес, собирая грибы и лесные ягоды. Поднимаясь вверх по реке, круизный теплоход причалил в городе Ярославле.
В этом городе у нас в распоряжении было всего несколько часов, чтобы поближе познакомиться с древним поселением, сыгравшим немаловажную роль в развитии и становлении матушки Руси. В своё время он был столицей Руси и здесь чеканили первую русскую монету в 1611 году. В программу входило посещение Спасо-Преображенского монастыря. Здесь было найдено произведение письменное Слово о полку Игореве.
С причала виднелся Успенский собор. В Ярославле выделяется городской музей, часовня Александра Невского, Гостиный двор.
Через Рыбинское водохранилище, соединяющее Волгу с рекой Москвой, круизный теплоход «Ильич» доплыл до конечного пункта – города Москвы, остановившись на речном вокзале.
Экскурсионная прогулка по Москве состоялось на Красной площади вблизи территории Кремля, посещения оружейной палаты, музея панорамы Бородинская битва, прогулялись по Арбату, сходили в Алмазный фонд, побывали в Александровском саду.
В Китай-городе мы осмотрели известные архитектурные и исторические памятники, как храм Василия Блаженного, Гостиный двор, ГУМ, средние торговые ряды, монастыри.
На обратном пути до Астрахани, плывя по Москве реке, мы вновь прошли 5 шлюзов, наблюдая восхитительное зрелище, когда теплоход плавно опускается в бетонный короб, где открываются ворота, и он входит в другой шлюз.
Город Кострома, где мы сделали остановку, основан Юрием Долгоруким в 1152 году. Гуляя по городу мы могли видеть церкви, соборы, музей деревянного зодчества. Кострома известна также культурной жизнью, входит в маршрут Золотое Кольцо России.
Причалив к городу Чебоксары – столице Чувашской Республики, мы прогулялись по исторической набережной, побывали в Национальном музее Чувашской Республике, посетили бульвар купца Ефремова.
Проплывая мимо Углича – древнего, живописного и очень тихого городка на берегу Волги, мы с палубы наблюдали его красивые памятники старины Спасо-Преображенский собор, Алексеевский монастырь, Угличский кремль.
Приближаясь к конечному пункту нашего путешествия г.Астрахани наш теплоход сделал последнюю остановку в городе Куйбышеве, переименованному в 90-е годы ХХ века в город Самару.
При посещении города повсюду нам встречались богатые религиозные храмы: Вознесенский собор, Самарская кирха. В советское время город стремительно развивался, расширяясь по окраинам. Высокими темпами шло строительство новых домов, в промышленности заводов, фабрик. Заметно вырос научный потенциал учреждений города.
Достигнув конечного пункта г.Астрахани после 3-х недельного круиза, мы попрощались с обслуживающим персоналом теплохода, благодаря их за интересное, хорошо организованное путешествие и прекрасный отдых.
Приобретя билеты на воздушное судно Ил-18 мы вылетели в Баку.
Прибыв в Баку, мы поинтересовались спустя некоторое время у туристов с нашего теплохода, выбравших путь через Каспий на корабле до Баку, как они перенесли морскую переправу. Нам рассказали о настигшем их сильном шторме в море и сильную качку корабля, что негативно отразилось на их самочувствии, похожее на морскую болезнь.
Вспоминая молодые годы на склоне лет иногда задумываешься как важно людям жить в мире и дружбе, когда можно знакомиться с культурой и историей разных народов. Необходимо оберегать и сохранять эти отношения от разрушительных последствий войн.

2025 год.